Obrazy na stronie
PDF
ePub

effectus privativos, scilicet remotionis sio et si in ipso non est completa, comculpæ, non autem quantum ad effec- plenda tamen erat in semine ejus. Ditus positivos, puta operationem justi- citur enim (Gen. 22 ) Benedicentur in tiæ. Sed hoc etiam conveniens non semine tuo omnes gentes terræ. Hoc videtur : effectus enim positivi alicu- autem semen principaliter intelligitur jus formæ , ordine naturæ præcedunt Christus secundum illud (Gal. 3.) effectus privativos. Non enim lumen Abrahæ dicta sunt promissiones et sepellit tenebras , nisi per hoc quod mini ejus. Non dicit, in seminibus illuminat. Et ita gratia per hoc culpam quasi in multis : sed in semine quasi pellit, quod justificat. Remoto autem in uno, etc. Quia scilicet in uno in quo priori, removetur posterius. Et ideo completur ostenditur , ut sit hæres melius dicendum est quod circumci- mundi , secundum illud (Ps. 2.) Possio ex ipso opere operato non habebat tula a me et dabo tibi gentes hæreditavirtutem effectivam, neque quantum tem tuam. Secundario autem completur ad remotionem culpæ, neque quan- in illis , qui per gratiam Christi sunt tum ad operationem justitiæ : sed erat spiritualiter semen Abrahæ. (Infra 9.) solum justitiæ signum, ut hic Apos- Qui filii sunt promissionis æstimantur tolus dicit, sed per fidem Christi, cu- in semine. Qui etiam per Christum jus circumcisio signum erat, aufere- sunt hæredes mundi, inquantum ombatur peccatum originale et confereba- nia in gloriam electorum cedunt. (4 tur auxilium gratiæ ad recte agendum. Cor. 3.) Omnia vestra sunt, etc.

Circa tertium vero manifestam est Circa hanc promissionem unum nejam ex dictis, quare oportuit circum- gat, et unum asserit. Negat hujusmodi cisionem mutari. Nam circumcisio erat promissionem esse factam per legem. signum futari. Non autem idem sig- Quod quidem non dicitur propter ipnum convenit præsenti sive præterito sam promissionem , quia tempore proet futuro, et ideo baptismus est sig- missionis lex data non erat: sed propnum præsentis gratiæ , qui copiosio- ter promissionis impletionem , ut sit rem et utiliorem effectum habet gra- sensus, quod talis promissio facta erat tiæ, quia quanto agens est propinquius Abrahæ, non quasi implenda per leet præsentius, tanto efficacius opera- gem, quia ut dicitur (Hebr. 7.) Nihil tur. Deinde cum dicit, Non enim per ad perfectum adduxit lex. Aliud autem legem, etc. ostendit propositum, sc. astruit, quod scilicet hujusmodi proquod circumcisio , sive quodcumque missio sit implenda per justitiam fiopus legis non justificet ex divina pro- dei, quia sancti per fidem vicerunt missione. Et circa hoc duo facit. Primo regna. (Hebr. 14.) Deinde cum dicit : proponit quod intendit. Secundo pro- Si enim , etc. ostendit propositum. Et bat propositum, ibi : Si enim qui ex primo quantum ad hoc, quod promislege , etc. Supponit ergo Apostolus sio non sit implenda per legem. Seprimo ex auctoritate Genes. promissio- cundo quantum ad hoc, quod sit imnem factam Abrahæ et semini ejus, plenda per justitiam fidei , ibi , Ideo ex ut hæres esset mundi, id est, ut om- fide, etc. Circa primum ponit talem nes gentes mundi in ipso benedice- rationem. Si promissio facta Abrahæ rentur, secundum illud (Gen. 12.) In esset implenda per legem , fides Abrate benedicentur, etc. Dicit autem , Achæ credentis promissioni, esset inasemini ejus : quia hujusmodi promis- nis, quia promissio ei facta abolere

tur: sed hoc est inconveniens , ergo vindictam : quia per legem facti sunt et primum. Circa hoc duo facit. Primo homines digni Dei vindicta. (4 Reg. proponit conditionalem. Secundo pro- 22.) Magna ira Domini succensa est bat eam , ibi , Lcx enim, etc. Destruc- contra nos , quia non audierunt patres tio autem consequentis est manifesta. nostri verba libri hujus, scilicet legis , Dicit ergo primo quod promissio non etc. Posset autem aliquis intelligero est facta per legem.

