Obrazy na stronie
PDF
ePub

uxorem, quæ genuit ei filios, ut dicitur set, multiplicabo semen tuum , statini (Gen. 25. ) Dicunt ergo quidam quod subdit. Possidebit semen tuum portas mortua erat in eo vis generativa quan- inimicorum tuorum , et benedicentur in tum ad hoc, quod ex muliere antiqua semine tuo omnes gentes terræ. In hac generaret, non quantum ad hoc quod quidem Dei promissione Non hesitageneraret filium ex juvencula. Solent vit, id est, non dubitaviť diffidentia, enim senes ex juvenculis mulieribus scilicet, quod diffideret de veritate diprolem gignere, non autem ex anti- vinæ repromissionis. (Jac. 1.) Oui hoe. quis , quæ sunt minus aptæ ad conci- sitat similis est fluctui maris, etc. Sed piendum. Sed melius dicendum videtur confortatus est fide, id est, fortiter fidei quod Abrahæ miraculose restituta erat adhæsit. (1 Pet. ult.) Cui resistite forvis generandi, et quantum ad Saram, tes in fide. et quantum ad omnes mulieres. Secun- Consequenter cum dicit, Dans alodo popit difficultatem ex parte uxoris riam Deo, assignat rationem firmitatis cum dicit, Et emortuam vulvam Saro, fidei ejus , dicens, Confortatus est inscilicet non consideravit ut discrede- quam fide, dans gloriam Deo, inquanret. Dicit autem emortuam quantum tum, scilicet, consideravit omnipotenad actum generandi, tum propter ste- tiam ejus. (Ps. 146.) Magna virtus ejus, rilitatem, tum propter senectutem. Jam etc. Unde et hic subditur, Plenissime enim desierant ei fieri muliebria', ut sciens quia quiecumque promisit Deus, dicitur (Gen. 18.) Et ideo (Is. 15.) potens est et facere. (Sap. 12.) Subest vbi dicitur. Attendite ad Abraham pa- tibi enim cum volueris posse. Ex quo frem vestrum et ad Saram quæ vos pe- patet quod quicumque non est firmus perit, ut ostenderet utriusque morti- in fide Dei quantum est in se, divine ficationem et frigiditatem præmisit, gloriæ derogat, vel quantum ad ejus dicens : Attendite ad petram unde exci- veritatem , vel quantum ad ejus posi estis, et ad cavernam laci de qua tentiam. prxcisi estis. Deinde cum dicit : In Deinde cum dicit, Et reputatum est repromissione etiam Dei, etc., com- ei, commendat fidem Abrahæ quantum mendat fidem Abrahæ quantum ad ite- ad ejus effectum. Et primo ponit efratam promissionem de seminis exal- fectum quem in ipso habuit, dicens : tatione.

Ideò, scilicet, quia Abraham tam perEt primo ponit fidei firmitatem. Se- fecte hoc ipsum credidit , Reputatum cundo firmitatis causam , ibi: Dans est illi ad justitiam. (1 Mach. 2.) Et gloriam Deo. Dicit ergo primo. In re- reputalum est ei ad justitiam. Secundo promissione etiam Dei , id est, in ite- ostendit effectum, quem fides ejus harata ejus promissione, vel de seminis bet etiam in aliis. Et circa hoc trid multitudine quam promisit. Primo facit. quidem (Gen. 15.) dicens, Suspice Primo ponit similitudinem effectus, cælum et numera stellas si potes , et dicens, Non autem scriptum est tantum (Infra 47.) Eris pater multarum gen- propter ipsum, quia reputatum est illi tium, et iterum (Infra 22.) Multiplicabo ad justitiam , ut scilicet , repulemus semen tuum sicut stellas coli. Vel in- quod soli Abrahæ fides ad justitiam telligendum est in repromissione Dei, reputata sit, sed scriptum est propter id est, in iterata promissione de exal nos, quibus reputabitur, scilicet; fides tatione seminis ejus : quia cum dixis- ad justitiam, (Infra 15.) Quecumque scripta sunt, ad nostram doctrinam Qui me tradidit tibi , majus peccatum scripta sunt. Sic ergo scriptum est habet. Et a Judæis. (Matth. 20) Tradent propter eum, ut sit nobis in exem- eum gentibus ad illudendum. Et resurplum, et propter nos ut sit nobis in rexit propter justificationem nostram , justificationis spem.

