Obrazy na stronie
PDF
ePub

pellendo in malum, sed deserendo ratione generis, quoi est animal. Ma(In passiones ignominic) id est, pec- pifestum est autem quod secundum ata contra naturam . quæ dicuntur naturæ intentionem commixtio sexpassiones , secundum quod proprie uum in animalibus ordinatur ad actum passio dicitur, ex eo quod aliud trahi- generationis. Unde omnis commixtur extra ordinem suæ naturæ, puta tionis modus, ex quo generatio sequi cum aqua calefit, aut cum homo infir- non potest, est contra naturam homimatur. Unde quia per hujusmodi pec- nis, inquantum est animal. Et secuncata homo recedit ab ordine naturali, dum hoc dicitur in Glos. naturalis convenienter dicuntur passiones (in- usus est, ut vir et mulier in uno confra 7.) Passiones peccatorum. Dicuntur cubitu coeant, contra naturam vero, autem passiones ignominiæ, quia non ut masculus masculum polluat, et musunt nomine digoa, secundum illud lier mulierem : et eadem ratio est de (Ephes. 5.) Quæ aguntur in occulto ab omni actu coitus, ex quo generatio eis turpe est dicere. Si enim peccata sequi non potest. carnis communiter exprobrabilia sunt, Deinde, cum dicit (Similiter autem) quia per ea homo deducitur ad id quod exponit quantum ad mares, qui sciliest bestiale in homine, multo magis cet relicto naturali usu fæminæ exarpeccatum contra naturam, per quod serunt, id est, extra terminos naturæ etiam homo a natura bestiali decidit. arserunt, secundum illud (Ps. 105.) (Osec. 4.) Gloriam eorum in ignomi- Exarserunt sicut ignis in spinis. Et niam commutabo.

hoc (in desideriis suis) scilicet carnaDeinde cum dicit, (Nam fæminæ libus ( invicem masculi in masculos eorum, ete.) exponit quod dixerat. Et turpitudinem operantes.) (Ezech. 16.) primo quantum ad feminas, secundo Nudabo ignominiam tuam coram eis, etc. quantum ad masculos, ibi (Similiter Deinde cum dicit, (Et mercedem) autem et masculi.) Dicit ergo primo, ostendit hanc pænam convenientem Ideo illos dico in passiones ignominiæ esse culpæ dicens, (Recipientes in setraditos. (Nam fæminæ eorum muta- metipsis) id est, in deformatione suæ verunt naturalem usum in eum usum naturæ (mercedem erroris sui) scilicet qui est contra naturam.) (1 Cor. 11.) quo Dei veritatem in mendacium comNec ipsa natura docet vos. (Is. 24.) mutaverunt, mercedem, id est, retriMutaverunt.jus, dissipaverunt fædus butionem, quam oportuit scilicet eos sempiternum: id est, jus naturale. recipere, secundum justitiæ ordinem,

Est autem considerandum quod du- ex qua debitum erat, ut qui in Dei pliciter est aliquid contra naturam naturam injuriosi fuerant, id quod est hominis. Uno modo contra naturam proprium sibi creaturis attribuendo, differentiæ constitutivæ hominis, quæ in sui natura contumeliosi existerent. est rationale, et sic omne peccatum di- Et quam vis merces proprie videatur in citur esse contra naturam hominis, bonum sonare, tamen hic sumitur inquantum est contra rationem rec- communiter pro quacumque retributam. Unde et Dam, dicit in 2. lib. quod tione etiam in malis, secundum moangelus peccans versus est ex eo quod dum quo dicitur (infra. 9.) Stipendia est secundum naturam in id quod est peccati mors. (Mich. 1.) Mercedes præter naturam. Alio modo dicitur eorum igni comburentur. Et est noesse aliquid contra naturam hominis tandum quod satis rationabiliter Apos

tolus vitia contra naturam, quæ sunt agendis, secundum illud (Sap. 6.) gravissima inter peccata carnalia, po- Cogitare de illa sensus est consumnit idololatriæ pænam, quia simul matus. Dicitur autem sensus reprobus, cum idololatria incepisse videntur, quo aliquis reprobandum judicium hascilicet tempore Abrahæ, quando cre- bet de agendis, secundum illud (2 Tim. ditur idololatria incepisse. Unde et tunc 3.) Homines mente corrupti reprobi primo leguntur in Sodomitis punita circa fidem. (Jer. 9.) Argentum reesse, ut (Gen. 19.) Similiter etiam probum vocate eos. Et ideo subdit : idololatria crescente hujusmodi vitia Ut faciant ea quæ non conveniunt, id creverunt. Unde dicitur (2 Mach. 4.) est, ea quæ a recta ratione discordant. Quod Jason ausus est sub ipsa arce (Sap 3.) Inutilia opera eorum sunt. optimos quosque epheborum in lupa- Est autem conveniens, ut qui contra naribus ponere. Erat autem hoc non Dei notitiam peccaverunt vel eum coinitium sed incrementum quoddam gnoscere nolentes, vel eum cognoscere et profectus gentilis , et alienigenæ non arbitrantes, in perversitatem senconversationis.