quod lex iram operatur quantum ad Si enim qui ex lege sunt, hi sunt ceremonialia tempore gratiæ observahæredes , id est, si ad hoc quod aliqui ta , secundum illud (Gal. 5.) Si cirhæreditatem promissam participent, cumcidamini , Christus nihil vobis prorequiritur quod ex legis observantia derit. Sed quod hic dicitur intelligenhoc consequantur, exinanita est fides, dum est etiam quantum ad moralia, id est , vacua facta est fides qua Abra- non quidem quod legis præcepta moham credidit Deo promittenti, ut di- ralia præcipiant aliquid , quod qui citur (Gen. 15.) Et hoc est inconve- observant dignos ira Dei efficiat, sed niens , secundum quod dicitur (1 Cor. occasionaliter , quia præcipit et gra15.; Si Christus non resurrexit, inanis tiam adimplendi non præbet, secunest prædicatio nostra, etc. Et quare sit dum illud (2 Cor. 3.) Littera occidit, inanis ostendit subdens, Abolita , id spiritus autem vivificat. Quia , scilicet est, cassata est promissio , quia non interius adjuvat infirmitatem nostram, consequitur suum effectum. Contra id ut dicit infra 8. quod dicitur (Hebr. 11.) Fidelem cre Deinde cum dicit, Ubi enim non est didit eum esse qui repromiserat. Et hic lex , etc. ostendit qualiter iram operainfra in præsenti cap. dicitur. Quæ- tur, dicens : ubi non est lex, non est cumque promisit Deus potens est, etc. prævaricatio: quia et si aliquis lege

Deinde cum dicit, Lex enim , probat non data peccare possit, contra id conditionalem præmissam per effec- quod naturaliter justum est faciendo, tum sive eventum legis. Et primo pro- non tamen prævaricator dicitur, nisi ponit legis effectum sive eventum. legein transgrediens. (Ps. 118.) Vidi Secundo probat, ibi, Ubi enim non est prævaricantes et tabescebam , etc. Et lex, etc. probat autem conditionalem tamen omnis peccator potest dici præsic: si aliqua promissio sit implenda varicator, inquantum legem naturaper id quod impletionem promissionis lem transgreditur. (Ps. 118.) Prævaimpedit, talis promissio aboletur , et ricantes reputavi omnes peccatores fides credentis exinanitur : sed lex terræ. Gravius est tamen transgredi impedit consecutionem hæreditatis. simul legem naturæ et legem scripLex enim iram operatur: ergo si per tam, quam solam legem naturæ. Et legem sit adimplenda promissio, Exi- ideo lege data sine gratia adjuvante, nanita est fides, abolita est promissio. prævaricatio crevit, et majorem iram Dicitur autem lex operari iram, id est, promeruit.

LECTIO 3.

Promissio Abrahæ per fidem non per legem implenda esse ostenditur, cujus

fidei magnitudo monstratur, ac simul laudatur ex eo quod credidit contra spem in repetita promissione Dei.

16. Ideo ex fide , ut secundum gratiam mo ostendit per quid sit hujusmodi

firma sit promissio omni semini. Non promissio adimplenda. Secundo ostenei qui ex lege est solum , sed et ei qui dit in quibus sit adimplenda, ibi, omex fide est Abrahæ, qui pater est om- ni semini , etc. Tertio a quo sit imnium nostrum,

plenda , ibi qui vivificat mortuos , etc. 17. Sicut scriptum est : quia patrem

Primo ergo concludit propositum multarum gentium posui te ante

quasi ex divisione. Videtur enim neDeum, cui credidisti, qui vivificat

cessarium esse quod promissio adimmortuos, et vocat ea quæ non sunt, tanquam ea quæ sunt.

pleatur vel per fidem , vel per legem : 18. Qui contra spem in spem credidit,

non autem per legem : quia promissio ut fieret pater multarum gentium ,

aboleretur. Unde concludit, Ideo ex secundum quod dictum est ei. Sic erit

fide scilicet consequimur promissiosemen tuum sicut stellæ coeli et arena nem, ut hæredes simus mundi. (1 maris.

Joan. 5.) Hæc est victoria que vincit 19. Et non infirmatus est in fide, nec mundum, etc. Et hoc confirmat per

consideravit corpus suum emortuum, contrarium medium ei quod supra cum jam fere centum esset annorum, assumpserat. Dictum est enim quod si et emortuam vulvam Sarce.

justitia ex lege esset, promissio abo20. In repromissione etiam Dei non ho- leretur, sed si sit ex fide, remanet fir

sitavit diffidentia, sed confortatus est ma promissio propler virtutem divinæ fide, dans gloriam Deo:

gratiæ justificantis hominem per fi21. Plenissime sciens, quia quæcumque dem. Et hoc est, quod dicit, ut propromisit Deus, potens est et facere.

