Obrazy na stronie
PDF
ePub

sanctificantem, quæ quidem sanctifi- cilat mortuos, et vivificat, sic et fic catio incæpit ex resurrectione mor- lius. tuorum Jesu Christi Domini nostri, Est ergo sensus, quod apparet Chrisid est, ex mortuis, secundum illud tum esse filium Dei in virtute ex re(Joan. 7.) Nondum erat spiritus datus; surrectione mortuorum, sc. ex hoc quia nondum Jesus fuerat glorificatus, quod mortuos fecit secum resurgere, quod non est sic intelligendum, quod secundum illud (Matth. 27.) Multa cornullus ante Christi resurrectionem pora sanctorum, qui dormierant, surspiritum sanctificantem acceperit : sed rexerunt, et tandem faciet omnes requia ex illo tempore quo Christus surgere, secundum illud (Joan. 5.) resurrexit, incæpit copiosius et com- Omnes qui in monumentis sunt, aumunius spiritus sanctificationis dari. dient vocem filii Dei, et qui audierint,

Potest etiam intelligi , quod hic vivent. Vel potest intelligi de spiridesignentur duo signa virtutis divinæ tuali resurrectione mortuorum, quæ in Christo. Primum quidem ex hoc est a peccatis, secundum illud (Eph.5.) quod dicit secundum spiritum sancti- Surge qui dormis, et exurge a mortuis. ficationis, sive intelligatur secundum Dicuntur autem mortui Jesu Christi, sanctificantem spiritum , sicut dictum qui ab ipso resuscitantur, sicut et est : sive intelligatur secundum hoc infirmi alicujus medici a quo sanantur. quod ipse per spiritum sanctum est Possunt autem hæc duo signa ad in utero virginali conceptus, quod est duas præcedentes clausulas referri hoc signum divinæ virtutis in ipso, se- modo, qui factus est ei ex semine cundum illud (Luc. 1.) Spiritus sanc- David secundum carnem : et hoc selus superveniet in te. Et postea sequi- cundum spiritum sanctificationis , ex tur, Ideoque et quod ex te nascetur, quo sc. caro ejus concepta est, qui sanctum vocabitur filius Dei. Secun- prædestinatus est filius Dei in virtute, dum autem signum virtutis divinæ et hæc apparent in resurrectione morest resuscitatio mortuorum, secun- tuorum , etc. Sed prima expositio est dum illud (Joan. 5.) Sicut pater sus- melior.

LECTIO 4.

5. Per quem accepimus gratiam et Apos- Unum quidem commune omnibus fi

tolatum ad obediendum fidei in om- delibus, scilicet gratia per quam re

nibus gentibus pro nomine ejus, paramur, quam quidem a Deo per 6. In quibus estis et vos vocati Jesu Christum accepimus. Unde dicit, Per Christi :

quem accepimus omnes fideles gratiam. 7. Omnibus qui sunt Romae dilectis Dei (Joan. 4.) Gratia et veritas per Jesum

vocatis sanctis, Gratia vobis et pax a Christum facta est. Et hic infra (Rom.5.) Deo patre et Domino nostro Jesu Per quem accessum habemus in graChristo.

tiam istam in qua stamus. ConvePostquam commendavit Christum niens est enim, ut sicut per verbum ab origine et virtute, hic commendat 'Dei omnia ista facta sunt, ut habetur ipsum ex liberalitate, quæ ostenditur (Joan. 1.) Ita per ipsum sicut per arex muneribus quæ fidelibus contulit. tem omnipotentis Dei omnia instauPonitur autem duplex munus.

rentur, sicut et artifex eadem arte

reparat domum qua condidit. (Co- diti estis. De hoc fructa dicitur loss. 1.) Per eum placuit Deo reconci- (Joan. 15.) Posui cos ut eatis, etc. liare opria, sive quæ in cælo, site Secundo describitor ex amplitudine buæ in terra sunt.

cum subditor. Ia omnibus gentibus, Aliod autem est munds spirituale quia non tantum in una gente Judæocullatum Apostolis quod tangit sub- rum, sed ad instructionem omnium dens, Et Apostolatum, quod est præ gentium sunt directi. (Matth. uit. ) ciprom inter ecclesiasticos grados, Euntes docete omnes gentes. Specialiter

