Obrazy na stronie
PDF
ePub

CYWYDD Y DRINDOD.

Y RHAN GYNTAF.

O p’AWEN oleuwen lwys!
Pêr odiaeth. ferch Paradwys,
Arglwyddes wâr y gloywddawn,
O'th herwydd wyf ddedwydd iawn!
Fe'th anwyd o'r faith wiwnef,
Ehêd, yn Nuw, hyd y Nef.
Cân gu eurgan gywirgered,
F'Awen lon, cân gysson gerdd,
Bêr fasus bur fawl iesin,
Fawl mwy rhagorawl na gwin.

I bwy'r euraf bêr araith,
Anfarwol, sylweddol waith?

I fâd Ior y Nef dirion, Unig fendigedig Ion. | Hyddysg bid dy gerdd hoywddoeth,

Tywynned tån dy gân goeth. # Dy air, Ion, yrr daranau 11

Trymmion yn wylltion i wau. Il Gan boethfyllt d'orwyllt darad) Yr awyr du roir ar dân. Nid yw'r ddaear hawddgar hon, Y gygus donnawg eigion, A glân ser y goleuni, Opd ail dim yn dy law di. Yn Nef wèn, wyd Naf yno, A'r Distryw nid yw dan dô. (Ti yw'r Duw byw, Tûr di ball,16 A Duw uwchlaw pob deall. Un Sylwedd (Dirgeledd gu) Doreithiawg; pwy all draethu Y Drindod hyglod sy 'n hon? Celi, Chwiliwr pob calon. I gael rhyw debygoliaeth, Gwelwn wawr y gwawl a wnaeth: Mae'r haul, y mawr reolydd, Brenin da hardd wybren dydd, Yn dân glân, a goleuni, A gwres iawn eres i ni; Hynodawl mai hyn ydyw, Ond un huan eirian yw.

Cyn bod yr haul di draul draw, Wawl enwog, yn olwynaw,

Yr oeddit Ti, wir Dduw Tad,
Yn Awdwr dinewidiad.
I'r drwg, y rhai drwy wegi
F'ont gyndyn yn d'erbyn di,
Ofnadwy, fy Nuw, ydwyt,
A thirion i wirion wyt.

Yr angylion gwynnion gynt,
O radd uchel yr oeddynt,
Yn ddwys pan droseddasant,
Lu'r fellditb, o blith ei blant,
Barnodd, fe'u tafodd y Tad
I boenau di-ddibenniad.
Gormod i'r fyfyrdod fau.
Da'wedyd fath ryfeddodau,
Pa fodd y syrthiodd y Ser
A ganent fawl y Gwiw-Ner,
Anfarwol lu'r Nef eirian,
Pa fodd, pwy 'u depodd i Dân.

Mae'r hanes im’ mor hynod; 20 | Balchỉent, hwy fynnent fod

Gogyfuwch, neu 'n uwch na Nér,
Uwch Hael-Dad yr uchelder!
Yn ebrwydd, o herwydd hyn,
Y dirfawr Ior diderfyn,
Mewn nerthawl ryfeddawl fodd,
Y dieif beilchion a daflodd
O wawl hyfrydawl Nef fry
I wybren Uffern obry;
Llawer ydoedd y llios
Ddisgynson’ yn eigion Nôs.
Lle i ddieif a'u Llywydd aflan,
Mor erchyll, o dywyll dân.
Tonnau 'r gorddyfnderau dig,
A godwrf melldigedig,
Chwyddant, ymgodant yn gerth
Unfaint â moelydd anferth;
Dan ddygyfor y torrant,
Yn wylltion wreichion yr ânt.