sus traderentur. Unde et (Sap. 14.) Deinde cum dicit (Et sicut non pro- dicitur : Peccantium poena perambulat baverunt ) ostendit eos justitiæ fuisse semper in justorum prævaricationem. subjectos. Et primo ostendit ex qua Deinde cum dicit, (Repletos, etc.) enupriori culpa in hæc peccata devene- merat hujusmodi inconvenientia operunt. Secundo enumerat horum pec- ra : et primo ponit id quod est genecatorum differentias, ibi, (Repletos rale, dicens : Repletos omni iniquitate, omni iniquitate.) Culpam autem præ- quia ut dicitur (1 Joan. 3.) Omne cedentem ponit cum dicit. : Et sicut peccatum est iniquitas. Sicut enim omnon probaverunt Deum habere in no- nis virtus, inquantum exequitur prætitia, quod potest dupliciter intelligi. ceptum legis, habet rationem justitiæ, Uno modo , quia quamvis lumine ra- ita etiam omne peccatum, inquantum tionis, et per creaturas visibiles veram a regula legis divinæ discordat, habet Dei cognitionem habere potuerunt, rationem iniquitatis. Et sic in sacra tamen ut liberius possent peccare non scriptura præcipue peccata arguunprobaverunt, id est, non approbave- tur. Dupliciter autem eorum culpam runt, ut ipsi haberent Deum in sui exaggerat. Primo quidem intensive, per notitia. (Job. 22.) Dixerunt Deo, Re- hoc quod dicit, repletos. Ile enim cede a nobis, scientiam viarum tuarum videtur repleri iniquitate, cujus affecnolumus. Alio modo potest intelligi, tus est totaliter ad peccandum dispoquod ipsi non probaverunt quod Deus situs, secundum illud (Ps. 13. ) in sua notitia haberet facta humana, Quorum os maledictione et amaritusecundum illud (Ps. 93. ) Dixerunt: dine plenum est. Secundo extensive, Non videbit Dominus, nec intelliget quia scilicet non tantum in uno pecDeus. Et secundum hunc sensum caverunt , sed in omnibus. (Sap. 14.) convenienter huic culpæ respondet Infandorum idolorum cultura omnis pæna cum subditur, Tradidit illos mali causa est. Consequenter cum Deus in reprobum sensum : dicitur dicit, (Malitia ) enumerat peccata autem hic sensus hominis non exte- in speciali. Et primo quantum ad rior, quo sensibilia cognoscuntur, sed transgressionem, quæ opponitur præinterior, secundum quem judicat de certis negativis. Secundo quantum

CAPUT I.
ad omissionem, quæ opponitur præcep- cipua nocumenta. ( Oseæ 4 ) Male-
tis afirmativis, ibi (Superbos.) Circa dictum, mentacium, et homicidium,
primum duo facit. Primo ponit peccata, furtum, et adulterium inundaverunt.
quibus aliquis deterioratur in seipso. Dicit autem pluraliter, Homicidiis ,
Secundo peccata, quibus aliquis fit quia homicidium, non solum consis-
nocivus proximo, ibi (Nequitia.) tit in opere, sed etiam in voluntate.

Circa primum ponit quidem id pri- (1 Joan. 3.) Qui odit fratrem, homi-
mo quod est generale, cum dicit cida est, qui scilicet odit ad occiden-
(Malitia) quæ est habitus vitiosus dum. Et quantum ad verba, cum dicit,
virtuti oppositus. Unde ex malitia pec- Contentione. Est autem contentio, im-
care dicuntur qui ex habitu peccant. pugilatio veritatis cum confidentia
(Ps. 51.) Quid gloriaris in malitia ? clamoris. (Prov. 20.) Honor est homil
In speciali ponit peccatum, quo quis qui se separat a contentionibus,
deordinatur circa appetitum corpora- Deinde ponit nocumenta occulta, et
lium delectationum, cum dicit (Forni- primo illud quod est generale , cur
catione.) Quamvis enim fornicatio pro- dicit, Dolo, quando scilicet aliud simu
prie sit cum meretricibus, quæ juxta latur, et aliud agitur. (Jer. 9.) Sa
fornices, id est arcus triumphales se gitta vulnerans , lingua eorum , dolu
publice prostituebant, tamen bic su- locuta est in ore suo, pacem cum amico
mitur pro omni illicito concubitu. suo loquitur, et occulte ei ponit insidio
(Tob. 4.) Attende tibi, fili mi, ab omni Post hæc ponit radicem interiorem ho
fornicatione.