id est, ul nos resurgendo justificaret. Secundo, ibi: Credentibus in eum, (Infra 6.) Quomodo Christus resurrexit ostendit similitudinem fidei. Reputata a mortuis per gloriam patris , ita et est enim ad justitiam fides Abrahæ nos in novitate vite ambulemus. Ęt credenti, quod corpus suum emor- quod propter delicta nostra sit traditus tuum, et emortua vulva Saræ posset in mortem, manifestum videtur ex hoc vivificari ad filiorum procreationem, quod sua morte meruit nobis deletioReputabitur et nobis credentibus in nem peccatorum, sed resurgendo non eum, qui suscitavit Dominum nostrum meruit , quia in statu resurrectionis Jesum Christum a mortuis : et in Deum non fuit viator, sed comprehensor, Patrem , cui ipse dicit in (Ps. 40.) TU Et ideo dicendum est quod mors autem, Domine, miserere mei et resusci- Christi fuit nobis salutaris, non solum ta mc. Et quia eadem est virtus patris per modum meriti, sed etiam per moet filii , ipse etiam in propria virtute dum cujusdam efficientiæ. Cum enim surrexit. Quod autem hæc fides justi- humanitas Christi esset quodammodo ficet, habetur (Infra 19.) Si confitearis instrumentum divinitatis ejus, ut Dar in ore tuo Dominum Jesum, et in corde mascenus dicit, omnes passiones et actuo credideris quod Deus illum suscita- tiones humanitatis Christi fuerunt novit a mortuis, salvus eris.

bis salutiferæ , utpote ex virtute diviTertio , ibi: Qui traditus est, etc. nitatis provenientes. Sed quia effectus assignat causam quare fides resurrec- habet aliqualiter similitudinem causæ, tionis Christi justificet , dicens, qui mortem Christi, qua extincta est in scilicet Christus, Traditus est, scilicet eo mortalis vita , dicit esse causam in mortem a Deo Patre. (Infra 8.) Pro- extinctionis peccatorum nostrorum ; prio filio suo non pepercit Deus , sed resurrectionem autem ejus qua rediit pro nobis omnibus tradidit illum. Et ad novam vitam gloriæ, dicit esse caua seipso. (Ephes. 5.) Tradidit semet- sam justificationis nostræ, per quam ipsum pro nobis. Et a Juda. (Joan. 19.) redimus ad novitatem justitiæ.

CAPUT V.

Virtus gratiæ commendatur et fidei, ostenduntur bona quæ nobis per gratiam

contigerunt, quomodo tribulatio patientiam operetur, ac demum quomodo charitas Dei in cordibus nostris esse diffusa dicatur. lii r

1. Justificati igitur ex fide pacem ha

beamus ad Deum per Dominum nos

trum Jesum Christum. 2. Per quem habemus accessum per fi

dem in gratiam istam in qua stamus et gloriamur in spe gloriæ filiorum Dei.

3. Non solum autem, sed et gloriamur

in tribulationibus, scientes quod tri

bulatio patientiam operatur : in 4. Patientia autem probationem , pro

batio vero spem. . 5. Spes autem non confundit , quia

charitas Dei diffusa est in cordibus

nostris per Spiritum Sanctum , qui erecti per affectum ia cælestibus. (Ps. datus est nobis.

121.) Stantes erant pedes nostri. Et Postquam Apostolus ostendit neces- iterum (Ps. 19.) Nos autem surrexisitatem gratiæ Christi , quia sine ea mus et erecti sumus, et hoc per finec cognitio veritatis Gentibus, nec dem, per quam scilicet, gratiam concircumcisio et lex Judæis profuerunt sequamur, non quia fides præcedat ad salutem, hic incipit commendare gratiam, cum potius per gratiam sit virtutem gratiæ. Et circa hoc duo fa- fides. (Ephes. 2.) Gratia estis salvati cit. Primo ostendit quæ bona per gra- per fidem, scilicet, quia primus effectiam consequamur. Secundo a quibus tus gratiæ jo nobis est fides. malis per eam liberemur, ibi : Prop- Deinde cum dicit, Gloriamur in spe terea sicut per unum hominem, etc. gloriæ, etc. ostendit quæ bona nobis Circa primum duo facit. Primo pro- per gratiam provenerunt. Primo dicit ponit modum perveniendi , seu viam quod per gratiam habemus gloriam qua venimus ad gratiam. Secundo os- spei. Secundo quod per gratiam habetendit bona quæ per gratiam conse- mus gloriam Dei , ibi. Non solum auquimur, ibi : Et gloriamur in spe tem, etc. Circa primum tria facit. glorice, etc. Circa primum duo facit. Primo ostendit magnitudinem spei, Primo exhortatur ad debitum gratiæ in qua gloriamur. Secundo ejus veusum. Secundo ostendit nobis gratiæ hementiam , ibi: Non solum autem , aditum, ibi: Per quem accessum, etc. etc. Tertio ejus firmitatem, ibi : Spes