missio Dei sit firma, non quidem per 22. Ideo et reputatum est illi ad justi

operationes hominum quæ possunt tiam.

deficere, sed secundum gratiam quæ 23. Non est autem scriptum tantum

infallibilis est. (2 Cor. 12.) Sufficit tibi propter ipsum , quia reputatum est illi ad justitiam ,

gratia mea, etc. (2 Cor. 1.) Quotquot 24. Sed et propter nos, quibus reputa

sunt promissiones in illo, scilicet Chrisbitur credentibus in eum qui suscita

to, sunt, id est, veritatem habent. vit Jesum Christum Dominum nos

Deinde cum dicit, omni semini , etc. trum a mortuis,

ostendit in quibus impleatur prædicta 25. Qui traditus est propter delicta nos promissio. Et primo proponit quod in

tra , et resurrexit propter justificatio- tendit, et dicit quod prædicta promisnem nostram.

sio sic implenda per fidem, est firma

per gratiam. Omni semini, id est, omOstenso quod promissio facta Abra- ni homini qui fuerit qualitercumque hæ et semini ejus non sit implenda per semen Abrahæ. (Eccl. 14.) Cum semilegem, hic ostendit quod sit implenda ne eorum permanent bona , hæreditas per fidem. Et circa hoc tria facit. Pri- sancta nepotes eorum.

Secundo ibi, non ei , etc. exponit enim Abraham Deo futura prænunquod dixerat, omni semini. Est enim cianti, ac si videret præsentia , quia , quoddam semen carnale , secundum ut dicitur (Hebr. 11.) Fides est speranillud (Joan. 8.) Semen Abrahæ sumus. darum substantia rerum , argumenEst aliud semen spirituale , secundum tum non apparentium, illud (Matth. 3.) Potens est Deus de la- Deinde cum dicit, qui vivificat morpidibus his , id est de gentibus, susci- tuos, etc. ostendit a quo sit implenda tare filios Abrahæ, solum autem semen hujusmodi promissio, dicens, Qui sc. Abrahæ carnale legem servavit, sed Deus, vivificat mortuos , id est, Jufidem ejus etiam imitatur semen spi- dæos, qui erant mortui in peccatis rituale. Et sic si per solam legem esset contra legem agentes, vivificat per fipromissio , non impleretur in omni dem et gratiam, ut promissionem semine, sed solum in carnali. Quia Abrahæ consequantur. (Joan. 5 ) Sicut vero impletur per fidem quæ est om- pater suscitat mortuos et vivificat , etc. nibus communis, planum est, quod Et vocat ea quæ non sunt, id est, genimpletur in omni semine.

tiles vocat, scilicet ad gratiam ; tanTertio ibi, qui est pater, etc. probat quam ea quæ sunt , id est, tanquam quod supposuerat, scilicet quod se- Judæos. (Infra 9.) Vocabo non plebem men Abrahæ sit non solum quod est meam , etc. Significat autem gentiles ex lege, sed etiam quod est ex fide per ea quæ non sunt, quia erant omper auctoritatem scripturæ, cujus pri- nino alienati a Deo. Sicut (1 Cor. 13.) mo ponit sensum, dicens, qui scilicet dicitur:Si charitatem non habuero niAbraham est pater omnium nostrum, hil sum. Et sic per hujusmodi vocaid est, omnium credentium , sive Ju- tionem implebitur promissio Abrahæ dæorum, sive Gentilium. Supra eo- etiam in Gentilibus. Vel quod dicit , dem , ut sit pater omnium credentium. et vocat ea quæ non sunt , non intelli(Is. 54.) Attendite ad Abraham patrem gitur de vocatione temporali, sed de vestrum. Secundo inducit auctorita- vocatione prædestinationis alernæ , tem, dicens. Sicut scriptum est (Gen. quia vocantur et eliguntur etiam qui 17.) Quia patrem multarum gentium non sunt ac si essent. (Ephes. 1.) Eleposui te. Littera alia habet, constitui te, git nos in ipso ante mundi constitutioquod sensum non variat. (Eccl. 44.) nem. Et de hac vocatione dicitur (infra Abraham magnus pater multitudinis 9.) Non ex operibus, sed ex vocante dicgentium. Tertio ibi, Ante Deum , etc. tum est, quia major serviet minori. Vel exponit quod dixerat. Sic enim dictum vocationem hic dicit simplicem Dei est, posui te, quasi jam esset imple- notitiam vel cognitionem, qua cognostum quod longe postea erat implen- cit futura, quæ non sunt in actu sicut dum : sed quæ sunt futura in seipsis, præsentia. Et hoc modo vocatio in in Dei providentia sunt præsentia, (Ps. 146.) accipitur cum dicitur: Qui secundum illud (Eccl. 23.) Domino Deo numerat multitudinem stellarum, etc. nostro antequam crearentur omnia sunt Et secundum hunc sensum quod hic agnita, sicut et post perfectum respicit dicitur, inducitur propter id quod omnia. Et ideo Apostolus dicit, quod supra dictum est ante Deum cui crehoc quod dictum est, posui te , intelli- didisti. gendum est, ante Deum , id est, in ejus Duo enim videbantur obstare ei, præsentia, cui credidisti. Crediderat quod dictum est , patrem multarum

