Obrazy na stronie
PDF
ePub

visset? Ita et pudoris servavit officium, et pietatis non omisit affectum. Quod si viro dicitur: Virginem ne consideres, ne quando scandalizet te (Eccli. 1x, 5) quid dicendum est sacratæ virgini, quæ si amet, animo peccat si amatur, et facto?

Hula, ut Neptunus prælati rivalis dolore incitatus, A 11 et 12): nec flere desiisset, nisi proximum cognoequis dicatur furorem immisisse, quo ejus magna potentia prædicetur; quod juvenem non virtute vicit, scd fraude decepit. Unde etiam sacrificium quotannis instaurant Dianæ, ut equos ad ejus immoletur aras. Quam virgineni dicunt, quæ (id quod etiam meretrices erubescere solent) amare potuit non amantem. Sed habeant, per me licet, fabulæ suæ auctoritatem; quia licet scelestum utrumque, minus tamen sit juvenem amore adulteræ sic flagrasse ut periret, quam duos, ut ipsi dicunt, deos de adulterio certasse: Jovem autem dolorem scortantis filiæ in medicum vindicasse adulteri, quod ejus curarit vulnera, qui Dianam in silvis adulteraverit, venatricem sane optimam, non ferarum, sed libidinum; sed ferarum etiam, ut nuda venaretur.

VII. Dent igitur Neptuno dominatum furoris, ut adstruant crimen incesti amoris. Dent Diane regnum in silvis quas incolebat, ut confirment adulterium quod gerebat. Dent Esculapio quod mortuum reformaverit, dummodo profiteantur quod fulminatus ipse non evaserit. Dent etiam Jovi fulmina quæ non habuit, at testificentur quæ habuit opprobria. Sed a fabulis ad propositum revertamur.

VII. Escis quoque omnibus quæ gignant membris calorem, parce utendum puto: carnes enim etiam aquilas volantes deponunt. In vobis quoque ales interior illa, de qua legimus: Renovabitur sicut aquila (1) juventus tua (Psalm. cu, 5), sublime tenens, virgineo præpes volatu superflua carnis nesciat appetentiam. Conviviorum devitande celebritates, fugiendæ salutationes.

IX. Ipsas visitationes in junioribus esse parciores volo, si forte deferendum sit parentibus aut æquali bus. Teritur enim officiis pudor, audacia emicat, risus subrepit, modestia solvitur, dum affectatur urbanitas: interroganti non respondere, infantia : respondere, fabula est. Deesse igitur sermonem virgini, quam superesse malim. Nam si mulieres etiam de rebus divinis in Ecclesia jubentur tacere, domi viros suos interrogare (I Cor. xiv, 34) de virginibus quid cautum putamus, in quibus pudor ornat ætatem, taciturnitas commendat pudorem?

XI. Maxima est virtus tacendi, præsertim in ecclesia. Nulla te divinarum sententia fugiet lectionum, si aurem admoveas, vocem premas. Nullum ex ore verbum quod revocare velis, proferas sed parcior loquendi fiducia sit. Copiosum quippe in multiloquio peccatum (Prov. x, 19). Homicida dictum est: Peccasti, quiesce (Gen. iv, 7 ), ne peccaret amplius: sed virgini dicendum est: Quiesce, ne pecces. Conservabat enim Maria, ut legimus, omnia in corde suo B quæ de Filio dicebantur (Luc. 11, 19): et tu cum legitur aliquod quo Christus aut venturus annuntiatur, aut venisse ostenditur; noli fabulando obstrepere, sed mentem admove. An quidquam est indignius, quam oracula divina circumstrepi, ne audiantur, ne credantur, ne revelentur : circumsonare sacramenta confusis vocibus, ut impediatur oratio pro salute deprompta omnium (3)?

XII. Gentiles idolis suis reverentiam tacendo deferunt. Unde illud exemplum proditur: Alexandro sacrificante Macedonum rege, puerulum barbarum qui ei lumen accenderet, excepisse ignem brachio, atque adusto corpore, mansisse immobilem, nec dolorem prodidisse gemitu, nec tacito pœnam indicasse fletu. Tanta in puero barbaro fuit disciplina reverentiæ, ut Chatura vinceretur. Atque ille non deos, qui nulli erant, sed regem timebat Quid enim timeret eos, quos si idem ignis contigisset, arsissent?

