Obrazy na stronie
PDF
ePub

fluvius apposito obice fortius fluit et Sed secundum hoc videtur quod obicem frangit. Cujus ratio potest esse omnis lex humana, quæ gratiam non triplex.

confert diminuentem concupiscentiam, Una quidem , quia illud quod sub- faciat abundare peccata, quod est conjacet hominis potestati, non reputat tra intentiones legislatorum , quia ad aliquis pro magno, sed illud quod est hoc tendunt, ut cives faciant bonos, extra hominis potestatem , apprehen- ut patet per Philosophum 2. Ethic. Sed ditur ab homine quasi magnum. Pro- dicendum, quod alia est intentio legis hibitio autem ejus quod concupiscitur humanæ , et alia legis divinæ. Lex ponit illud quod prohibetur quasi ex- enim humana refertur ad humanum tra hominis potestatem : et ideo con- judicium quod est de exterioribus accupiscentia magis exardescit in rem tibus : sed lex divina refertur ad diconcupitam dum prohibetur.

vinum judicium , quod est de interioSecunda ratio est, quia interiores ribus motibus cordis, secundum ilaffectiones quando interius retinentur, lud (1 Reg. 16.) Homo videt ea quce paita quod exterius non deriventur, ex tent, sed Deus intuetur cor. Sic igitur hoc ipso magis interius incenduntur, lex humana suam intentionem consequi. sicut patet in dolore et ira, quæ dum tur, dum per prohibitionem et pænæ interius clausa tenentur, magis augen- comminationem impedit ne multiplitur, si autem exterius quoquo modo centur exteriores actus peccati, licet prodeant , eorum virtus diminuitur. concupiscentia interior magis augeaProhibitio autem propter timorem pce- tur : sed quantum ad legem divinam næ cogit hominem ut concupiscentiam etiam interiores concupiscentiæ ma- . suam ad exteriora non perducat , et læ imputantur ad peccatum, quæ abunideo ipsa concupiscentia interius re- dant lege prohibente, et non auferente tenta, magis inflammatur.

concupiscentiam. Tertia ratio est, quia illud quod non Sciendum tamen , quod sicut Philoest nobis prohibitum, apprehendimus sophus dicit in 10. Ethic. Prohibitio quasi possibile fieri quandocumque no- legis, licet illos qui sunt male dispositi bis placuerit : et ideo multoties opor- cohibeat ab exterioribus peccatis solo tunitate existente illud vitamus : sed pænæ timore: quosdam tamen bene quando aliquid est prohibitum, appré- dispositos inducit per amorem virtuhenditur a nobis, ut non semper a no- tis, sed ista bona dispositio quantum bis haberi possit : et ideo quando ad aliquid potest esse a natura, sed oportunitas datur sine timore pænæ ejus perfectio non est nisi per gratiam ; illud consequendi promptiores ad hoc ex qua contingit, quod etiam lege vesumus. Et inde est quod data lege, teri data , non in omnibus peccatum quæ concupiscentiæ usum prohibeat, abundat, sed in pluribus. Quidam vero et tamen ipsam concupiscentiam non lege prohibente et gratia ulterius admitigabat, concupiscentia ipsa magis juvante ad perfectionem virtutum tanferventer homines ad peccata ducebat. dem pervenerunt, secundum illud(Eccl. Unde dicitur (Ezech. 5.) Ista est Jeru- 44.) Laudemus viros gloriosos, etc. Et salem, in medio gentium posui eam, et infra , Homines magnos virtute. in circuitu ejus terras, et contempsit Secundo superabundavit delictum judicia mea , ut plus esset impia, quam lege superveniente quantum ad graviGentes.

tatem reatus. Gravius enim fuit pec

catum ubi accessit prævaricatio , non Circa primum sciendum est, quod tantum legis naturæ, sed etiam legis lex uno modo dicitur tota scriptura scriptæ. Unde supra 4. dictum est, veteris testamenti, secundum illud quod ubi non est lex nec prævaricatio. (Joan. 15.). Ut impleatur sermo eorum, Secundo autem potest responderi ut qui in lege eorum scriptus est, quia dicitur, quod ly ut, teneatur causaliter, odio habuerunt me gratis , cum tamen ita tamen, quod loquatur Apostolus de hoc scriptum sit in (Ps. 24.). Quandoabundantia delicti, secundum quod est que vero dicitur lex scriptura quinque in nostra cognitione, ut sit sensus, librorum Moysis, secundum illud (Deut. lex subintravit ut abundarct delictum, 33.) Legem præcepit nobis Moyses. Terid est, ut abundantius delictum cognos- tio dicitur decalogus præceptorum, seceretur secundum modum loquendi, cundum illud (Exod. 24.) Dabo tibi quo dicitur aliquid fiericum innotescit. duas tabulas lapideas , et legem ac Unde supra dictum est, quod per legem mandata quæ scripsi ut doceas. Quarto est cognitio peccati.