Dicit ergo primo, dictum est quod autem non confundit, etc. Magnitudo fides reputabitur omnibus ad justitiam autem spei consideratur ex magnitucredentibus resurrectionem Christi, dine rei speratæ quam ponit, dicens, quæ est causa nostræ justificationis. Et gloriamur in spe gloriæ filiorum Justificati igitur ex fide , inquantum Dei, id est, ex hoc quod speramus nos scilicet, per fidem resurrectionis ef- adepturos gloriam filiorum Dei. Per fectum ejus participamus, habeamus gratiam enim Christi adepti sumus pacem ad Deum , scilicet subjiciendo spiritum adoptionis filiorum Dei, ut nos et obediendo ei. (Job 22.) Acquiesce dicitur (Infra 8. et Sap. 5.) Ecce quoigitur ei et habeto pacem. (Job. 9.) modo computati sunt inter filios Dei. Quis restitit ei, et pacem habuit? Et Filiis autem debetur hæreditas patris. hoc, Per Jesum Christum Dominum (Infra 8.) Si autem filii et hæredes. nostrum, qui nos ad istam pacem per- Hæc autem hæreditas est gloria quam duxit. (Ephes. 2.) Ipse est pax nostra. Deus habet in seipso. (Job. 4.) Si habes Unde subdit , Per quem Christum ac- brachium ut Deus, etc. et hujusmodi cessum habemus, scilicet tanquam per spes indita est nobis per Christum mediatorem. (I Tim. 2.) Mediator Dei (1 Pet. 1.) Regeneravit nos in spem et hominum, etc. (Ephes. 2.) Per ipsum vitam, per resurrectionem Jesu Christi accessum habemus ambo in uno spiritu ex mortuis, in hæreditatem incorrupad patrem. Accessum inquam, in gra- tibilem, etc. Et hæc gloria quæ in futiam istam, id est, in statum gratiæ. loro in nobis complebitur, interim (Joan. 1.) Gratia et veritas, per Jesum nunc in nobis inchoatur per spem. Christum facta est. In qua , id est, per (Infra 8.) Spe salvi facti sumus. (Ps. quam gratiam non solum resurreximus 8.) Gloriabuntur in te omnes qui dilia peccatis , sed etiam , stamus , fixi et gunt nomen tuum.

Deinde cum dicit, Non solum autem, quod est in probato, et sic probatio est etc. ostendit vehementiam hujus spei. ipsa tribulatio per quam homo probaQui enim vehementer aliquid sperat, tur. Unde idem est dictu quod tribulibenter sustinet propter illud , etiam latio patientiam operatur, et quod tridifficilia et amara , sicut infirmus sibulatio probat patientiam. Alio modo vehementer sperat sanitatem, libenter accipitur probatio pro probatum esse, bibit potionem amaram ut sanetur per Et ita accipitur hic quod patientia proipsam. Signum ergo vehementis spei bationem operatur, quia ex hoc quod quam habemus propter Christum est, homo patienter tribulationem sustinet, quod Non solum gloriamur ex spe fu- redditur jam probatus. Tertio subdit turæ gloriæ, sed etiam de malis quæ tertium , dicens, Probatio vero spem , pro ipsa patimur, unde dicit, Non so- scilicet operatur: quia scilicet, per hoc lum autem gloriamur, scilicet, in spe quod aliquis jam probatus est, pótest gloriæ, sed Et am gloriamur in tribu de eo spes haberi et ab ipso et ab aliis, lationibus , per quas ad gloriam per- quod ad hæreditatem Dei admittatur. venimus. (Act, 16.) Per multas tribuo (Sap. 3.) Deus probavit illos et invenit lationes oportet nos introire in regnum illos dignos se. Sic igitur de primo ad cælorum. (Jac. 1.) Omne gaudium ex- ultimum patet , quod tribulatio viam istimate, fratres mei, cum in tentationes parat ad spem. Unde si aliquis vehevarias incideritis, et causam ostendit menter gloriatur dę spe, consequens consequenter , dicens, Scientes, etc. est,ut de ipsis tribulationibus glorietur. Ubi quatuor per ordinem ponit, quo- Deinde cum dicit, Spes autem non rum primum est tribulatio, de qua confundit, ostendit hujusmodi spei dicitur quod , Tribulatio patientiam firmitatem. Et primo ponit eam, dioperatur. Non quidem sic quod tribu- cens, Spes autem, scilicet hæc qua latio sit ejus causa effectiva , sed quia speramus gloriam filiorum Dei , non tribulatio est materia et occasio exer- confundit, id est, non deficit, nisi rendi patientiæ actum.(Infra 12.) In homo ei deficiat. Ille enim dicitur a spe tribulatione patientes.

