Obrazy na stronie
PDF
ePub

legis justificabuntur sc. legis justitiam faciunt quæ sunt legis, id est, quæ exequendo.

lex mandat, scilicet, quantum ad præTertio modo potest accipi justifi- cepta moralia, quæ suot de dictamine catio quantum ad causam justitiæ, ut rationis naturalis, sicut et de Job disc. ille dicatur justificari qui justi- citur, quod erat justus el rectus ac tiam de novo accipit, sicut infra 5. timens Deum et recedens a malo. UnJustificati igitur ex fide, etc. sic au- de ipse dicit (23.) Vestigia ejus secutem non intelligitur hic quod factores tus est pes meus, vias ejus custodivi. legis justificentur quasi per opera Sed quod dicit, naturaliter, dubitalegis justitiam acquirant. Hoc quidem tionem habet : videtur enim patroesse non potest, neque quantum ad cinari Pelagianis, qui dicebant quod opera ceremonialia, quæ gratiam jus- homo per sua naturalia poterat omnia tificantem non conferebant, neque præcepta legis servare. Unde expoetiam quantum ad 'moralia, ex quibus nendum est naturaliter , id est, per habitus justitiæ non acquiritur, sed naturam gratia reformatam. Loquitur potius per habitum justitiæ infusum enim de Gentibus ad fidem conversis, hujusmodi opera facimus.

qui auxilio gratiæ Christi ceperant moDeinde cum dicit, Cum enim Gentes, ralia légis servare. Vel potest dici namanifestat propositum. Et primo os- turaliter, id est, per legem naturalem tendit quod factores legis etiam si non ostendentem eis quid sit agendum , sint auditores, justificantur. Secundo secundum illud (Ps. 4.) Multi dicunt: quod auditores fegis sine legis obser- Quis ostendit nobis bona, signatum, etc. vantia non justificantur, ibi : Si autem Quod est lumen rationis naturalis, in Judæus. Circa primum tria facit. Primo qua est imago Dei, et tamen non exproponit dignitatem eorum qui legem cluditur quin necessaria sit gratia ad absque auditu observant. Secundo mas movendum affectum, sicut etiam per nifestat quod dixerat, ibi : Qui ostent legem est cognitio peccati, ut dicitur dunt opus legis. Tertio probat, ibi : infra 3. et tamen ulterius requiritur

Testimonium reddente illis. 'Circa pri gratia ad movendum affectum. mum tria tangit quantum ad Gentiles. Tertio ostendit eorum dignitatem

Primo carentiam legis, dicens : Cum in hoc, scilicet, quod hujusmodi legem enim Gentes quæ legem non habent, non trabentes ipsi sibi sunt lex, inscilicet divinam, quam non accepe- quantum, sc. funguntur officio legis runt : non enim Gentibus data est lex, ad seipsos, instruendo se et inducendo sed Judæis, secundum illud (Eccl. 24.) ab bonum : quia ut Philosophus diLegem mandavit Moyses in præceptis cit 10. Ethic. Lex est sermo coactio- . justitiarum, et hæreditatem domui Ja- nem habens ab aliqua prudentia et cob et Israel promissiones. Et in (Ps. intellectu procedens. Et ideo dicitur 147.) Non fecit taliter omni nationi. (1 Tim. 1.) Quod justo lex non est ( Deut. 33.) Legem præcepit nobis posita, id est, exteriori lege 'non cogiMoyses hæreditatem multitudinis Ja- tur, sed posita est injustis, qui incob. Ex quo patet quod Gentiles non digent exterius cogi. El iste est supeccabant, non observando ceremo premus gradus dignitatis in homininialia legis.

bus, ut scilicet., non ab aliis, sed a Secundo commendat in eis legis seipsis inducantur ad bonum. Secunobservantiam cum dicit, Naturaliter dus vero gradus est eorum qui indu

cuntur ab alio, sed sine coactione. potest aliquis perhibere testimonium Tertius aulem est eorum qui coac- de aliquo opere, quod sit bonum vel tione indigent ad hoc quod fiant boni. malum, nisi per hoc quod habet legis Quartus est eorum qui nec coactione notitiam. Unde hoc ipsum quod conad bonum dirigi possunt. (Jer. 2.) scientia testimonium reddit de bono Frustra percussi filios vestros, disci- vel malo, est evidens signum quod in plinam non receperunt.