dicitur lex tota continentia ceremoTertio modo potest exponi ita, quod nialium , secundum illud (Hebr. 10.) ly ut, tenealur causaliter: ita tamen, Umbram habens les futurorum bonoquod abundantia delicti non intelliga- rum. Quinto dicitur lex aliquod spetur finis legis subintrantis, sed id, ciale præceptum ceremoniale , secunquod ex abundantia delicti sequitur , dum illud (Lev. 7.) Hæc est lex hostice scilicet humiliatio hominis. Lege enim pacificorum. Sumitur autem hic lex subintrante abundavit delictum, ut communiter ab Apostolo, quantum ad dictum est in prima expositione. Ex totam doctrinam legis Moysi, id est, qua quidem delicti abundantia conse- quantum ad moralia et ceremonialia cutum est, quod homo infirinitatem præcepta, quia scilicet, per ceremonias suam recognoscens humilietur. Dicebat legis non dabatur gratia , per quam enim homo superbus, de viribus suis homo adjuvaretur ad implenda præpræsumens: Non deest qui impleat, cepta moralia concupiscentia diminused deest qui jubeat, secundum illud ta. (Exod. 24.) Omnia quæ locutus est Circa finem autem legis sciendum Dominus, faciemus, et ei obediemus. Sed est, quod in populo Judæorum tria quando lege data consecuta est multi- fuerunt hominum genera , sicut et in tudo delictorum, homo suam infirmi- quolibet alio populo, scilicet duri, id tatem cognovit ad observantiam legis, est, peccatores et rebelles, proficientes secundum illud (Sap. 9.) Infirmus ho- et perfecti. Quantum igitur ad duros mo et exigui temporis, etc. Intentio lex fuit data in flagellum , et quantum ergo Dei legem dantis non terminatur ad præcepta moralia , ad quorum obad abundantiam peccatorum, sed ad servantiam cogebantur per pænæ comhumilitatem hominis, propter quam minationem, ut patet (Lev. 2.) et quanpermisit abundare delicta. Sic ergo quia tum ad ceremonialia , quæ ideo sunt hocerat occultum, signanter, quantum multiplicata, ne liceret eis diis alienis ad hoc dicit, quod, lex subintravit. alium cultum superaddere. (Ezech. Quia vero hic agitur de lege et fine le- 20.) In manu valida et brachio extento, gis, duo consideranda occurrunt. Pri- et in furore effuso regnabo super vos. mo quidem quot modis lex dicatur. Sed proficientibus qui dicuntur medioSecundo quis sit finis legis.

cres, lex fuit in pædagogum, secundum illud (Gal. 3.) Lex pædagogus Alia ratio sumi potest ex dispositionoster fuit in Christo. Et hoc quantum ne peccantis, qui dum magnitudinem ad ceremonialia, quibus continebantur peccatorum suorum recognoscit, quanin divino cultu : et quantum ad mora- doque quidem desperat et contemnit, lia, quibus ad justitiam promoveban- secundum illud (Prov. 18.) Impius cum tur. Perfectis autem fuit quantum ad in profundum venerit peccatorum, conceremonialia quidem in signum, secun- temnit, etc. Quandoque vero per auxidum illud (Ezech. 20.) Sabbatha mea lium divinum ex consideratione suodedi eis, ut essent signum inter me, etc. rum peccatorum magis humiliatur, et Quantum ad moralia vero in solatium, majorem consequitur gratiam, secunsecundum illud (Infra 7.) Condelector dum illud (Ps. 15.) Multiplicato sunt legi Dei secundum interiorem homi- infirmitates eorum , postea acceleravenem.

