Obrazy na stronie
PDF

liter. Tum Democritus solertiam hominis non docti demiratus: JSE adolescens, inquit, cum ingenium sslerter aliqvid agendi habeas, sunt majora melidraque, qute facere mecum fiossis. Abduxitque eum statim, secumque habuit; sumptum ministravit, philosophiam docuit, et esse eum fecit, quantus postea'fuit. A. Gell. I. v. c. 3.

4. floc docenti et discenti debet esse propositum, ut ille prodesse velit, hic prolicere. Qui ad Philosophorum scholas venit, quotidie secum aliquid boni referat: aut sanior domum redeat, aut sanabilior. Aliquid peccatur vitio prsecipientium, qui nos docent disputare, non vivere: aliquid etiam vitio discentium, qui ad prseceptorcs suos afferunt propositum, non animum excolendi, sed ingenium. Hxc nobis dicere Attalum memini, inquit ipse de se Seneca, cum scholam ejus obsideremus, et primi veniremus, et ultimi exiremus. Senec. Efi. 10S.

Perditx luxurix adolescens Atheniensis Polemo, cum e convivio, non post occasum solis, sed post ortum surrexisset; domumque repetens, Xenocratis philosophi patentem januam vidisset; vino gravis, unguentis delibutus, sertis capite redimito, perlucida veste amictus, scholam ejus refertam turba doctorum hominum intravit, deinde consedit, ut clarissimum eloqmum et prudentissima philosophi prxcepta irrideret. Orta, ut par erat, omnium, qui aderant, indignatione, Xenocrates vultum in eodem habitu continuit, omissisque iis, de quibus tum disserebat, de modestia ac temperantia loqui coepit. Cujus sermonis gravitate resipiscere coactus Polemo, primum coronam capite detractam projecit, pau!6 post brachium intra pallium reduxit, deinde oris hilaritatem deposuit, ad ultimum totam luxuriam exuit, uniusque orationis saluberrima medicina sanatus, ex infami ganeone maximus philosophus evasit. Valer. I. vi. c. 9.

CAPUT XII.

Stultum est ea docere cateros, qua ipse expertus non es.

Cum Annibal Carthagine expulsus, venisset Ephesum ad Antiochum regem, invitatus est ab hospitibus s&is, ut Phormionem Peripaticum audiret. Quod cum ss non nolle dixisset: locntus est homo copiosus aliquot horas de imperatoris officio, et de omni re militari. Cseteri, qui illum audierant, vehementer ejus oratione delectati, qua:siere ab Annibale, quidnam ipse de illo philosoplio judicaret? Hic Pcenus liberi respondisse fertur: Se multot delrros senea vidisse; sed qui magh, quam Phormio, deliraret, vidisse neminem. Neque mehercule injuria. Quid enim aut arrogantius aut loquacius fieri potuit, quam Gncura hominem qui nunquam hostem aut castra viderat, et ne minimam quidem partem ullius publici muneris attigerat, dare prsecepta de re militari Annibali, qui tot annos de imperio certaverat cum pepulo Romano, omnium gentium victore? Hoc mihi facere videntur omnes illi, qui, quod ipsi experti non sunt, id docent csoteros. Cicer. 2. de Grat. n. 75, 76.

CAPUT XIII.

Etiam seni discere decorum est.

1. Gloriabatur Solon, se, aliquid quotidie addiscentem, senem fieri. Quod et supremo vitse die confirmavit. Nam cum assidentes ei amici, quidana de re inter se sermonem conferrent; caput jam morte instante gravatum crexit: interrogatusque cur id secisset; respondit: Ut Cum istud, quidquid est, de quo disputatis, fiercefiero, tequi.ore animo moriar. Cic. de Senect. n. 26. Valer./. viii. c. 7.

Cato major Grsecas literas senex didicit: quas qui<!em avitTi arripuit, quasi diuturnam sitim explere cupiens.