Wedi hyn y Duw hynod, 40 Er iddo egluro 'i glod,

Dda arfaeth, alwodd ddirfawr
A rhyfedd gymmysgedd mawr:

80

E

Cyflym o ddiddym e ddaeth,
Torrodd defnydd natturiaeth:
Ymwriaw mal deifr moroedd,
Ymchwyddaw, dan ruaw, 'r oedd.
Yr elfennau 'n donnau dig
I gyd oedd gymmysgedig:
Dôr a thad, awyr a thân,
O’u garw ferw a'u gorfaran!
Chwimmwth, wrth y gorchymmyn,
I wneud a bair gair Duw gwyn,
Cyn yr haul ceinwawr helaeth,
| Glân ddydd a goleuni ddaeth:
Gwnai'r defnyddiau 'n glau glywed,
Pob un i'w le 'i hun ehêd;
A'r dêg fawr Greadigaeth,
O'r cymmysg derfysg y daeth; 100
Gwynnion niferoedd gwiwnef,
Haul, lloer, ser, yn uchder nef;
Y ddaear gron werddlon wawr,
A'r eigion glâs rhywiogwawr.
Moroedd â morfeirch mawrion,
Awyr å llu cerddber llon,
Daear â thorf hoyw-war, hi
A lanwyd o'i haelioni.

Caredig dêg greadur,
O helaeth wybodaeth bur,
Anfarwol resymmol sant,
Ail i gain lu gogoniant,
Yn eisiau ydoedd nesaf,
I roi mawl i'w nefawl Naf.

Wele, eb y Drindod wiwlwys,
Gwnawn etto lunio yn lwys
Ddyn, a boed ei ddaioni,
Duwiol paws, ar ein delw ni.
Rheoled, bydded yn ben
Obry, dan yr holl wybren.

120
Bur Dduw, o bridd y ddaear
Gwnai ddyn gwŷn addwyn a gwâr.
Da enaid ynddo'n dyner
A blannodd, anadlodd Nêr.
Gan Dduw gwed'yn, y dyn da
Diddan a enwyd Adda.
Rhyfeddodd, pan welodd wawl
Claerwyn, yr haul discleiriawl:
Efe, Addaf, ryfeddodd
Ba fan y daethai, ba fodd.
Cerddodd, rhyfeddodd yn faith,
Clywodd, e welodd eilwaith,
Adar yn gôr cerddgar cu,
Pur geinion, yn pêr ganu.
Gwelai ’nifeiliaid gwiwlân
Ar ddaear lawr, mawr a mân.
Y lew & ddeuai'n llawen
A balch i'w addef yn ben:
Pob creadur, drwy bur barch,
A gafwyd oll i'w gyfarch.

140 Yno ’n ol myfyrio 'n faith, Wr anwyl, oll ar unwaith Llefarodd, holodd fal hyn; Mi âf, ceisiaf ymofyn

Pwy 'm creodd, ba fodd a fu;
Ryw fodd mae dros ryfeddu.
Dan wybren y wen wiwnef
Nid oedd neb i'w atteb ef.

Gwnaeth Ion ar dirion wawr dydd
Bur Adda 'n y boreuddydd,
A'r huan gwŷnlan yn gu
O'r dwyrain gain yn gwenu.
Er y sydd yr oes heddyw
O'i ddoethion feibion yn fyw,
(Hynod yw rhai o honynt,)
A’u tad pe cymmarid hwynt,
Nid yw rhai'n, er gloywgain glod,
Bob un, onid babanod.
Union ydoedd ei enaid,
A'i gorph yn berffaith a gaid. 160
Yn ystig ac yn astud,
Ymbolai, myfyriai'n fud:
Hyn yn bur eglur a wn,
Diweddar mi nid oeddwn;
Ac mae 'n eglur bur, heb wad,
Na chreais fy nechreuad.
Rhyw Awdwr mawr, mae 'n rheidiawl,
A'm creodd, galwodd i'r gwawl.
Y gwir yn gywir a ge's,
A hynod ydyw 'r hanes!
Duw gwyn! anweledig wyt!
Duw Awdwr, Yspryd ydwyt!
Duw da! o'th law di deuodd
Y byd, mor hyfryd y rhodd!
Rhyfedd! mae dros ryfeddod!
Trag'wyddawl anfeidrawl Fod!
Mor lân â'r mawr oleuni,
Duw yn ei waith adwaen i.

Haul tirion, daear lon lâs, Y loywliw nef oleulas,

180
I'r rhai ’n, mae 'n eglur hynod,
Doethion ddibennion sy 'n bod:
Wyf syn,-maent dros fy synwyr;
Tydi, o Geli! a'u gwyr.