1 Cor. 12.) Et quosdam quidem Paulos in omnes gentes Apostolatom posuit Deus in ecclesia, prinen qui- acceperat, ut ei competere possit dem Apostolos. Apostolus autem idem quod dicitor (Is. 19.) Paris est ut est quod missos. Sunt enim a Christo sis mihi serrus ad suscitandum tribus missi, quasi ejus auctoritatem el vi- Jacob et feces Israel convertendas, dedi cem gerentes. (Joan. 20.) Sicut misit te in luces genties. Tamen ab ejus me pater, et ego mitto sos, id est, cum Apostolata exclusi non erant Jadæi plenitudine auctoritatis. Ende ipse præsertim qui inter gentes habitabant. Christus Apostolus nominatur Hebr.3.) (Infra 11.) Quamdiu quidem ego sum Considerate Apostolum et pontificem Je- gentium Apostolus ministerium meam SUTR Christum. Unde et per ipsom honorificabo, si quo modo ad amotanquam principalem Apostolum sive landum provocem carnem meam, et missum alii sunt secundario Aposto- salvos faciam aliquos ex ipsis. latum consecuti. (Luc. 6. Elegit duo- Tertio ex plenitudine potestatis com decim, quos et Apostolos nominarit. subdit, pro nomine ejus, se. vice et Præmittit autem gratiam Apostolatui, apetoritate ipsius. Sieat enim Christas tem quia non es meritis, sed ex gratia in nomine patris venisse dicitor (Joan. Apostolatum sunt consecuti (Cor.15.) 20.) Quasi plenas patris auctoritatem Ego sum nininus Apostolorum, qui abors, ita et Apostoli in nomine Christi non sum dignus vocari Apostolus, gra- venisse dicuntur quasi in persona tia autem Dei sum id quod sum, tom Christi. (1 Cor. 2.) Nam et ego quod dom etiam quia Apostc latus digne haberi non sari, si quid donari, propter tos in potest nisi præbabita gratia sanctifi- persona Christ. Tel per hoe describicante. (Ephes. 1.) Unicuique nostrus tor es fine ut sit sensus pro nomine data est gratia, etc.

ejas dilatando, non pro aliquo terDescribit antem bune Apostolatum. reno fructu sibi quærendo. (Act. 9.) Primo quidem es utilitate com subdit, Vas electionis est mihi iste , ut portet Ad obediendum fidei : quasi diceret, ad nomen meun. Unde ad hoc fideles borhos sumus missi, ut faciamus homi- tabatur (Col. 3.) diceas : Onnia in nes fidei obedire. In his obedientia lo- nomine Jesu Christi agite. cum babet quæ voluntarie facere pos Quarto es potestate super illos, qui. sumus, his autem quæ sunt fidei vo- bus seribebet, qui prædicto Apostoluntate consentimus non ex rationis latoi erant subjeeti. Cnde subdit, in necessitate, cum sint supra rationem. quibus, id est, inter quas Gentes nosNollas enim credit nisi volens, ut di- tro Apostolatoi subjectas estis et vos, cit Aug. Et ideo circa fidem locum se. Romani, quamvis sublimes. Is. habet. (Infra. 6.) Obedistis ex corde 26.) Ciritatem sublimem humiliabit, in eam formam doctrinæ, in quam tra conculcabit eam pes pauperis, se.

Christi, gressus egenorum, sc. Apos- dilecti a Deo, vocati ad hoc quod sitis tolorum specialiter Petri et Pauli. (2 sancti. Cor. 10.) Usque ad vos pervenimus in Deinde ponuntur bona quæ eis opevangelio Christi. Subdit , vocati Je- tat : quæ sunt, gratia et pax. Quorum su Christi, id est, a Jesu Christo, se- unum, scilicet gratia, est primum incundum illud (Osece 1.) Vocabo non ter Dei dona, quia per eam justificatur populum meum, vel vocati ut sitis Jesu impius. (Infra 3.) Justificati gratis per Christi.!Infra. 8 ) Quos prædestinavit, gratiam ipsius. Aliud autem, scilicet hos et vocavit. Vel vocati Jesu Christi, pax , est ultimum quod in beatitudine id est, dicti a Jesu Christo Christiani. perficitur. (Ps. 147.) Qui posuit fines (Act. 14.) Ita ut cognominarentur pri- tuos pacem, Tunc enim erit perfecta mum Antiochiæ discipuli Christiani. pax, quando voluntas requiescet in Consequenter describuntur personæ plenitudine omnis boni consequens imsalutatæ, et primo ex loco cum dicit, munitatem ab omni malo. (Is. 32.) Omnibus qui sunt Romæ, signanter au- Sedebit populus meus in pulchritudine tem omnibus scribit, quia omnium sa- pacis. Et sic per hæc duo bona , alia lutem cupiebat. (1 Cor. 7.) Volo omnes media intelliguntur. homines esse sicut meipsum. (Act. 23.) Ostendit etiam consequenter unde dictum est ei, Oportet te et Romæ sint hujusmodi bona expectanda, cum testificari.

subdit, A Deo patre nostro. (Jacob. 1.) Secundo describuntur personæ sa- Omne datum optimum et omne donum lutatæ ex gratiæ dono, ibi Dilectis Dei. perfectum desursum est descendens a

