Obrazy na stronie
PDF
ePub

dit, Ex fide in fidem, id est ex fide vete- voluntate , quia nullus credit nisi voris testamenti procedendo in fidem lens, ut Aug. dicit. Et secundum hoc novi testamenti , quia ab utroque ho- differt credens a dubitante, qui in mines justificantur, et salvantur per neutram partem assentit. Differt etiam fidem Christi, quia eadem fide credi- ab opinante, qui assentit in unam derunt venturum, qua nos venisse cre- partem , non cum certitudine , sed dimus. Et ideo dicitur ( 1 Cor. 3. ) cum forinidine alterius. Differt etiam Habentes eamdem speciem fidei , cre- a sciente , qui per certitudinem assendimus propter quod loquimur. Vel po- tit ex necessitate rationis. Et securtest intelligi ex fide prædicatorum in dum hoc fides est media inter scienfidem auditorum. (Infra 11.) Quomodo tiam et opinionem. credent ei quem non audierunt ? Vel ex Secundo considerandum est, an fides fide unius articuli in fidem alterius, sit virtus, et manifestum est, quod non quia ad justificationem requiritur om- est virtus , si accipiatur pro eo quod nium articulorum lides. (Apoc. 1.) Bea creditur, secundum illud, Fides Cathotus qui legit et audit verba prophetic lica hæc est, ut unum Deum in trinitahujus, sc. omnia , non unum tantum, te. Si autem accipiatur pro habitu quo Alio modo potest intelligi ex fide præ- credimus , sic quandoque est virtus senti in fidem futuram, id est in plenam quandoque non. Est enim virtus, prinvisionem Dei : quæ quidem dicitur fi- cipium actus perfecti. Actus autem ex des ratione cerlæ et firma cognitionis. duobus principiis dependens pon poHoc autem ratione evangelicæ cogni- test esse perfectus', si alteri princitionis (1 Cor. 13.) Videmus nunc per piorum desit sua perfectio , sicut speculum in eenigmate, tunc autem fa. equitatio non potest esse perfecta, si cie ad faciem. Probat autem hanc ex- vel equus bene non vadat, vel sessor positionem, cum subdit , sicut scri- equum ducere nesciat. Actus autem ptum est : Justus autem meus ex fide fidei , qui est credere, dependet ex invivit. Quod quidem accipitur secun- tellectu , et voluntate movente inteldum litteram 70. Nam in littera nostra, lectum ad assensum. Unde actus fidei quæ est secundum Hebraicam verita- erit perfectus , si voluntas perficiatur tem , dicitur , Justus ex fide sua vivit. per habitum charitatis, et intellectus Dicitur autem justus meus , sc. a me per habitum fidei , non autem si hajustificatus, et apud me justus reputa- bitus charitatis desit, et ideo fides ius. (Infra 4.) Si autem Abraham ex formata charitate est virtus , non auoperibus legis justificatus est , habet tem fides informis. gloriam, sed non apud Deum. Quid Tertio considerandum est quod idem enim scriptura dicit ? Credidit Abra- numero habitus fidei, qui sioe chariham Deo et reputatum est ei ad jus- tate erat informis, adveniente charititiam. Uode ex hoc subditur, Ex fide tate fil virtus : quia cum charitas sit vivit , sc, vita gratiæ. , Gal. 2.) Quod extra essentiam fidei , per ejus advenautem nunc vivo in carne, in fide vivo cum vel recessum, non mutatur subsfilii Dei. Quatuor autem hic conside- tantia ejus. rare oportet circa fidem.

