Obrazy na stronie
PDF
ePub
[ocr errors]

10

latebra et in latronum spelunca adulterae aquae contagio tinctus non tantum peccata antiqua non exposuerit, sed adhuc potius nova et maiora cumulaverit? Quare baptisma nobis et haereticis commune esse non potest, cum quibus nec pater deus nec filius Christus nec sanctus spiritus nec fides nec ecclesia ipsa communis est. Et ideo b a ptizari eos oportet, qui de haeresi ad ecclesiam veniunt, ut qui legitimo et 5 vero atque unico sanctae ecclesiae baptismo ad regnum dei regeneratione divina praeparantur sacramento utroque nascantur, quia scriptum est: nisi quis natus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Deil. - 26. Haec tibi . . rescripsimus . nemini praescribentes aut praeiudicantes, quo minus unusquisque episcoporum, quod putat, faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem.

71. 16. Kritik des römischen Bischofs Stephan. ep. 74 an Pompeius : op. II 799 fi. 8054. — RITSCHL 110 f.; FRIEDRICH 114 ff.; LANGEN I

323 ff.; HARNACK, LG I 656 ff. 1. (Stephanus) inter caetera vel superba vel ad rem non pertinentia vel sibi ipsi contraria, quae imperite atque improvide scripsit etiam illud adiunxit, ut diceret etc. 2. praecepit nihil aliud innovari nisi quod traditum est. — 3. Quae ista o b stinatio

0 est quaeve praesumptio, humanam traditionem divinae dispositioni anteponere nec animadvertere, indignari et irasci deum, quotiens divina praecepta solvit et praeterit humana traditio. – 7. In tantum Stephani fratris nostri obstinatio dura prorupit, ut etiam de Marcionis baptismo, item Valentini et Apelletis et caeterorum blaspheman- 20 tium in deum patrem contendat filios deo nasci, et illic in nomine Iesu Christi dicat remissionem peccatorum dari, ubi blasphematur in patrem et dominum deum Christum. 9. Nec consuetudo, quae apud quosdam obrepserat, impedire debet, quo minus veritas praevaleat et vincat. Nam consuetudo sine veritate vetustas erroris est.

15

25

35

72. 17. Gleichheit aller Bischöfe. Concilium Carthaginense 256 : op. I 435 4. – HEFELE I 118 ff. Cyprianus dixit: (nach Bericht über die Korrespondenz mit Iubaianus) Superest, ut de hac ipsa re singuli, quid sentiamus, proferamus, neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem, si diversum senserit, amoventes. Neque enim quisquam nostrum episcopum se episcoporum constituit aut tyrannico ter- 30 rore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. Sed exspectemus universi iudicium domini nostri Iesu Christi, qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi.

73. 18. Verdienstlichkeit guter Werke. De opere et eleemosynis: op. 1 373 ff. KHWIRTH, D. Verdienstbegriff i. d. chr. K., II, 01.

c. 1. Cum dominus adveniens sanasset illa quae Adam portaverat vulnera et venena serpentis antiqua curasset, legem dedit sano et praecepit, ne ultra iam peccaret, ne quid peccanti gravius eveniret. Coartati eramus et in angustum innocentiae praescriptione 40 conclusi. Nec haberet quid fragilitatis humanae infirmitas atque imbecillitas faceret, nisi iterum pietas divina subveniens iustitiae et misericordiae operibus ostensis viam quandam tuendae salutis aperiret, ut sordes postmodum, quascunque contrahimus, ele e m osynis a blu a mu s. — c. 2. Loquitur in scripturis spiritus sanctus et dicit: eleemosynis et fide delicta purgantur? Non utique illa delicta, quae fuerant ante contracta, 45

[ocr errors]

i lo 3 5.

2 Pr 15 27.

nam illa Christi sanguine et sanctificatione purgantur. Item denuo dicit: sicut aqua ignem extinguet, sic eleemosyna extinguet peccatum'. Hic quoque ostenditur et probatur, quia sicut lavacro aquae salutaris gehennae ignis extinguitur, ita eleemosynis a t

que operationibus iustis delictorum flamma sopitur. 5 c. 5. Remedia propitiando deo ipsius dei verbis data sunt, quid deberent facere peccantes,

magisteria divina docuerunt, operationibus iustis deo satisfieri, misericordiae meritis peccata purgari ... (Raphael angelus) ostendit2 orationes nostras ac ieiunia minus posse, nisi eleemosynis adiuventur, deprecationes solas parum ad impetran

dum valere, ni factorum et operum accessione satientur. Revelat angelus et manifestat 10 et firmat eleemosynis petitiones nostras efficaces fieri, elee

mosynis vitam de periculis redimi, eleemosynis a morte animas liberari.