X. An vero mediocre pudoris exemplum est, quod Rebecca cum veniret ad nuptias, et sponsum vidisset, velamen accepit (Gen. xxiv, 65) ne prius videre- D tur, quam jungeretur? Et utique pulchra virgo non ́decori timuit, sed pudori. Quid Rachel; quemadmodum extorto osculo (2), flevit et gemuit (Gen. xxix,

(1) Ita mss. fere ad unum : nonnulli tamen, et om editi, sicut aquilæ.

(2) Versio Vulg. et aliæ cum textu Hebræo, oscu-latus est eam; et elevata voce flevit, et indicavit ei, etc. E quibus verbis quod hic de fletu pudicum illud osculum consecuto narratur, eleganter quidem et apposite ad materiam, tribuitur Racheli; cùm tamen ad Jacob referri oporteat. Et certe utesset aliqua in aliis idiomatis ambiguitas, aperte apud Lxx legure est, καὶ βοήσας τῇ φωνῇ αὐτοῦ, ἔκλαυσε.

(3) Omnes editi, depr. omnium, cum gentiles.... deferant. Mss. autem magno consensu nobiscum

XIII. Quanto melius quod quidam (4) in convivio patris adolescens jubetur, ne meretricios amores indiciis insolentibus prodat? Et tu in mysterio, Dei virgo, gemitus, screatus, tussis, risus abstine. Quod ille in convivio potest, tu in mysterio non potes? Voce virginitas prima signetur, claudat ora pudor, debilitatem excludat religio, instituat consuetudo naturam. Virginem mihi prius gravitas sua nuntiet, pudore obvio, gradu sobrio, vultu modesto; et prænuntia integritatis anteeant signa virtutis. NON SATIS probabilis virgo est, quæ requiritur, cum videtur.

XIV. Frequens sermo est: cum plurima ranarum murmura religiosæ auribus plebis obstreperent, sacerdotem Dei præcepisse ut conticescerent, ac reverentiam sacræ deferrent orationi; tunc subito circumfusos strepitus quievisse. Silent igitur paludes,

faciunt. Porro subjectam ephebi hujusce barbari historiam memorat V. Maximus lib. 11, cap. 3 de Pa

tientia.

(4) Editi, Quid quod quidam. Et infra, in ministerio.... tusses, risus abstine... in ministerio Dei non potes? Vocis, etc. Mss. vero ut intextu, nisi quod aliqui pro mysterio legunt cum editis ministerio. Cæterum hic indicatur Terentianæ fabulæ qua inscribitur Heautontimarumenos, Actus 11, ubi sub finem scene, admonetur Clitipho adolesceus, ut præsente patre mo destiam in convivio retineat: quoin loco ea verba leguntur: Gemitus, screatus, tussis, risus abstine.

homines non silebunt? Et irration: bile animal per A nesciant mentium religioni, quod deferunt aurium reverentiam recognoscit, quod per naturam ignorat : hominum tanta est immodestia, ut plerique deferre

voluptati (4)?

(1) Hujusmodi Liberianam orationem ita concludit S. Doctor: Hæc tecum sanctæ memoriæ LIBERIUS.

EPISTOLÆ ET DICTA.
(Coust. col. 421-464.)

EPISTOLA (1)

LIBERII PAPÆ AD OSIUM EPISCOPUM CORDUBENSEM.

(Anno 553 exeunte, aut 354 incunte..) De Vincentii episcopi Capuani legatione et lapsu. Quia in nullo conscientiam tuam beo præterire: multi ex Italia episcopi convenerunt, qui mecum religiosissimum imperatorem Constantium fuerant deprecati, ut juberet, sicut ipsi placuerat dudum, Concilium ad Aquileiam congregari. Vincentium Cap puensem cum Marcello æque ex Campania episcopo legationem nostram suscepisse sanctitati tu insinuo. De quo cum multa sperarem, quod el causam optime retineret, et judex in eadem causa cum sanctitate tua frequenter resedisset; credideram (2) integrum Dei Evangelium sua legatione posse servari. Non tantum nihil impetravit, sed et ipse in illam ductus est (3) simulationem. Post cujus factum duplici moerore confectus, mihi moriendum magis pro Deo decrevi, ne viderer novissimus delator (4), aut sententiis contra Evangelium accommodare consensum. EPISTOLA (5).