Quarto considerandum est quod siPrimum quidem quid sit fidus. Im- cut corpus vivit per animam naturali portat enim assensum quemdam cum vita , ita anima vivit per Deum vita certitudine ad id quod non videtur ex gratiæ Primo autem Deus animam irhabitat per fidem. (Eph. 3.) Habitare cælestia ejus providentiam occupari , Christum per fidem in cordibus vestris, ita quod ad res terrenas non se extennec tamen est perfecta habitatio , nisi deret. (Job. 22.) Circa cardines cæli fides per charitatem sit formata , quæ perambulat, nec nostra considerat. per vinculum perfectionis nos unit Deo, Sed sicut etiam in (Ps. 101.) dicitur , ut dicitur (Colos. 3.) Et ideo quod hic Dominus de cælo in terram prospexit. dicit , Ex fide vivit, intelligendum est vel dicitur de cælo eorum iniquitatem fide formata. Deinde cum dicit (Reve- demonstrare , quia maxime ex malatur enim ira Dei) probat quod dixerat, gnitudine cæli creatoris virtutem insc.virtutem evangelicæ gratiæ esse om- telligere debuerunt. (Job. 20.) Revelanibus hominibus in salutem. Et primo bunt cæli iniquitatem ejus. Vel de cælo ostendit quod est necessaria ad salu- venturi ad judicium. (Act. 5.) Quemtem. Secundo quod est efficax sive suf- admodum vidistis eum ascendentem in ficiens. 5. cap. ibi (Justificati igitur ex cælum , ita veniet. fide.) Circa primum duo facit. Primo Secundo ponit culpam, pro qua pena ostendit virtutem evangelicæ gratiæ infligitur. Et primo quidem culpam , fuisse necessariam ad salutem Genti- quæ contra Deum committitur, cum bus : quia sc. sapientia de qua confi- subdit. Super omnem impietatem. Sicut debant, salvare eos non potuit. Ses enim pietas dicitur cullus qui Deo cundo estendit quod fuit necessaria exhibetur , tanquam summo parenti , Judæis, quia sc. circumcisio et lex sic impietas dicitur peccatum quod et alia in quibus confidebant, eis sa- est contra cultum divinum. ( Ezech. lutem non attulerunt, secundo cap. 18.) Impietas impii super eum erit. Seibi (Propter quod inexcusabilis es. ) cundo ponit culpam quæ committitur Circa primum duo facit. Primo propo- in homine, cum dicit. Et injustitiam). nit quod intendit. Secundo manifestat Nam justitia est per quam homines sibi propositum , ibi : (Quia quod notum invicem ratione conveniunt et comest Dei.) Proponit autem tria. municant. (Job. 35.) Filium hominis

Primo quidem pænam dicens, recte adjuvabit justitia tua. Tertio ponit dico quod in eo justitia Dei revelatur. cognitionem quam de eo habuerunt , Revelatur enim in eo ira Dei , id est, cum subdit. (Hominum eorum qui vevindicta ipsius, quæ dicitur ira Dei ritatem Dei) id est, veram de Deo cosecundum similitudinem hominum ira- gnitionem detinent in injustitia quasi scentium , qui vindictam quærunt , captivatam. Nam vera Dei coguitio extra tamen Deus vindictam infert ex qua: tum est de se, inducit homines animi tranquillitate. (Sap. 12.) Tu ad bonum, sed ligatur quasi captivitaautem dominator noster cum tranquil, te detenta per injustitiæ affectum , per litate judicas. Et de hac ira Dei dici- quam, ut (Ps. 11.) dicitur: Dimitur (Joan. 3.) Qui incredulus est filio, nutæ sunt veritates a filiis hominum. non videbit vitam : sed ira Dei ma- Deinde cum dicit , (Quia quod nonet super eum. Hoc autem dicitur, tum est) manifestat propositum , orquia quidam philosophi dicebaut, a dine tamen retrogrado. Primo enim Deo non esse pænas peccatorum : con- consentit quod sapientes Gentilium de tra id quod dicitur in (Ps. 93.) Qui Deo cognoverunt veritatem. Secundo corripit gentes, non arguet ? Unde ad- ostendit quod in eis impietas et injuss ditur, De cælo, quia credebant circa lilia fuerit , ibi (Ita, ut sint inexcusa

