Obrazy na stronie
PDF
ePub

sunt usi ad bonum. Dupliciter autem Secundo ponit ignorantiam subseDeum cognoverunt, uno modo sicut cutam , dicens, Et obscuratum est, id omnibus supereminentem, et sic ei est, per hoc quod obscuratum est , debebant gloriam et honorem, quæ factum est cor eorum insipiens, id est, superexcellentibus debetur : isti ideo lumine sapientiæ privalum, per quam dicuntur inexcusabiles, quia cum co- homo vere Deum cognoscit. Sicut enim gnovissent Deum, non sicut Deum qui oculos corporales a sole materiali glorificaverunt: vel quia ei debitum avertit, obscuritatem corporalem incultum non impenderunt, vel quia vir- currit, ita ille qui a Deo avertitur de tuti ejus et scientiæ terminum impo- seipso præsumens, et non de Deo, spisuerunt, aliqua ejus potentiæ et scien- ritualiter obscuratur. (Prov. 11.) Ubi tiæ subtrahentes, contra id quod di- humilitas , per quam sc. homo se Deo citur (Eccl. 43.) Glorificantes domi- subjicit , ibi sapientia : ubi superbia , num quantumcumque poteritis. Secun- ibi contumelia. (Matth. 11.) Abscondo cogooverunt eum sicut omnium disti hæc a sapientibus, secundum quod bonorum causam, unde ei in omnibus sc, eis videbatur, et revelasti ea pargratiarum actio debebatur, quam ta- vulis , id est, humilibus, et de his hamen ipsi non impendebant , sed potius betur (Ephes. k.) Gentes ambulant in suo ingenio, et virtuti suæ bona sua vanitate sensus sui , tenebris obscuraascribebant. Unde subdit, gratias non tum habentes intellectum. egerunt sc. domino. (1 Thess. ult.) Deinde cum dicit, (dicentes) exponit In omnibus gratias agite. Deinde cum quod dixerat, et primo qualiter in codicit, (Sed evanuerunt) ostendit quod gitationibus suis evanuerunt, cum in eis ex culpa est ignorantia subse- dicit, (dicentes se esse sapientes , stulti cuta. Et primo ponit intentum : se- facti sunt.) Dicentes , id est , sapiencundo manifestat propositum, ibi (Di- tiam sibi a seipsis ascribentes. (Is. centes.)

5.) qui sapientes estis in oculis vesPrimo ergo proponit culpam , quæ tris. (Is. 19.) Quomodo dicetis Phaest ignorantiæ causa , cum dicit, Eva- raoni, filius sapientium , ego filius renuerunt. Vanum enim dicitur quod gum antiquorum ? etc. Secundo exponon habet stabilitatem seu firmitatem: nit quod dixerat , et obscuratum est solus autem Deus de se est immuta- insipiens cor , cum dicit, stulti facti bilis. (Malac. 3.) Ego Deus et non mu- sunt, quasi contra divinam sapienior. Et ideo iunc solum mens humana tiam agentes. (Jer. 10.) Stultus factus est á vanitate libera quando Deo inni- est omnis homo scientia sua , de qua sc. titur, cum autem prætermisso Deo præsumebat. innititur cuicumque creaturæ, incurrit Deinde cum dicit (Et mutaverunt vanitatem. (Sap. 43.) Vani sunt omnes gloriam į ponit peccatum impietatis homines in quibus non subest scientia Gentilium. Et primo, quantum ad hoc Dei , etc. (l's. 93.) Dominus scit cogi- quod peccaverunt contra Dei gloriam. tationes hominum: quoniam vanæ sunt. Secundo , quomodo contra veritatem In cogitationibus suis evanuerunt in- naturæ ipsius, ibi (Quia commutavequantum in seipsis , et non in Deo, runt veritatem.) Circa primum duo fiduciam habebant ; sibi, et non D20 facit. Primo ponit impietatis culpam , bona sua ascribentes, secundum illud secundo ponam, ibi (Propter quod (Ps. 14.) Labia nostra , etc.

tradidit.) Culpa quidem eorum fuit , quod quantum in ipsis erat, honorem sive claritas Dei est principium omdivinum in alium transtulerunt, se- nis speciei et formæ. Et sic dum Dei cundum illud (Jer. 2 ) Populus meus gloriam in similitudinem imaginis mumutavit gloriam suam in idolum. Pri taverunt, converterunt primum in mo ergo ponit id quod mutaverunt: ultimum. (Sap. 14.) Acerbo luctu.dosecundo id in quod mutaverunt, ibi (In lens pater, cito sibi rapti filii fecit imasimilitudinem.)