[ocr errors]

74. Firmilian, B. v. Cäsarea : Ansprüche und Kritik des Bischofs

Stephan von Rom. 15 Brief an Cyprian. In der Briefsammlung Cyprians ep. 75: op. II 811.813 7. 821.825 ff. JERNST, ZkTh, XVIII, 209 ff.; RITSCHL 126 ff.; HARNACK LG I 407 ff.; FRIEDRICH 117 ff.; LANGEN

I 327 ff.; KRÜGER, RE VI 79. c. 2. Nos gratiam referre Stephano in isto possumus, quod per illius inhumanitatem nunc effectum sit, ut fidei et sapientiae vestrae experimentum caperemus. — 3. Sed haec 20 interim, quae ab Stephano gesta sunt, praetereantur, ne, dum audacia e et inso

lentia e us meminimus, de rebus ab eo improbe gestis longiorem maestitiam nobis inferamus. - 6. Eos autem qui Roma e sunt non ea in omnibus observare, quae sint ab origine tradita et frustra apostolorum auctoritatem prae

tendere, scire quis etiam inde potest, quod circa celebrandos dies paschae et circa mul25 t a alia divinae rei sacramenta videat esse apud illos aliquas diversitates nec

observari illic omnia aequaliter, quae Hierosolymis observantur, secundum quod in ceteris quoque plurimis provinciis multa pro locorum et hominum diversitate variantur, nec tamen propter hoc ab ecclesiae catholicae pace atque unitate aliquando discessum est. Quod

nunc Stephanus a usus est facere, rumpens adversus nos pacem, quam semper 30 antecessores eius vobiscum amore et honore mutuo custodierunt, adhuc etiam infamans

Petrum et Paulum beatos apostolos, quasi hoc ipsi tradiderint, qui in epistolis suis haereticos execrati sunt et, ut eos evitemus, monuerunt. Unde apparet traditionem hanc humanam esse, quae haereticos asserit et baptisma, quod non nisi solius ecclesiae est,

eos habere defendit. - 17. Atque ego in hac parte iuste indignor ad hanc tam apertam et 35 manifestam Stephani stultitiam, quod qui sic d e episcopatus sui loco

gloriatur et se successionem Petri tenere contendit, super quem fund a menta ecclesia e collocata sunt, multas alias petras inducat et ecclesiarum multarum nova aedificia constituat, dum esse illic baptisma sua auc

toritate defendit .. Stephanus, qui per successionem cathedra m Petri 40 h a bere se praedicat, nullo adversus haereticos zelo excitatur. — 24. Vide qua

imperitia tu reprehendere audeas eos, qui contra mendacium pro veritate nituntur .. Lites enim et dissensiones quantas parasti per ecclesias totius mundi ? peccatum vero quam magnum tibi exaggerasti, quando te a tot gregibus scidisti? ex

cidisti enim te ipsum, noli te fallere, si quidem ille est vere schismaticus, qui 45 se a communione ecclesiasticae unitatis apostatam fecerit. Dum enim putas omnes a te

e

[ocr errors]

i Si 3 30.

1 To 12 8 f.

3 in Kappadokien.

abstineri posse, solum te ab omnibus abstinuisti. 25. Haec apostoli mandata et monita salutaria (scil. Eph 41-6), quam diligenter Stephanus implevit, humilitatem sensus et lenitatem primo in loco servans! Quid enim humilius aut lenius quam cum tot episcopis per totum mundum dissensisse, pacem cum singulis vario discordiae genere rumpentem, modo cum orientalibus, quod nec vos latere confidimus, modo vobiscum, qui in meridie estis, a quibus legatos episcopos patienter satis et leniter 5 suscepit, ut eos nec ad sermonem saltem colloquii communis admitteret, adhuc insuper dilectionis et caritatis memor praeciperet fraternitati universae, ne quis eos in domum suam reciperet, ut venientibus non solum pax et communio sed et tectum et hospitium negaretur. Hoc est servasse unitatem spiritus in coniunctionem pacis, abscidere a caritatis unitate et alienum per omnia fratribus facere et contra sacramentum et vinculum pacis fu- 10 rore discordiae rebellare... Non pudeț Stepha num.. propter haereticos asserendos fraternitatem scindere, insuper et Cyprianum pseudo christum et pseudoa postolum et dolosum operarium dicere; qui omnia in se esse conscius praevenit, ut alteri ca per mendacium obiceret, quae ipse ac merito audire deberet.

a

a

75.