LIBERII PAPE AD CECILIANUM SPOLETINUM EPISCOPUM. (Eodem tempore.)

De eadem re.

Liberius (7) episcopus dilectissimo fratri Eusebio.

B

4. Me, frater carissime, ad solatium vitæ præsentis erigit invicta fides tua, qua secutus Evangeliorum præcepta, nullo genere a consortio sedis apostolicæ discrepasti: quod credo non sine Dei impulsu, qui digno (F. dignos) sibi in sacerdotio detinet, benevolentia complesse. Cum igitur post legationem Vincentius in illam ductus (8) est simulationem, reliqui per Italiam episcopi publica conventione coacti fuissent sententiis Orientalium obedire; Deo procurante, frater et coepiscopus noster Lucifer de Sardini supervenit, qui cum latebras causa interioris cognovisset, et pervenisset ad ejus conscientiam, sub occasione nominis Athanasii hæreticos hæc velle tentare; pro devotione fidei suæ subire voluit justum daborem, et ad Comitatum religiosi principis pergere ut tandem exposito ordine totius causæ, impetraret ut omnia, quæ in medium venerunt, in cœtu possent sacerdotum Dei tractari.

1

C

II. Itaque quia scio sanctum fidei tuæ calorem cum ejus animo concordare, prudentiam tuam peto, ut si procurante Deo habuerit te præsentem, per quoscumque potueris, sollicite excubare contendas, ut possitis universa, quæ fides catholica exigit, clementissimo imperatori insinuare: ut tandem aliquando deposita animi indignatione, faciat quod et quieti

Nolo te factum Vincentii ab intentu boni operis revocet, frater carissime.

EPISTOLA (6)

LIBERII PAPE AD EUSEBIUM VERCELLENSEM EPISCOPUM.
(Eodem tempore.)
De legatione Luciferi Calaritani episcopi ad Constan-

tium imp. ut concilium, quo res Ecclesiæ componantur, ab eo postulet. Ut Eusebius ipse illius adjutor sit quo petitionem impetret.

(1) Exstat inter fragmenta Hilarii fragm. vi n. 2, necnon apud Baronium ad ann. 353, n. 9, edita. Integram non esse, prima ejus verba apud Hilarium, Inter hæc, persuadent. Scripta est post recentem Vincentii in arelatensi synodo lapsum; adeoque circa exitum anni 553 aut circa initium anni 354.

(2) Apud Baron. desideratur integrum. In duobus D mss. habetur integrum jus Evangeliorum.

(3) In ilta simulatione eum ad id saltem tempus, quo Liberius et Osius in exilium ejecti sunt, perseverasse colligitur ex verbis Athanasii apolog. ad Constant. n. 27. Postea tamen a Damaso e synodo Romana ad episcopos Illyrici scribente laudari meruit, ut qui tot annis sacerdotium illibate servasset. Notandum est Athanasium loco mox citato paucis perstringere, quæ tum Arelatense, tum Mediolanense concilium consecuta sunt; adeoque licet de Vincentii simulatione loquens, Fortunatianum Aquileiensem, Heremium Thessalonicensem, omnesque occidentales episcopos ei adjungat, minime inde sèqui, ut hi omnes Arelate lapsi sint; sicut nec ex eo quod ibidem simul-Liberii, Osii, Paulini, Dionysii, Eusebii, Luciferi, etc. exilia commemorat, consequens est ut quia Paulinus ab Arelatensi synodo in exilium pulsus

est, cæterorum exilium non sit serius disserendum. (4) Apud Baron. delator existere : nam videtur sententiis accommodasse consensum.

(5) Ilanc epistola tenuem particulam nobis transmisit Hilarius fragmento vi, n. 2. Epistola autem eo ipso tempore, quo superior, scripta est.

(6) A Baronio ad annum 353, n. 20, et a Stephano Ferrerio Vercellensi episcopo ex ipsius Vercellensis ecclesiæ archivo exscripta atque edita est. In hac ut in superioribus Liberius Vincentii simulationem deflet; at solatii, quod nunc ex Luciferi Calaritani episcopi maguanimitate percepisse se memorat, in superioribus minime meminit: adeoque hanc illis aliquanto posterius scriptam esse liquet. Ad annum 354 videtur referenda.