Ar ei lwys fam îrlas fwyn
Gorweddai y gwr addwyn.
Terfysg yn gymmysg a gaid
Ar unwaith i'w bur enaid
o ddidawl ryfeddodau;
Am hyn gwnai Addaf drymhâu.
Pan hunodd, breuddwydiodd ef
Mai drwy nén y wèn wiwnef
Yr elai, a gwelai gain
Gaerau Paradwys gywrain.
Yn hon fe ddisgynnai 'n hawdd,
Wedi hynny dihunawdd. '
Cododd, rhyfeddodd yn fawr,
Cannaid heirdd goedydd ceinwawr!
Pob peth a fu, fwyngu fodd,
Yn ol yr hyn a welodd.

200 Yno, hoffder ei enaid, Nêr, ar ei gyfer a gaid, Gwir ydyw, ei Greawdwr, lor mad, mewn agweddiad gwr!

280

Têg ogoniant o'i ogylch

Pêr odiaeth ardd Paradwys, Yn wawl rhagorawl o'i gylch.

A'i mawr lu enwaist mor lwys,
Myfi yw Celi, wr coeth,

Ti fydd i'w hetifeddu,
Y Gwir-Dduw cadarn geirddoeth; Ti fydd yn llywydd ei llu;
Myfi yw Naf, Myfi wnaeth

A hwythau ’n gu, yn llu llon,
Gaer dêg y Greadigaeth.

Fyddant i ti'n ufuddion. Yna Adda, fwyn hoywddyn,

Ddirfawr Ion! tirion wyt ti; Wrth glywed, gweled Duw gwyn, Yma ti roddaist immi Syrthiodd, o'i lwyrfodd, i lawr

Helaethrwydd o rwydd roddion ; Ar ei wyneb eirianwawr;

Llywodraeth helaeth yw hon. A glân Lywydd goleunef,

Adda eilwaith addolawdd ; Fåd ddyn, a'i cyfododd ef.

Duw Nef, gan faint yw dy nawdd, Mi, Addaf, yw 'th Naf, a'th Nawdd Finnau, braidd na ofynwn :Haelionus, Mi a'th luniawdd.

O fy Naf! y fi ni wn. O ffrwythau yr ardd hardd hon,

Addaf, gwelaf, mae 'th galon, Sydd lesawl, sydd felysion, 220 Wr hardd, yn ceisio 'r awr hon Ymbortha, bwytta, can's bydd,

Ryw fâd rodd annhraethadwy, Heb uno ’n, ddigon beunydd.

Beth, meddi, a fynni fwy? Ond yr un â'i dirionwawr,

Nefawl garedigawl Dad, Sy 'n edrych mor wych ei wawr,

Geiriau ni thraeth dy gariad. Canolbren Eden ydyw,

Da yw dy waith perffaith pur,
A thêg bren gwybodaeth yw.

Iawn yttyw holl drefn nattur.
Er mor wiw pur-liw 'r per-lwyth, Pob gwyllt, pob gwâr, cymmar cu,
Cofia, na phrofa mo 'i ffrwyth.

Fy Ior, sydd i'w ddifyrru:
Yn y dydd gwna d' enau di,

Ni welaf un anwylyd Bêr afal, feiddio 'i brofi,

I mi, o'u holl gyfri' i gyd. Gwybydd, yr un dydd, y dyn

Dy wefus di a ofyn Diweirfad, bydd dy derfyn :

Addas gymdeithas, y dyn. Y pêr afal, os profi,

O'm nefawl hyfrydawl fro, Marw a wnei; dyna 'marn I.

Adda anwyl, oddiyno Gweddus yr ymogwyddawdd

Anfonaf Fi yn fynych Addaf ger bron Naf, ei Nawdd:

Angylion gwynnion, lu gwych: 0 lawned yw 'th haelioni,

Dda ddyn, hwy a'th ddiddanant Ior mad, a'th fwynder i mi!

A geiriau, âg odlau gånt. Dy arch, gyd â mawr barch byth, Dyner Dad pob daioni, A gofiaf yn dragyfyth.

