Obrazy na stronie
PDF
ePub

des corum in malum currunt, el festi- Deinde cum dicit, Scimus autem quia nant ut effundant sanguinem.

quæcumque, manifestat auctoritatem Secundo tangit multitudinem nocu- inductam tripliciter. Primo quidem exmentorum , quæ aliis inferunt , cum ponendo sensum ejus. Secundo exposubdit, In viis corum , id est in operi- nendo intentionem ipsius, ibi: Ut omne bus eorum, Est contritio , quia scili- os. Tertio assigoando rationem dictocet alios conterunt opprimendo eos. rum in ipsa , ibi : Quoniam ex operi(Is. 10.) Ad conterendum cor ejus. Et bus. infelicitas, inquantum scilicet privant Circa primum considerandum est homines bonis suis ad miseriam eos quod Judæi, contra quos Apostolus bic deducendo. (Job 23.) Nudos dimiltunt loquebatur, poterant ad sui excusatiohomines indumenta tollentes, etc. Pos- nem pervertere sensum auctoritatis sunt tamen hic duo intelligi esse posita inductæ, dicendo, quod prædicta præad designandum pænam potius quam missa verba sunt intelligenda de Genculpam , ut sit sensus, in viis eorum tibus, non de Judæis. Sed hoc excluest contritio et infelicitas, id est, opera dit Apostolus dicens, Scimus quod eorum quæ per vias designantur, du- quæcumque lex loquitur , his qui in cunt eos ad contritionem et in felicita- lege sunt loquitur, id est, ad quos lex tem , ita quod contritio referatur ad datur, et qui legem profitentur. (Deut. oppressionem pænæ qua pro peccatis 33 ) Legem præcepit nobis Moyses. punientur (Is. 30.) Comminuentur si- Gentiles autem non erant sub lege, et cut conieritur lagena figuli. Infelici- secundum hoc, prædicta verba pertitas autem referenda est ad pænam nent ad Judæos. dainni , quia felicitate æterna priva- Est hic autem duplex objectio. Pribuntur. (Sap. 12.) Infelices autem sunt ma quidem , quia verba supra inducta et inter mortuos spes eorum.

non sunt assumpta de lege , sed do Tertio ostendit eorum culpæ obsti- Psalm. Sed ad hoc dicendum est, quod nationem ad malum, a qua quidem ali- quandoque nomen legis sumitur pro qui revocantur dupliciter. Uno modo toto veteri testamento, non pro quinper hoc, quod volunt ab hominibus que libris Moysi tantum, secundum pacem habere, sed contra hoc dicitur, illud (Joan. 15.) Ut impleatur sermo Et viam pacis non cognoverunt, id est, qui in lege eorum scriptus est, quia non acceptaverunt. (Ps. 119.) Cum his odio habuerunt me gratis, quod scripqui oderunt pacem. Alio modo intuitu tum est in veteri testamento, non ia divini timoris , sed isti nec Deum ti- quinque libris Moysi , qui proprie lex ment, nec hominem reverentur, ut di- dicuntur. Et sic etiam lex accipitur citur (Luc. 14.) Unde subditur, Non hic. Quandoque autem totum vetus est timor Dei ante oculos eorum, id est, testamentum dividitur in tria, scilicet ante ipsorum considerationem. (Eccl. in legem, psalmos, et prophetas, se1.) Timor Domini expellit peccatum. cundum illud (Luc. ult.) Necesse est Nam qui sine timore est non poterit impleri omnia quæ scripta sunt in lege justificari. Potest autem et hoc specia. Moysi, psalmis et prophetis de me. Aliliter dici contra Judæos Christo non quando vero totum vetus testamentum credentes, quod non cognoverunt viam dividitur in duo, scilicet in legem et pacis, id est, Christum, de quo dicitur prophelas, secundum illud (Matth. 22.) (Ephes. 2.) Ipse est pax nostra. In his duobus mandatis pendet omnis

lex et prophetæ. Et secundum hunc Deo subjecta erit anima mea? Deinde modum Psalterium sub prophetis con- cum dicit: Quoniam ex operibus legis, tinetur.