Pseudo-Cyprian, De aleatoribus: Alle Bischöfe im Besitz der apost. 15 Gewalt, der Statthalterschaft Christi und der Statthalterschaft Petri. Cypriani op. III 92. Diese Schrift von Harnack früher dem römischen Bischof Viktor zugeschrieben (TU, V 1), nach DG I 483 Anm. 4 „einem novatianischen römischen Bischof aus den

Jahren 210—309“. c. 1. Magna nobis ob universam fraternitatem cura est, fideles, † maxime et rea per- 20 ditorum hominum audacia id est aleatorum, animos ad nequitiam † se in lacum mortis inmergunt. Et quoniam in nobis divina et paterna pietas a postolatus ducatum contulit et vicariam domini sedem caelesti dignatione ordinavit et originem authentici apostolatus super quem Christus fundavit ecclesiam in superiore nostra portamus, accepta simul potestate solvendi ac ligandi et cum ratione peccata 25 dimittendi; salutari doctrina admonemur, ne, dum delinquentibus adsidue ignoscimus, ipsi cum eis pariter torqueamur. - 2. Et ideo sal terrae dicimur, ut ex nobis omnis * fraternitas caelesti sapientia saliatur. Nam cum dicato: sal autem si infatuatum fuerit, nihilo valebit, nisi ut proiciatur foras et conculcetur ab hominibus, hoc veremur et timemus, ne, cum in ecclesia securi, quod nobis sacerdotalis dignitas a domino tradita est, 30 neglegentiae f. - 3. In evangelio dominus ad Petrum dixit3: Petre inquit amas me? et Petrus respondit: etiam domine, tu scis quoniam amo te. Et dixit: pasce oves meas. Et sollicite mandans tertio confirmavit dicendo: pasce oves meas. Et quoniam episcopi idem spiritum sanctum per impositionem manus cordis excepimus hospitio, cohabitatori nostro nullam maestitiam proponamus.

e

35

Dionysius, Bischof von Alexandrien (gest. 264). CWEIZSÄCKER (HARNACK), RE IV 685; HARNACK, LG I 409 ff.; DITTRICH, Dion. d. Gr., Fr. 67.

76. 1. Liebestätigkeit der römischen Gemeinde.
Brief an Stephan, B. v. Rom : Eusebius h. e. VII 5 2. UHLHORN I 195.

Αν μέντοι Συρίαι όλαι και η Αραβία, οίς επαρκείτε εκάστοτε και οις νύν έπεστείλατε, ή τε Μεσοποταμία, Πόντος τε και Βιθυνία και συνελόντι 40 ειπείν αγαλλιώνται πάντες πανταχού τη ομονοια και φιλαδελφία, δοξάζοντες τον θεόν.

1 Mt 16 19; Jo 20 23.

2 Mt 5 13.

3 Jo 21 15 ff.

77. 2. Verhalten des Stephan v. Rom in dem Ketzertaufstreit.

Brief an Stephan, B. v. Rom: Eusebius h. e. VII 5 4. 'Έπεστάλκει μεν ούν πρότερον και περί Ελένου και περί Φιρμιλιανού και πάντων των τε από Κιλικίας και Καππαδοκίας και δηλονότι Γαλατίας και πάντων 5 των εξής ομορoύντων εθνών, ώς ουδέ εκείνοις κοινωνήσων διά την αυτήν ταύ

την αιτίαν, επειδή τους αιρετικούς, φησίν, αναβαπτίζουσιν. 5. και σκόπει το μέγεθος του πράγματος. όντως γάρ δόγματα περί τούτου γέγονεν εν ταις μεγίσταις των επισκόπων συνόδοις, ως πυνθάνομαι, ώστε τους προσιόντας από αιρέσεων προ

κατηχηθέντας, είτα απoλoύεσθαι και ανακαθαίρεσθαι τον της παλαιάς και ακα10 θάρτου ζύμης ρύπον και περί τούτων αυτού πάντων δεόμενος επέστειλα.

78. Kaiser Aurelian: Entscheidung über Paul v. Samosata (272). Eusebius VII 30 17.19. FRIEDRICH 127; KLOSTERMANN, RE II 285 ff.; LANGEN I 364.