Circa quod primo ponitur prima patre luminum. (Ps. 83.) Gratiam gratiæ origo quod est Dei dilectio. et gloriam dabit Dominus. Addit au(Deut, 33.) Dilexit populos omnes, tem, et Domino Jesu Christo : quia ut sancti in manu illius sunt. (1 Joan. 4.) dicitur (Joan. 1.) Gratia et veritas Non quasi nos dilexerimus Deum, sc. per Jesum Christum facta est. Ipse etiam prius , sed quoniam ipse prior dilexit dicit (Joan. 4.) Pacem meam do vobis. nos. Dei enim dilectio non provocatur Quod autem dicit, Deo patre nostro. ex bono creaturæ, sicut dilectio hu- potest teneri essentialiter pro tota trimana , sed magis ipsum bonum crea- nitate, quæ dicitur pater, quia nomina turæ causat , quia diligere est bonum importantia relationem ad creaturam velle dilecto : voluntas autem Dei est communia sunt toti trinitati : sicut causa rerum, secundum illud (Ps. creator et Dominus. Addit autem 134.) Omnia quæcumque voluit, fecit. et Domino Jesu Christo. Non quod

Secundo ponitur vocatio, cum suh- sit alia persona a tribus, sed propdit, Vocatis , quæ quidem est duplex, ter humanam naturam, per cujus Una exterior, secundum quam vocavit mysterium ad nos dona gratiarum perPetrum et Andream. (Matth.k.) Alia est veniunt. (2 Pet. 1.) Per quem maxima vocatio interior, quæ est secundum in- et pretiosa nobis promissa donavit. Vel teriorem inspirationem. (Prov. 1.) potest dici, quod hoc quod dicit, Deo Vocavi et renuistis. Tertio ponit gra- patre nostro, tenetur pro persona patiam justificationis, cum diçit, Sanctis, tris, quæ secundum proprietatem diid est, per gratiam, et sacramenta citur, pater Christi, sed secundum apgratiæ sanctificatis. (1 Cor. 6.) Sed propriationem, pater noster.(Joan.20.) abluti estis, sed sanctificati estis, ut sitis Ascendo ad patrem meum et patrem

restrum. Tangitur autem persona filii, ejus, quæ sunt gratia et pax. Vel etiam cum dicitur, Et Domino Jesu Christo. quia intelligitur in duabus personis, Persona autem Spiritus Sancti expressa patris et filii , quarum est unio et non ponitur , quia intelligitur in donis nexus.

LECTIO 5. 8. Primum quidem gratias ago Deo eorum , ibi. Obsecrans si quo modo. meo per Jesum Christum pro omnibus Circa primum tria oportet convobis, quia fides vestra annunciatur siderare. Primo quidem gratiarum in universo mundo.

actionis ordinem , cum dicit, Primum 9. Testis enim est mihi Deus, cui ser- quidem gratias ago Deo meo. Necesse

vio in spiritu meo in evangelio filii est enim ut in omnibus gratiarum acejus, quod sine intermissione memo

tionem præmittamus secundum illud riam vestri facio,

(2 Thess. ult.) In omnibus gratias agite. 10. Semper in orationibus meis obse

Non enim est dignus beneficium concrans si quo modo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate

sequi, qui de acceptis beneficiis graDei veniendi ad vos.

tias non agit. (Sap. 16.) Ingrati spes 11. Desidero enim videre vos, ut ali

tanquam hybernalis glacies tabescet. quid impartiar vobis grative spiritua. (Et Eccl. 1) Ad locum unde exeunt lis ad confirmandos vos :

flumina revertuntur, quia ad prin12. ld est, simul consolari in vobis per cipium unde proveniunt beneficia, re

eam quce invicem est , fidem vestram vertuntur, sc. per gratiarum actioatque mean.

nes, ut iterum fluant, sc. per itera13. Nolo autem vos ignorare fratres, tam beneficiorum exhibitionem. In om

quia sæpe proposui venire ad vos, et nibus autem quæ petimus vel agimus prohibitus sum usque adhuc, ut ali- divino beneficio indigemus, et ideo quem fructum habeam in vobis, sicut ante omnia debet gratiarum actio præet in cæteris Gentibus.

mitti. 14. Græcis ac Barbaris, sapientibus Secundo designat personas tres, et insipientibus debitor sun :

quarum una est persona, cui fit gra15. Ita quod in me promptum est, et

tiarum actio , quam designat, dicens, vobis , qui Romo estis , evangelizare

Deo meo, sc. cui debetur gratiarum 16. Non enim erubesco evangelium.