(7) Ita Ferrerius. At Baron. Liberius fratri Eusebio. (8) Orationis integritas postulat, ductus esset simulationem et reliqui. Ad hanc violentiam episcopis Italis factam referre licet quod Athanasius apolog. ad Constant. n. 29: Occidentales episcopos vi non minima, imo violentia maxima gravibusque injuriis affectos esse, donec pollicerentur se in posterum nobiscum non communicaturos. Communionem igitur Athanasio negare, hoc erat Orientalium placitis obedire.

nostræ et saluti (1) suæ possit in omnibus convenire. A quod specialiter optat mentis tuæ erga Deum sincera Ex superfluo autem credidi, ordinationem causæ totius honorificentiæ tuæ litteris insinuare, cum supradictus frater meus vel ejus comites (2) in præsenti possint omnia relatione sua referre. Deus te incolumem custodiat, domine frater carissime.

devotio, cum fidei causa, in qua prima nobis spes est ad Deum, diligenter fuisset tractata, (6) ne eorum, qui nostram circa Deum observantiam mirari debent, possent finiri. Et dignum fuerat Dei cultore, dignum Imperio tuo, quod Christi pietate regitur et augetur, specialiter hoc ipsum pro reverentia sanctæ religionis, cui prudenter intentus es, clementiam tuam nobis ad hæc impetranda præstare.

EPISTOLA (3)

MISSA AD CONSTANTIUM IMPERATOREM A LIBERIO EPISCOPO
URBIS ROME PER LUCIFERUM EPISCOPUM.

(Anno 354.)
Constantium sibi placare, et concilium quo paci eccle.
siarum consulatur, ab eo impetrare conatur.
Gloriosissimo Constantio Augusto Liberius episcopus.
1. Constantii erga Liberium implacabilis animus.
Concilium pelitum. Obsecro (4), tranquillissime B
imperator, ut mihi benignas aures clementia tua tri-
buat, quo possit mansuetudini tuæ mentis meæ pro-
positum apparere. De Christiano enim imperatore et
sanctæ memoriæ Constantini filio hoc ipsum sine
cunctatione mereor impetrare. Sed in eo me laborare
intelligo, quia repetita satisfactione placabilem etiam
circa (5) reos animum tuum in gratiam meam revo-
care non possum. Sermo enim pietatis tuæ, jamdu-
dum ad populum missus, me quidem, quem patienter
oninia ferre necesse est, plurimum lacerat : sed ani-
mum tuum, qui lenitati semper vacat, qui numquam,
ut scriptum est, in occasum diei iracundiam servat,
retinere circa me indignationem miraculo mihi est. Ego
enim, religiosissime Imperator, tecum veram pacem re-
quiro, quæ non sit verbis composita interna dispositione
fallaciæ;sed præceptis Evangeliorum rationabiliter con-
firmata. Non Athanasii tantum negotium, sed multa alia
in medium venerunt propter quæ concilium fieri man-
suetudinem tuam fueram deprecatus: ut ante omnia,

II. Liberius de suppressis Orientalium litteris falso postulatus. Sed multi Ecclesiae membra lacerare festinant, qui confinxerunt me litteras suppressisse, ne crimina ejus, quem dicebantur condemnasse apud omnes paterent. Quas (7) illas litteras? Episcoporum Orientalium, et Ægyptiorum, quibus in omnibus eadem in Athanasium crimina continebantur? At satis omnibus clarum est, nec quisquam negat, nos Orientalium litteras intimasse, legi-se ecclesia, legisse concilio, atque (8) hæc etiam Orientalibus respondisse qui fidem et sententiam non commodavimus nostram, quod eodem tempore (9) octoginta episcoporum Ægyptiorum de Athanasio sententia repugnabat, quam similiter recitavimus atque insinuavimus episcopis Italis. Unde contra divinam legem visum est etiam, cum episcoporum numerus pro Athanasio major exsisteret, in parte aliqua commodare consensum. Hæc scripta, si Deo fidem (10) debet Eusebius qui missus fuerat festinans ad Africam, nobis reliquit : quæ ta

C

men postea omnia scripta, ne ad impetrandum forte concilium deessent, Vincentius qui cum cæteris missus fuerat Arelatum pertulit.