ginem. Contra id quod dixerat incorCirca primum tria sunt attendenda ruptibilis, dicit corruptibilis. (Ps. 29.) ex parte Dei. Primo quidem ipsius Quæ utilitas in sanguine meo dum desgloria quam tangit, dicens, et muta- cendo in corruptionem ? Sc. quod est verunt gloriam , quod potest intelligi amplius jam corruptum sive mordupliciter. Uno modo de gloria qua tuum. (Sap. 15.) Cum sit mortalis , homo Deum glorificat, ei cultum la- mortuum fingit manibus iniquis. Contriæ exhibendo. (1 Tim. 1.) Soli Deo tra id quod dixit Dei , ponit hominis. honor. Hanc igitur mutaverunt, cum (Job. 32.) Non accipiam personam viri cultum Deo debitum exhibuerunt aliis. et Deum homini non æquabo. Et quod Alio modo potest intelligi de gloria, est abominabilius, homo gloriam Dei qua Deus in se gloriosus est, quæ est transtulit non solum in hominem , qui incomprehensibilis et infinita. (Prov. est ad imaginem Dei : sed etiam ad ea 25.) Perscrutator majestatis opprime- quæ sunt infra hominem. Unde subtur a gloria. Quæ quidem gloria nihil dit, et volucrum , quantum ad volatiest aliud quam ipsa claritas divinæ lia. Et quadrupedum, quantum ad naturæ. Lucem enim habitat inacces- gressibilia. Et serpentum, quantum sibilem. (1 Tim. ult.) Hanc autem mu- ad reptilia. Prætermittit autem pisces taverunt dum eam aliis attribuerunt. tanquam magis ab humana conversaIncommunicabile enim nomen lignis et tione sejunctos. Hæc autem omnia lapidibus imposuerunt , ut dicitur sunt a Deo homini supposita. (Ps. 8.) (Sap. 14.)

Omnia subjecisti sub pedibus ejus. • Secundo notatur incorruplibilitas (Ezech. 8.) Ingredere et vide abominacum dicit , incorruptibilis , ipse enim tiones pessimas quas isti faciunt hic. solus perfecte incorruptibilis est , qui El ingressus vidi : et ecce omnis simiest omnino immutabilis. Omnis enim litudo reptilium et animalium, etc. mutatio quædam corruptio est. Unde Est autem notandum, quod sicut dicitur (1 Tim. ult.) Solus habet im- dicit Glos. ab adventu Æneæ consuemortalitem.

verunt in Italia imagines hominum Tertio notatur naturæ sublimitas coli, puta Jovis, Herculis et similium. cum dicitur, Dei: ut enim in (Ps. 47.) Sed tempore Cæsaris Augusti devicta dicitur, Deus magnus Dominus. Ex Ægypto eorum cultum Romani asparte vero ejus in quod mutaverunt, sumpserunt : qui imagines animalium tria correspondentia ponuntur. Nam colebant propter figuras animalium contra gloriam dicit, in similitudinem quæ notantur in cælo , quibus Ægypimaginis, id est, in similitudinem ali- tii tanquam astrologiæ dediti, cullum cujus rei per modum imaginis ab ali- divinitatis impendebant. Unde et Doquo expressæ. Manifestum enim est minus filios Israel in Ægypto nutriquod similitudo imaginis est posterior tos , ab · bujusmodi cultu removet ilta re cujus est imago. Gloria autem dicens, (Deut. 4 ) Ne forte oculis ele

[ocr errors]

vatis in cælum videas solem et lunam illud (Ephes. 5.) Omnis fornicator aut et omnia astra cæli , etc. Deinde cum immundus : quia sc. homo per hujusdicit (Propter quod tradidit), ponit modi peccata maxime convertitur et pænam hujusmodi culpæ responden- traditur ad id quod est infra ipsum :