actio de omnibus bonis, quia ab eo Præmissa salutatione, hic Apost. fluunt. (Jacob. 1.) Omne datum optiepistolarem tractatum incipit. In quo mum et omne donum perfectum desurprimo ostendit affectum suum ad eos sum est, etc. Et quamvis sit Deus omquibus scribebat, ut reddat auditores pium per creationem et gubernatiobenevolos. Secundo instruit eos de nem, secundum illud infra 4. Domiveritate quæ pertinet ad virtutem gra- nus omnium, specialiter tamen dicitur tiæ Christi, ibi. Virtus enim Deiest. Os- esse Deus justorum tripliciter. Primo tendit autem affectum ad eos tripliciter. quidem secundum specialem curam

Primo quidem ex gratiarum actio- quam de eis gerit. (P8. 33.) Oculi ne, qua de eorum bonis gratias agit. Domini super justos. Et alibi dicit DoSecundo ex oratione quam pro eis ad minus illuminatio mea. Secundo , per Deum fundit, ibi. Testis enim est mihi specialem cultum. (Exod. 15.) Iste Deus. Tertio ex desiderio visitationis Deus meus et glorificabo eum. Tertio, quia eorum præmium. (Gen. 15.) Ego cabantur ad fidem : quia ut dicit Glos. Dominus merces tua magna nimis. Se- prompte facit inferior, quod videt fieri cunda persona est mediatoris , quam a superiori , propter quod admonentur tangit, dicens, per Jesum Christum. prælati , ut fiant forma gregis ex aniEodem enim ordine debet gratiarum mo. (1 Pet. ult.) Consequentur cum actio in Deum recurrere, quo gratiæ a dicit, Testis enim, etc. Ostendit affecDeo in nos deveniunt, quod quidem tum suum ad eos ex oratione quam est per Jesum Christum. (Infra 5.) pro eis fundit. Et quia orationis nePer quem accessum habemus per fidem gotium in secreto agitur coram Deo in gratiam istam in qua stamus. Ter- secundum illud (Matth. 6.) Tu autem tia est persona illorum pro quibus cum oraveris , intra in cubiculum gratias agit , quam designat subdens, tuum, et clauso ostio, ora patrem tuum. pro omnibus vobis : quia sc. eorum Dei testimonio probat se pro eis orare. gratias quasi suas reputat propter Primo ergo inducit testem. Secundo vinculum charitatis, quasi diceret : manifestat supra quod testimonium majorem horum non habeo gratiam inducat, quod sine intermissione. quam ut audiam , etc. Signanter au- Testem autem inducit, cum dicit, tem dicit, pro omnibus vobis : quia Testis est mihi Deus , sub cujus testisc. omnibus placere desiderat. (i monio omnia aguntur. (Hier. 19.) Ego Cor. 10.) Sicut et ego per omnia omni- sum judes et testis. Et ut justum tesbus placeo. Et omnium salutem cupit : tem non frustra se invocare ostendat, secundum illud (1 Cor. 7.) Volo om- ponit consequenter quomodo sil ei connes homines esse sicut meipsum. junctus. Primo quidem quantum ad

Tertio ponit materiam gratiarum servitium , cum dicit, Cui servio, sc. actionis, cum subdit, quia fides vestra per latriæ cultum. (Deut. 6.) Domiannuntiatur in universo mundo ; agit num Deum tuum adorabis , et illi soli quidem gratias de fide, eo quod est servies. Secundo, quantum ad modum bonorum omnium spiritualium funda- serviendi , cum dicit, In spiritu meo. mentum. (Hebr. 11.) Est autem fides Quasi dicat, non solum in exteriori sperandarum substantia rerum. Com- servitio corporali, sed præcipue intemendantur autem Romani de fide : rius secundum spiritum. (Joan. 4.)Spiquia fidem de facili susceperant, ritus est Deus, et eos qui adorant eum, et in eadem firmiter permanebant. in spiritu et veritate adorare oportet. Unde et usque hodie apud eos pluri- Vel in spiritu,sc. in spiritualibus obserma fidei signa ostenduntur in visitatio- vantiis , non in carnalibus , sicut June sanctorum locorum : ut Hieronimus dæi. (Phil. 3.) Nos sumus circumsisio, dicit super epist. ad Galatas. Nondum qui spiritu servimus Deo. Tertio , tamen perfectam fidem habebant: quantum ad officium, in quo servit, quia aliqui eorum præventi erant a sc. in evangelio filii ejus, secundum pseudo-apostolis , ut crederent legis illud supra eodem : Segregatus in ceremonias evangelio jungendas, Gau- evangelium. Quod quidem est filii Dei det autem et gratias agit de eorum tripliciter. Uno modo, quia est de fide, non solum propter eos, sed prop- ipso. (Luc. 2.) Evangelizo vobis gayter utilitatem inde consequentem: dium magnum. Alio modo , quia est quia sc. eorum exemplo, qui erant ab ipso prædicatum ex proprio officio. domini Gentium , aliæ Gentes provo (Luc. 4.) Quia et aliis civitatibus opor

« PoprzedniaDalej »