biles.) Tertio quod iram Dei incurre- dum aut frigidum. Et secundum hoc runt, ibi (Qui cum justitiam Dei.) Cir- dicimus Deum immobilem et infinitum, ca primum tria facit. Primo ostendit et si quid aliud hujusmodi dicitur : quid de Deo cognoverunt. Secundo os- hujusmodi autem cognitionem habuetendit a quo hujusmodi cognitionem runt per lumen rationis inditum. acceperunt, ibi (Deus enim illis.) Ter- (Ps. 4.! Multi dicunt , quis ostendit tio ostendit per quem modum , ibi nobis bona? signatum est super nos (Invisibilia enim). Dicit ergo primo, lumen vultus tui, Domine. Deinde cum recte dico quod veritatem Dei deti- dicit (Deus illis manifestavit) ostendit nuerunt. Fuit enim in eis quantum ad a quo auctore hujusmodi cognitio eis aliquid vera Dei cognitio , quia quod fuerit manifestata , et dicit quod Deus notum est Dei , id est, quod cognos illis manifestavit , secundum illud cibile est de Deo ab homine per ratio- (Job. 35.) Docet nos super jumenta ternem, manifestum est in illis, id est, ma- re. Ubi considerandum est quod unus nifestum est eis ex eo quod in illis est, homo alteri manifestat, explicando conid est, ex lumine intrinseco. Sciendum ceptum suum per aliqua signa exterioest ergo quod aliquid circa Deum est ra, puta per vocem vel scripturam. omnino ignotum homini in hac vita Deus autem dupliciter aliquid homini sc. quid est Deus. Unde et Paulus in- manifestat. Uno modo infundendo luvenit Athenis, aram inscriptam, Igno- men interius , per quod homo cognos10 Deo, et hoc ideo quia cognitio ho- cit. (Ps. 42.) Emitte lucem tuam et veminis incipit ab his quæ sunt ei con- ritatem tuam. Alio modo proponendo naturalia, sc. a sensibilibus creatu- suæ sapientiæ signa exteriora, sc. ris, quæ non sunt proportionatæ ad sensibiles creaturas. (Eccl. 1.) Efrepræsentandam divinam essentiam fudit illam , sc. , sapientiam , super

Potest tamen homo ex hujusmodi omnia opera sua. Sic ergo Deus illis creaturis Deum tripliciter cognosce- manifestavit, vel interius infundendo re, ut Dionysius dicit in libro de di- lumen , vel exterius proponendo visivinis nominibus. Uno quidem modo biles creaturas, in quibus , sicut in per causalitatem, quia enim hujusmodi quodam libro, Dei cognitio legeretur. creaturæ sunt defectibiles et mutabi- Deinde cum dicit (Invisibilia enim les, necesse est eas reducere ad ali- ipsius a creatura mundi, etc.) ostenquod principium immobile et perfec- dit per quem modum hujusmodi cotum, et secundum hoc cognoscitur de gnitionem acceperint. Ubi primo consiDeo an est. Secundo per viam excel- derandum est quæ sunt ista quæ de Deo lentiæ. Non enim reducuntur omnia cognoverunt. Et pooit tria. Primo quiin primum principium sicuti in pro- dem invisibilia ipsius , per quæ intelpriam causam et univocam , prout ho- ligitur Dei essentia, quæ, sicut dictum mo hominem generat, sed sicut in cau- est, a nobis videri non potest. (Joan. sam communem et excedentem, et ex 4.) Deum nemo vidit unquam , sc. per hoc cognoscitur quod est super om- essentiam vita mortali vivens. ( 1 Tim. nia. Tertio per viam negationis, quia 4.) Regi sæculorum immortali invisibili. si est causa excedens , nihil eorum quæ Dicit autem pluraliter invisibilia , quia sunt in creaturis potest ei competere, Dei essentia non est nobis cognita , sicut etiam neque corpus coeleste pro- secundum illud quod est , sc. prout in prie dicitur grave vel leve, aut cali- se est una. Sic erit nobis in patria cognita, et tunc erit Dominus unus, et cibiliter poterit creator harum videri. nomen ejus unum, ut dicitur Zachar. Tertio ostendit quomodo per ista coult. Est autem manifesta nobis per gnoscatựr Deus, cum dicit , Intellecta quasdam similitudines in creaturis re- conspiciuntur. Intellectu enim cognospertas, quæ id quod in Deo unum est, ci potest Deus, non sensu vel imagimultipliciter participant, et secundum natione, quæ corporalia non transcenhoc intellectus noster considerat uni- dunt. Deus autem spiritus est , ut tatem divinæ essentiæ sub ratione bo- (Joan. 4.) dicitur. (Is. 52.) Ecce intelnitatis, sapientiæ, virtutis, et hujus- liget servus meus. Quarto potest desimodi quæ in Deo non sunt. Hæc ergo gnari a quo per hunc modum Deus coinvisibilia Dei dixit , quia illud unum gnoscatur, cum dicitur, A creatura quod his nominibus seu rationibus in mundi, per quod uno modo potest inDeo respondet , non videtur a nobis. telligi homo. (Marc. ult.) Predicate (Heb. 11.) Ut ex invisibilibus visibilia Evangelium omni creaturae , vel propfierent.

