Obrazy na stronie
PDF
[ocr errors]

eem Alexandrum furor aliena devastandi. Non contentus paterno regno, arma toto orbe circumferebat, et nihil intactum relinquebat, immanium ferarum modo, quae plus, quam exigit fames, mordent. Cum ei civitas qn;edam offerret partem agromm, et dimidium rerum omnium: lio, inquit, firofiosito, veni in Asiam, non ut id accifierem quod dedissetis: sed ut id habevetis quod reliquissem. Senec. 3 Quxst. in prooem. Ep. 94. 53.

2. Ubi ad fines Scytharum vincendo pervenit, unus ex eorum legatis hsec ei inter alia multa dixit, quibus ejus injustitiam et ambitionem arguerit: Quid nobis tecum est? JVun/uam terram tuam attigimus. An non licet nobis, qui in vastis sylvis vivimus, ignorare quis sis, et unde veni. as? JVec servire ulli fiossumus, nec im/terare desideramus. Major fortiorque esfortasse, quam quisquam: tamen alienigenam dominum fiati nemo vult. Gloriaris te ad fiersequendos latrones venire, ifise omnium gentium latro. Lydiam eefiisii, Syriam occufidsti, Persidem tenes, Bdctrianos habes in fiotestate, Indos fietisti: jam etiam ad fiecora nostra avaras manus fiorrigii. Qtdd tibi divitiis ofius est, qucc te esurire cogunt, ita ut quo filura habes, ei acrius cufiias, qute rton habes? Denique si Deus es, tribuere mortalibus beneficia debes, non sua crifiere: sin autem homo es; id quod es, semfier esse te cogita. Q. Curt. 1. vii. c. 8.

Eleganter et veraciter Alcxandro illi magno quidam comprebtnsus pirata respondit. Namcum rex hominem interrogasset, quo jure mare infestaret? ille libei a contumacia: Kodem, inquit, quo iu orbem terrarum: sed quia id ego exiguo navigio facio, latro vocor; tu, quia magnd classe, imfiera,tor. S. Aug. 1. iv. de Civit. c. 4. ex Cic.

CAPUT X.

Quod tibijieri non vis, alteri nejeceris.

1. Alexander Severus in expeditionibus bellicis aperto tabernaculo prandebat et coenabat, militarem cibum, cunctis videntibus atque gaudentibus, sumens. Circumibat prope cuncta tentoria, et neminem abesse a signis patiebatur. Si quis de via in agros cujusquam deflexisset, aut fustibus subjiciebatur in conspectu ejus, aut virgis, aut mulcts pecuniarisE; aut saltem verbis castigato ipse dicebat: Visne hcc in agro tuofieri, quod facis in alieno? Usurpabatque szpius quod a quibusdam sive Judseis sive Christianis audierat, aut per prseconem inclamari jubebat, quum aliquem puniret: Quod tibi ficri non vis, alteri ne> feceris. Quam sententiam usque adeo dilexit, ut et in palatio et in publicis operibus praescribi jubereU Lamfirid. in A. Scver. c.,5 I.

*2. Ab alio expectes, alteri quod feceris. P. Syrvs. Syracusis pulsus a Dionysio tyranno Dion* petierat Megaram. Ubi ciitn Thecdorum principem hujus urbis domi convenire vellet, neque admitteretur, diu ante fores retentus; dixLt comiti suo: Patienter hoc ferendum estz forsilan enim ct Tios,. cwn in gradu dignitatis nostrx essemus, aliquid tale fecimus. Qua tranquillitate animi ipse sibi conditionem exilii placidiorem reddidit. Valer. I. iv. ?. 1.

3. Vulpes ad ccenam dicitur ciconu.m
Prior invitasse, et illi in patina liquidam
Posuisse sorbitionem, quam nullo modo
Gustare esuriens potuerit ciconia:
Quse vulpem quum revocasset, intrito cibo
Plenam lagenam posuit: huic rostrum inseren* .
Satiatur ipsa, et torquet convivam fame:
Quae ciim lagense frustra collum lamberet,
Peregrinam sic locutam volucrem accepimus:
Sua .quisque, exempla debet zquo animo p.ati.

Phsedr. 1. i. Fab. 26.

CAPUT XI.

IfijUriam pati satius est qufimfacere.

Agis Lacedaemoniorum rex uitimus, ex insidiis captus et indic.a causi ab Ephoris damnatus, cum ad la- queum abduceretur, . conspiceretque, quendam ex miniss^ tris flentem: Desine, inquit, 6 homo, meam vicem fere. JNam sic iniqui et contra Itges moriens, sufierior feliciorque sum iis qui mihi vitam erifii jubent. Haeq locutus, ultro collum laqueo induit. Plut. Apoph.

Athenienses, quos multis beneficiis affecerat, ingratos expertus Phocion, in concionem prodiit, et sapientissimc dixit: Malo avobis, Athenienses, malum accifiere, . quatn ifise vobis maluminferre, Mlizn, 1. ii, ,c. lfl.

CAPUT XII.

Quodmeum non esty reckat ad dominum.

Pythagoricus quidam emerat a sutore calceos, rem magnam, non prxsentibus nummis. Post aliquot dies venit ad tabernam, pretium soluturus. Quam cura ciausam invenisset, et ostium diu pulsaret, fuit qui diceret: Quid fierdis ofieram tuamP Sutor ille, quem quxris, elatus et combustus est. Qued nabis molestuin esse fiotest, qui in Kternum nostrosamitiim.us: tibi minime, qui scis futurum ut tUe renascatur. Quibus verbis jocabatur in Pyihagoricum, qui metempsychosim, lioc est, migrationem animarum in alia corpora, fieri credebat. At philosophus noster tres aut quatuor denarios, quod pretium calceorum attulerat, non invitus domum retulit, subinde manu concutiens. Deinde cum intellexisset arrisisse sibi illud lucellum; reprehendens hanc suam non reddendi tacitam, ait ipsft fiibi: Sutorille tibi.vivh.. Tu redde quod debes. Rediit ergo ad eandem tabernam, et per claustrum qui parte rimam invenit. quatuor denarios inseruit ac misit, poenas a se exigens improbs e cupiditatis, ne alieno assuesceret. Senec. 7. Benef. c. 20 ct 21.

