Obrazy na stronie
PDF
ePub

terior non est homini principaliter, etiam sensu potest legi quod dicitur, sed Deo attribuenda. (Phil. 2.) Deus excitavi te , id est, cum apud me pro est qui operatur in nobis velle et perfi- tuis meritis mortuus esses , concessi cere pro bona voluntate. Sed si non est tibi vitam quasi te excitarem. In quo volentis velle, neque currentis cur- apparet quod Deus iniquitatem reprorere, sed Dei moventis ad hoc homi- bis non facil, cum ipsi ex suis meritis nem, videtur quod homo non sit do- essent digni statim consumi , sed hoc minus sui actus , quod pertinet ad li- ipsum quod eos servat in vita, procebertatem arbitrii. Et ideo dicendum dit ex nimia sua bonitate. (Jer. 10.) est, quod Deus omnia movet, sed di- Corripe me, Domine, verumtamen in juversimode , inquantum, sc. unum- dicio et non in furore tuo, ne forte ad quodque movetur ab eo secundum nihilum redigas me. modum naturæ suæ. Et sic homo mo- Alio modo potest intelligi. Excitavi vetur a Deo ad volendum et curren- te, in peccatum, ut deterior fias. Quod dum per modum liberæ voluntatis. Sic quidem non est intelligendum hoc moergo velle et currere est hominis , ut do quod Deus in homine causet malilibere agentis : non autem est hominis tiam , sed est intelligendum permisut principaliter moventis , sed Dei. sive, quia, sc. ex justo suo judicio

Deinde cum dicit: Dicit enim scrip- permittit aliquos ruere in peccatum tura , etc. solvit quæstionem præmis- propter præcedentes iniquitates, sicut sam quantum ad reprobationem malo- supra 1. dictum est. Tradidit eos Deus rum. Et primo inducit auctoritatem. in reprobum sensum. Sed aliquid amSecundo infert conclusionem , ibi : plius videtur mihi in hoc esse intelErgo cui vult miseretur, etc. Dicit ergo. ligendum : quia videlicet instinctu Ita ostensum est quod non est iniquitas quodam interiori moventur homines a apud Deum , quantum ad hoc quod ab Deo ad bonum et ad malum. Unde Aug. æterno diligit justos. Sed etiam nec dicit in lib. de gratia et liber, arbitr. quantum ad hoc quod ab æterno re- c. 20. quod Deus operatur in cordib. probat malos. Dicit enim scriptura ex hominum ad inclinandas eorum voore Dei (Exod. 9.) Quia in hoc ipsum Juntates quocumque voluerit, sive ad excitavi te, vel servavi te secundum bona pro sua misericordia , sive ad aliam litteram, ut ostendam in te vir- mala pro meritis eorum. Unde et Deus tutem meam , ut annuntietur nomen dicitur sæpius suscitare aliquos ad meum in universa terra. Nostra autem bonum, secundum illud (Dan. 13.) littera sic habet. Et idcirco posui te, Suscitavit Deus spiritum pueri juniout ostendam in te fortitudinem meam, ris. Dicitur etiam suscitare aliquos ad ut enarretur nomen meum in omni malum faciendum , secundum illud terra. Ubi primo considerandum est (Is. 13.) Suscitabo Medos qui sagittis quid Deus circa reprobos faciat, quod parvulos interficiant ; aliter tamen ad ostendit, dicens, in hoc ipsum serva- bona aliter ad mala : nam ad bona invi te, id est, dignus eras mori propter clinat hominum voluntates directe et mala quæ feceras. (Supra 1.) Qui talia per se, tanquam actor bonorum : ad agunt, digni sunt morte. Sed tamen malum autem dicitur inclinare vel susnon statim tibi mortem induxi sed citare homines occasionaliter, inquanservavi te in vita eo sine quo sequi- tum sc. Deus homini aliquid proponit tur, ut , sc. ostendam , etc. Et in hoc vel interius , vel exterius, quod quantum est de se, est inductivum ad bo- potest exponi si dicatur, posui te , id gum: sed homo propter suam mali- est ordinavi malitiam tuam ad gloriam tiam perverse utitur ad malum , supra meam; Deus enim malitiam ordinat, secundo : ignoras quoniam benignitas sed non causat. Dei ad pænitentiam te adducit : secun- Deinde cum dicit, ergo cui vult midum autem duritiam tuam et cor im- seretur, etc. infert conclusionem quanpenitens thesaurizas libi iram in die dam ex utraque auctoritate supra iniræ. Et lJob. 24.) Dedit ei Deus locum ducta. Nam ex eo quod dictum est , pænitentio et ille abutitur eo in super- miserebor cui misereor, concludit, erbia. Et similiter Deus quantum est de go cui vult miseretur. (Ps. 102.) Mise interius instigat hominem ad bo- scrlus est Dominus timentibus se. Ex eo num, puta regem ad defendendum jura vero quod dictum est: In hoc ipsum regoi sui, vel ad puniendum rebelles. excitavi te, concludit, et quem vult Sed hoc instinctu bono, malus homo indurat. (Is. 63.) Indurasti cor nos-" abutitur secundum malitiam cordis trum no timeremus te. (Eccl. 33.) Ex sui. Et hoc patet (Is. 10.) Ubi dicitur ipsis benedixit et exaltavit, et ex ipsis de Assur. Ad gentem fallacem mittam maledixit et humiliavit. Et quidem eum, contra populum furoris mei man- quod dicitur de Dei misericordia , dudabo illi ut auferat spolia , etc. Et post. bitationem non habet, suppositis his Ipse autem non sic arbitrabitur, et cor quæ præmissa sunt. Sed circa induejus non ita æstimabit, sed ad conte- rationem videtur esse duplex dubitarendum erit cor ejus, Et hoc modo tio. Primo quidem quia duritia cordis circa Pharaonem accidit, qui cum a ad culpam pertinere videtur , secunDeo excitaretur ad regni sui tutelam, dum illud (Eccl. 3.) Cor durum male abusus est hac excitatione in crudeli- habebit in novissimo. Si ergo Deus intatem.

