Obrazy na stronie
PDF

cessisttt. Dicitur Bfutus, his auditis, manus et occulos ad ccelum sustulisse, Deqsque orisse, ut dignus conjuge Porcia maritus posset videri. Valer. I. iii c. 2. Plut. in Bruto.

2. tEgrotabat Caxinnu Paetus maritus Arriae, segrotabat et filius, uterque mortifere ut videbatur. Filius decessit, eximia pulchritudine, pari verecundie, et parentibus non minus ob alia carus, qu^m quod filius erat. *'uic illa ita funus paravit, ita duxit exequias, ut ignora

naritus. Quinimo quoties cubiculum ejus intraret,

•'e filium atque etiam melius habere se sinmlabat.

perssepe interroganti quid ageret puer, respondebat: Bene quievit, libenter cibum sumfisit. Deinde ciim diu prohibitse lacrymse vincerent prorumperentque, egrediebatur. Tunc si dolori dabat. Satiata flendo, siccis oculis, composito vultu, redibat, quasi oblita orbitatis. Plinius, l. iii. 16.

Scrib.o.1)iapjjs vnv Hlyrico baUum ,m,Qverat contra Claudium: fuerat Psetus in partibus ejus, et, occiso Scriboniano, .ipse Romam trahebatur. Cum esset navem ascensurus, oravit Arria milites, ut simul imponeretur. JVemfie, inquiebat, daturi estis consulari viro servulos aliquos, quorum i manu cibum cafiiat, d quibus vestiutur, a quibus calcetur: omniavel sola.firtestabo. Non impetravit. Conduxit piscatoriam naviculam, ingensque navigium minimo secuta est. Postquam Romam yenit, et, desperata mariti salute, ipsa mori statuisse visa est, attentius custodiebatur a suis. Sensit, et JYihil agitit, inquit, fiotestis enim efficare ut male moriar: ne moriar, non fiotestis. Simulque e cathedra exiliens, adverso parieti caput ingenti impetu impegit, etcorruit. Resocillata, Dixeram, inquit, vobis, inventuram me duram ad mortem viam, sivosfacilcm negdssetis. Poterat sane marito perempto vivere, atque etiam in aliquo honore esse, quia Messalinse Claudii uxori erat conjunctissima; at ei mortis comes esse voluit. Quinetiam ut illum excitaret ad mortem virili animo oppetendam, ipsa prior pectus suum perfodit, et extractum k vulnere pugionem marito porrigens, immortalcm hapc vocem edidit: Ptete, non dolet. Dio. 1. ix.

Casto suo gladium ciim traderet Arria Pxto,
Quem de, vtsceribus traxerat ipsa suis:

Si quafides, vulnus quod feci non dulet, inquit,
Sed quod tufacies, hoc mihi, Pate, dolet.

Martial. lib. i. Ep. 14*

3. Gentis Carix regina Artemisia virum suum Mausolum maxime dilexit virum: quantopere vero desideravit mortuum. judicare facile est ex habitis ejus funeri honoribus, et exstructo illi sepulchro magnifico, ut inter septem mundi miracula numeraretur. Praemiis quoque excitavit prestantissima xtatis suae ingenia ad laudes mortui celebrandas. Sed his magni amoris indiciis non contenta ipsa, Mausoli vivum ac spirans sepulchrum fieri concupivit, et cutn ejus cinerem atque ossa mixta odoribus contusaque iudidisset aquae, ebibit. Aut saltem, ut Ciceroni placet, quamdiu vixit, vixit in luctu, eodemquc etiam confecta contabuit. Valer. I. iv. c. 6. A Gelt. I. x. c. 18. Cic. I. iii. Tusc. n. 75.

4. Marcia Catonis Uticensis filia cum diutiiis lugeret maritum, interrogata quem diem luctus ultimum es-„ set habitura? respondit, sibi futurum eundem luetus finem, et vitae. Et Valeria, Messalarum soror, rogata cur, amisso Servio viro, nulli vellet nubere? Quoniam, inquit, mihi semfier vivit maritus Servius. Erasmi Apoph.

Phocionis uxor, mulieri cuidem aureas et gemmis distinctas vestes ostentanti, dixit: At mihi sath sfilendidum ornamentum est Phocion mcus, flaufier quidem, sedvicesimo jam anno Atheniensium dux. Stobaus, Serm. v.