corde hominis sit opus legis descripDeinde cum dicit, Qui ostendunt, tum. Aliud autem opus est accusatio ostendit quomodo ipsi sunt sibi lex, et defensio, quæ sine notitia legis esse quod quidem accipere possumus ad non possunt. Et quantum ad hoc disimilitudinem legis quæ ab exteriori cit, Et cogitationum, id est cogitahomini proponitur, quæ sc. consue- tionibus, Accusantium aut etiam de-, vit ad infirmitatem et memoriam, fendentium, id est, accusantibus ve. scripto tradi, et similiter illi qui le- defendentibus, more Græcorum, qui gem observant absque exteriori auditu genitivis loco ablativorum utuntur, et legis, ostendunt opus legis scriptum, hoc inter se invicem. Insurgit enim. non quidem atramento, sed primo qui- homini circa aliquod factum aliqua dem et principaliter spiritu Dei vivi, cognitio accusans , dum propter raut dicitur (4 Cor, 3.) Secundo etiam tionem aliquam cogitat se male fehumano studio. (Prov. 3.) Describit cisse. (Ps. 49.) Arguam te et statuam ea in tabulis cordis tui, scilicet, præ- contra faciem tuam. (Is. 3.) Agnitio cepta sapientiæ. Unde et hic sequitur, vultus eorum respondebit eis. QuandoIn cordibus suis : non pergameno, que etiam insurgit aliqua cognitio deaut tabulis lapideis, sive æreis. (Jer. fendens, dum per aliquam rationem 31.) Dabo legem meam in visceribus cogitat se fecisse bene, secundum ilcorum, et in corde eorum superscri- lud (Job. 27.) Non reprehendet me cor bam eam.

omni vita mea. Et inter hapc accusaDeinde cum dicit, Testimonium red- tionem et defensionem locum habet dente, probat quod dixerat, scilicet, testimonium conscientiæ cui statur. quod opus legis sit in cordibus eorum Potest et aliter legi, ut dicatur, Tesinscriptum per quædam opera quæ timonium reddente illis conscientia iphujusmodi scriptum annunciant. Et sorum, quæ scilicet conscientia non primo ponit illa opera, quorum unum solum est operum, sed etiam cogitaest testimonium conscientiæ, quod tionum , de quibus sc. homo conscientangit dicens, testimonium reddente tiam habet, sed primum melius est. illis conscientia, quæ quidem nihil Sed quia testimonium accusatio et dealiud est quam applicatio cognitionis fensio in judicio locum habent, agit habitæ ad judicandum de aliquo ope- secundo de hujusmodi judicio, osten-, re, utrum sit bene vel male factum. dens tempus, cum dicit in die, quod Unde hujusmodi conscientia quan- dicit non ad designandum temporis doque testimonium perhibet de bono, qualitatem, sed absconditorum manisecundum illud (2 Cor. 1.) Gloria nostra festationem. (1 Cor. 4.) Illuminabit abshrc est, testimonium conscientiæ nostræ. condita tenebrarum. Quandoque tamen Quandoque autem de malo. Eccl. 7. dicitur nox propter incertitudinem cap.) Scit conscientia tua, quia et tu horæ illius, (Matth, 25 ) Media nocte crebro male dixisti aliis. Non autem clamor factus est. Dicuntur autem cogitationes accusantes vel defendentes gelium meum, id est, a me prædicain die judicii non illæ quæ lunc erunt, tum. (Matth. 12.) Omne verbum otioquia tunc unicuique manifesta erit sa- sum, etc. Dicit autem , Evangelium lus vel damnatio, sed defensio , vel meum, quamvis non possit dicere accusatio cogitationum quæ nunc sunt baptismum suum, et sit utriusque et testimonium conscientiæ quod nunc minister, quia in baptismo nihil opeest, repræsentabitur homini in illa ratur industria hominis, sed in Evandie virtute divina faciente, ut dicit gelio prædicando, industria prædicaAugust. 2. de civitate Dei. Notitia au- toris operatur (Ephes. 3.) Prout polestem illarum cogitationum quæ rema- tis legentes intelligere prudentiam nent in anima, nihil esse aliud vide- meam in ministerio. Postea ponit cui tur, ut dicit Glos. quam reatus pænæ datum est judicium , cum subdit, per vel meritum ex eis consequens.

Jesum Christum , qui sc. est constituOstendit etiam auctorem judicii , di- tus a Deo judex vivorum et mortuocens, Cum judicabit Deus. (Ps. 95.) rum, ut dicitur (Act. 10.) et (Joan. 5.) Judicabit orbem terrarum in æquitate. Pater omne judicium dedit filio, qui sc. Determinat etiam de quibus erit judi- in judicio apparebit bonis et malis : cium, cum dicit, Occulta hominum, sed bonis secundum gloriam divinitade quibus nunc homines judicare non tis. (Is. 33.) Regem in decore suo videpossunt. (1 Cor. 4.) Illuminabit abs- bunt; malis autem secundum naturam condita tenebrarum. Ostendit etiam humanitatis. (Apoc. 1.) Videbit eum doctrinam, ex qua habetur fides de hoc omnis caro. judicio, cum dicit , secundum Evan

LECTIO 4.