runt. Deinde cum dicit, Ubi abundavit , Deinde cum dicit, Ut sicut regnavit etc. ostendit quomodo per gratiam tol- peccatum in mortem, etc., ostendit eflitur abundantia delictorum. Et primo fectum gratiæ abundantis, qui quidem ponit gratiæ abundantiam. Secundo os- est per oppositum respondens effectui tendit abundantis gratiæ effectum, ibi: peccati: ut scilicet sicut peccatum inUt sicut regnavit, etc. Dicit ergo pri- troductum per primum hominem , et mo, dictum est quod lege subintrante, abundans per legem regnavit, id est, abundavit delictum: nec tamen propter plenum dominium in homines obtinuit, hoc impeditur divinum propositum de et hoc quousque daceret eos in morsalute Judæorum at totius humani ge- tem temporalem et æternam. (Infra. neris: quia ubi, abundavit dilectum, 6.) Stipendia peccati mors. Ita et grasc. io humano genere, et specialiter in tia Dei regnet, id est, plene dominetur Judæis, superabundavit et gratia , sc. in nobis, per justitiam , quam scilicet Christi coudonantis peccata. (2 Cor.9.) in nobis facit. Supra eodem, justificati Potens est Deus omnem gratiam abun- gratis per gratiam ipsius: et hoc quodare facere in vobis. Ejus autem quod usque nos ducat, in vitam æternam, hic dicitur duplex ratio assignari po- secundum illud (Infra 6.) Gratia Dei test.

vita æterna. Et hoc lotum est, per Una quidem ex effectu gratiæ. Sicut Jesum Christum Dominum nostrum, enim magnitudinem morbi uon sanat qui est dator gratiæ, secundum illud nisi fortis, et efficax medicina, ita re (Joan. 4.) Gratia et veritas per Jesum quirebatur abundans gratia ad hoc ut Christum facta est. Et etiam justitia. sanaret abundantiam delictorum. (Luc. (1 Cor. 4.) Qui factus est nobis justi7. Dimissa sunt ei peccata multa: quo- tia a Deo : et dator vitæ æternæ. (Joan, niam dilexit multum, etc.

10.) Ego vitam æternam do eis.

CAPUT VI.

Quæstionem ponit , num sit permanendum in peccato ut gratia abundet , ac

solvens minime in peccatis esse manendum , docet quomodo simus peccato mortui, et quomodo repræsentemus Christum per baptismum in nobis.

1. Quid ergo dicemus? Manebimus in quidam nos dicere , faciamus mala ut

peccato ut gratia abundet? Absit. eveniant bona. (Jer. 12.) Bene est om2. Si enim mortui sumus peccato, quo- nibus qui prævaricantur et inique

modo adhuc vivemus in illo? agunt, Deinde cum dicit, Absit, etc., 3. An ignoratis fratres , quia quicum- solvit inductam quæstionem. Et primo

que baptizati sumus in Christo Jesu, assignat rationem, quare non est nobis in morte ipsius baptizati sumus?

permanendum sub peccato. Secundo 4. Consepulti enim sumus cum illo per

concludit exhortationem intentam, ibi: baptismum in mortem , ut quomodo

Non ergo regnet, etc. Circa primum Christus surrexit a mortuis per glo

duo facit. Primo assignat rationem , riam patris, ita et nos in novitate

quare non sit in peccato permanenvitoe ambulemus. 5. Si enim complantati facti sumus si

dum. Secundo ostendit nobis inesse militudini mortis ejus, simul et resut. facultatem , ad hoc quod nou sub pecrectionis erimus.

cato maneamus, ibi: Hoc scientes, etc.

Circa primum ponit talem rationem, Postquam Apostolus ostendit quod şi sumus mortui peccato, non debemus per gratiam Christi liberamur a pec- vivere in illo, sed mortui sumus peccato præterito, tam introducto per cato, ergo non debemus vivere in pecprimum hominem, quam etiam abun- cato, Circa hoc ergo quatuor facit. danti per legem, hic ostendit quod per Primo ponit conditionalem. Secundo gratiam Christi datur nobis facultas ad probat antecedens, ibi: An ignoratis. resistendum peccatis futuris. Et circa etc. Tertio concludit consequens, ibi : hoc duo facit. Primo ponit quæstionem Ut quomodo Christus , etc. Quarto proex præmissis ortam. Secundo solvit bat necessitatem consequentiæ, ibi : eam , ibi: Absit. Si enim, etc. Dixerat Si enim complantati, etc. autem supra , quod ubi abundavit de Dicit ergo primo, Absit, scilicet quod lictum, superabundavit et gratia, quod hac intentione permanendum sit in pecquidem aliquis posset male intelligere, cato, ut gratia abundet, quia ut diciquasi abundantia delicti esset causa tur (Eccl. 15.) Nemini mandavit Deus superabundantiæ gratiarum : et ideo impie agere : et hujus ratio est, si enim inducit quæstionem dicens, Quid ergo mortui sumus peccato, per hoc scilicet, dicemus ? Nunquid permanebimus in quod peccatum est mortificatum in nopeccato, ut gratia abundet? Quod qui- bis, quomodo adhuc in illo vivemus ? dem oporteret dicere, si abundantia Non enim naturalis ordo rerum habet, delicti esset causa gratiæ abundantis, ut a morte redeatur ad vitam. (Is. 26.) et non sola occasio , ut supra dictum Morientes non vivant, etc. (Cant. 5.) est. Unde et supra 3. Apostolus dicit: Lavi pedes meos , quomodo inquinabo sicut blasphemamur, et sicut aiunt illos ? Deinde cum dicit, An ignoratis,