CAPUT LIII.

Conjugis delectus ex moribus JiaU

1. Lycurgum quodam percontante cur virgines indotatas nubere lege prxcepisset: Ut, inquit, neque firofiter egestatem aliqux relinquantur innufita, net/ue alia firoflter divitias exfletantur: Sed juvenum quisque mores fluellte sfiectans, ex virtute eligat. Plut. Apoph.

Virgo dunvmodo morata rectt; veniat, dotata est satis. Plut. Aulul. Act. ii. sc. 2.

Dos est magna parentium virtus. Hor. I. iii. Od. 24.

Dicebat Cleobulus, filias nuptum dari oportere ^ecace virgines, ac prudentia mulieres.. Diagt Laert. in CkoL

M

Unicae ffliae pater Themistoclem consulebat, utruna eam pauperi, sed bono viro, collocaret: an locupleti pariim probato. Cui is, Malo, inquit, virum qui fiecunii egeat, quamfiecuniam quaviro. Quo dicto stultum patrem mOnuit, ut generum potius, quam dtvitias generi, legeret. Valer. I. vii. c. 2. Cic. 2. Offic. n. 74.

2. Adolescens Pittacum rogavit, ut doceret, utra sitei e duabus puellis ducenda esset uxor: duas enim offerri dixit, alteram genere atque opibus parem sibi, alteram utraque re sibi prastantem. llle, sublato baculo, quo prepter ietatem adminieulo utebatur, trivium ostendit, quo ludendi causa pueri solerent convenire, eoque jussit illum pergere, ut audiret a pueris, quid ipsi facere optimum esset. Paruit adolescens, et pueros in trivio audi.»it invicem dicentes: Tu tibi sume fiarem. Diog. Laert. in Pittac.

3. Thales a ducenda uxore alieno animo erat. Urgenti aliquando matri ut se matrimonii vinculis astringeret, JVondum temficstivum esse, respondit. Multos post annos cum eadem acrius instaret, JVon amfilius tcmfiestiznim esse, dixit.. Diog. Laert. in Thal.

Cum Solon Miletum venisset ad Thaletem, mirum sibi videri dixit, quod nuptiarum et sobolis omnino negligens esset. Nihil tum Thales respondit: Sed paulo post peregrinum quendam subornavit, qui se miper Athenis advenisse simularet. Quaerente Solone, num quid in ea urbe novi? Homo quae diceret edoctus a Thalete, nihil aliud contigisse respondit, nisi quod adolescentem quendam efferri vidisset, cujus funus tota civitas prosequeretur. £rat quififie, inquit, ut fercbant, jilius viri inter cives virtute firacellentis, et jamdudum ab urbe abaentis. O infortunatum fiarentem l exclamabat Solon. Caterum dic, inquit, quodnam ejus nomen fercbant! Audivi equidem, respondit ille, sed excidit mihi. Hoc tanticm memilti, multum habitum esse sermonem de illius viri safiieniid dc justitid. Solon, cujus metus ad singulas peregrini responsiones magis ac magis crescebat, turbatus animo atque anxius, quaesivit, JVunquid ille fato functus adolescens, Solonis esse Jilius diceretur? Quod ita esse respondente illo, coepit Solon caput cxdere, aliaque et facere et dicere qux solent raagno moerore oppressi. Tum ridens Thales, qui aderat: Hac ine, inquit, o Solon. a ducendd uxore et tollendis liberis absterruerunt, qua te etiam fortissimi animi .virUm nunc frangunt. Tc verb nihil hic nuncius moveat.; Aac enim omniaficta sunt. Plut. in Sol.

CAPUT LIV.

Magna sit inter fratres contordia et benevolentia.

1. Amicitiie eorum hominum, quos familiaritas conjunxit, nihil aliud sunt, quam umbrse et imagines illius primae, quatn natura fratibus erga fratres indidit, caritatis. Hanc qui non colit studiose ac veneratur, an fidem facere cuiquam potest, se aliis esse benevolum? Plut. de Amore fratcrn.

Sanguinisconjunctio devincit caritate homines. Magnum e-st enim eadem habere monnmenta majorum, iisdem uti sacris, sepulchrahabere communia. Cicer. 1 Offic. 54.