Auditor legis et non factor, minime apud Doum justificatus ostenditur, ac

unde sint dicti Judæi fit manifestum.

17. Si autem tu Judæus cognominaris

et requiescis in lege , et gloriaris in

Deo, 18. Et nosti voluntatem ejus, et probas

utiliora instructus per legem , 19. Confidis teipsum esse ducem cæco

rum , lumen eorum , qui in tenebris

sunt, 20. Eruditorem insipientium, magis

trum infantium , habentem formam

scientiæ et veritatis in lege. 21. Qui ergo alium doces, teipsum non

doces? Qui prædicas non furandum,

furaris? 22. Qui dicis non mochandum, mecha

ris ? Qui abominaris idola , sacrilegium facis ?

23. Qui in lege gloriaris , per prævari

cationem legis Deum inhonoras ? 24. Nomen enim Dei per vos blasphematur inter gentes, sicut scriptum

est. 25. Circumcisio quidem prodest si legem

observes. Si autem prævaricator legis sis, circumcisio tua præputium facta

est, 26. Si igitur præputium justitias legis

custodiat , nonne præputium illius

in circumcisionem reputabitur ? 27. Et judicabit id quod ex natura est præputium, legem consummans , te qui per litteran et circumcisionem prævaricator legis es? 28. Non enim qui in manifesto Judeus est, neque quæ in manifesto in carne eorum reversione facit mentionem est circumcisio :

scriptura , sed potius terra remansit 29. Sed qui in abscondito Judous est, occupata ab alienigenis , qui postmo

et circumcisio cordis in spiritu, non dum Samaritani sunt dicti. Duæ auin littera: cujus ļaus non ex homini tem tribus, sc. Judæ et Benjamin adbus, sed ex Deo est.

hærentes regno Roboam, persevera

verunt in cultu Dei. Et quamvis in Ostenso quod factores legis justifi captivitatem Babylonis fuerint ductæ, cantur etiam sine hoc quod sint audi- postmodum tamen per Cyrum regem tores , quod pertinebat ad Gentiles, Persarum sunt reducti in terram suam. hic ostendit quod auditores non justi- ut dicitur (1 Esd. 1.) Et quia tribus ficantur nisi sint factores, quod perti. Judæ major erat, ab ea gens tota illa net ad Judæos. Primo ergo ostendit denominabatur. Et non solum illi qui prærogativam Judæorum quantum ad erant ex tribu Benjamin, sed etiam de legis susceptionem. Secundo ponit eo- aliis tribubus reyertentibus qui se illis rum defectum quantum ad legis trans: adjunxerunt. Consequenter cum dicit, gressionem , ibi : Qui ergo alium. Po- Et requiescis in lege , ponit eorum præ. nit autem eorum prærogativam tripli- rogativam quantum ad legem. Et primo citer. Primo quantum ad gentem cui quidem quantum ad ipsam legem, cum data est lex. Secundo quantum ad \e- dicit, et requiescis in lege, quasi per gem , ibi: et requiescis in lege. Tertio eam certificatus in credendis et in quantum ad legis effectum sive fac- agendis, Dubitans enim intellectu non tum , ibi : Et nosti voluntatem ejus. quiescit , sed utrimque sollicitatur :