240 Dduw may

Dduw mawr! ydd wyt dda i mi:
Eb Ion cu, 'n gwenu mewn gwawl, Yn awr na ddigied fy Naf,
I ti, Addaf santeiddiaw),

Fy Ior, ac mi lefaraf:
Ddyn têg, yr ardd hon i ti

Creaist, unaist bob anian, A luniais o'm haelioni:

Pob byw, yr un rhyw i'w rhan. Hyfwyn roddaf it' hefyd

Trefnaist, a rhoddaist, fy Rhên, I'w mwynhâu holl barthau 'r byd. I'r llew hardd gymmar llawen; Ehediaid y nef hoywdeg,

Un wedd i bawb o naddun Llu dŵr dwfn, llu daear dêg,

Ei gymmar hygar ei hun. Ar y rhai 'n, y gwr cain cu,

Ac yn awr, fy’m dirfawr Dad, Ddoethwas, cei arglwyddiaethu.

Fy Nuw mwyn, fy nymuniad E ddaw lluoedd y ddaear

Yw hyn; cael cymmar hynaws, Yn gyttûn, o bob un bâr,

Resymmol, rinweddol paws; Hediaid o'th flaen a heidiant;

Mwynwar, ymddiddangar ddyn, Eowau i gyd gennyd a gånt.

O fy Naf! wyf fi 'n ofyn, Yn awr drwy Eden eres,

Os unawl â'th gyssonwaith, Pob byw, o bob rhyw, yn rhês,

A'th ryfeddawl wiw fawl waith. Oedd ar y ddaear, a ddaeth,

Tra bu fe 'n llefaru 'n fwyn Ac adar nef dêg odiaeth.

Am rodd o gymmar addwyn, Addaf roes enwau iddynt,

Naf gwyn y lwys Nef gannaid, Pan welodd, iawn henwodd hwynt. 260 Ar y gwr cu 'n gwenu gaid: Addaf, pan wnaeth ddiweddiad,

Ti a wyddost, 0 Adda, Yn awr, eb yr Ion mawr mad,

Tirion ddyn, nattur yn dda. Eu henwau sy'n dda hynod,

Mwynwr, cyn it ddymunaw, Gan hynny felly cânt fod.

Arfaethais (o d' ais y daw)

300

320

Gymmar hygar ei hagwedd,
Eirian wawr, å thi'r un wedd,
Ac o'r un pêr dymmer da,
Iaith weddus, â thi Adda.
Dy gymmar hygar fydd hon,
Gulwys, dy wraig un galun.
Nid da i ddyn, nid diddanawl,
Bod ei hun, a'r byd i'w hawl. 35

Yr Ion, yn dirion a da,
A roddodd gwsg ar Adda:
Yn ei gwsg caeth, e wnaeth Nêr,
Daionus Dad, yn dyner
Egoryd, a'i law gywrain,
Ei fynwes wèn gynnes gain.
O un o'i ais, Ion a wnaeth
Fwyn ddedwydd fun dda odiaeth:
Creodd, e luniodd â'i law
Gymdeithas addas iddaw.
Dan gwsg y gwelai 'r dyn gwara
Lana' gem! ei lon gymmar.
Tirion oedd hon a hynaws,
Nefolaidd fenywaidd naws :
Wraig lân, rhodd Ior goleuni,
Pan welodd, mawr hoffodd hi.
Dihunodd, llammodd yn llon
I gael hoffder ei galon.
Yno, 'n ol deffro y dyn,
Nid oedd yr hynod wiwddyn.
I'w feddwl canfu Addaf
Y fun lon fal hinon håf.
Cerddodd, myfyriodd yn fud;
Ni fynnai am un funud
Ddim yno mor ddymunawl,
Can's hi wnai ragori 'r gwawl.
Annifyr îs y nefoedd,
Mudanu, hiraethu 'r oedd.

Ei luniaidd wraig lawenaf Ddygwyd draw yn nwylaw Naf. Hi olygai 'r nef loywgain, Gan ryfeddu'r gwawl cu cain. Hon, yn ei holl dirionwch, Fal heulwen hoff lawen filwch, A ddygwyd i'w ddiddigiaw Mewn serchus haelionus law. Gwelodd ef, dros ddisgwyliad, Ei gymmar nefolwar fåd. Hi, Gwawr gu hygar, a gaid Yn llonni ei holl enaid. O fron wresoglon o serch, Fe lefodd, Efa loywferch! Fy nghalon! fy nghywely! Attad fy neisyfiad sy. Gwraig olau gywir galon, Ddilys o'm hystlys yw hon. Tro, fy ngh’lommen burwen bêr, Dy wyneb atta'i 'n dyner!