etc. probat antecedens , scilicet, quod Sinite mortuos sepelire mortuos suos. fideles sunt mortui peccato. Et primo Per baptismum autem homines sepe. proponit medium ad propositum osten- liuntur Christo, id est, conformantur dendum. Secundo manifestat medium sepulturæ ipsius. Sicut enim ille qui inductum, ibi : Consepulti enim sumus, sepelitur, ponitur sub terra, ita ille qui elc. Dicit ergo primo , an ignoratis, baptizatur, immergitur sub aqua. Unquasi dicat, quod vobis proponendum de et in baptismo fit trina immersio , est, est adeo manifestum, quod illud non solum propter fidem Trinitatis, sed vobis ignorare non licet. (1 Cor. 14.) etiam ad repræsentandum triduum seSi quis ignorat, ignorabitur , quia pulturæ Christi. Et sicut triduum sequicumque baptizati sumus in Christo pulturæ non facit nisi unam sepultuJesu: quod intelligitur tripliciter. Uno ram, ita trina immersio non facit nisi modo secundum institutionem Jesu unum baptisma. Et inde etiam est , Christi. (Matth. ult.) Docete omnes gen- quod in sabbatho sancto solemnis baptes, baptizantes eos, etc. Secundo per tismus in Ecclesia celebratur quando invocationem Jesu Christi. (Act.8.) In commemoratur sepultura Christi, sinomine Jesu Christi baptizantur viri cut et in vigilia pentecostes quando ac mulieres. Tertio in Christo Jesu, id solemnizatur de Spiritu Sancto, ex est, in quadam conformitate ad Chris- cujus virtute aqua baptismi accipit tum Jesum. (Gal. 3.) Quicumque in vim purgandi , ut dicitur (Joan. 3.) Christo Jesu baptizali estis, Christum Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiinduistis. In morte ipsius baptizati su- ritu Sancto , etc. Est tamen considemus, id est, in similitudinem mortis randum, quod corporaliter aliquis prius ejus, quasi ipsam mortem Christi in moritur et postea sepelitur: sed spinobis repræsentantes. (2 Cor. 4.) Sem- ritualiter sepultura baptismi causat per mortificationem Jesu Christi in cor- mortem peccati , quia sacramentum pore nostro circumferentes. (Gal. ult.) novæ legis efficit quod signat. Unde Stigmata Jesu in corpore meo porto. cum sepultura, quæ fit per baptismum, Vel in morte ipsius, id est, per virtu- sit signum mortis peccati, mortem effitem mortis ejus. (Apoc. 1.) Lavit nos cit in baptizato. Et hoc est, quod dicit, a peccatis nostris. Unde de latere Chris- quod sumus sepulti in mortem : ut per ii pendentis in cruce post mortem fluxit hoc ipsum , quod signum sepulturæ sanguis et aqua, ut dicitur (Joan. 49.) Christi in nobis accipimus, consequiSicut igitur ejus morti configuramur mur mortem peccati. inquantum peccato morimur, sic ipse Deinde cum dicit, ut quomodo Chrismortuus est vita mortali, in qua erat tus, infert consequens, scilicet , quod similitudo peccati , licet non esset ibi non debeamus vivere in peccato , ad peccatum. Ergo omnes qui baptizati hoc quidern inducit similitudinem ex sumus, mortui sumus peccato. . resurrectione Christi, dicens, ut quo· Deinde cum dicit, consepulti enim, modo Christus resurrexit a mortuis per etc. probat propositum medium, scili- gloriam patris, id est, per virtute m cet, quod omnes baplizemur in con- patris, ex qua ipse pater glorificatur, formitate ad mortem Christi dicens,con-. secundum illud (Ps. 56.) Exurge, glosepulti enim sumus cum illo per bap- ria mea. Ita et nos in novitate vitæ amtismum in morte, quasi dicat, sepultura bulemus, id est, per bona opera vitic non nisi mortuis debetur. (Matth. 8.) procedamus. Vita enim peccati vetust

« PoprzedniaDalej »