Quis amicior est, quim frater fratri? aut quem alienum fidum invenies, si tuis hostis fueris? Sallust. Jucr. c. 10,

Silurus Scytharum rex morti proximus afferri fasciculum hastilium jussit, eumque, ut erat colligatus, dedit confringendum filiis suis octoginta. Cum id quisque sc posse facere negasset ; ipse, soluto fasciculo, singula hastiliafacili confregit', ita docens illos, si concordes esseijt, insuperabiles fore; si dissiderent, infivmos futuros. Ptut. de Garrul.

2. Ego nostra setate non minus raram fratrum amicitiam video esse, quam fuere quondam fratrum inimicitiae: qux quia naturae legi adversabantur, in tragcediis et theatris publice exagttatae. Piutar. de Am.fratern.

L. Paulus JEmilius filiarum alteram Catonis filio in matrimonium dedit, alteram i£lio Tuberoni, viro optimo, et qui fortissime paupertatem tulit. Sexdecim erant ^Elii, qui omnes cum numerosa sobole et uxoribus in aedibus perangustis concordi animo habitabant. At hujus nostrae statis fratrss et cognati, inquit Plutarchus, nisi multum inter se spatii interjecerint, nisi muris, fluminibus, rcgionibus distinxerint patrimonia et rem familiarem, non, cessant a mutuis contentionibus. Plut. in JEmil.

3. Cuni mortuus est pater, rectum est fratres ma^isetiauaquam prius studiosos esse retinendsemutuaebertevolentix, neque ad paternam hxreditatem aecedere, quasi ad spolia ex hoste diripienda, imitantes pessimum exemplum Chariclis et Antiochi, qui relictum a patre poculum argenteum ac vestimentum in duas partes discissum abstulerunt. Diligenter ergo observent illum herciscendx haereditatis diem, qui aut discorciiae inimicitixque implaeabilis, aut concordiz amicitia::;ue principium esse solet. Plut. de Amorc fratern.

Mortuo L. Paulo ^Emilio, P. Scipio iEmilianus cum fratre Fabio hxres relictus, animum vere fraternum in eum ostendit. Nam cum illum videret re familiari minus, quam se, instructum esse; universam haereditateiu, qux sexaginta talentis et pluris xstimabatur, ei concessit. Sic enim demum Fabius opibus xqualis ipsi erat futurus. Quod faclum cum ab omnibus celebraretur, aliud quoque clarius animi sui specimtn dedit. Nam cum Fabius in funere patris gladiatores dare constituisset, neque eum sumptum facile posset sustinere; Scipio dimidiam impensx partem de suo est largitus. Hujusrcodi vero impensa non mincr triginta talentis tutn solebat esse, si quis magnifice munus giadiatorium edere vellet Ciim Scipionis quoque matcr Papiria pauio post de vita dccessisset; universam hxreditatcm concessit sororibus, tametsi nullapars' oonorum legibus ad eas rediret. Diod. Sic. I. xxxi.

JEternam sibi apud posteros famam paravit Proculeius

p^terno in fratres animo. Eques Romanus fuit, Augusti

amicus. Patle mortuo, patrimonium cum fratribus Mu

rena et Scipione cquis partibus dhiserat: at illi btilo ci

vili bonis omnibus spolkiti s;mt. Quam calamitatem ut

lcniret Proculeius, facultatts omnes suas cum fratribus

iterum est partitus. Unde Horatius dixit:

Vivet extento Proculeius ^vo,

Notus in fratres animi paterni. Od. I. ii. 2.

4. Operx pretium est discepUitionem audire fratrum

barbarorum, non de agelii particula., non de mancipiis,

non de pecore, sed de ipso Persidis rep;no. Cum Darius

Persarum rex obiisset; certamen de re?;no ejus ortum est

inter Artemtnem maximum natu filiorum ejus, et X<»r

xem: quod quidem conrordi animo detulerunt ad patruum

suum Artaphernem, vtiut ad domesticum judiccm. Ille,

domi cognita causa, Xerxem prxposuit. Porro adeo fra

tcrna cohtentio fuit, ut nec victor insultaveHt, nec victus

. doluerit, ipseque litis tempore invicem dona miseiint.

« PoprzedniaDalej »