Obrazy na stronie
PDF
ePub

Deum, et primo quidem quantum ad cisio non prodest, sicut superius dichoc quod peccabant contra ipsius cul- tum est. Et circa hoc tria facit. Primo tum. Et quantum ad hoc dicit, qui comparat circumcisionem ad Judæos abominaris idola , cognoscens sc. ex circumcisos. Secundo ad gentes incirpræcepto legis ea non esse colenda. cumcisas , ibi : Si igitur præputium. Sacrilegium facis, abutendo sc. his, Tertio manifestat quod dixerat , ibi : quæ pertinent ad divinum cultum. Non enim qui in manifesto. Circa priQuod quidem primo fecerunt in statu mum duo facit. Primo ostendit qualilegis. (Malac. 1.) Dicitis : mensa Do- ter circumcisio prosit. Secundo quamini contaminata est. Et postmodum liter non prosit, ibi : Si autem privablasphemando Christum. (Matth. 12.) ricator, etc. Dicit ergo primo, CirIn Beelzebub principe, etc. Secundo cumcisio quidem prodest quantum ad quantum ad ipsam gloriam cum dicit, remissionem peccati originalis. Unde qui in lege gloriaris, per prævaricatio dicitur (Genes. 17.) Masculus cujus nem legis Deum inhonoras. Sicut enim præputii caro circumcisa, etc. Sed tibi legis observantia in bonis operibus est adulto tunc finaliter prodest, si legem occasio videntibus ut honorent Deum, observes : sicut religiosis prodest proita etiam transgressio legis per mala fessio, si regulam observent. Circumopera, occasio est videntibus blasphe- cisio enim erat quasi quædam profesmandi. (1 Pet. 2.) Ex bonis operibus sio, obligans homines ad observantiam VOS considerantes glorificent Deum. legis. (Galat. 5.) Testificor omni cirEcontra autem dicitur (1 Tim. 6.) Qui- cumcidenti se, quoniam debitor, etc. cumque sunt sub jugo servitutis, domi- Quod autem Apostolus dixit, si cirnos suos omni honore dignos arbitren- cumcidamini , Christus nihil vobis tur, ne nomen Domini et doctrina fidei proderit : loquitur quantum ad temblasphemetur. Et ideo in (Ps. 118.) di- pus post gratiam Evangelii divulgacitur Vidi prævaricantes , et tabesce- tum : hic autem loquitur quantum ad bam. Et ad hoc inducit auctoritatem tempus ante passionem Christi, in quo subdens. Nomen enim Dei per vos circumcisio statum habebat. Secundo, blasphematur inter Gentes, quia sc. ibi : Si autem prævaricator, ostendit gentes videntes Judæorum malam con- quomodo circumcisio non prosit diversationem , reputabant hoc prove- cens, si tu Judæe adulte prævaricator nire ex mala instructione legis a Deo es legis , circumcisio tua præputium traditæ. Dicit autem, sicut scriptum facta est, id est, non plus valet tibi est , sr. (Is. 52.) Dominatores ejus ini- quam præputium , quia non servas que agunt , et jugiter tota die nomen quod per circumcisionem profiteris, meum blasphematur. Et (Ezech. 56.) (Jer. 9.) Omnes gentes præputium hasecundum aliam litteram , ubi nostra bent, domus autem Israel incircumsic habet : Non propter vos faciam do- cisi sunt corde , quinimmo ex hoc sunt mus Israel , sed propter nomen sanctum magis rei, quia non servant quod promeum quod polluistis in Gentibus. miserunt. Displicet enim stulta et infi