unumquodque enim dicitur esse imCirca quod considerandum est quod purum sive immundum ex commixhomo medium locum obtinet inter tione vilioris, sicut argentum ex comDeum et animalia bruta, et cum utro mixtione plumbi. Unde exponens subque extremorum communicat : cum dit. Ut contumeliis , id est, turpibus Deo quidem secundum intellectualita et immundis actibus, afficiant, id est, tem, cum animalibus vero brutis sem inficiant, corpora sua in semetipsis, cundum sensualitatem. Sicut igitur id est, non quasi ab aliis coacti , puta homo id quod est Dei mutavit usque a Barbaris , sed a semetipsis hoc agunt ad bestias : ita Deus id quod est divi- propria sponte. (infra 9.) Aut non num in homine secundum rationem habet potestatem figulus luti ex eodem subdit ei quod est brutale in ipso sc. luto facere aliud vas in honorem , aliud desiderio sensualitatis : secundum il- in contumeliam , sc. in turpēm usum. lud (Ps. 48.) Homo cum in honore esset, Sed cum hujusmodi immunditia sit non intellexit, similitudines sc. divinæ peccalum, videtur quod Deus in eam imaginis propter rationem , compara- homines non tradat : quia ut dicitur tus est jumentis insipientibus. Hoc est (Jac. 1.) Deus intentator malorum est. ergo quod dicit, propter quod tradi- Dicendum est quod Deus non dicitur dit illos Deus in desideria cordis , ut tradere homines in immunditiam dieorum ratio subderetur desideriis cor- recte inclinando affectum hominis ad dis, sc. sensualis affectus de quibus malum , quia Deus omnia ordinat in dicitur (infra 13.) Carnis curam ne fe- seipsum. (Prov. 16.) Universa propter ceritis in desideriis, etc. Quod qui- se operatus est Dominus. Peccatum audem est contra naturalem ordinem ho, tem est aliquid per aversionem ab eo. minis , secundum quem ratio appeti. Sed indirecte trahit homines in pectui sensibili dominatur. (Gen. 4.) Sub catum, inquantum juste subtrahit grale erit appetitus ejus, et tu dominabe- tiam per quam homines continebanris illius. Inducit ergo homines in de- tur ne peccarent, sicut si aliquis alisideria cordis eorum , sicut in manum cujus sustentaculum tolleret, diceredominorum crudelium. (Is. 19.) Tra- tur facere casum ejus. Et per hunc dam Ægyptum in manum dominorum modum, primum peccatum est causa crudelium. Præcipue tamen circa ap- sequentis peccati, sequens vero est petitum sensitivum bestialis quædam paua prioris. Ad cujus evidentiam deordinatio pertinet ad peccata car- sciendum est quod unum peccatum nalia. Nam delectationes tactus , circa potest esse causa alterius indirecte et quas sunt gula et luxuria , manifeste directe. Direcle quidem , inquantum sunt communes vobis et brutis. Et ex uno peccato inclinatur ad aliud, ideo sunt magis exprobrabiles. quasi quod fit tripliciter. Uno mado secunmagis brutales , ut dicit Philosophus dum rationem causæ finalis , sicut eum in tertio Ethicor. Et hoc designatur quis ex avaritia vel invidia incitatur cum subdit, in immunditiam quæ ad ad homicidium committendum. Secunpeccata carnalia pertinet : secundum do , secundum rationem causæ mate

rialis , sicut gula inducit ad luxuriam dacium , quod quidem potest intelligi ministrando materiam. Tertio , secun- dupliciter. Uno modo, quia veram codum rationem causæ moventis , sicut gnitionem quam a Deo acceperunt percum ex multis actibus alicujus pec- versa ratione ad falsa dogmata convercati generatur habitus ad simile pec- terunt, sicut cum dixerunt idola esse catum inducens. Indirecte autem , si- Deos , vel Deum non esse omnipotencut primum peccatum meretur exclu- tem, vel omniscientem. (Jer. 9.). Dosionem gratiæ , qua subtracta homo cuerunt linguas suas loqui mendacium. ruit in aliud peccatum. Et sic primum Alio modo veritatem Dei in mendapeccatum est causa secundi indirecte cium mutaverunt, quia divinitatis nasive per accidens, sicut removens pro- turam , quæ est ipsa veritas, attribuehibens.

runt idolo quod est mendacium inSed notandum est quod peccatum quantum non est Deus, ut dicitur inquantum hujusmodi non potest esse (Jer. 19.) Vere mendacium possederunt pæna, quia pænam contra voluntatem patres nostri , vanitatem quæ eis non patimur, peccatum autem est volun, profuit. Nunquid faciet homo sibi Deos, tarium , ut Aug. dicit : sed quia pec- et ipsi non sunt dii? Alio modo potest catum habet quædam adjuncta quæ considerari divina natura , secundum sunt contra voluntatem peccantis, ra- quod est principium essendi omnibus tione eorum peccatum dicitur pæna per creationem, et sic debetur ei ab præcedentis peccati. Hoc autem est homine interius quidem cultus secununo modo aliquid præcedens pecca- dum pium affectum. (Joan. 9.) Si quis tum, sicut subtractio gratiæ , ex qua cultor est Dei, etc. exterius vero debe sequitur ut homo peccet. Alio modo tur ei servitus latriæ, secundum illud est aliquid adjunctum ipsi peccato vel (Deut. 6.) Dominum Deum tuum adorainterius, sicut est inordinatio animi. tis et illi soli servies. Unde et subdit Unde Aug. dicit in primo confess. jus- contra eos sc., Coluerunt et serviesisti domine , et sic est ut pæna sibi runt creaturæ potius, etc. Colebant sit omnis inordinatus animus, sive enim cælestia corpora , et aerem et quantum ad exteriores actus , quibus aquam , et alia hujusmodi , secundum difficultates ac labores adjunguntur, illud. (Sap. 13.) Aut ignem aut spirisecundum illud quod dicunt impii. tum aut citatum aerem , etc. Et in hoc (Sap. 5.) Ambulavimus vias difficiles, improbat sapientes gentilium, qui etc. Tertio , quantum ad id quod se- quamvis nunquam in imaginibus aliquitur peccatum, sicut est remorsus quid numinis esse crederent, sicut conscientiæ , infamia, et similia. sectatores Hermetis credebant, neque

