Obrazy na stronie
PDF

acrem amatorem inveneris. Nam ego omnes meas vindemiolas ed reservo, ut illud subsidium senectuti parem. Nofi desperare fore ut libros tuos facere possim meos. Quod si assequor, supero Crassum divitiis, atque omniura agros, locos, prata contemno. Lib. i. Jifi. 3. 6. 8. 9. 20.

4. Comparandorum librorum impensa fiberalissima est. At in ea habendus modus. Quid prosunt innumera. biles libri, quorum dominus vix tota vita sua indices perlegit? Onerat discentem turba; multoque satius est tradere te paucis auctoribus, quam errare per multos. Nunc plerisque literarum ignaris libri non studiorum instrumenla sunt, sed xdium ornamenta. Paretur itaque quantum salis sit librorum, nihil in apparatum. Honestiiis, inquis, in libros impensas efiundam, quhn in vasa pretiosa pictasque tabulas. Vitiosum est ubique, quod nimium est. An ignoscas homini aptanti armaria cedro atque ebore, et inter tot millia librorum oscitanti, cui voluminum suorum frontes maxiimS placent titulique? Apud desidiosissimos videbis quidquid orationum historiarumque est, et tecto tenus extructa loculamenta. Sicque sacrorum opera ingeniorum in speciem tantum et cultum parietum comparantur. Senec. de Tranquil. c. 9.

Indoctum gloriantem bibliotheca ridet Ausonius hoc epigrammate:

Emptis quod libris tibi bibliotheca referta est,
Doctum et grammaticum te, Philomuse, putas?

Hoc genere et chordas, et plectra, et barbita conde:
Mercator hodie, cras citharoedus eris. Jifiig. 43.

CAPUT XVIII.

Memoria augetur curd, negligentid intercidit.

1. Omnis disciplina memoria maxime constat, frustraque docemur, si quiquid audimus, prseterfluit. Quidam eam naturx modo munus esse existimaverunt: sed ipsa excolendo, sicut alia omnia, augetur. Imo nihil aeque vel augetur cura, vel negligentia intercidit, quim memoria. Quint. I. xi. c. 2.

Maxima et una memorise augendaars, exercitatio est et labor. Quarepueri quorum tenacissima memoriaest, statim quamplurinja cdiscant: et quaxumque aetas operam jurandx studio memorise dabit, devoret initio ta;dium illud scripta et lecta sxpius revolvendi, et quasi eundem cibum remandendi. Quod ipsum fieri potest levius, si primum pauca ceperimus ediscere, tum quotidie aliqua accessio fiat. Quint. I. ii. c. 2.

2. Quantum naturl studioque valeat memoria, testis est vel Themistocles, quem constat unum intra annum optime locutum esse Perfice: vel Mithridates, cui notse fuerunt dux et viginti lingux earum, quibus imperabat, nationum: vel Crassus ille dives, qui, cum Asise prxesset, sic tenuit quinque Grxci sermonis differentias, ut jus cuique redderet eadem lingua, qua quisque postulasset: vel Cyrus denique, quem omnium militum tenuisse nomina traditum est. Quinetiam dicitur Theodectes protinus reddidisse semel auditos quamlibet multos versus.

Memoriam in Themistocle fuisse ferunt singularem, ita ut quaecumque audierat aut viderat, hsererent animo. Itaque cum Simonides, sive quis alius, se ei traditurum polliceretur artem memoria aliquam, qux recens inventa erat: ObLivionis, inquit, mallem. JVam memini etiam gute nolo : Cblivisci non fiossum qua volo. Cic. 4 Acad. 2. 2 fin. 104.

Etiam oblivisci quod scis, interdum expedit.

P. Syrus.

3. Seneca rhetor hoc scriptum reliquit de sua memoria. Cum senectus mihi jam feceritmulta desideranda, oculorum aciem retuderit; aurium sensum hebetaverit, nervarum firthrtatem lrtfregerit; in memoriam maxime incurrit. Hanc aliqur.udo in me sicnoruisse non nego, ut non tantum ad usum Sufficeret, «ed usquc in miraculum procederet. Nam et reddebam duo millia nominum,quo ordine erant dicta: et plures quam ducentos versus, qui singuli a singulis condiscipulis dati erant, referebam; ab ultimo incipiens usque ad primum.. Nec tantum velox erat mihi memoria'ad complectenda quae vellem: sed etiam firma ad continenda qux acceperat.. Ttaque sine cunctatione etiam nunc profert quasi modo audita, quxcumque apud illam aut puer aut juvenis deposui. Imminuta tamen est setate, et longa desidia, quse juvenilem quoque animum dissolvit. Nam si qua ei commisi intra annos proxime elapsos, sic predidit, ut, etiamsi sspius ingerantur, toties tanquam nova audiam. Sen. Lib. i. controv.