rum nocumentorum, cum dicit, Malign
Secundo ponit vitium, per quod tate, quæ importal malum ignem, id es
quis deordinatur circa appetitum rer- malum affertum in corde , secundum
rum exteriorum, cum dicit, Avaritia, illud (Ps. 27.) Loquuntur pacem cum
quæ est immoderatus appetitus ha- proximo suo, mala autem in cordibus.
bendi. (Hebr. ult.) Sint mores sine (Ps. 5.) Non habitabit juxta te m ali-
avaritia, contenti præsentibus. gnus. Consequenter ponit nocumenta

Deinde ponuntur peccata quæ ten- occulta , quæ præcipue fiunt verbis, dunt ad nocumentum proximi. Et pri- cum dicit Susurrones. Qui scilicet OCmo ponit id quod est generale, cum culte susurrant in auribus hominum dicit, Nequitia, dum scilicet attentat ad seminandum inter eos discordias. aliquis quod nequit implere, quod (Eccl. 18 ) Susurro et bilinguis m alemaxime contingit circa nocumenta dictus in populo : multos enim turbavit proximorum, quibus non potest ali- pacem habentes. Detractores, qui scili

aliquando pro voto nocere. (Ps. 7.) cel detrahunt famæ alicujus occulte, uinetur nequitia peccatorum. Con- id est, eo ignorante, mala dicentes de jucaver ponit radicem horum pec- eo. (Eccl. 10.) Si morde at serpens in catorum, dicens, Plenos invidia, quæ

silentio, nihil eo minus habet qui oeeulte est dolor de alieno bono : ex quo alidetrahit. Et ne putentur ista

Peccata quis inoitatur ad nocendum alteri,

esse levia quia solo ore comm i (Sap. 2.) Invidia diaboli mors introlnvidia diaboli mors introi, subdit, Deo odibiles. Impugna.

maxime quod Deus ia boni Poslea ponuntur nocumenta, et pris

scilicet mutuum amorem. mo manifesta, et quantum ad facta,

Hoc est præceptum meum cum dicit, Homicidiis, quæ sunt præ

invicem. Unde dicitur (P

vit in orbem terrarum.

tuntur,

enim id

Dus amat

[ocr errors]

sunt quæ odit Deus, et septimum detes- rentiam agentes. (Job. 28). Ecce timor tatur anima ejus, sc. qui seminat in- Domini, ipsa est sapientia : et recedere a ter fratres discordias. Addit autem: malo, intelligentia. Secundo ponit Contumeliosos, qui scilicet mala in fa- omissionem, quantum ad seipsum, ciem inferunt. (1 Tim. 1.) Qui prius cum dicit, Incompositos , in habitu et fui blasphemus et persecutor et contum in incessu. (Eccl.19.) Amictus corporis meliosus. Sic ergo tria vitia in materia et risus dentium et ingressus hominis conveniunt, quia omnes mala dicunt enuntiant de illo. Quidam tamen inculde proximo. Dicit autem in fine, nam pantur (Is. 3) de hoc quod composito susurro intendit discordiam, detrac gradu incedebant, quia illa compositio tor infamiam, contumeliosus injuriam. excedebat modum communem homi

Consequenter ponit peccata quæ num inter quos conversabantur. Terpertinent ad omissionem et primo po- tio ponit omissionem, quantum ad papit radicem horum peccatorum , cum res, ad quos debemus habere primo dicit, Superbos. Dicuntur enim super- affectum in corde, contra quod dicit bi quasi super se euntes per inordina- Sine affectione. (Prov. 12.) Viscera tum appetitum excellentiæ : volunt impiorum crudelia. (2 Tim. 3.) Erunt hoenim præesse, non subesse alienæ re- mines seipsos amantes sc. et non alios. gulæ, et ideo præcepta omittunt.(Eccl. Secundo debet homo eis exhibere 10.) Initium omnis peccati superbia. socialem conversationem, contra quod Quod verum est quantum ad aversio- subdit Absque fædere, quo scilicet aliis nem a Deo, non quantum ad conver socialiter non convivunt (Judic. 18.) sionem ad bonum commutabile. Dici- Percusserunt eos in ore gladii. eo quod tur enim (1 Tim. ult.) quod radix om- cum nullo hominum haberent quicquam nium malorum est cupiditas. Secundo societatis ac negotii. (Eccl. 4.) soli, ponit processum superbiæ, ex quo quoniam cum ceciderit, etc. Quarto primo in corde nascitur elatio , ut sc. quantum ad inferiores, subdit, Sine homo se super alios efferat. (Luc. 18.) misericordia , quam debemus miseris Non sum sicut cæteri hominum. Unde exhibere. (Jac. 2.) Judicium sine misedicitur contra elatos illud (Ps. 130). ricordia fiet illi qui non facit miseriNeque elati sunt oculi mei.