sua confundi , qui deficit ab eo quod Secundo ponit patientiæ effectum cum sperat.(Ps. 30.) In te, Domine, speravi, dicit, Patientia probationem. (Eccl. 2.) non confundar in a ternum. (Eccl. 2.) In igne probatur aurum et argentum: Nullus speravit in Domino et confusus homines vero receptibiles in camino hu- est. miliationis. Manifestum est enim quod Secundo, ibi : Quia charitas Dei, detrimentum alicujus rei de facili sus- etc. ponit certitudinis spei duplex artinemus, propter rem quam magis gumentum, quorum primum est ex amamus. Unde si aliquis in rebus cor- dono Spiritus Sancti , secundum ex poralibus et temporalibus patienter morte Christi ibi : Ut quid enim Chrissustinet propter bona consequenda tus, etc. Dicit ergo primo, ex hoc posæterna , sufficienter ex hoc probatur sumus scire quod spes non confundit, quod talis plus amet bona æterna quam Quia charitas Dei diffusa est in cortemporalia. Sed contra id quod hic din dibus nostris, per Spiritum Sanctum citur est illud (Jac. 1.) Probat.o fidei quidatus est nobis. Charitas Dei autem vestræ patientiam operatur. Dicendum dupliciter accipi potest. Uno modo pro est autem quod probatio dupliciter po- charitate qua diligit nos Deus. (Jer. test intelligi. Uno modo secundum 31.) Charitate perpetua d.lexi te. Alig

modo potest dici charitas Dei, qua nos (1 Joan. 3.)In hoc scimus, quoniam maDeum diligimus, (Infra 8.) Certus sum net in nobis Deus , etc. Charitas autem quod neque mors neque vita separabit qua nos Deum diligimus dicitur in cornos a charitate Dei. Utraque autem dibus nostris diffusa , id est, quia ad charitas Dei in cordibus nostris dif- omnes mores et actus animæ perfifunditur per Spiritum Sanctum qui ciendos se extendit, nam ut dicitur (1 datus est nobis. Spiritum enim sanc- Cor. 13.) Charitas patiens est, benigna tam qui est amor patris et filii dari est , etc. Ex utroque autem intellectu nobis, est nos adduci ad participatio- horum verborum concluditur, quod nem amoris, qui est Spiritus Sanctus. spes non confundit. Si enim accipiatur A qua quidem participatione efficimur charitas Dei qua nos diligit Deus, maDei amatores. Et hoc quod ipsum ama- nifestum est quod his quos diligit semus, signum est, quod ipse nos amet ipsum non negabit. (Deut. 33.) Dilexit (Prov. 8.) Ego diligentes me diligo. populos , omnes sancti in manu illius Nonquasi nos primo dilexerimus Deum, sunt. Similiter etiam si charitas Dei sed quoniam ipse prior dilexit nos, ut accipiatur qua nos Deum diligimus , dicitur (1 Joan. 4.) Dicitur autem cha- manifestum est, quod se diligentibus ritas, qua nos diligit, in cordibus nos- bona æterna præparavit. (Joan. 14.)Si tris diffusa esse, quia est in cordibus quis diligit me, diligetur a patre meo, nostris patenter ostensa per donum etc. Sancti Spiritus nobis impressum.

LECTIO 2.

Ex morte Christi spei firmitas ostenditur, quam per donum Spiritus Sancti

firmatam demonstrarat Apostolus, ac simul quæstione mota de Christi morte pro impiis, docet quomodo salvi simus ab ira Dei per Christum.

11. Non solum autem, sed et gloriamur

in Deo per Dominum nostrum Jesum Christum , per quem nunc reconciliationem recepimus.

6. Ut quid enim Christus, cum adhuc

infirmi essemus, secundum tempus pro

impiis mortuus est ? 7. Vix enim pro justo quis moritur.

Nam pro bono forsitan quis audeat mori. 8. Commendat autem charitatem suam

Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, secundum

tempus, 9. Christus pro nobis mortuus est : mula

to ergo magis nunc justificati in sanguine ipsius , salvi erimus ab ira per

ipsum. 10. Si enim cum inimici essemus,recon

ciliati sumus Deo per mortem filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius. .

Postquam Apostolus ostendit firmitatem spei per donum Spiritus Sancti, hic ostendit idem per mortem Christi. Et primo proponit quæstionem. Secundo ostendit difficultatem, ibi, Vix enim pro justo, etc. Tertio determinat quæstionis veritatem, ibi : Commendat autem suam charitatem, etc.

Dicit ergo primo, dictum est, quod spes non confundit, quod quidem apparet hoc consideranti. Ut quid enim Christus cum adhuo infirmi essemus, scilicet infirmitate peccati. (Ps. 6.)

« PoprzedniaDalej »