Obrazy na stronie
PDF

CAPUT LXXV.

Sint gratuita Deorum exemplo benejicia.

1. Beneficium per se expetendum est, et una in eo spectanda accipientis utilitas, sepositis commodis nostris. Si enim ipse tacitus dicas: Hoc dabo, hoc recifiiam; sordida negotiutio est. Qui beneficium, ut reciperet, dedit, non dedit. Humile est prodesse, quia expedit. Senec. 4. Benef. c. 3, 14.

Si utilitas et turpis computatio me liberalem faciat; si nulli prosim, nisi ut invicem ille mihi prosit; non dabo beneficium proficiscenti in adversas longinquasque regiones; non dabo abfuturo semper: non dabo sic agrotanti, ut spes ei nulla sit convalescendi. Atque ut scias rem esse per se expetendam benefacere, advense in nostrum modo delato portum, et statim abituro, succurri. mus. Discedit ille, vix satis noto salutis auctore, et nunquam amplius in conspectum nostrum reversurus,' debitores nobis delegat Deos, precaturque ut illi pro se gratiam referant. Interim nos juvat sterilis beneficii conscientia. c. 11.

2. Magna fuit apud veteres Graecos ac Romanos cura et reverentia hospitalitatis, eique Jovem, Decrum atque hominum parentem, quasi prsesidem prsefecerant, Jovem Hospitalem eum appellantes et invocantes. Peregrinos et pauperes hospitio non excipere nefas esse existimabant,'cum sub tutela Jovis essent et ab eo mitterentur. Imo Dii ipsi putabantur aliquando sub peregrinoTum habitu terras lustrare, et ad mortalium tecta accedere, explorandx eorum humanitatis causa. Hinc omnibus hospitio indigentibus ultro ofterebantur privatim aut publice quK opus essent. Lucanorum hsec lex fuit: si occidente jam sole venerit peregrinus, volueritque sub tectum alicujus civis divertere, is vero hominem non receperit; qui hospitium prsebere recusaverit, poenas luat inhospitalitatis, et injurise tum peregrino, cum Jovi Hospitali factse. Nulla gens, Tacito teste, magis indulgebat hospitiis, quam Germanica. Notum ignotumque, quantum ad jus hosnitii, nemo discernebat, et quemcunque mortalium arcere tecto nefas habebatur. Profortuna quisque advenam apparatis epulis excipiebat. Cum illae defecerant, advena et ejus hospes proximam domum non invitati adibant, ubi uterque pari humanitate excipiebatur. Homer. Virgil. Heaiod. Ovid. Met. lib. i. et viii. JElian. I. iv. c. 1. Tacitus de Germ. c. 21.

3. Propositum nobis esse debet Deorum exemplum , sequi. Vide quanta illi quotidie nostri. causa «faciant, quanta distribuant, quantis imbribus repente dejectis solum molliant, quantis terras fructibus impleant. Omnia hsc sine mercede, sine ullo ab ipsos perveniente commodo faeiunt. Nisi forti existimes illos fructum operum suorum percipere ex fumo extorum et odore tfiuris. H*c quoque homo, si ab exemplari suo aberrare nolit, servet; nec ad res honestas privato commodo ductus veniat. Pudeat ullum esse venale beneficium, cum gratuitos habeamus Deos. Senec. Benef. c. 25.

4. Pythagorici, si quis sodalium facultatibus exciderat, bona sua cum eo, veluti cum fratre, dividebant. Neque vero id erga eos solum pra;stabant. quorum in eonvictu quotidie versabantur, sed erga omnes qui eandem disciplinam sectabantur. Itaque Clinias quidam Tarentinus Pythagoricus, ciim accepisset Prorum Cyrenseum, facultatibus suis spoliatum,, in summa rerum omnium penuria esse, ex Italii Oyrenas profectus est cum grandi pecunia, et patrimonii jaciuram resarcivitei homini, quem tamen nunquam antea viderat. Plures quoque alii idem fecisse memorantur. Diod. Sic. I. vi.

CAPUT LXXVI.

Nullum officium referendd gratia magss necessarium est. Cic. 1 Offic. n. 47.