assignat rationem præmissorum verSecunda objectio est, quia in lege, borum. Et primo ponit rationem. Se id est, in veteri testamento multa di- cundo manifestat eam, ibi: Per legem, cuntur pertinentia ad alias gentes, si- etc. rut patet in pluribus locis (Is. et Jer.) Dicit ergo primo , ideo non est jusUbi dicuntur multa contra Babylones, tus quisquam, quoniam omnis caro, et similiter contra alias nationes. Non id est, omnis homo non justificatur ergo quæcumque loquitur lex, loquitur coram illo, id est, secundum ejus judihis et de his qui in lege sunt. Sed di- cium ex operibus legis, quia ut dicitur cendum quod quæcumque indetermi- (Galat. 2.) Siex lege est justitia, Chrisnate loquitur ad eos pertinere videntur, tus gratis mortuus est. Et ad (Tit. 3.) quibus lex datur, quando vero scrip- Non ex operibus justitiæ quæ fecimus tura de aliis loquitur, speciali titulo nos, sed secundum misericordiam suam designat alios , sicut cum dicitur onus salvos nos fecit. Est autem duplex opus Babylonis, et onus Tyri, etc. Quæ con- legis , quoddam quidem est proprium tra alias gentes in veteri testamento legis Mosaicæ, sicut observatio ceremodicuntur, aliquo modo ad Judæos per- nialium præceptorum , quoddam est tinebant, inquantum eorum infortunia opus legis naturæ, quia pertinet ad lead eorum consolationem vel terrorem gem naturalein, sicut, non occidas, non prænunciabantur, sicut etiam prædi- furtum facias. cator ea debet dicere quæ pertinent ad Quidam ergo hoc intelligunt dictum eos quibus prædicat, non autem quæ esse de primis legis operibus , scilicet pertinent ad alios. (Is. 58.) Annuntia quod ceremonialia gratiam non confepopulo meo peccata eorum, quasi dice- rebant per quam homines justificantur: ret, non quæ sunt aliorum.

non tamen ista videtur esse intentio Deinde cum dicit, Ut omne os, etc. Apostoli, quod patet ex hoc quod staassignat intentionem prædictæ aucto- tim subdit , Per legem enim cognitio ritatis : propter duo enim sacra scrip- peccati. Manifestum est autem quod tura omnes de injustitia arguit. Primo peccata cognoscuntur per prohibitioquidem ad reprimendum eorum jac- nem moralium præceptorum, et ita tantiam qua se justos arbitrabantur, Apostolus intendit, quod ex omnibus secundum illud (Luc. 18.) Jejuno bis operibus legis, etiam quæ per præcepe in sabbatho. Et quantum ad hoc dicit, ta moralia mandantur non justificatur Ut omne os obstruatur, quod scilicet homo, ita quod ex operibus in eo causibi justitiam præsumptuose ascribe- setur justitia, quia ut dicitur (Infra bat. (Ps. 62.) Obstructum est os lo 12.) Si enim per gratiam, jam non ex quentium iniqua. (1 Reg. 2.) Nolite operibus. Deinde cum dicit, Per legem, multiplicare loqui sublimia gloriantes. probat quod dixerat, scilicet quod opeSecundo ut suam culpam recognoscen- ra legis non justificent. Lex enim datur tes se Deo subjiciant , sicut infirmus ut homo cognoscat quid debeat agere, medico. Unde subit, Et subditus fat quid vitare. (Ps. 147.) Non fecit taliomnis mundus Deo, id est, non solum ter omni nationi, et judicia sua non Gentilis , sed etiam Judæus culpam manifestavit eis. (Prov. 6.) Mandatum suam recognoscentes. (Ps. 61,) Nonne lucerna est , et lex lux et via vitæ. Ex

hoc autem quod homo cognoscit pec- judicium rationis in particulari operaCatum , quod vitare debet tanquam bili. Et ideo lex non sufficit ad justifiprohibitum, non statim sequitur quod candum , sed est necessarium aliud illud vitet, quod pertinet ad rationem remedium per quod concupiscentia justitiæ, quia concupiscentia subvertit reprimatur.

LECTIO 3.

Gentiles pariterque Judæos æquales esse in statu suscipiendæ gratiæ ostendit,

simulque probat justificationem fieri per fidem in Jesum Christum, quæ, quonam pacto justificet, hic simul aperitur.

[ocr errors]

21. Nunc autem sine lege justitia Dei gloriatio tua ? Circa primum tria facit, manifestata est, testificata a lege et Primo proponit habitudinem justitiæ prophetis.

ad legem. Secundo assignat causam 22. Justitia autem Dei per fidem Jesu justitiæ, ibi : Justitia autem Dei. Ter

Christi , in omnes et super omnes qui tio assignat hujusmodi justitiæ comcredunt in eum. Non enim est distinc- munitatem , ibi: In omnes, etc. Ponit

autem primo duplicem comparationem 23. Omnes enim peccaverunt et egent

seu habitudinem justitiæ ad legem. gloria Dei.

Primo quidem quia non est ex lege 24. Justificati gratis per gratiam ipsius,

causata. Et hoc est quod dicit, dictum per redemptionem quæ est in Christo

est quod olim per opera legis non poJesu.

terat esse justitia Dei, vel quia ipse 25. Quem proposuit Deus propitiatorem per fidem in sanguine ipsius , ad 08

justus est adimplens promissa de jus

tificatione hominum. (Infra 13.) Dico tensionem justitice suce propter remis

enim Christum ministrum fuisse cirsionem præcedentium delictorum. 26. In sustentatione Dei, ad ostensio. cumcisionis propter veritatem Dei. Vel nem justitiæ ejus in hoc tempore, ut

potius justitia Dei , qua aliquis justisit ipse justuis et justificans eum, qui ficatur a Deo, de qua dicitur (Infra 10.) est ex fide Jesu Christi.