durat, sequitur quod sit actor culpæ. Secundo oportet considerare quo fine Contra quod dicitur (Jac. 1.) Deus in Deus ista partim faciat et partim per- tentator malorum est. Ad quod dicenmittat. Est enim considerandum, quod dum quod Deus non dicitur indurare Deus operatur in creaturis ad suam aliquos directe, quasi in eis causet manifestationem , secundum illud (Su- malitiam , sed indirecte, inquantum , pra 1.) Invisibilia Dei per ea quce fac- sc. ex his quæ facit in homine intus ta sunt intellecta conspiciuntur. Unde vel extra , homo sumit occasionem et hujusmodi excitatio in hoc ipsum peccati, et hoc ipse Deus permittit. ordinatur, et quantum ad præsentes, Unde non dicitur indurare quasi imut ostendam in te virtutem meam. mittendo malitiam , sed non apponen(Exod. 14.) Viderunt filii Israel ma- do gratiam. Secunda dubitatio est , num magnam, quam exercuerat Do- quia ipsa obduratio non videtur diviminus contra Ægyptios. Et quantum ad næ voluntati posse adscribi , cum scripabsentes, ut annuntietur nomen meum tum sit. (1 Thes. 2.) Hæc est voluntas in universa terra. (Ps. 95.) Annuntiate Dei sanctificatio vestra. Et (1 Tim. 2.) inter gentes gloriam ejus. Sic igitur Qui vult omnes homines salvos fieri. Ad patet quod quantum ad hoc, non est quod dicendum est, quod tam miseriiniquitas apud Deum , quia utitur cordia quam justitia dispositionem vocreatura sua secundum ejus merita ad luntatis important. Unde sicut misegloriam suam. Et in hoc eodem sensu ratio attribuitur divinæ voluntati , ita

et id quod est justitiæ. Sic ergo intelli- indurat , per suam justitiam : quia illi gendum est, cui vult miseretur, sc. per quos indurat hoc merentur ut indurensuam misericordiam , etc. Quem vult tur ab ipso, ut supra 1. cap. dictum est.

LECTIO 4.

Solvitur quæstio de causa bonorum et malorum, cum omnia subdantur volun,

tati divinæ, pariterque dilucidatur cur Deus aliquos prædestinet et aliquos reprobet, et cur hunc salvet, hunc vero damnatum dimittat.

19. Dicis itaque mihi: Quid adhuc quce- investigare sapienter de omnibus quæ

ritur? Voluntati enim ejus quis re- fiunt sub sole. Vel alilor : Quid adhuc sistit?

quæritur, id est, conqueritur Deus de 20. O homo, tu quis es, qui respondeas hominibus quando peccant, sicut (Is. Deo?

1.) Filios enutrivi et exaltavi , ipsi au21. Numquid dicit figmentum ei qui se tem spreverunt me , etc. Ideo autem finxit, quid me fecisti sic? An non

videtur justam quærimoniam non hahabet potestatem figulus luti ex ea

bere, quia ex voluntate ejus totum dem massa facere aliud quidem vas

procedit, cui nullus potest resistere. in honoren, aliud vero in contume

Unde subdit: Voluntati ejus quis reliam ?

sistit? Vel aliter: Quid adhuc quæritur, 22. Quod si Deus volens ostendere iram

et notam facere potentiam suam, sus- sc. ab homine ut faciat bonum vel vitinuit in multa patientia vasa iræ, tet malum. (Mich. 6.) Indicabo tibi, apta in interitum.