Deinde cum dicit, Circumcisio , os- delis promissio, ut dicitur (Eccles. 5.) tendit quod nec circumcisio sufficit ad Deinde cum dicit: Si ergo præpusalutem eadem ratione qua nec lex, tium, comparat circumcisionem ad quia sc. observantia legis sine circum- Gentiles, et hoc dupliciter. Primo quicisione valet; sine qua tamen circum- dem quantum ad hoc quod ejus fructum habent Gentiles observando le- nem. (Infra 9.) Non enim omnes qui ex gem, unde dicit: si circumcisio pro- circumcisionę sunt Israel, hi sunt Isdest cum observatione legis , non au- raelitæ , sed qui filii sunt promissiotem sine ea : igitur si præputium, id nis : et similiter etiam non est vera est, Gentilis incircumcisus, custodiat circumcisio illa, quæ est manifesta in justiliaş legis, id est, justa præcepta carne. Illa enim est signum , ut dicitur legis. (Ps. 118.) Omnia mandata tua (Genes. 17.) Circumcidetis carnem veritas. Nonne præputium illius in prirputii vestri ut sit in signum foederis. circumcisionem reputabitur? quasi di- Non autem est signum verum, nişi ei cat: Fructum yeræ circụmcisionis ha- respondeat signatum. Unde si quis Jubebit. Ad hoc enim homo exterius cir- days esset transgressor fæderis, non cumciditur in carne, ut sc. se circum- eşset ejus vera circumcisig. Et idea re, cidat in corde. (Jer. 4.) Circumcidimini pụtatur in præputium.. Domino et auferte præputia cordium Deinde cum dicit , Sed qui in absvestrorum. Secundo, ibi : Et judica- conditq, assignat rationem quare prxbit, etc. comparat circumcisionem putium custodiențis legem reputetur Gentili, eum ostendens propter obser- in circumcisionem, et judicet circumvantiam legis Judæo præferri : unde cisionem carnalem, quia sc. ille vere dicit, Et præputium, id est, Gentilis est Judæus qui est in abscondito, id incircumcisus, consummans, id est, est, qui habet in affectu cordis manimplens mandata legis, ex patura, id data legis , quam Judæi profitentur. est, per naturalem rationem, ut supra (Matth. 6.) Pater tuus qui videt in dictum est, quod naturaliter quæ sunt abscondito, etc. Et similiter circumcilegis faciunt, Judicabit , per compara- sio vera est , quæ est cordis in spiritu, tionem te sc, Judæum circumcisum, id est, per spiritum facta, per quam qui es prævaricator legis, transgre- superfluæ cogitationes a corde præcidiendo præcepta ejus per litteram, id duntur. Vel in spiritu , id est, per spiest, habentem legem litteris descrip- ritualem intellectum legis, non litteratam et circumcisionem , sc. carnis. lem. (Philip. 3.) Nos sumus circumciUnde de hoc comparationis judicio di: sio qui spiritu Deo servimus. Deinde citur (Matth. 12.) Viri Ninivitæ, etc. cum dicit, Cujus laus , etc. probat

Deinde cum dicit, Non enim qui in præmissam rationem; manifestum est manifesto, etc. assignat rationem dic- enim quod in omnibus judicium divitorum. Et primo ponit rationem. Se- num præferendum est humano. Ea cundo probat eam, ibi : Cujus laus. vero quæ exterius apparent, sive sit Circa primum duo facit. Primo assi- Judaismus, sive circumcisio, laudangnat rationem quare circumcisio vel tur ab hominibus, sed ea quæ sunt in Judaismus sine legis observatione non abscondito laudantur secundum judiprosit. Secundo, assignat rationem, cium divinum, quia ut dicitur (1 Reg. quare observantia legis prosit sine Ju- 16.) Homines vident quce apparent , daismo el circumcisione, ibi: Sed qui Deus autem intuetur cor, etc. Unde rein abscondito. Dicit ergo quod ideo linquitur quod interior Judaismus et circumcisio prævaricantis legem sit circumcisio prævalet exteriori : et hoc præputium, et judicatur a præputio est quod dicit, cujus sc., interioris custodiente legem. Non enim est verus circumcisionis, laus non est ex homiJuda us ille qui in manifesto est Ju- nibus, sed ex Deo. (2 Cor. 10.) Non dxus , secundum carnalem generatio- enim qui seipsum commendat, etc.

