Obrazy na stronie
PDF

Erat Dario natura mite ac traotabile ingenium: sed Tiaturam plerumque fortuna corrumpit. Itaque veritatis impatiens, hospitem tunc maxime utilia suadentem abstrahi jussit ad capitale supplicium. llle ne tum quidem libertatisoblitus:.fladeo,inquit,fiaratummortis mexultorem. Mxpetat a te fioenas mei consilii sfireti ifise, contra quem tibi suasi. Tu guidem licentia regni subito mutatus, documentum eris fiosteris, homines, cim se permiserejbrtunec, etiam naturam dedi&cere. Hsc vociferantem ii, quibus erat imperatum, jugulant. Sera dcinde poenitentia subiit regem: el Charidemum vera dixisse Gonfessus, eum sepeliri jussit. Q. Curt.J. iii. c. 2.

4. Non defuit Caio Caesari Caligulse familiaritas ho.minum, vitia ejus assentatione alcntium. Etenim magjue fortunae semper comes est adulatie. Patercut. I. ii. c. 103.

Ptolcmaeus rex -figypti aliquaudiu cum-Iaude imperaTit. Postea verd adulaloribus corruptus, Aristomenem, -qui tutor ipsius fuerat, qui cuncta negotia prudenter administraverat, quem instar patris diu coluerat, tandem .odio prosequi coepit, ob ilJius in loquendo libertatem, ac .postremo epoto cicutae poculo mori coegit. Exinde magjs ac magis efTeratus, et tyrannica sxvitia, uon regisL utens potestate, in odium iEgyptiorum v-enit, parumque abfuit quin regno excideret. Jiiod. Sic. I. xxvi.

5. Duplex exemplum ex ingenti turba profertur, unde dicere licet quo prorumpat aliquando prxpotentum, hominum ira; et quam turpiteriis as&ententur adulatores. Senec. I. iii. de Iri, c. 14, 15.

Somnio quodam et deinde hariolorum responso territus Medorum i,ex Astyages, uatum e filia sua filium (qui postea Cyrus .est dictus.) Harpago amico necandum tradiderat. Quod cum ille facere neglexisset, et infans inter pastores adolevisset; Astyages filium Harpagi, in ultionem scrvati nepotis, interfecit: et cum ignaro patri .edendum apposubset in mensa, identidem quserebat. An Jilaceret conditura? Deinde ubi illum scelestis epulis 'saturatum vidit, caput aliasque occisi reliquias misero patri jussit afferri: quas agnoscentem interrogavit, Qut modo esset accefitus? Harpagus, dissimulato dolore, crudeli regi turpiter adulari non dubitavit, et, Aftud regem, kiquit, omnis coena jucunda est. Hcrodot. 1. i. Justin. 1 i. c. 4, 5. Senec. ibid.

Cambysem regem Persarum nimis deditum vino Praexaspes unus ex amicis monebat, ut parcius biberet, Turfiem esse maximl regi ebrietatem, dicens: in quem omnium oculi conjicerentur, et cujus nec facta, nec dicta obscura essent. Ad hoc ille: Scies, inquit, quemadmodum semfier mentis comfios sim: et firobabo jam oculos et manus fiost vinum etiam solitum officium firastare. Bibit deinde largius, qunm alias, capacioribus scyphis: et jam vino gravis, objurgatoris sui filium procedere ultralimen jubet, allevatSque super caput sinistramanu stare. Tunc intendit arcum, ct ipsum cor adolescentis, quod petere se dixerat, figit, recisosque pectore, haerens in ipso corde spiculum ostendit. Tum respiciens patrem, an satts certam habeat mahum, interrogat, llle, ejus rei laudator, cujus nimis erat spectatoremfuisse, negavit Afiollinem fiotuisse certius sagittam mittere. Q regem cruentum, et dignura in quem omnium suorum arcus tenderentur! 6 patrem animo magis quam conditione, servum 1 Herodot. I. ii. Senec. ibid.

6. Ad Trajani aures omnis adulatoribus obstructus erat aditus: filebant ergo, et quiescebant. Cvim non est, cui suadeatur, et qui suaedant, non sunt. Plin. Paneg.

Cum Pescennio Nigro imperatori recens facto quidam panegyricum recitare vellet: dixit ei Niger: Scribe laudes alicujus ducis ofitimi vitdfuncti, et dic quid ille fecerit, ut eum nos imitemnr. JVam viventes laudari irrisio est; maxime imfieratores, d quibus aliquid sfierari aut timeri fiotest. Rgo verb vivus filacere volo, mortuus ctiam laudari. Spart. in Nigr. c. 11.

Quo tempore Solon ad Croesum vocatus venit Savdes, erat in regia Jisopus nobilis fabularum scriptor: qui dolens vicem Solonis parum benigne accepti, quod Croeso interroganti libere respondisset, his verbis eum admonuit: 0 Solon, cum rrgibus aut quam minime, aut quam blandissime, agendum est. Imi mehercule, inquit Solon, vel qudm minime vel qudm ofitime. Plut. in Solon.

CAPUT XXXIV.

Fortis et constantis animi est non perturbari in rebus asperis. Cicer. 1 Offic. n. 80.

1 Sapientem nec secunda evehunt, nec adversa de mittunt. Senec. ad Helv. c. 5.

Rebus angustis animosus, atque

Fortis apparet Horat. I. ii. Od. 10.

Quem res plus nimio delectavere secundae,

Mutatse quatient. 1. i. Ep. 10.

Dicebat Bius tura vere infelicem esse, qui infelicitatem ferre non posset. Interrogatusque, guidnam esset difficile? Ferre, inquit, fortiter mutationem rerum in deterius. Diog. Laertes in Bian.