Quantum autem ad gentem dicit, $i qui autem sapieptiæ certitudinem acautem tu Judæus cognominaris , quod cipit, mente quiescit. (Şap. 8.) Intrans est nomen honorabile, secundum illud in domum meam conquiescam cum (Ps. 113.) Facta est Judæa sanctisca illa. tio ejus. (Joan, 4.) Salus ex Judæis est. Secundo quantum ad legislatorem , Dicuntur autem Judæi, pon a Judą cum subąıt, Et gloriaris in Deo , id Machabæo, ut quidam dicunt , forte est in cultu et potitia unius Dei. (Jer. propter hoc quod Judas Machabæus 9.) In hoc glorietur qui gloriatur scire gentem illam in dispersione existen- et nosse me. (1 Cor. 1.) et (2 Cor. 10.) tem congregavit et protexit, secundum Qui gloriatur, in Domino glorietur. illud (1 Mach. 3.) Præliabatur prælią Deinde cum subdit, et nosti ponit præIsrael cụm lætitia, et dilatavit gloriam rogativam eorum quantum ad fructum populo suo. Invenitur enim nomen Ju- legis : primo quantum ad hominem dæorum ante Judam Machabæum , se respectų sui ipsius : secundo respectu cundum illud (Ester 8.) Judæis nova aliorum, ibi : Confidis. Ponių autem lux oriri visa est. Et ideo dicendum duplicem fructum. Primum quidem est quod Judæi denominantur a Juda respondentem gloriæ quam de Deo haPatriarcha.(Gen.49.) Juda, te laudabunt bebant, cum dicit, Nosti voluntatem fratres tui. Cụm enim tempore Roboam ejus, quid sc. Deus velit nos facere. decem tribus ab ejus reguo se segre (Infra 12.) Ut probetis quæ sit volungantes , vitulum aureum adorarent, in tas Dei. Secundum fructum ponit, qui transmigrationem sunt ductæ ab As- respondet quiescenti in lege Dei, cum syriis, ut habetur (1 Reg. 17.) Nec de dicit, et probas utiliora , id est, scis approbare eligendo non solum mala a hoc dicit. Magistrum infantium. Is. 33.) bonis , sed etiam meliora a minus bo- Ubi est doctor parvulorum? Tertii vero. nis. Unde quærebat quidam , (Mat.22.) sunt qui jam sunt in scientia provecti. Quod est mandatum magnum. Et hoc El isti indigent a sapientibus informainstructus per legem. (Ps. 53.) Bea- ri, ut habeant sapientium dicta in auctus homo quem tu erudieris, Domine, et toritate quasi quamdam regulam seu de lege tua docueris eum. Consequenter formam. Et quantum ad hoc dicit, Haponit fructus per respectum ad alios, bentem formam scientice. (2 Tim. 1.) qui quidem tripliciter se habent ad no- Formam habe bonorum verborum quæ titiam legis. Quidam enim sunt omni- a me audisti. Et (Philip. 3.) Observate no in legis ignorantia constituti. eos qui ita ambulant sicut habetis for

Uno quidem modo per defectum na- mam nostram. Oportet autem eos qui luralis ingenii, sicut el homo corpora- sic informantur, auctoritate majorum liter dicitur cæcus per defectum inte- instrui, ut sciant quid sit in lege trarioris potentiæ visivæ. (Is. 59.) Palpa- ditum. Et ideo dicit , scientiæ (Sap. vimus ut cæci parietem. Hujusmodi 10.) Dedit illi scientiam sanctorum. Et autem hominibus non potest homo lu- etiam ut sciant quid sit verus intelmen scientiæ præbere, ut ipsi per se lectus eorum quæ traduntur in lege. videre possint quid sit agendum, sed Et quantum ad hoc dicit, veritatis. præbet eis homo ducatum ut cæcis, (Ps. 42.) Emitte lucem tuam et veritamandando eis quid facere debeant : tem tuam. quamvis mandatorum rationem non Deinde cum dicit, qui ergo alium cognoscant. (Job.29.) Oculus fui cæco: doces, ostendit defectum eorum sede quibus tamen dicitur (Matth. 15.) cundum transgressionem legis. Et priCaci sunt, et duces cæcorum.

mo hominis ad seipsum cum dicit, qui · Alio modo sunt in ignorantia per ergo alium doces , dirigendo ipsum ad defectum disciplinæ, qui sunt quasi in bonum, teipsum non doces dirigendo. tenebris exterioribus non illuminati Et potest legi vel interrogative, quasi per doctrinam , quibus sapiens præ- cum quadam indignatione , vel remisse bere potest lumen disciplinæ , ut in- quasi asserendo eorum malitiam, et telligant quæ mandantur, et hoc est simile est in sequentibus. (Job. 4.) Ecce quod dicit , Lumen eorum qui in tene- docuisti plurimos. (Et infra.) Nunc tebris sunt. (Luc. 1.) Illuminare his qui tigit plaga et defecisti. Secundo tangit in tenebris.

defectum quantum ad proximum. PriSecundo autem langit illos qui sunt mo quidem quantum ad res quæ furto in via perveniendi ad scientiam , quam subtrahuntur, cum dicit, qui prædicas nondum attigerunt, et hoc uno modo non furandum, furaris ? (Is. 1.) Prinper defectum plenæ instructionis. Et cipes tui infideles, socii furum. Secunhoc est quod dicit, eruditorem insi- do quantum ad personam conjunctam , pientium, id est, eorum qui nondum quæ per adulterium polluitur. Et quansapientiam acceperunt, qui dicuntur tum ad hoc dicit, qui doces non mierudiri, quasi erui a ruditale quæ a chandum, mæcharis ? (Oseæ 7.) Om· principio inest omnibus , cum primo nes adulterantes quasi clibanus. (Jer.

instruuntur. (Eccl. 7.) Filii tibi sunt, 5.) Unusquisque ad uxorem proximi erudi eos. Alio modo per defectum æta- sui. Tertio autem ostendit eorum detis, sicut sunt pueri. Et quantum ad feclum per comparationem eorum ad

« PoprzedniaDalej »