o homo, quid sit bonum , et quid Deus 23. Ut ostenderet divitias gloriæ suo in requirat a te, etc. Frustra autem re

rasa misericordiæ , quæ præparavit quiritur ab aliquo quod non est in ejus in gloriam.

potestate. Nihil autem in hominis po

testate esse videtur secundum præPosita solutione præmissæ quæstio- dicta , quibus omnia divinæ voluntati nis, hic Apostolus contra ipsam solu- videntur adscribi , cui resisti non potionem objicit, et præcipue contra test. Sequitur: Voluntati enim ejus quis ultimam conclusionem qua dictum est: resistit: Quasi diceret : Nullus (Esth. Cujus vult miseretur, et quem vult in- 13.) Non est qui tuæ possit resistere durat. Primo ergo ponit objectionem. voluntati. Et hæc videtur esse intentio Secundo solutionem , ibi : 0 homo , tu Apostoli. quis es, etc. Dicit ergo primo: Dictum Deinde cum dicit: Ohomo, tu quis es, est quod Deus cujus vult miseretur, etc. respondet præmissæ quæstioni. et quem vult indurat. Dicis itaque mi- Ad cujus responsionis intellectum conhi. Quid adhuc quæritur, id est, quid siderandum est, quod circa electiooportet ulterius quærere de causa bo- nem bonorum et reprobationem manorum et malorum quæ hic aguntur, lorum duplex quæstio potest moyeri, cum omnia voluntati divinæ attribuan- Una quidem in generali, quare Deus tur, quæ est causa sufficiens , eo quod velit quosdam indurare, et quorumdam nullus potest ei resistere ? Unde sequi- misereri. Alia vero in speciali, quare tur: Voluntati ejus quis resistit? (Eccl. velit hujus misereri et hunc vel illum 1.) Proposui in animo meo quærere et indurare. Et potest quidem ratio hujus quæstionis assignari, secundæ aulem mentum , etc. inducit auctoritatem , quæstionis non potest assignari ratio, quæ habelur (Is. 45.) Numquid dicit nisi simplex Dei voluntas , cujus exem- lutum figulo suo: Quid facis ? et opus plum patet in rebus humanis. Si enim tuum sine manibus est. Ubi considealiquis ædificare volens haberet mul- randum est quod si aliquis artifex ex tos lapides similes et æquales congre- materia vili faciat vas pulchrum et nogatos, posset ratio assignari quare bilibus actibus accommodatum, totum quosdam ponat in summo et quosdam adscribitur bonitati artificis, puta si in imo ex parte finis, quia ad perfec- ex luto faciat scutellas et urceos ad tionem domus quam facere intendit, nobilem mensam decentes. Si vero ex requiritur et fundamentum quod ha- vili materia puta ex luto faciat vas bet lapides in imo , et cacumen parie- accommodatum vilibus usibus , puta tis quod habet lapides in summo. Sed coquinæ vel hujusmodi officiis, non quare ponat hos lapides in summo et posset vas conqueri si rationem habehos in imo, non habet aliquam ratio- ret. Posset enim conqueri si ex matenem nisi quia artifex voluit. Primo ria pretiosa quæ præjacet artificis opeigitur Apostolus respondet dubitationi rationi , puta ex auro, et lapidibus prequantum ad quæstionem secundam, tiosis faceret vas ad vilia officia depuquare. sc. hujus hominis misereatur tatum. Humana autem natura vilitatem et illum induret. Secundo quantum ad habet ex sua materia , quia ut dicitur quæstionem primam, quare, sc. qui- (Gen. 2.) Fecit Deus hominem de limo busdam misereatur, et quosdam indu- terræ, sed majorem vilitatem habet ex ret, ibi : Quod si volens Deus, etc. corruptione peccati, quæ per unum

Circa primum tria facit. Primo ar- hominem in hunc mundum intravit. guit præsumptionem quærentis. Se- Et ideo homo luto merito comparatur. cundo inducit auctoritatem quæ quæs- (Job. 30.) Comparatus sum luto , et tionem solvit, ibi : Numquid dicit figo assimilatus sum favillæ et cineri. Unde mentum, etc. Tertio exponit auctori- quicquid boni habet homo, debet botatem, ibi : An non habet potestatem, nitati divinæ quasi principali agenti etc. Dicit ergo primo: O homo , qui es adscribere. (Is. 64.) Nunc Domine, pafragilis et iguorans, tu quis es qui res ter es tu , nos vero lutum, et fictor nospondes Deo ? Unde sufficis ad respon- ter tu et opus manuum tuarum omnes dendum ei si voluerit tecum judicio nos. Si vero Deus hominem ad meliora contendere ? (Job. 9.) Și voluerit con- non promoveat, sed in sua infirmitate tendere judicio cum illo non poterit ei eum dimittens, deputat eum ad infirespondere unum pro mille. Et sicut mum usum, nullam ei facit injuriam : dicitur (Job. 39.) Qui arguit Deum, ut possit juste de Deo conqueri. debet ei respondere. In quo datur intel- Deinde cum dicit : An non habet poligi quod homo non debet scrutari ra- testatem , etc. exponit Apostolus verba tionem divinorum judiciorum cum in- Prophetæ. Quasi dicat: Hoc est dictum. tentione comprehendendi , eo quod Figmentum , id est, vas fictile.non posexcedant rationem bumanam. (Eccl. set dicere fictori, quid me fecisti sic ? 3.) Altiora te ne quæsieris. (Prov. 25.) quia figulus liberam potestatem habet Perscrutator majestatis opprimetur a ex materia luti opus facere quodcumgloria.