Sophocles ad summam senectutem tragoedias fecit. Propter quod studium cum rem familiarem negligere videretur, a filiis in judicium vocatus est, ut juiiices a rei familiaris administratione removerent eum quasi desipientem, quemadmodum apud Romanos bonis interdici solebat patribus mafi rem gerentibus. Tum senex recitavit judicibus eam fabulam, quam proxims scripserat, qusesivitque, num illud carmen hominis desipientis esse videretur. Quo recitato, sententiis judicum est libera'tus. n. 22.

[graphic]

Diogenem admonebat quidam, ut jam senex quiesceret a laboribus. Cui ille: Quid, inquit, si in stadio currerem, bfiorteretne mejam vicinum m/ita cursum remittere? an non fiotius intendere? Ex Erasm. Apoph.

2. Senecam setate provectum non, pudebat ire ad philosophos, ut ipse refert his verbis: Quintam jam diem in scholam eo, et ab octava hora disputantem Metronactem philosophum audio. Quid ergo, inquis, idem facies quod juvenes? Nse ego mihi beatus videor, si hoc unum senectutem meam dedecet. In theatrum senex ibo, ad philosophum ire erubescam? Quid stultius, quam non discere, quia diu non didiceris? Tamdiu discendum est quamdiu nescis: et tamdiu disceridum est quemadmodum vivas, quamdiu vivis. Senec. Efi. 76.

Pudet autem me generis humani. Mihi Metronactis domum petenti transeundum est prxter theatrum. Illud semperfactumest. lbi ingenti studio judicatur quis sitbonus histrio: at in illo loco ubi discitur quomodo quis fieri possit vir bonus, pauci sedent: et hi plerisque videntur ac vocantur inepti et inertes. Mihi contingat iste derisus. jEquo animo audienda sunt imperatorum convicia; et ad honesta vadenti contemnendus est iste eontemptus. Ibid.

Cur nescire, pudens pravi, quam discere, malo?

Horat. de arte ficet. ver. 88.

Turpe est, quempiam multos annos continenter laborare atque exerceri, ut vel bonus grammaticus, vel rhetor, vel geometra, vel medicus fiat: ut autem vir bonus evadat, nunquam quidquam laboris in tanto temporis spatio insumere. Galenus de affect. curand.

3. Aurelius imperator sapientise studiis incumbebat apud Sextum philosophum, ad ejus ades propterea ventitans. E regiJ aliquando egredientem rogavit Lucius phisosophus, qui modo Romam advenerat, quo pergeret, et ad quod negotium ? Tum Marcus ; Seni etiam, inquit, discere decorum eat. Itaque ad Sextum fihilosofihum eo, ut nciam qua nondum scio. Lucius manibus in coelum sublatis, exclamavit. O Jufiiter l Romanorum imficrator jam senescens, tabellis g zona susfiensis ad ludimagistrum fiergit, fiuerorum insiar! Philost. 1. ii.

CAPUT xrv.

Honos doctis habitus.

1. Dionvsius tyrannus, qui ssevitix etsuperbi.e natus videbatur, navem \iuis ornitam misit obviam Platoni, gravissimo dicenrli et vivendi magistro, venienti Syracubas. Ipse quadrigis p.lbis excepit in littore cgredientem e navi. Plin. I. vii. c. 33.

Consule c?des aliquas ingressuro, carum fores virgi a lictore percutiebantur, monandi cau3*i adesse consulem: nisi redes essent ejus hominis cui habendus ab ipso magistratu honos videretur. Itaque Pompeius cum ex Asia rediens Rhodum venisset, ct Posidoaii pbilosophi domum esset intraturus, fores ejus de more percuti a lic. tore vetuit, ct fasces lic oris Januae philosophi submisit is cui se o»iens occidens que submiscr.it.

Gaditanus quidam Titi Livii nomine fam^que commotus, ad visendum eum ab ultimis terrarum finibus venit, statimque, ut viderat, abiit. Plin. I. ii. Jifi. 3.