[ocr errors]

(1) Apud Baron. saluti tuæ. Rectius apud Ferrer. saluti suæ.

(2) Scii. Pancratius presbyter et Hilarius diaconus, uti declaratur in epistola sequenti.

(3) Ex Hilarii fragmento v nobis suppeditatur. Ibi epistola legatorum, hoc est, quam legati perferendam acceperunt, inscribitur. Ipsis una cum superiore tradita est. Baronius ad annum 354, n. 2, eamdem ex bibliotheca Patrum edit. Paris. exscripsit.

(4) Apud Baron. Opto; et mox, quo possim... aperire, pro quo possit...., apparere.

(5) Alludit ad id quod Athanasius in historia Arianorum ad monachos n. 68, sic explicat: Dum epis- D copi ablegarentur in exilium, accidit quosdam alios cædis vel seditionis vel furti reos pro sceleris modo condemnari: quos quidem post menses paucos rogatus ille, quemadmodum Barabbam Pilatus, a pœna absolvit servis autem Christi..... immortale se malum exhibuit.

(6) Apud Baron. nec eorum. Mallemus tunc eorum supplendo cause. Hoc enim sibi vult Liberius hic, quod infra epist. seu § 9, Eusebium spadonem alloquens repetit: Primum omnis de fide dissensio abscidenda est, ac deinde alia negotia excutienda.

(7) In ms. Pith. hoc est in archetypo fragmentorum Hilarii, quasi illas. Ex hoc loco liquet Orientales, hoc est Arianos, statim ut Liberium Julii loco suffectum rescierunt, litteras ad eum misisse calumniis adversus Athanasium refertas, vicissimque Ægyptios, missis cedem tempore litteris, calumnias illas depu

III. A criminibus sibi oblatis se purgat. Videt igitur prudentia tua, nihil in animum meum introisse, quod Deo servientibus non dignum fuerat cogitare. lisse. Id nimirum tunc ab utraque parte repetitum, quod Julio pontificatum ineunte Lentatum jam fuerat. Hoc de Ægyptiis nominatim Hilarius frag. iv, n. 2, testatur Quales litteræ ex Ægypto omni atque ab Alexandria ad Julium pridem de reddenda exsulanti Athanasio communione erant scriptæ, tales nunc.... ad Liberium datæ sunt de tuenda. Quemadmodum etiam Julius epist. 1, n. 9, quominus Athanasium ex Eusebianorum testimonio damnaret, inde se prohiberi af firmabat, quod innocentiam illius Ægyptii longe plures testabantur, ita et nunc Liberius eadem ratione Arianorum expostulationes refellit. Quocirca is papa Orientalium Ægyptiorumque litteras minime inter se consentientes exstitisse, atque ut eadem adversus Athanasium crimina continerent, procul abfuisse ostendit. Ille quidem litteras calumniis tam apertis plenas supprimere iis rationibus poterat, quibus antea Cyprianus epistolis 1 et 2, ad Cornelium cavisse se dicit, ne schismaticorum libellus conviciis refertus publice coram populo legeretur: sed querimoniæ cuilibet precludere volens aditum, ambarum partium litteras in ecclesia recitari curavit.

(8) Apud Baron. ad hæc; abundat præpositio ad. Mox magis placeret, quia iis fidem: ut hic indicet Liberius quid Orientalibus responderit.

(9) Apud Baron. septuaginta quinque: exemplaribus Hilarii ut et epistola II synodi Sardicensis ad Julium n. 2, refragantibus.

(10) In bibl. PP. debet Theosebius. Baron. habet

-Accipe aliud, quia tranquillitas tua patienter admittit. Manent legatorum (Vincentii et Marcelli) litteræ, qui ad clementiam tuam fuerant destinati, que nuper venerunt, quibus signi • ficant, propter turbationem quidem omnium ecclesiarum, se quidem ante succumbere sententiis Orientalium voluisse, proposuisse tamen conditionem, ut si iidem Arii hæresim condemnas-ent, hoc genere inclinati eorum sententiis obedirent. Placitum, ut ipsi significant, scriptura teste firmatur, itur in concilium; accipiunt cum deliberatione responsa, Arii doctrinam se damnare non posse; Athanasium, quod solum exigebant, communione esse privandum. Hinc jam clementia tua hoc quoque consideret, recle catholicæ religionis jure servato, an hominis causa debeat diligenter excusseque tractari.