1. Si Ilesiodus jubet ea reddere majore mensurS, si possis. quae acceperis utenda ; quidnam beneficio provocaii facere dibemus? An non imitari agros fertiles, qui nuilto plus ufferunt quam acceperunt? Etenim si non dubitemus beneficia conferre in eos, a quibus nihil expectaimis, aut quo» tantum speramus nobis aliquando profuturos; quales in eos «sse debemus, qui jam profuerunt? . Ctc. 1 Offic.. n. 4a, .

Cuni duo genera liberalitatis siiit, unum dmdi beiveficii, aiterum reddendi, demus, necne, in nostra poieslatc est; r.ou reddere, viro bono non licet, modo id facere possit sine cujtisquam injuria.

2. In referendi grata hoc maxime officii est, ei potissimum opitulari, qui maximi opis indigeat. n. 49,

Cum referri gratia tanta non potest, quanta debetur; Jiabendn tanta est, quintam maximam animi nostri cr.pere possunt. S. Pkitifi. v. 3.

Ctim omnibus virtutibus me affectum esse.cupiam, tamen nihil est quod malim, quiim et gratum esse et videri. Haec est er.im virtus non solum maxima, sed etiam mater virtutum omnium reliquarum. Quid est liberorum pietas, nisi voluntas grata in parentes? Qui sunt boni cives, qui de patria bene merentes, nisi qui patriae beneficia meminerunt? Qui sancti, qui religionem colentes, nisi qui meritam Diis immortalibus gratiatn justis honoribus memori mente pcrsolvunt? Quae potest esse jucunditas vitse, sublatis amicitiis? Quk porio amicitia potest esse inter ingratos? Pro Planc. n. 80.

3. Quo tempore Thcbis obscs fuerat Philippus, eum Philo Thebanus hospitio exceperat, et multis beneficiis affecerat. Is cum postea a Philippo rerum potito nihil vicissim muneris vellet accipere: Oro, inquit Philippus, .ne me hac glorid firivari velis. qtiam maxime quxro, ut £ nemine beneftciis et gralid victus sim. Idem Hipparchi Eubceensis mortem graviter tulil: ac ctiidam ad consolandum ejus dolorcm dicenti, Hipparchum matura morte decessisse: Sibi quidcm, iniimt, jvrtasse: sed mihi firamatuid. JVam ant? morifirtfieravit, gu]m dtgnam nostra amicitid gratiam a me recifieret. Plut. Apoph.

Bocchus Muurorum rex pacem cum Romanis facturus opera L. Syllax, sic eum -est allocutus: Nunquam ego ralussum fore, ut rex maximusin hik: terra, et emnium, quos novi, opulentissimus, privato homini gratiam deberem. Et hercule, Sylla, antequam mihi cognitus esses, muitis orantibus, aliis ultro, egomet opem tuli, nullius indigni. Id mutatum esse ego lsetor, et ei^uisse me amicitia tua, qna mihi nunc nihil carius est. Id te experiri licet. Arma, viros, pecuniam, postremb quidquid animo lubct, sume, utere: et, quoad vives, nunquam tibi redditum gratiam puta: semper apud me intejpra erit. Denique nihil a me frustra voles, Mim, vt cgq existimo, regem armis, qudm munificentid, vinci, minus fia gitiosum est. Sallust. Jug. c. 10.

4. Hoc maxime optabat Cxsar Augustus, ut gratus in omnes videretur. Eum aliquando adiit veteranus miles, qui, vocatus in jus, periclitabatur; rogavitque ut sibi adesset. Statim Cxsar ei e comitatu suo unum elegit advocatum, cui commendavit litigatorem. Exclamavit ingenti voce veteranus: At non ego, Ciasar, /tcriciitante te Actiaco bello, vicarium quasivi; sed firo te ijise fiugnavi. Simulque detexit cicatrices. Erubuit Caesar, atque ipse venit in advocationem. Macrob. 2 Sat. c. S.