Deinde cum dicit (Commutaverunt, ea quæ a poetis fabulose dicebantur etc.) Ponit culpam impietatis quam de diis crederent esse vera, creaturis commiserunt contra veritatem divinæ tamen aliquibus cultum divinitatis imnaturæ. Et primo ponit culpam, se- pendebant, ex quibus rationem fabucundo pænam, ibi, ( Propterea tradi- larum assignabant, sicut Varro posuit dit.) Divina autem natura potest consi- totum mundum esse Deum propter derari dupliciter. Uno modo secundum animam ejus, dicens quod toti mundo, quod est ratio cognoscendi , ut veritas et omnibus partibus ejus, divinitatis prima, et quantum ad hoc dicit, quia cultus impendi potest, sc. aeri, quem commutaverunt veritatem Dei in men- vocabant Junonem, et aquæ, quam

vocabant Liæum, et sic de aliis. Pla- ejus bonitas est sempiterna ab alio non tonici etiam posuerunt quod omnibus dependens, sed est omnis boni princisubstantiis rationalibus quæ sunt su- pium. Et ex hoc sibi debetur omnis pra nos cultus divinitatis debetur: latriæ cultus. Addit autem amen , ad puta dæmonibus, animabus cælestium omnimodam certitudinem asserendam. corporum, intelligentiis , id est subs- (Is. 65.) Qui benedictus est super tercautiis separatis. Quamvis autem his ram, benedicetur in Deo, amen , quod quæ supra nos sunt aliquam reve- idem est quod verum , vel fiat. rentiam exhibere debeamus, non ta- Videtur autem Apostolus triplicem men cultu latriæ, quæ præcipue in theologiam tangere gentilium. Primo sacrificiis et oblatione consistit, per quidem civilem, quæ observabatur a quam homo profitetur omnium bono- pontificibus in adoratione idolorum in rum Deum esse auctorem , sicut et in temple, et quantum ad hoc dicit, et quolibet regno aliquis honor supremo mutaverunt gloriam incorruptibilis Domino exhibetur, quem non licet Dei. Secundo theologiam fabularem, transferre in alium. Et ideo subdit, quam poetæ tradebant in theatris, et qui est benedictus , id est, cujus bo- quantum ad hoc dicit , qui commutanitas est manifesta. Sicut enim dici- verunt veritatem Dei in mendacium. mur benedicere Deum , inquantum Tertio theologiam naturalem, quam ejus bonitatem corde recognoscimus et observaverunt philosophi in mundo ore confitemur. (Eccles. 43.) Benedi- partes mundi colentes, et quantum ad centes Deum excaltate illum quantum hoc dicit, et coluerunt et servierunt potestis. Addit autem, in scecula, quia creaturæ potius quam creatori.

LECTIO 8.

31. Insipientes, incompositos, sine affec

tione, absque fædere, sine misericor.

dia. 32. Qui cum justitiam Dei cognoviss ent, non intellexerunt, quoniam qui talia agunt, digni sunt morte, non solum qui ea faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus.

26. Propterea tradidit illos Deus in

possiones ignominice. Nam fæmince eorum immutaverunt naturalem u•

sum in eum qui est contra naturam. 27. Similiter autem et masculi relicto

naturali usu foemince exarserunt in desideriis suis in invicem : masculi in masculos turpitudinem operantes, et mercedem quam oportuit erroris

sui in semetipsis recipientes. 28. Et sicut non probaverunt Deum

habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea

quo non conveniunt, 29. Repletos omni iniquitate, malitia,

fornicatione, avaritia, nequitia, plenos invidia, homicidiis , contentione,

dolo, malignitate, susurrones, 30. Detractores, Deo odibiles, contumelio808, superbos, elatos, inventores malorum, parentibus non obedientes,

Posita culpa impietatis, secundum quam contra naturam divinam peccaverunt, hic ponit pænam, qua sc. ad hoc reducti sunt, ut contra suam naturam peccarent. Et primo ponit penam, secundo exponit, ibi (Nam femince,) tertio ejus convenientiam ostendit, ibi (Et mercedem.) Dicit ergo primo (propterea ) scilicet quia Dei veritatem in mendacium mutaverunt (tradidit illos Deus) non quidem im

« PoprzedniaDalej »