Hortensius in auctione persedit totum diem; et vespere recensuit omnes res, et pretia, et emptores ordine suo, ita ut in nullo falleretur. Ibid.

Quidam recitatum a peeta carmen novum, suum esse dixit, et protinus memoria recitavit; cum iile, cujus carmen erat, hoc facere non posset. Ibid.

LIBEH TERTIUS.

DE JUSTITIA.

CAPUT I.

jfustitia omnium regina virtutum.

Justitia est omniumdomina et regina virtutum i ejus splendor maximus: ex ea boni viri vulgo justi appellantur. At unum Aristidem a Gracis cognominatum fuisse Justum accepimus. Cicer. 2. Offic. 28. 1 Ojjic. 20.

Hic Athenis natns, a pueritia firmo constantique animo fuit, nunquam ab eo, quod justum videhatur, discedens, et nullam fraudem nullumque mendacium admittens, ne joco quidem et in ludo. Carn. Ae/i. et Plut. in Aristidc.

Ubi ad rempublicam accessit, non potentium amicorum praesidio niti voluit, sed consiliis factisque utilibus ct justis. Non animum inflabant secundae res, non frangebant adverss. Id se patrise debere existimabat, ut ei prodesset sine ullo pocuni;e aut honorum prxmio.

Cum aliquando eo prae.ente pronunciarentur in theatro versus e tragoedia jEschyli de Amphiarao, qui dicebatur, non velle videri justus, sed esse: omnes converterunt in eum oculos, tanquam. ad quem haec laus pertineret, eumque cognominaverunt Justum. Quod cognomen ut novum erat et omnium amplissimum, ita Aristidi invidiam conflavit tt Themistoclis semuli, et concitatEe ab illo multitudinis. Est enim boc commune vitium in magnis liberisque civitatibus, ut inyidia glqrice comes sit; et libenter detratuint de iis, quos vident eminere altius. Itaque mulctatus est decem annoruns exilio, quod ostracismum vocabant. C, Ai.Mo» in Chabr. c. 3.

Eo temporc, quo congregatus populus de ejiciendo Aristide ferebat suffragium testulis pro more inscriptum, dicitur illiteratus quidam et plane rudis tradidisse Aristidi ipsi ut uni e populo testulam, petiisseque ut inscribcret Aristidem. Admirantc eo, et rogante num aliquid in illum pecc&sset Arisfides? JVi/iU, inquit: nequc est ille mihi notus. Sed hoc mihi non filacet, qubd cufiide elaboraverit, ut firxter cateros JuStus afifiellaretur. Aristidem ferunt nihil respondiss&, sed inscripsissc testula nomen suum, hominique reddidisse.

Urbe excedens ut in cxilium iret, supinas manus tetendit in coelum, Deosque oravit: JVe ullum temfius fiofiulo Atheniensi incideret, quo Aristidis rcminisci nccesse esset. Tertio post anno revocatus in patriam, immemoi' acceptae injurise utilem operam prxbuit civibus in bello et pace per annos multos. Illius abstinentiie a pecunia nullum est certius indicium, quam quod, cum exercitibuset serario prxfuisset, in tanta paupertate decessit, ut vix reliquerit quo efferretur. Unde factum est, ut filiie ejus publice alerentur, et e commuiti isrario dotibus datis collocarentur.

CAPUT II.
Hominem justum esse gratis oportet.

1. Te justum esse gratis oportet: et nullum justse actionis prxmium majus est, quam justum esse'. Nihil refert, quam multi aequitatem tuam noverint. Qui virtutem suam prsedicari vult, non virtuti laborat, sed glorise. Non vis esse justus sine gloria? At mcherculi, ssepe justus esse debebis cum infamia, et tunc, si sapies, rnala opinio justitia parta te delectabit. Nemo mihi videtur pluris xstirhare virtutem, nemo magis illi esse devotus, quam qui boni viri famam perdidit, ne conscientiam perderet. Senec. Kfi. 113. Efi. 81.

M. Cato, genitus proavo Marco Catone, principe familise Portix, nunquam recfi fecit, ut facare videretur, sed quia aliter facere non poterat; eique id solum visum est rationem habere, quod haberet justitiam. Esse, quam viderf, bonus malebat. Ita, quo minus gloriam pettbat,.

« PoprzedniaDalej »