CAPUT XIII

Verbis non miniis, quam factis, Jit injuria.

Maledicus a malefico non distat, nisi occasione. Quintil. I. xii. c. 9.

Famse.damna majora sunt, quam quse aestimari possint. Livius, i. iii. c. 92.

Nihil est tam volucre quam maledictum: nihil facilius emittitur, nihil citius excipitur, nihil latius dissipatur. Cicer. firo. Planc. n. 57.

Providendum est in primis, ne sermo noster indicet vitium aliquod inesse in nioribus nostris. Quod maxime solet evenire, cum joco, aut serio, de absentibus, detrahendi causa, maledice contumelios^que dicitur. Cicer. 1 Offic. n. 134.

M». Absentem qui rodit amicum,

Qui non defendit alio culpante, solutos

Qui captat risus hominum, famamque dicacis,

Fingere qui non visa potest, commissa tacere

Qui nequit; hic niger esti Hunc- tu, Romane, caveto»

Horat, I. i. Sat. 4. Linguaest maliloquax mentis indicium malx. Difficilem oportet aurem habere ad crimina. In judic.ando criminosa est celeritas. P. Syrus. Caeca invidia est, nec quidquam aliud scit, quam detrectare virtutes. Livius, l. xxxviii. c. 49.

2 Cum Mardonius Xcrxem ad bellum Grsecis infeEendum excitaret, deprifnendo- eorum in armis virtutem,, iisque detrahendo : Artabanus ei respondit longa oratione, in quahxc dixit de dtens famx detractione feu calumni?.. Rcs est teterrima aliense famse detractio-: ih qua duo sunt qui injuriam faciunt, unus cui injuria fit. Qui enim detrahit, injuriusest, quod accusat non praesentem. Injurius quoque est qui credit detrahenti, antequam rem compertam babeat. Sic absenti fit duplex injuria: ab altero enim itt simulatur ut malus, ab altero talis temere putatur. Herodot. I. v:i..

CAPUT XIV.

Ex omni vita simulatio dissimulatioque tollenda est,

1. Cum duobus modis, vi aut fraude, fiat injuria; fraus, quasi vulpeculs, videtur, vis leonis: sed fraus odio digna majore. Injuria autem nulla capitalior est, quam eorum, qui, cum maxime fallunt, dant operam ut viri boni videantur. Cicer. 1. Offic. n. 23..

Bonitatis verba imitari, major malitia.

Malus bonum ubi se simulat, tunc est pessimus.

P. Syrus^

C. Canius, eques Romanus, homo nec infacetus, et satis literatus, cu:n se contulisset Syracusas, otiandi causa; dictitabat se emere velle hortulos aliquos, quo invitare amicos, et ubi oblectare se sine interpellatoribus, posset. Quod cum percrebuisset 3 Pythius quidam, q.ui ax

^gemtariam faciebat Syracusis, dixit ei hortos quidem suds non esse venales, sed licere illi uti iis, si vellet, ut suis. Et simul invitavit eum in hortos ad coenam in posterum diem. Cum ille. promisisset, tum Pythius, qui, ut argentarius, erat apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad .se vocavit, et ab his petivit, ut ante hortulos suos pos-tridie piscarentur.

Ad coenam tempore venit Canius. Opipare paratum 'erat convivium: cymbarum ante oculos multitudo: piscatorum quisque, quod ceperat, afferebat: ante pedes Py« thii pisces abjiciebantur. Tum Canius: Quaso, inquit, quidesthoc, Pythi? tantumne fiiscium, tansumne cymbarum? Et ille: quid mirum? inquit. Quidquid est fiiscium Syrecusis, in hoc loco est: hic aquatio: hdc villd isti carere non fiossunt. Incensus Canius cupiditate, contendit & Pythio \it hortos venderet. Gravate ille primd rem accipere est .visus. Impetrat tandem Canius. Emit hortos homo cu.pidus et locuples, tanti quanti voluit Pythius, et emit instructos: negotium conficit.

Invitat in hortos Canius postridie familiares suos: 'venit ipse mature: cymbam nullam videt. Quxrit ex 'proximo vicino, num ferix quaedam piscatorum essent, 'quod nullos videret? JVuila quod sciam, injjuit ille, hodie fiiscatorum feriee sunt: sed hic fiiscari nulli solent, Itaque heri mirabar quid accidisset. StomachariCanius. Sed quid faceret? Nondirm enim erant latae leges adversus eos qui dolo malo agerent. Csc 3 Offic. n. 14.

2. Omnes aliud agentes, aliud simulantes, ut Pythius, .perfidi, improbi, malitiosi sunt. Nam ex omni vita simulatio dissimulatione tollenda est. Et ratio postulat ne quid insidiose, ne quid simulate, ne quid fallaciter fiat. , Itaque vir bonus, nec ut emat melius, nec ut vendat, .quidquam simulabit aut dissimulabit. Si vero vir bonus est qui prodest quibus potest, nocet nemini ; certe virum lionum non facile rcperiemus. n. 60. 68. 64.

QusedamNideo, propter depravationem consuetudi.riis, neque more turpia haberi, neque jure civili sanciri; :at natura kge xancita sunt. n. 69.

« PoprzedniaDalej »