ter excellentiam hominis , qui ordine Aliud autem quod de Deo cognoscitur, naturæ minor est angelis : sed excellit est virtus ipsius : secundum quam res inter inferiores creaturas , secundum ab eo procedunt, sicut a principio. illud (Ps. 8.) Minuisti eum paulo mi(Ps. 146.) Magnus Dominus, et magna nus ab angelis : omnia subjecisti sub virtus ejus. Hanc ergo virtutem phi- pedibus ejus, oves et boves, etc. Vel losophi perpetuam esse cognoverunt. quia communicat cum omni creatura : Unde dicitur, Sempiterna quoque vir- habet enim esse cum lapidibus, vitus ejus.

vere cum arboribus, sentire cum aniTertium cognitum est quod dicit , malibus, intelligere cum angelis , ut Et divinitas. Ad quod pertinet quod co- Greg. dicit. Alio modo potest intelligi gnoverunt Deum sicut ultimum finem, de universali creatura. Nulla enim in quem omnia tendunt. Divinum enim creatura ex propriis naturalibus pobonum dicitur bonum commune quod test Dei essentiam in seipsa videre. ab omnibus participatur : propter hoc Unde et de Seraphim dicitur (Is. 6.) potius dixit divinitatem , quæ partici- Quod duabus alis velabant caput : sed pationem significat, quam deitatem , sicut homo intelligit Deum per creaquæ significat essentiam Dei. (Col. 2.) turas visibiles, ita angelus per hoc Et in ipso habitat omnis plenitudo di- quod intelligit propriam essentiam. Povinitatis. Hæc autem tria referuntur test autem aliter intelligi per creatuad tres modos cognoscendi supradictos. ram mundi non ipsa res creata , sed Nam invisibilia Dei cognoscuntur per rerum creatio : ac si diceretur, a creaviam negationis : sempiterna virtus tione mundi, et tunc potest dupliciter per viam causalitalis : divinitas per ordinari. Uno modo , quod intelligatur viam excellentiæ.