CAPUT III.

Quid amplius Judæo sit quam Gentili declaratur, ac ostenditur, quod paucorum

infidelitas , fidem Dei minime destruit.

1. Quid ergo amplius Judæo est, aut Dominus dixerit (Deut. 7.) Te elegit quos utilitas circumcisionis ?

Dominus Deus tuus , ut sis ei populus 2. Multum per omnem modum. Primum peculiaris. Aut quæ utilitas circumci

quidem, quia credita sunt illis eloquia sionis , scilicet exterioris? Videtur ex Dei.

præmissis quod nulla , quod est incon3. Quid enim si quidam illorum non

veniens, cum sit a Deo tradita , qui crediderunt? Numquid incredulitas

dicit (Is. 48.) Ego Dominus docens te illorum fidem Dei evacuavit? Absit.

utilia. 4. Est autem Deus verax, omnis autem homo mendax , sicut scriptum est, ut

Deinde cum dicit, Mullum quidem , justificeris in sermonibus tuis, et vin. solvit præmissom objectionem : et pricas cum judicaris.

mo quantum ad prærogativam Judais5. Si autem iniquitas nostra justitiam mi, secundo quantum ad utilitatem cir

Dei commendat, quid dicemus? Nun- cumcisionis, 4 cap. ibi: Quid ergo di

quid iniquus est Deus qui infert iram? cemus? Circa primum duo facit. Primo 6. Absit. Alioquin quomodo judicabit ostendit Judæorum prærogativam. SeDeus hunc mundum?

cundo excludit eorum gloriam, qua se Der in meo mendacio Gentibus superbe præferebant, ibi : · abundavit in gloria ipsius , quid ad

Quid ergo? præcellimus. Circa primum · huc et ego tanquam peccator judi

tria facit. Primo proponit quod inten· cor?

dit. Secundo manifestat, ibi : Primum 8. Et non sicut blasphemamur, et sicut

quidem. Tertio excludit objectionem , - aiunt quidam nos dicere , faciamus - mala ut veniant bona: Quorum dam

ibi : Quid enim si quidam. Dicit ergo

primo. Quæsitum est quid amplius sit natio justa est.

Judæo. Est autem ei amplius, et quanPostquam Apostolus ostendit , quod tum ad quantitatem , quæ significatur, Judaismus, ad quem pertinet legis sus- cum dicil, Multum. Et quantum ad nuceplio, et circumcisio, non sufficiunt ad merum, qui significatur, cum dicit: salutem sine legis custodia , per quam Per omnem modum. Habent enim amGentilis , sine exteriori Judaismo et plius aliquid, et in conlemplatione dicircumcisione, fructum utriusque con- vinorum , secundum illud (Ps. 75.) sequitur: hic objicit contra præmissa, Notus in Judæa. Et secundum disposiet primo quidem proponit objectionem, tionem temporalium. (Ps. 147.) Non secundo solvit , ibi: Multum quidem. fecit taliter omni nationi. Habent etiam Objicit ergo primo sic; si ita esset, si- amplius quantum ad patres, quantum cut dictum est, quod non est verus ad promissiones, et quantum ad proJudæus, nec vera circumcisio in mani. lem. (Infra 9.) Quorum est adoptio fifesto, sed in occullo cordis. Quid ergo liorum Dei, el gloria, et testamentum : amplius est Judæo, id est, quid amplius et in quolibet eorum non est parva datum est quam cæteris ? videtur quod excellentia , sed magna et præcipua, nihil. Et hoc est inconveniens, cum quod pertinet ad id quod dicit, Multum.