gentium posui te. Quorum unum erat, sicut stellæ cæli et sicut arena maris. quia ipse idem Abraham erat quasi Utrumque autem horum inducitur emortuus præ senectute , ut infra di- propter similitudinem innumerabilis cetur. Et contra hoc dicit, qui vivificat multitudinis. Nam quantum ad stellas mortuos. Aliud autem est, quia illæ dicitur (Deut. 1.) Dominus Deus vester multæ gentes nondum erant. Et contra multiplicavit vos et cstis hodie sicut hoc subdit : Et vocat ea quæ non sunt stellæ cæli. Quantum ad arenam dicitanquam ea quæ sunt. Deinde cum di- tur (1 Reg. 4.) Juda et Israel innumecit, qui contra spem , commendat fi- rabiles sicut arena maris sunt. Potest dem Abrahæ. Et primo ostendit ma- tamen aliqua differentia inter utrumgnitudinem fidei ejus. Secundo effica, que attendi, ut siellis comparentur ciam vel fructum ejus, ibi, Ideo et justi, qui fuerunt ex semine Abrahæ. reputatum est, etc. Circa primum duo (Dan. 12.) Qui ad justitiam erudiunt facit. Primo ostendit magnitudinem plurimos , quasi stellæ in perpetuas cefidei Abrahæ quantum ad promissio- ternitates. Arenæ autem comparantur nem seminis multiplicandi. Secundo peccatores, quia fluctibus mundi quasi quantum ad repromissionem seminis cujusdam maris opprimuntur. (Jer.5.) exaltandi, ibi, In repromissione, etc. Posui arenam terminum maris, Circa primum duo facit. Primo Osten- Deinde cum dicit, Et non infirmatus dit fidem ejus fuisse magnam. Secundo est, ostendit firmitatem Abrahæ quam ostendit eam fuisse firmam , ibi, et primo proponit dicens , et non infirnon infirmatus est in fide, etc. Circa matus est : sicut enim temperantia osprimum duo facit. Primo proponit ma tenditur non esse infirma, quæ magnis gnitudinem fidei Abrahæ, dicens, qui concupiscibilibus non vincitur, ita scilicet Abraham in hanc spem cre- fides ostenditur non esse infirma, sed didit, ut fieret pater multarum gen- fortis quæ a magnis difficultatibus non tium, sed contra aliam spem. Circa superatur. (1 Pet. 5.) Cui resistite for. quod considerandum est, quod spes tes in fide. Secundo, ibi: Nec consideimportat certam expectationem boni ravit, etc. ponit difficultates, ex quibus futuri, quæ quidem certitudo est quan- ostenditur fides ejus non fuisse iufirdoque ex causa humana sive naturali, ma. Et primo quidem ex parte ipsius secundum illud (1 Cor. 9.) Debet in Abrahæ cum dicit, Non consideravit , spe qui arat, arare : quandoque vero scilicet ad discernendum promissiocertitudo expectantis est ex causa di- nem. Corpus suum emortuum, scilicet vina, secundum illud (Ps. 30.) In te quia jam mortificata erat in eo vis geDomine, speravi , etc. Hoc ergo bonum nerativa propter senectutem. Unde quod Abraham fieret pater multarum dicit, Cum jam fere centum annorum gentium , certitudinem habebat ex esset. Abrahæ enim centenario exisparte Dei promittentis. Sed contrarium tenti, natus est Isaac, ut habetur (Gen. apparebat ex causa naturali sive hu- 21.) Per annum autem ante fuerat sibi mana. Ideo dicit : Qui contra spem filius promissus, secundum illud (Gen. causæ naturalis vel humanæ, credidit 18.) Revertens veniam ad te tempore isin spem, scilicet, divinæ promissio- to, et erit Saræ filius. Sed videtur quod nis. Quam quidem secundo ponit di- non fuit corpus ejus emortuum quancens, Secundum quod dictum est ei, tum ad vim generativam , quia etiam scilicet (Gen. 22.) Sic erit semen tuum post mortem Saræ duxit Cethuram

« PoprzedniaDalej »