quod invisibilia Dei intelliguntur per Secundo considerandum est per quod ea quæ facta sunt a creatione mundi, medium illa cognoverunt quod designa- non solum per ea quæ facta sunt temtur, cuni dicit, per ea quæ facta sunt. pore gratiæ. Alio modo quod intelligaSicut enim ars manifestatur per artificis tur, quod a creatione mundi homines opera, ita et Dei sapientia manifestatur inceperunt Deum cognoscere per ea per creaturas. (Sap. 13.) A magnitu- quæ facta sunt. (Job. 26.) Omnes hodine enim speciei et crcaturæ cognos- mines videnteum. Glos, autem dicit quod

per invisibilia Dei , intelligitur perso- tudinem causæ ad creaturas, sed sex na, patris. [(4 Tim. ult.) Quem nullus cunduin appropriata. Dicuntur tamen hominum vidit , etc. Per sempiter- defecisse in tertio signo , id est, in nam virtutem, persona filii , secun- Spiritu Sancto: quia non posuerunt dum illud ( 1 Cor. 1.) Christum Dei aliquid respondere Spiritui Sancto, sivirtutem.Per divinitatem, persona Spi- cut posuerunt aliquid respondere patri, ritus Sancti, cui appropriatur bonitas, sc. ipsum primum principium , et alinon quod philosophi ductu rationis po- quid respondere filio, sc. primam mentuerint pervenire per ea quæ facta sunt tem creatam, quam vocabant paternum in cognitionem personarum, quantum intellectum, ut Macrobius dicit in liad propria quæ non significant habi- bro super somnium Scipionis.

LECTIO 7.

Ita ut sint inexcusabiles.

Primo ergo ostendit Gentiles non esse 21. Quia cum cognovissent Deum, non excusabiles. Secundo ponit eorum cul

sicut Deum glorificaverunt aut gra- pam , ibi : (Et mutaverunt gloriam.} tias egerunt, sed evanuerunt in cogió Circa primum considerandum est, tationibus suis : et obscuratum est in

quod tunc ignorantia culpam excusat, sipiens cor eorum:

quando sic procedit et causat culpam, 22. Dicentes enim se esse sapientes ,

quod non causatur a culpa , sicut cum stulti facti sunt.

aliquis adhibita diligentia debita dum 28. Et mutaverunt gloriam incorrupti

credit percutere hostem, percutit pabilis Dei in similitudinem imaginis

trem. Si vero ignorantia causetur ex corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium.

culpa , non potest subsequentem cul24. Propter quod tradidit illos Deus in

pam ignorantia excusare. Unde si quis desideria cordis eorum, in immun

per ebrietatem homicidium committit ditiam , ut contumeliis afficiant cor

non excusatur a culpa , quia peccavit pora sua in semetipsis :

se inebriando. Unde secundum philo25. Quia commutaverunt veritatem Dei suphum , ineretur duplices mulctatio

in mendacium, et coluerunt et servie- nes. Primo igitur proponit quod inrunt creaturæ potius quam creatori, tendit dicens, ita quod est Dei, noqui est benedictus in sæcula. Amen. tum esl eis , ut sint inexcusabiles , id

est, ut per ignorantiam excusari non Postquam Apostolus ostendit veri- possint. (Jac. 4.) Scienti bonum et non tatem Dei fuisse a Gentibus cognitam: operanti peccatum est illi (Infra 2.) hic ostendit eos fuisse obnoxios culpæ Propter quod inexcusabilis est. impietatis et injustitiæ. Et primo os Secundo ibi (Quia cum cognovissent tendit hoc quantum ad culpam impie- etc.) Probat quod dixerat , et primo tatis. Secundo quantum ad culpam in- ostendit quod prima eorum culpa ex justitiæ, ibi (Et sicut non probaverunt, ignorantia non processit : secundo eto.) Posset autem aliquis credere eos quod ex hac culpa est ignorantia subw a culpa impietatis excusari propter secuta , ibi (Sed evanuerunt.) Quod ignorantiam, sicut Apostolus de se di- autem prima eorum culpa non fuerit cit iofra (4 Tim. 1.) Misericordiam ex ignorantia ostenditur , per hoc consecutus sum, quia ignorans feci. quod Dei cognitionem habentes ea non

« PoprzedniaDalej »