que sibi placuerit. Unde dicit: An non Deinde cum dicit: numquid dicit fig- habet potestatem , sc. liberam , figulus

luti qui, sc. operatur in vili materia. rationem electionis bonorum , ibi : Ut Ex eadem massa, sc. vilis materiæ, ostenderet divitias, etc. Est autem in facere , absque alicujus injuria, aliud utrisque triplex differentia attendenquidem vas in honorem , id est, in ho- da. Prima quidem secundum finem. norabiles usus, aliud vero in contu- Secunda, secundum usum. Tertia , semeliam, id est, in usus viliores. (2 cundum divinum actum. Finis autem Tim. 2.) In magna enim domo non so- reprobationis vel obdurationis malolum sunt vasa aurea et argentea , sed rum est manifestatio divinæ justitiæ et etiam lignea et fictilia : et quædam virtutis. Et quantum ad hoc dicit. quidem in honorem, quædam autem quod, id est, sed, Si Deus volens osin contumeliam. Et similiter Deus li- tendere iram suam, id est, justitiam beram potestatem habet facere ex ea- vindicativam. Non enim dicitur ira in dem corrupta materia humani generis : Deo secundum affectus commotionem , sicut ex quodam luto nulli faciendo sed secundum effectus vindictæ, suinjuriam quosdam homines præpara- pra 1. Revelatur ira Dei, etc. Addit tos in gloriam, quosdam autem in mi autem, et notam facere potentiam suam, seria derelictos. (Jer. 18.) Sicut lulum quia Deus contra malos non solum utiin manu figuli, ita in manu mea vos tur ira , id est, vindicta puniendo eos domus Israel.

sibi subjectos, sed etiam sua potentia Deinde cum dicit : Quod si volens subjiciendo sibi. (Phil. 3.) Secundum Deus , etc. solvit primam quæstionem, operationem qua potest etiam sibi sube sc. quare Deus velit quibusdam mise jicere omnia. (Exod. 1 4.) Viderant Æreri, et quosdam in miseria derelin- gyptios mortuos super littus maris, et quere , sive quosdam eligere et quos- manum magnam quam exercuerat Dodam reprobare. Circa quod conside- minus contra eos. Usus autem malorandum est, quod finis omnium di- rum ad quem utitur eis Deus est ira , vinorum operum, est manifestatio id est, pæna. Et ideo vocat eos vasa divinæ bonitatis. (Prov. 16.) Universa iræ, id est, justitiæ instrumenta , quipropter semetipsum operatus est Domi- bus Deus utitur ad ostendendam iram, nus. Unde supra 1. dictum est, quod id est, justitiam vindicativam. (Ephes. invisibilia Dei per ea quæ facta sunt 2.) Eramus natura filii iræ. Actus veintellecta conspiciuntur. Tanta est au- ro quem Deus erga eos exercet, non tem divinæ bonitatis excellentia, quod est quod disponat eos ad malum , quia non potest uno modo nec in una crea- ipsi de se habent dispositionem ad tura sufficienter manifestari. Et ideo malum ex corruptione primi peccati. diversas creaturas condidit, in quibus Unde dicit, Vasa apta in interitum, diversimode manifestatur. Præcipue id est, in se habentia aptitudinem ad autem in creaturis ratioualibus, in æternam damnationem. (Gen. 6.) Viquibus ejus justitia manifestatur quan- dens Deus quod multa malitia homitum ad illos quos pro eorum meritis num esset in terra , et cuncta cogitatio panil, misericordia vero in illis quos humani cordis intenta esset ad malum ex sua gratia liberat. Et ideo ut utrum- omni tempore. Hoc autem solum Deus que in hominibus manifestaretur, circa eos agit quod eos permittit agere quosdam misericorditer liberavit, sed quæ concupiscunt. Unde signanter dinon omnes. Primo ergo ponit rationem cit: Sustinuit. Et hoc ejus patientiam reprobationis malorum. Secundo ponit demonstrat, quod bon statim vindie

« PoprzedniaDalej »