Das an Dionysius, B. v. Rom, und Maximus, B. v. Alexandrien, und die ganze katholische Kirche gerichtete Rundschreiben der Synode zu Antiochien 269 über 15 die Absetzung des Paul v. Samosata hatte geschlossen: ηναγκάσθημεν ούν, αντι

τασσόμενον αυτόν τω θεώ και μή είκοντα εκκηρύξαντες, έτερον αντ' αυτού τη καθολική εκκλησία καταστήσαι επίσκοπος, θεού προνοία, ως πεπείσμεθα, τον του μακαρίου Δημητριανού και επιφανώς προστάντος προ τούτου της αυτής

παροικίας υιόν Δόμνον, άπασιν τοις πρέπουσιν επισκόπω καλοίς κεκοσμημένον: 20 έδηλώσαμέν τε υμίν, όπως τούτω γράφητε, και τα παρά τούτου κοινωνικά δέ

χησθε γράμματα. - Dann berichtet Eusebius: αλλά γάρ μηδαμώς εκστήναι του Παύλου του της εκκλησίας οίκου θέλοντος, βασιλεύς εντευχθείς Αυρηλιανός αισιώτατα περί του πρακτέου διείληφεν, τούτοις νείμαι προστάττων τον οίκον, οίς

αν οι κατά την Ιταλίας και την Ρωμαίων πόλιν επίσκοποι 25 του δόγματος επιστέλλοιεν.

30

Die Pseudoklementinen (Anfang des 4. Jahrh.). 79. 1. Die Einsetzung des Klemens zum Bischof von Rom durch Petrus. Brief des Klemens an Jacobus: Clementina ed. Pde Lagarde, L 65,67 11.1911: - HARNACK, LG I 212 ff. und DGI 331 ff. ; UHLHORN, REIN 171 ft.; HWAITZ, Pseudoklementinen (TU XXV4), L 04, 2 ff.

1. Γνώριμον έστω σοι, κύριέ μου, ότι Σίμων, και διά την αληθή πίστιν και την ασφαλεστάτην αυτού της διδασκαλίας υπόθεσιν της εκκλησίας θεμέλιος είναι ορισθείς και δι' αυτό τούτο υπ' αυτού του Ιησού αψευδεί στόματι μετονομασθείς Πέτρος, η απαρχή του κυρίου ημών, και των αποστόλων πρώ

τος, ο πρώτο ο πατήρ τον υιόν απεκάλυψεν, ον ο χριστός ευλόγως εμακάρι35 σεν, ο κλητός και εκλεκτός και συνέστιος και συνοδοιπόρος, ο καλός και δόκι

μος μαθητής, και της δύσεως το σκοτεινότερον του κόσμου μέρος ώς πάντων ικανώτερος φωτίσαι κελευσθείς και κατορθώσαι δυνηθείς .. μέχρις ενταύθα της Ρώμης γενόμενος, θεοβουλίτω διδασκαλία σώζων ανθρώπους, αυτός του νυν βίου βιαίως το ζην μετήλλαξεν.

2. Προς αυταίς δε ταις ημέραις, αίς ήμελλεν τελευτάν, συνηθροισμένων των αδελφών, αιφνιδίως λαβόμενός μου της χειρός εγερθείς επί της εκκλησίας έφη ακούσατέ μου, αδελφοί και σύνδουλοι. επεί (ώς εδιδάχθην από του με αποστείλαντος κυρίου τε και διδασκάλου Ιησού Χριστού) αι του θανάτου μου ήγγίκασιν

ημέραι, Κλήμεντα τούτον επίσκοπον υμίν χειροτονώ, και την 45 εμήν των λόγων πιστεύω καθέδραν. (cf. 19 την του διδάσκοντος

επιστεύθη καθέδραν.)

40

5

10

2.

[ocr errors]

3

Porphyrius: Kurze Wirksamkeit des Apostels Petrus. Synode zu Elvira 306. 31

80. 2. Petrus in Antiochia.

Recognitiones ed. Gersdorf, L 38, 254. Waitz 16 ff. u. a. X 71 heißt es von Antiochia: in qua Petro apostolo constituta est ab omni populo cathedra et omnis multitudo quotidie ad audiendum verbum conveniens credebat sanae doctrinae. 81. Porphyrius?: Kurze Wirksamkeit des Apostels Petrus; sein Tod

in Rom (c. 300). Fragmente von Porphyrius κατά Χριστιανών: Makarius Magnes, 'Αποκριτικός ή Μονογενής ΙΙΙ 22. IV 4, Macarii Magnetis quae supersunt ed. C. Blondel, P 76, 102. 162. WAGENMANN,

JaTh 1878, 289 ff.; LDUCHESNE, De Macario Magnete et scriptis eius, P 77.