Ignorantes Dei justitiam. Hæc inquam

Dei justitia nunc, id est, tempore graPostquam ostendit Apostolus Judæ- tiæ manifestata est, tum per Christi os et Gentiles æquales esse quantum doctrinam, tum per ejus miracula , ad statum culpæ præcedentis , hic osm tum etiam per facti evidentiam , intendit eos æquales quantum ad statum quantum evidens est multos esse digratiæ subsequentis. Et circa hoc tria vinitus justificatos. Et hoc sine lege, facit. Primo ostendit propositum. Se- sc. causante justitiam. (Galat. 5.) Evacundo ostendit quoddam quod suppo- cuati estis a Christo, qui in lege justisuerat, ibi: An Judæorum Deus tantum? ficamini , a gratia excidistis. (Is. 56.) Tertio respondet objectioni, ibi: Legem Prope est salus mea ut veniat, et justiergo destruimus ? Circa primum tria tia mea ut reveletur. facit. Primo proponit quod intendit. Et ne aliquis credat hanc justitiam Secundo manifestat propositum, ibi: legi esse contrariam , secundo ponit Non est distinctio. Tertio infert con- aliam habitudinem justitiæ ad leclusionem intentam , ibi: Ubi est ergo gem. cum dicit, Testificata a lege et prophetis. Lex quidem Christi jus- eorum , quæ quidem purificatio uon titiam testificata est pronunciando , fit sine charitate. (Prov. 12.) Universa et præfigurando. (Joan. 5.) Si cre- delicta operit charitas. deretis Moysi , forsitan et mihi cre- Et ne aliquis diceret per hanc fidem deretis, de me enim ille scripsit, et etiam solos Judæos justificari, tertio osper effectum, quia cum ipsa justificare tendit communitatem hujus justinon posset , testimonium perhibebat tiæ, cum subdit, in omnes , scilicet aliunde quærendam esse justitiam. ista justitia est in corde, non carProphetæ autem testificati sunt eam nalibus observantiis, de quibus diciprænunciando. (Act. 11.) Huic omnes tur (Hebr. 9.) Quod carnales observanprophetæ testimonium perhibent. Con- tiæ erant ad justificationem carnis, sequenter autem assignat causam hu- usque ad tempus correctionis imposijus justitiæ et dicit: Justitia autem tæ. Et super omnes , quia videlicet Dei est per fidem Jesu Christi, id est, facultatem humanam ac merita excequam ipse tradidit. (Hebr. 12.) Aspi- dit. (2 Cor. 3.) Non quod sufficientes sicientes in auctorem fidei , etc. Vel etiam mus cogitare. Addit autem qui credunt quæ de ipso habetur. (Infra 10.) Quia in eum, quod pertinet ad fidem forsi confitearis in ore tuo Dominum Jesum matam, per quam homo justificatur, et in corde tuo credideris quod Deus il- ut dictum est. lum suscitavit a mortuis , salvus eris. Deinde cum dicit, non est enim dis

Dicitur autem justitia Dei esse per tinctio, manifestat quod dixerat, et fidem Jesu Christi, non ut quasi per primo quantum ad communitatem fidem mereamur justificari, quasi ipsa justitiæ. Secundo quantum ad causam fides ex nobis existat, et per eam me- ejus, ibi : justificati gratis. Tertio reamur Dei justitiam, sicut Pelagiani quantum ad manifestationem ipsius, dixerunt, sed quia in ipsa justifica- ibi : ad ostensionem. Dicit ergo primo, tione qua justificamur a Deo, primus dictum est justificatio Dei est in ommotus mentis in Deum est per fidem. nes et super omnes qui credunt in Accedentem enim ad Deum oportet crei Christum. Non enim est quantum ad dere, ut dicitur (Hebr. 11.) Unde et hoc distinctio inter Judæum et Genti. ipsa fides quasi prima pars justitiæ est · lem. (Col. 3.) In Christo Jesu non est nobis a Deo. (Ephes. 2.) Gratia estis Gentilis et Judæus sc. distinctionem salvati per fidem, etc. Hæc autem fic aliquam habens, quasi Judæus non des ex qua est justitia, non est fides indigeat justificari a Deo sicut Gentiinformis, de qua dicitur (Jac. %.) Fi- lis : omnes enim peccaverunt, sicut des sine operibus mortua est, sed est supra ostensum est. (Is. 53.) Omnes fides per charitatem formata , de qua nos quasi oves erravimus, et per hoc dicitur (Gal. 5.) Nam in Christo Jesu egent gloria Dei , id est, justificatione neque circumcisio aliquid valet sine quæ in gloriam Dei cedit, non autem fide, per quam in nobis habitat Chris- sibi debet homo hanc gloriam adscritus. (Ephes. 3.) Habitare Christum per bere.(Ps. 113.) Non nobis, Domine, non fidem in cordibus vestris , quod sine nobis , sed nomini tuo da gloriam. (Ps. charitate non fit. (* Joan. 4.) Qui ma- 65.) Date gloria Deo. Sic igitur quia net in charitate, in Deo manet , et Deus omnes peccaverunt, et ex se justifiin eo, Hæc est etiam fides de qua di cari non possunt, restat ut per aliam citur (Act. 15.) Fide purificaps corda causam justificentur, quam conse