Maximum enim bonum hominis est in incredulitas hominis fidem Dei evacuaDei cognitione, in hoc quod Deo ad- ret, quod est inconveniens. Et hoc est hæreat, et a Deo instruatur. (Ps. 93.) quod dicit, Numquid incredulitas eoBeatus homo quem tu erudieris, Domine. rum, scilicet qui non crediderunt, eva

Deinde cum dicit, Primum quidem, cuavit fidem Dei, quod potest dupliciter etc. manifestat quod dixerat , dicens, intelligi. Uno modo de fide qua creditur Primum quidem , id est, præcipue am- in Deum. Non enim per hoc, quod quiplius est Judæis, Quia eloquia Dei sunt dam non crediderunt, evacuatur fides tradita illis , quasi amicis, (Joan. 5.) illorum qui crediderunt. Malum enim Vos dixi amicos. Et hoc est multum, quorumdam in societate existentium, quia eloquia Dei sunt honesta. (Ps. 48.) non evacuat bonum aliorum. (Eccl. Eloquia Domini vera, justificata in se- 33.) Ex ipsis benedixit et exaltavit , met psa. Sunt delectabilia. (Ps. 18,) sanctificavit et ad se applicavit, etc. Quam dulcia faucibus meis eloquia tua. quod est contra illos, contra quos AuSunt etiam utilia ad non peccandum. gustinus dicit in epistola ad plebem (Ps. eodem.) In corde meo abscondi elo- Hypponensem. Ad quid aliud sedent quia tua ut non peccem tibia

isti, et quid aliud tractant, nisi ut cum Deinde cum dicit: Quid enim si qui- Episcopus vel Clericus, vel Monachus, dam, excludit objectionem. Et primo vel sanctimonialis ceciderit, omnes ponit eam. Secundo excludit ipsam du- tales esse credant, sed non omnes posse cendo ad inconveniens, ibi:Numquid in- manifestari? Alio modo potest intellicredulitas. Tertio ostendit esse incon- gi de fide qua Deus fidelis est implens veniens id ad quod inducitur, ibi: Est promissa. (Hebr. 10) Fidelis enim est, autem Deus verax, Posset aliquis præ- qui repromisit. Hæc autem fidelitas rogativæ Judæorum derogare, oppo- evacuaretur, si propter quorumdam innendo ingratitudinem eorum, per quam credulitatem accideret, quod nihil amviderentur digvitatem eloquiorum Dei plius esse Judæo. Promisit enim Deus amisisse, Unde dicit: Quid autem si populum illum multiplicare et magniquidam illorum non crediderunt: num- ficare, ut patet (Genes. 22.) Multipliquid per hoc excluditur, quod nihil cabo semen tuum. amplius sit Judæo ? secundum illud Deinde cum dicit, Absit. Est autem, (2 Pet. 2.) Melius erat eis non cognosce- ostendit hac esse inconveniens, quod re viam just.tice, quam post cognitam fides Dei evacuaretur propter hominum retrorsum converti. Non credideruut incredulitatem. Et primo quidem ad autem primo quidem legislatori. (Ps. hoc inducit rationem. Secundo aucto105.) Non crediderunt in verbo ejus. ritatem , ibi : Sicut scriptum est. Tertio Secundo non crediderunt prophetis. excludit falsum sensum auctoris, ibi: Si (Ezech. 2.) Increduli et subversores autem iniquitas. Ratio autem sumitur sunt tecum. Tertio non crediderunt ipsi ex hoc, quod Deus secundum se verax filio, (Joan. 8.) Si veritatem dico vobis, est. (Jer. 10.) Dominus autem Deus quare non creditis mihi?

verax est. (1 Joan, ult.) Hic est verus Deinde cum dicit, numquid increduli- Deus, et vita æterna : et tamen omnis tas, excludit dictam objectionem ducen- homo est mendax, (P$. 115.) Ego dixi do ad inconveniens, quia si propter in- in excessu meo, omnis homo mendax. credulitatem aliquorum prærogativaju. Unde patet quod mendacium hominis dæorum tolleretur, sequeretur quod sive infidelitaş veritati pon adhærens,