2. Alexander magnus, captis Thebis, posteris Pindari poetae in ea urbe nati pepercit, ipsiusque domum stari incolumem voluit. Inter spolia Darii regis Persavum capto unguentorum scrinio, quod erat auro gemmisque, ac margaritis pretiosum, varios ejus usus amicis demonstrantibus: Imb Hercule, inquit, librorum Homeri cuetodia detur. Cupiebat nempe ut pretiosissimum humani ingenii opus servaretur opere qu^m maxime diviti. Prxdicabit hunc poetam complexum esse omnia bellandi ac regnandi piaecepta: eumque tanto amore atque honore pro~.ecutus est, ut Homeri amator cognominaretur. Interrogante aliquandoPhilippcpatre, cur tantopere hoc uno poet& delectaretur, cxteros vero negligeret? Ideo, inquit..fiater, c/ubd von quorvis /ioetis rcgem decere mihi videtur, sicut nec quodvi» veatlmentum. Unius Homeriingenuarst, et magnfca, et verr regia. Itaque Honeri libros secum inter bella ferre solitus erat; et, cum quiesceret, eos una cum pujione sub pulvino, cui incumbebat, reponere; militix viaticum et bellicte virtutis institutionem afifiellans. Ciim quidam prospere' gestse rei nuncius citato cursu accederet, vultu ingentem iaetitiam praeferens: Quid mihi nunciaturus^ es, inquit, tanto gaudio dignum? nisi forsan Ilomcrus revixit. jElian. 1. xiii. c. 7. Plin. 1. vii. c. 29. Diogen. Chrys. Or. 2. Plut. in Alex. Idem. de Profec. Virtut.

3. Alcibiades quoque Homerum magno in pretio habuit. Itaque cum forte in scbolam puerorum venisset, Homerum sibi petiit exhiberi. Cum vero ludimagister se nibil Ilomeri hubere respondissct : colapbum ei durum inflixit, et abiit. imfieriium dicens, et qui tales redderct fiueroi. ^Elian. !. xiii. c. 38.

Cum Zoilus, qui Homeromastix, id est, Homeri fiagellum, est vocatus, Alexandriam. venisset, et sua contra Iliadem et Odysseam scripta Ptol^maeo Philadel. pho recitasset; animadvertens rex poetarum pi incipem vexari absentem et inauditum utpote, mortuum: et eum, cujus ab cunctis gentibus scripta suspicerentur, 5i Zoilo vituperari: indignatus, nullum ei responsum dedit. Ille diutius Alexandrise commoratus, et inopia pressus, summisit ad regem, postulans ut aliquid sibi tribueretur. Rex verd dicitur respondisse: Homerum, qui an[e annos mille decesserat, quotidie fiaacere mulia millia.' hominum: dcbere fiariier eum, qui semeliore ingeniofirofiteretur, fiosse alere non modo se unum, sed etiam filures. Vitruv. praefat. I. vii.

4. Sylla duxit aliquo praemio dignam sedulitatem etiam mali poetse. Nam cum ille epigramma ipsi obtulisset; jussit prsemium ei statim tribui, sub ea tamen conditione, ne quid postea scriberet. Juiius Csesar civitate donavit liberalium artium doctores, et medicinam Romse professos, ut ed libentius et ipsi urbem incolerent, ct caeteri appeterent. Optim^ ille quidem: solet quippe labor impendi eo, unde emolumentum atque honos speratur. At sublatis studiorum praemiis, etiam studia pereunt. Cicer. firo Arch. n. 25. Sueton. in J. Ct'*. c. 42. Livius, l. iv. c. 35. Tacit. an. xi. c. 7.

5. Mandatum est memoriae, Platoxiem philosophum tenui admodum peeunia fuisse: atque eum tamen mercatum esse decem millibus drachmarum tres Philolai Pythagorici libros. Quidam dixerunt, amicum ejus Dionem Syracusanum eam pecuniam illi dedisse. Traditum est quoque Aristotelem libros pauculos Speusippi pbilosophi emisse talentis Atticis tribus. Isocrates pro una oratione viginti talenta accepit. Dicitur Octavia, cum Virgilium audivisset recitantem illos de filio suo versus, Tu Marcellus eris, &c. deliquium animi passa

« PoprzedniaDalej »