cordiam, etc. Secundo ex superbia in opere vas- Deinde cum dicit, Qui cum justitiam, citur novitatum præsumptio. Et quan- ostendit eos esse obnoxios iræ sive tum ad hoc subdit : Inventores malo- vindictæ divinæ. Circa quod tria sunt rum , quia enim bona jam a Deo et ab consideranda. Primo naturalis eorum hominibus sunt institula, consequens affectus : quia cum cognoscerent est at ipsi de novo adinveniant inala. Deum justum et omnes alias perfec(Is. 3.) Adinventiones eorum contra tiones habentem, non crediderunt Dominum. Consequenter ponuntur ip- quod pro peccatis pænam inferret. sæ omissiones. Et primo respectu su- (Soph. 1.) Dicunt in cordibus suis, non periorum. Unde quantum ad parentes faciet Dominus male. Et hoc est quod dicit, Parentibus non obedientes. Con- dicit, Qui cum justitiam Dei cognovistra id quod dicitur (Eph. 6.) Filii sent , non intellexerunt. Secundo peobedite parentibus vestris in Domino. na peccatis eorum debita , cum dicit, Quantum autem ad Deum , dicit, Insi- Digni sunt morte. (Infra 6.) Stipendia pientes, id est contra divinam reve- peccali mors est. Dignum est enim

quod anima quæ deserit Deum, a cor- directe vel laudando peccatum, secunpore suo deseratur per mortem cor- dum illud (Ps. 9.) Laudatur peccator poralem , et finaliter deseratur a Deo in desideriis animæ sue. Vel etiam per mortem æternam , de qua dicitur præbendo consilium et favorem , sein (Ps. 33.) Mors peccatorum pessima. cundum illud (2 Par. 49.) Impio preEt (Apoc. 2.) In his mors secunda non bes auxilium. Alio modo indirecte, habebit potesta tem. Tertio consideran- quando non reprehendit aut impedit dum est quibus talis pæna debetur. Et quocumque modo si potest, et præprimo his qui talia agunt sc. præ- cipue si ex officio incumbat , sicut dicta peccata, secundum illud (Ps. 5.) peccata filiorum imputantur Heli : siOdisti omnes qui operantur iniquita- cut palet (4 Reg. 4.) Hæc etiam spetem, perdes omnes qui loquuntur men- cialiter Apost. dicit propter quosdam dacium , et non solum illis qui faciunt, sapientes Gentilium : qui et si idola sed etiam his qui consentiunt facien- non colebant, tamen colentibus non tibus. Et hoc dupliciter. Uno modo resistebant.

CAPUT II.

Arguuntur tum Judæi tum Gentiles ex eo quod invicem sese judicarent, cum

eadem peccata committerent, ubi obiter quæritur, num judex judicans aliquem de peccato, ab ipso etiam judice commisso, peccet mortaliter,

1. Propter quod inexcusabilis es, o lutem virtus evangelicæ gratiæ. Primo

homo, omnis qui judicas. In quo enim ergo dicit quod Judæi non sunt justialterum judicas, teipsum condem- ficati ex lege. Secundo quod non sunt

nas. Eadem enim agis quoe judicas. justificati ex genere, de quo gloriaban2. Scimus enim quoniam judicium Dei tur. (3 Cap.) Quid ergo est amplius ?

est secundum veritatem, in eos qui Tertio quod non sunt justificati ex talia agunt.

circumcisione. 4. C. Quid ergo dice3. Existimas autem, o homo, qui judicas

mus ? eos qui talia agunt et fucis ea , quia

Circa primum considerandum est, tu effugies judicium Dei?

quod Judæi et Gentiles ad fidem con4. An divitias bonitatis ejus et patientice

versi se invicem judicabant de priori et longanimitatis ejus contemnis ?

vita. Judæi enim Gentibus objiciebant, Ignoras quoniam benignitas Dei ad

quod sine Dei lege viventes, idolis impoenitentiam te adducit.

molabant. Gentes autem objiciebant Ju5. Secundum autem duritiam tuam et impoenitens cor, thesaurizas tibi

dæis quod lege Dei accepta, eam non ser iram in die iræ et revelationis justi vabant. Primo ergo utrosque arguit de judicii Dei.

inordinato judicio. Secundo specialiter

ostendit quod Judæi non erant digni Postquam Apostolus ostendit quod præmio : quia ea in quibus gloriabanGentiles justificati non sunt ex veritatis tur non sufficiebant ad salutem , ibi : cognitione quam habuerunt, hic os- Non enim auditores legis. Circa pritendit quod neque etiam Judæi justi- mum duo facit. Primo confutat huficati sunt ex his in quibus gloriabantur. manum judicium. Secundo astruit et Et sic utrisque est necessaria ad sa- commendat divinum, ibi : Scimus

« PoprzedniaDalej »