Dei veritatem sive fidem non evacuat. Nathan prophetam David, quod ejus Ad horum evidentiam sciendum est, regnum in æternum stabiliret in semiquod veritas importat adæquationem ne suo, ut habetur (2 Reg. 7.) Postea rei ad intellectum. Aliter autem adæ vero cum in grave peccatum incideret, quatur res ad intellectum nostrum, adulterii scilicet, et homicidii, ut legialiter ad intellectum divinum. Noster tur (2 Reg. 19.) propter hujusmodi enim intellectus cognitionem accipit peccatum dicebatur a quibusdam, quod a rebus: et ideo causa et mensura ve Deus non esset ei promissum observaritatis ipsius est esse rei : ex eo enim, turus. Intentio ergo Psalmistæ, est duo quod res est, vel non est, oratio dici- dicere. tur vel vera vel falsa, secundum Phi- Primo quidem, quod propter peccalosophum. Unde intellectus noster po tum ejus non mutatur justitia Dei , ad test esse verus vel falsus : inquantum quam pertinet ut suos sermones impotestadæquari vel non adæquari.Quod pleret. Et quantum ad hoc dicit, ut autem potest esse et non esse, indiget justificeris in sermonibus tuis, id est, alio agente ad hoc quod sit, sine quo ut ex hoc appareas in sermonibus tuis remanet non ens : sicut enim aer sine justus, quia propter mea peccata eos illuminante remanet tenebrosus, ita non præteris. (Prov. 8.) Recti sunt omet intellectus noster, nisi a prima ve- nes sermones mei. (Ps. 144.) Fidelis ritate illuminetur , de se in mendacio Dominus in omnibus verbis suis. remanet. Unde quantum est de se, Secundo, quod divina promissio imiomnis homo est mendax secundum in- tetur humanum judicium : et hoc est tellectum, sed solum est verus inquan- quod dicit, Vincas, scilicet promissiolum veritatem divinam participat.(Ps. nem tuam servando, Cum judicaris, 42.) Emitte lucem tuam et veritatem scilicet ab hominibus: quod eam protuam. Intellectus autem divinus est pter mea peccata non sis impleturus. causa et mensura rerum , et propter (Infra 12.) Noli vinci a malo, sed vince hoc secundum seipsum est indeficien- in bono malum. Hoc dicitur homini, ter verax, et unaquæque res est vera quod multo magis competit Deo. inquantum ei conformatur. Similiter Est autem considerandum, quod secundum quod accipitur veritas ex promissio facta David a Deo, erat imparte rei, homo de se non habet veri- plenda de Christi incarnatione. Unde tatem, quia natura sua vertibilis est in pertinebat ad prophetiam prædestinanihilum. Sed solum natura divina, quæ tionis , secundum quam aliquid pronec est ex pihilo, nec vertibilis in ni- mittitur, quasi omnibus modis implenhilum, de se veritatem habet.

dum: quod vero promittitur vel proDeinde cum dicit, sicut scriptum est, nunciatur secundum prophetiam comprobat idem per auctoritatem (Ps. 50.) minationis , non prædicitur, quasi in quo sic legitur, ut justificeris in omnibus modis implendum, sed secunsermonibus tuis, et vincas cum judica- dum quod exigunt humana merita quæ ris. Quod qualiter ad propositum faciat possunt mutari. Et ideo si non factum videri potest, si præcedentia Psalmi fuisset, quod promissum est David, considerentur. Præmittitur enim , tibi præjudicaret divinæ justitiæ. Si vero soli peccavi: et tunc sequitur, ut justi- non fiat, quod promittitur per propheficeris in sermonibus tuis, et vincas cum tiam comminationis, non præjudicat judicaris. Promiserat enim Deus per divinæ justitiæ, sed designat mutatio

« PoprzedniaDalej »