Wrth glywed araith glauar, Geiriau mor gu gan gu går, Archwylus wèn ferch olau, Draw hi drodd, ceisiodd naccầu.

Adda lon a ddilynawdd
Mewn mwynder a hoywder hawdd.
A gair taer y gwr tirion,
Têg ei ael, am law hael hon
Ymaflodd, gwasgodd yn gu
Ei liwgar wraig oleugu.
| Dda fun, yr hyn oedd ddi fai

A gweddus, da y gwyddai.
Ar fyr eiriau hithau 'n hawdd,
Yn uniawn, lawn foddlonawdd.
Tyrrwyd pob pethau tirion
I gyd yn hyfryd yn hon.
Godidawg i gyd ydoedd;
Ei lun yn gywir oll oedd:

Ei gwrid oedd lawn mor groywdeg, 340 Mor gain a lliw 'r dwyrain dêg. 400

Hael forwyn! pan lefarodd,
(Cywir iaith Duw cu a rodd)
Fwyned ei mîn, f' enaid mau, m
O fiwsig ei gwefusau!

Ym Mharadwys, fywlwys faeth,
Yn Eden lawen odiaeth,
Y gwir-fendigedig Ion,
Duw a unawdd y dynion
Cu eirian dan iau cariad,
Gan erchi 'r ddau amlhâu hâd,
Liosogi 'n lwys hygar
Ufuddion drigolion gwâr.

Tymmer Mesopotamia
Ffrwythlawn, oedd diriawn a da.
Unig lor yno 'n gywraint
Wnaeth ardd geinwawr o fawr faint,
Parod i'w deiliaid purwyn,
Ac addas deyrnas i'r dyn.

Ar olau fryn areul-hardd, 360 Y' nghanol y lesol ardd,

420
Oddi ar bob coedydd euraid,
Hardd balas gwyrddlas a gaid.
Cannoedd o rodfâu ceinion
Wnaent dywys at y llys llon.
Afon diriawn loywlawn lwys
A redai drwy Baradwys,
Gwiw lannerch! gwaith Ion gloywnef,
Yn ail i ddim ond y Nef.
Yno, megis un enaid,
Adda a'i wraig Efa gaid.
Fe aeth a hi ’r Lili lân
I'w lâs araul lys eirian.
Deuddyn diniwaid oeddynt,
Dau noethion, dau gyfion gynt.
O ddiddan ddedwydd Adda!
O wraig dêg rywiog a da!
Oes a wyr, mae dros eiriau,
Lawenydd y ddedwydd ddau?

Yr Ion i gyd ar unwaith 380 Yn eglur a ganfu 'r gwaith;

440 | Dduw Awdwr, gan ddywedyd, Mae'n berffaith y gwaith i gyd. Naf o entrych y nefoedd, Gwelodd ei waith, gloywdda oedd:

A thyfodd y gwaith hefyd

Olwynawg lu 'r oleunef! Yn raddawl, gwyrthiawl i gyd.

Golau addurniadau 'r nef! Duw ei waith a fendithiawdd

I'r Awdwr wnaeth eich rhodau, O’i dyner anwylber nawdd.

I'r Duwdod rhoddwch glod glau! Croywdeg waith y Creawdydd

Isel hwy ymgrymmasant Yn wych y daeth mewn chwe' dydd; O flaen Ion, a'i foli wnant. Dan nef y seithfed yn wir

Yn siriol, ddeuddyn seirian, Yw'r dydd a anrhydeddir,

Aent i'w palas gloywlas glan, Cofier y diwrnod cufad

I gysgodawg wasgawdwydd Hoffodd, santeiddiodd y Tad.