5. Tiberii jussu praetoriani milites Agrippam .Tudaeum vinctum trahebant in custodiam; et, quia sestas erat vehementior, eum urebat sitis. Conspicatus tunc quendam e Caii Caligulz servis, nomine Thaumastum, aquam in hydria ferentem, potum poposcit, quem ille dedit humaniter. Regnum postea adeptus Agrippa, amplo munere leve acceptae aqu:e beneficium remuneratus est. Nam Thaumastum libertate donavit, suorumque bonorum dispensatorem constituit: quin et moriens providit, ut apud liberos suos eodem ministerio fungeretur: inter quos consenuit, in pretio usque ad extremum diem habitus. Josefih. I. xviii.

6. Erant -^Tgyptii prxter alias gentes grati erga bene meritos de ipsis, existimabantque magnum esse omnibus hominibus subsidium ad vitam, gratam acceptorum beneficiorum memoriam. Et merito quidem: Nam movetur quisque ad beneficia eis impendenda, apud quos senserit ea optime ccllocari. Diod. Sic. I. i.

CAPUT LXXVII.

Officia etiamjera sentiimt.

I. Officia ipsse ferse sentiunt: nec ullum tam immansuetum animal est, quod non cuia mitiges, et in amorem tui vertas. Leonum ora a magistris impune tractantur: elephantorum feritas cibd mitescit usque ad praestandum homini servile obsequium. Adeo etiam quz intelligere beneficia non possunt, pertinaci merito evinountur. Senec. 1 JBenefe, 3.

Apion, literis homo multis prxditus, hoc libro quinto refert, quod neque audisse neque legisse, sed ipsum sese in urbe Romana oculis suis vidisse, confirmut. In Circo maximo amplissimum spectaculum bestiarufn cum hominibus decertantium popuio dabatur. Muitse ibi ferae, quanim inusitata forma erat et feroeia: Sed leonum immanitas prsecipue adminuioni fuit, et praeter caeteros unius, qui vasta corporis mole, teirifko rugitu, jubis fluctuantibus, animos oculosque omnium in se convcrtebat. Introductus erat inter complures alias ad pugnandum cum belluis servus, cui nomen Andioclus fuit. Hunc ille leo ubi vidit procul, repente quasi admirans stetit; ac deinde sensim atque placidi tanquam noscitans ad hominefai accedit: tum caudam mere adulantium canum blande movet, cruraque et manus prope jam exanimati metu leniter lingua demulcet. Inter illa tam atrocis ferae blandimenta animum colligit Androclus, et oculos, quos pra e timot'€ Averterat, paulatim ad contuendum leonem refert. Tum veto quusi mutui recognitione facta gratulabundos videres 'homineui et leonem. Re tam admirabili maximi clamores populi excitantur, arcessitur a Csesare Androclus, et interrogatus cur ipsi uni ille atrocissimus leonum pepercisset, rem mirificam narrat, his verbis:

Quum provinciam Africam dominus meus proconsulari imperio obtineret, ego iniquis ejus et quotidiants verberibus ad fugam sum coactus ; et, ut mihi a dornino tutiores latebrae forent, in arenarum solitudines concessi. Consilium autem erat mortem aliquo pacto quserere, si defuisset cibus. Sole medio specum quandam nactus remotam latebrosamque, in eara penetro, ac me recondo. Neque multo post atl eandtm sptluncam venit hic leo, debili et cruento uno pede, gemitus edens dolorem cruciatumque vulneris signiiicantes. Primo advenientis ferse conspectu territtre et pavepactus hasi: sed postquam iritrogressus leo in habiutculum illud, ut reipsa patuit, suum, .vrdit me procul delitescentem: mitis ct mansuetus accessit, r.c sublatum pedem ostendvre ac porrigere, quasi opis petendie gratia, visus est. lbi ego spinam ingentem vestigio pedis ejus? hsrentetn revulsi, conceptameue sa~ ttiem vulnere intimo expressi. Ille mea opera ac mcdelJ lcvatus, pedc in munibus meis posito recubuit ac quievit. Iix eo die triennium totum ego et leo in illa specu eodem victu viximus. Nam mihi suggerebat esrum, quas vc«

« PoprzedniaDalej »