quenter ostendit subdens, Justificati. demptorem et satisfaclorem daret.

Ubi primo ostendit, quod hujusmo- (Ps. 110.) Redemptionem misit Domidi justificatio est sine lege, id est, nus populo suo. Et sic dum satisfaquod non est ex operibus legis cum ciendo nos redimit a noxa peccati , dicit, justificati gratis , id est, absque Deum peccatis nostris propitium famerito præcedentium operum. (Is. 52.) cit, quod petebat Psal. dicens : PropiGratis venumdati estis, et sine argento tius esto peccatis nostris, et ideo diredimemini. Et hoc per gratiam ipsius cit eum propitiationem. (1 Joan. 2.) sc. Dei, cui ex hoc debetur gloria. Propitiatio. In cujus figura (Exod. 25.) (1 Cor. 15.) Gratia Dei sum id quod mandatur quod fiat propitiatorium , id sum.

est, quod Christus ponatur super Secundo ostendit quæ sit causa jus- arcam , id est, Ecclesiam. tificationis. Et primo ponit ipsam Tertio ostendit per quos redempcausam cum dicit, per redemptionem. tionis effectus ad nos perveniat , cum Ut enim dicitur (Joan. 8.) Qui facit dicit, per fidem in sanguine ejus , id peccatum servus est peccati. Ex qua est, quæ est de sanguine ejus pro noquidem servitute homo redimitur si bis effuso. Ut enim pro nobis satisfapro peccato satisfaciat. Sicut si aliquis ceret, congruebat ut pænam mortis ob culpam commissam obnoxius esset pro nobis subiret, quam homo per regi ad solvendam pecuniam, ille eum peccatum incurrerat, secundum illud redimere diceretur a noxa, qui pro eo (Gen. 2.) Quacumque die, etc. Unde pecuniam solveret. Hæc autem noxa dicitur (1 Pet. 3.) Christus semel pro ad totum humanum genus pertine- peccatis nostris mortuus est. Hæc aubat, quod erat infectum per peccatum tem mors Christi nobis applicatur, per primi parentis. Unde nullus alius pro fidem , qua credimus per suam morpeccato totius humani generis satisfa- tem mundum redemisse. (Gal. 2.) In cere poterat , nisi solus Christus qui fide vivo filii Dei , qui dilexit me , etc. ab omni peccato erat immunis. Unde Nam et apud homines satisfactio unius subdit, quæ est in Christo Jesu. Quasi alteri non valeret : nisi eam ratam hadicat : in alio non poterat nobis esse beret. Et sic patet quomodo sit justiredemptio. (1 Petr. 1.) Non corrupti- tia per fidem Jesu Christi, ut supra bilibus auro vel argento.

dictum est. Sed quia etiam supra dixit Secundo ostendit unde ista redemp- justitiam Dei esse nunc manifestatam : tio efficaciam habuit, cum dicit, quem agit consequenter de hac manifestaproposuit Deus propitiatorem. Ex hoc tione, et primo tangit modum maenim Christi satisfactio efficaciam ad nifestationis dicens, Ad ostensionem. justificandum habuit, et ad redimen- quasi dicat, hoc inquam factum est , dum, quia eum Deus ad hoc ordinave- ut justificaremur per redemptionem rat secundum suum propositum, quod Christi , et per fidem sanguinis ejus, designat, cum dicit, quem proposuit ad ostensionem justitiæ suæ, id est , Deus propitiatorem. (Ephes. 1.) Qui ad hoc quod suam justitiam Deus os operatur omnia secundum consilium tenderet, et hoc propter remissionem voluntatis suc. Vel proposuit, id est, præcedentium delictorum. In hoc enim pro omnibus posuit, ut quia huma- quod præcedentia delicta Deus reminum genus non habebat, unde satis- sit, quæ lex remittere non poterat , facere posset, nisi ipse Deus eis re- nec homines propria virtute ab eis se

« PoprzedniaDalej »