I huno pes deffro dydd. Cynfeibion gwynnion y Gwawl,

Fe drig, yn unig, drwy'r nen Niferoedd annifeiriawl

Drwy werddfrig goedwig Eden Y lawen Nef oleuwawr,

Aml leisiau mêl ëosydd, Wrth ganfod rhyfeddod fawr,

Unig dôn, hyd wên gu dydd. Perffaith newyddwaith eu Naf,

Torf Uffern, y gethern gås, Pur roddant fawl pereiddiaf, 460 A dyrrent yn llu diras, Eiriannaf gôr, ar unwaith,

Iwybod a oedd obaith I'r Tad am ei wiwfad waith.

Gallu ail feddu Nef faith,

520 Y dyn penfelyn a'i fâd

Ar ol i'r uffernol Ffau Ragorol gywir gariad,

Lidiog, wneud croes ddadliadau, A'u pwys ar lwys bêr lysiau,

P' un ai filammio mewn penyd Ymddiddan wnai 'r ddiddan ddau : Yn ffwrn bell Uffern o hyd . Adroddai'r diwair Addaf

Oedd orau, os gwnaent ddewrwych Y modd y mynegodd Naf;

Gref deyrnas o gwmpas gwych; Ei lawen wraig oleuwawr

Neu, 'n ail, i'r Annwnoliawn Wrandawai, ryfeddai'n fawr.

Ymddyrchafu yn llu llawn, Gardd Eden, un gerdd ydoedd,

A tharanu 'n neutu Nef, Amryw dôn gysson ar g'oedd :

Ac ail ennill goleunef; Cad lïosog, cydleisian'

Satan, llawn malais etto, Wybrennawl ragorawl gân.

Cyfodawdd, llefarawdd fo: Yr haul, rheolwr yr hîn,

Yn awr, chwychwi flaenoriaid Oedd draw gerllaw 'r gorllewin.

Uffernawl, dra hudawl haid, E luniwyd holl olwynion

I gael teyrnas y Gelyn, Y Gre'digaeth helaeth hon,

Ofer yw 'n hyder yn hyn, O radau 'r mawr Greawdydd,

Drwy furniaw, neu drwy fawrnertb. (Wyched ei waith!) mewn chwe' dydd.480 Trwy'r seiliau, trwy'r caerau certh: A'r dydd wedi 'r diweddiad

Gwn, perffaith oferwaith fydd, Fendigai santeiddiai 'r Tad.

Wrth rym y traws Orthrymmydd. 540 Pan wnaeth yr Ion nerthawg ei wyrth- | Hollalluog enwog yw, iawg waith,

Ni wedir, hynny ydyw;
A'u tafodau, â'u telynau 'n lanwaith, Nid llai a daflai mewn dig
Meibion gwynnion gwlad fawr y Gogon I ffwrn y Fagddu ffyrnig
iant,

Seraphiaid, pennaethiaid Nef,
Filoedd yn awr gorfoleddu a wnant. Gannoedd o entrych gwiwnef.
Y claerwyn haul discleirwych,

Gan ei fod yn gwynfydu Pan aeth o'i lywodraeth wych,

Fod beunydd yn Llywydd llu, Y nèn gaid yn ennynnu

Ran mawl, tebygawl y bydd, O brydferth oleugerth lu.

Y crea, Fe wna newydd Y lleuad, ym mysg lluoedd

Gre’digaeth helaeth, yn hon Y nef lân ddinifwl, oedd

Y gesyd ryw wâg weision. Yn frenhines gynnes gu

Os denwn, os hudwn hwy Ar y nos yn teyrnasu.

Yn warthus i'n cynnorthwy, Pan welson' lu tirion têg

Hwy oll a deflir allan Ar lêd yr awyr liwdeg,

I'n heirias deyrnas o Dân.
I'r Ion, eu dau ar unwaith,

Y dorf, pan wnaeth e derfyn,
Rhoent fawl am ei wyrthiawl waith: A’u llef hwy rwygent y Llyn.
Mor hyfrydawl yw'r gwawl gwych! Weithian, el
Gwiw liw awyr goleuwych! 500 | Ban ydwyf yn Bennadur

560 Gloyw odiaeth a goleudeg

Ar dorf o rif diderfyn Yw ser Duw is awyr dêg!

Holl nerthoedd lluoedd y Llyn,

nerid, om Jeugerth

« PoprzedniaDalej »