Qui ea mala, quibus alii opprimuntur, magno animo fert, ipsas miserias in gloriam vertit. Quoniam ita affecti sumus- ut nihil aeque apud nos admirationem occupet, quam homo fortiter miser. Senec. ad Helv. c. 13.

2. Pulsu-s in exilium Seneca, refert ipse quo animo calamitatem exceperit. Viri sapientes, quibus me ab adolescentia dedi, me jusserunt omnes fortunse impetus prospicere, antequam incurrant. Illis gravis est adversa fortuna, quibus est inexpectata: facifS eam sustinet, qui semper expectat. Quemadmodum repentinus hnstiunt impetus imparatas prosternit, a paratis vero facile excipitur.

Nunquam ego fortunie credidi, etiamsi videretur pacem agcre. Dedi operam, ut qus in me indulgentissime conferebat, pecuniam et honores, ea posset a me repctere. ita ut nihil propterea mens m«a moveretur. Ibid. c. 5.

Fortuna jus in homines, mores non habet.

Nihil eripit fortuna, nisi quod et dedit. P. Syrus.

Qui munera fortunz amaverunt, seque propter iila suspici voluerunt; illi jacent et incerent, cum eos mobilia ista oblectamenta destituunt. At ille, qui se lsetis rebus non inflavit, non est abjecto animo mutatis: sicque ad* versus utramque fortunam invictum animuns tenet.

Ego in illis, guae plerique mortalium optant, existimavi semper nihil vere boni inesse, atque ita inveni. In illis quoque, quse mala vocantur, nihil tam terribile ac purum invenio, quam vulgus opinatur. Senec. ubi sufird.

CAPUT XXXV.

Viri boni nati sunt in exemplar, et eos sibi preeparat Deus.

i. Quie vere mala dici possunt, a viris bonis removet Deus, scelera nempe et flagitia. Quare vero quicdam 'dura patiuntur, paupertatem, exilium, et alia ejusmodi? Ut etLana alios pati doceant. Nati sunt in exemplar. Puta itaque Deum dicere: Quid habctis quod de me queri fiossitis vos, quibus recta filacuerunt? Aliis bonafalsa circumdedi: auro illo et argento et gtmmis ornavi: intits boni nihil est. JVon est ista salida et sincera felicitas. Vobis dedi bona certa mansura, Concessi vobis^ qua vulgo videntur metuenda, contemnere4 qus cufiienda, fastidire. JVonfulgetis extrinsecis: bona vestra intus sunt. Qua incidunt tristia, horrenda, dura toleratu, istis vos non subduxi: animos vestros adversus omnia armavi, Senec de Prov. c. 6.

Quemcunque fortem videris, miserum neges.

Senec. Hercul.ver.46i.

2. Vir bomis non tantum Dei discipnlus, et semulator est, sed etiam vera progenies. Eum parens ille magnificus, sicut severi patres, durius educat, disciplina tristi continet, experitur, indurat, sibi prseparat. Non vides quanto aliter patres, alitermatresliberoseducent ? Ilii excitari eos mature jubent ad studia obeunda, feriatis quoque diebus non patiuntur esse otiosos, et sudorem illis et interdum lacrymas excutiunt. At matres fovere va sinu, continere in umbra volunt; nunquam flere, nunquam tristari, nunquam laborare. Patrium habet Deus adversus bonos viros animum, et illos fortiter amat. Senee. de Prov. c. 1. 2.

CAPUT XXXVI.

Praclara est universa vita aquabilitas.

1. Si quidquam est decorum, nihil est profecto magis quam sequabilitas in omni vita, et idem semper vultus, eademque frons. Ut de Socrate accepimus, quem prsedicare solita erat uxor ejus Xantippe se vidisse semper eodem vultu exeuntem domo et revertentem. Nec vero ea frons erat, qux M. Crassi illius veteris, quem semel ait in omni vita rescisse Lucilius, Plinius nunquam; sed tranquilla et serena. Jure autem erat semper idem vultus, cum mentis a qua is fingitur, nulla fieret mutatio. JCicer. 1 Offic. n. 99. et 112. 3. Tusc. 31. Plinius, l. viiL c. 19.

Ut orania aequo animo feras, exemplum accipe Socratem per omniaasperajactatum,invictumtamen etpaupertate,et laboribus, tum quos militiae pertulit, tum quibus domi est .exercitus: cum uxorem haberet moribus feram, linguS. petulantem: et liberos indociles, matri quam patri similiores. Novissime objecta illi est et religionum violatio, et juventutis corruptela, quam immittere in Deos, in. parentes, in rempublicam dictus est. Post hsc carcer et venenu.m. Haec adeo Socratis animum non moverunt, ut ne vultum quidem moverint. Illam mirabilem et singdlarem laudem usque ad extremum servavit. Non hilariorem quisquam, non tristiorem Socratem vidit: squaJis fuit in magna inaequalitate fortunae. Senec. JEfi. 104.

2. Q. Metellus Numidicus Roma pulsus, ut supra dictum est, in Asiam fecessit. In qua, ciim ei forte ludos Tralibus spectanti litterae reddiUe essent, quibus scriptum erat, maximo senatus et populi consensu reditum illi in patriam esse datum; nihil moveri visus est: non laetitiam proxime sedentibus ulla ex parte ostendit; eum. que constat pari vultu in exilium abiisse, et fuisse restitutum. Adeo moderationis beneficio et animi firmitate immotus inter secundas et adversas res permansit. Valer. I. iv. c. 1.

3. Brutus, in eo libro quem de virtute composuit, ait se vidisse M. Marcellum Mitylenis exulantem, et quantum natura homines pateretur, beatissime viventem'

« PoprzedniaDalej »