Ούτος ο πρωτοστάτης του χορού των μαθητών διδαχθείς υπό του θεού θανάτου καταφρονείν, συλληφθείς υπό Ηρώδου και φυγών, αίτιος κολάσεως τους τηρούσιν εγένετο. φυγόντος γάρ αυτού νυκτός, ημέρας γενομένης, θόρυβος ήν εν τοις στρατιώταις πως εξήλθεν ο Πέτρος· επιζητήσας δε αυτόν ο Ηρώδης και μη ευρών, ανακρίνας τους φύλακας, εκέλευσεν απαχθήναι, τουτέστιν αποτμηθήναι. 15 θαυμάσαι τοίνυν εστι πως ο Ιησούς τοιούτω όντι τω Πέτρα τα κλειδία δέδωκε των ουρανών, πώς έν τοσούτω τεταραγμένη θορύβω και τηλικούτοις πράγμασι καταπεπονημένω έλεγε 2 • βόσκε τα αρνία μου, εί γε τα μεν πρόβατά εισιν οι πιστοί είς τό της τελειώσεως προβάντες μυστήριον, τα δ' αρνία των έτι κατηχουμένων υπάρχει το άθροισμα, απαλό τέως τρεφόμενον διδασκαλίας γάλακτι. 20 όμως ιστορείται μηδ' ολίγους μήνας βοσκήσας τα προβάτια και IIέτρος εσταυρώσθαι, είρηκότος του Ιησού 3 τάς "Αιδου πύλας μή κατισχύσεις αυτού.

"Ίδωμεν δ' εκείνο το ρηθέν τω Παύλο · είπε δε δι' οράματος ο κύριος εν νυκτί τω Παύλω" μή φοβού, αλλά λάλει, ότι μετά σου είμι και ουδείς επιθήσε- 25 ταί σοι του κακώσαι σε. « και όσον ουδέπω έν Ρώμη κρατηθείς της κεφα

αποτέ μνεται ούτος και κομψός, ο λέγων ότι αγγέλους κρινούμεν, ου μην αλλά και Πέτρος λαβών εξουσίαν βόσκειν τα αρνία, το σταυρό προσηλωθείς ανασκολοπίζεται.

82. Petrus, Bischof von Alexandrien (306): Ende des Petrus. περί μετανοίας can. 9: Reliquiae iuris eccles. αntiqu. ed. ΡdeLagarde, L 56, 68 13-17. HAR

NACK, LG I 444 f.; BONWETSCH, RE XV 215 ff. ούτως ο πρόκριτος των αποστόλων Πέτρος πολλάκις συλληφθείς και φυλακισθείς και ατιμασθείς ύστερον εν Ρώμη εσταυρώθη. ομοίως και ο περιβόητος Παύλος πλεονάκις παραδοθείς και έως θανάτου κινδυνεύσας, πολλά τε 35 αθλήσας και καυχησάμενος εν πολλοίς διωγμούς και θλίψεσιν εν τη αυτή πόλει και αυτός μαχαίρα την κεφαλήν απεκείρατο.

Synode zu Elvira in Spanien (306). Mansi II 57 ft. FERD.DEMENDOZA, De confirmando concilio Illiberitano, 1593 (Mansi 57—396); PGAMS, KG v. Spanien, R 64, II 1, 1 ff.; HEFELE I 148 ff.; FRLAUCHERT, Kanones 40 d. wichtigsten altkirchl. Konzilien, Fr. 96, XVII. 13 ff.; EHENNECKE, RE V 325; ADALE, The synod of Elvira, Lo 82; LDUCHESNE, Le concile d'Elvire: Bibl. de l'école des hautes études, fasc. 83, P 87; LECLERQ, L'Espagne chrétienne, P 06.

83. 1. Bußwesen. can. 7. De poenitentibus moechia e si rursus moechaverint. 45 Si quis forte fidelis post lapsum moechiae, post tempora constituta, acta poenitentia, denuo fuerit fornicatus, placuit nec in finem habere eum communionem. 1 gest. c. 304.

2 Jo 21 15.
3 Mt 16 18.

4 cf. AG 18 9. 10.

λής

30

1

« PoprzedniaDalej »