VI. Liberius concil um enixe postulat.-Unde iterum atque iterum mansuetudinem tuam atque animum tuum Deo devotum rogamus, per ejus virtutem qui se in defensione tua (5) quantus sit universis mortalibus approbavit, ut habens ante oculos ejus beneficia, qui imperium tuum in omnibus regit, hæc in cœtu episcoporum diligenter facias cum omni consideratione tractari : ut pacatis per te, Deo favente, temporibus, tranquillitate tua consentiente, sic omnia discutiantur, ut quæ fuerint judicio sacerdotum Dei confirmata, cum constiterit omnes in expositionem fidei quæ inter tantos episcopos apud Nicaeam præsente sanctæ memoriæ patre tuo confirmata est, universos consensisse, cum exemplo possint in posterum custodiri: ut ipse Salvator, qui desuper mentis tuæ propositum intuetur, in tanta rerum expeditione lætetur, causam fidei et pacis etiam reipublicæ necessitatibus non immerito pra posuisse.

Ad exorandum igitur VII. Legatos commendat. tuam, mansuetudinem ut benevolo animo allegationes nostras audire digneris, fatrem et coepiscopum meum sanctum virum Luciferum cum Pancratio (6) presbytero et Hilario diacono placuit proficisci. Quos credimus de clementia tua ad pacem omnium ecclesiarum catholicarum non difficulter posse concilium impetrare. Dei omnipotentis clementia te nobis custodiat, clementissime ac religiosissime Auguste.

1555

Testis autem mihi est Deus, testis est tota cum suis A si synodo proposita.
membris Ecclesia, me fide et metu in Deum meum
cuncta mundana, ita ut evangelica et apostolica ra-
tio præcepit, calcare atque calcasse. Non furore te-
merario, sed constitu:o atque observato jure divino,
atque in alio ministerio ecclesiastico vivens, nihil
per jactantiam, nibil per gloriæ cupiditatem, quod ad
legem pertinebat implevi: et ad istud officium, testis
est mili Deus meus, invitus accessi; in quo cupio
quidem sine offensa Dei, quamdiu in sæculo fuero,
permanere. Et nunquam mea statuta, sed apostoli-
ca, ut essent semper firmata et custodita, perfeci.
Secutus morem ordinemque majorum, nihil addi
episcopatui urbis Roma, nihil minui passus sum: et
illam fidem servans, quæ per successionem tanto-
rum episcoporum cucurrit, ex quibus plures marty- B
res exstiterunt, illibatam custodiri semper exopto.

IV. Cum Orientalibus cur communicare nequeat. Denique jam me aperire causam pietati tua sollicitudo ecclesiastica atque ipsa devotio persuadet. Significant Orientales paci nostræ velle conjungi. Qua est pax, clementissime imperator, cum sint ex partibus ipsis quatuor episcopi, Demophilus, Macedonius, Eudoxius, Martyrius. qui ante (1) annos octo, cum apud Mediolanum Arii sententiam hæreticam noluissent damnare, de concilio animis iratis exieaut runt? Horum, si fas est sententiis, quale sit, æquiquid periculi habeat, commodare consensum, tas et clementia tua poterit æstimare. Non est novum, quod nunc subtiliter et sub occasione nominis Athanasii attent tur. Manent litteræ (2) Alexandri episcopi olim ad Silvestrum sanctæ memoriæ destinatæ, quibus significavit ante ordinationem Athanasii, undecim tam presbyteros quam etiam diaconos, quod Arii bæresim sequerentur, se Ecclesia ejecisse: ex quibus nunc quidam extra Ecclesiam catholicam foris positi dicuntur sibi conciliabula invenisse, quibus asseveratur etiam Georgius (3) in Alexandria per litteras communicare. Que ergo pax potest esse, tranquillissime imperator, si (4) exhibitis episcopi, ut nunc peritaliam factum est, cogantur talium sententiis obedire?

C

V. Athanasii damnatio qua conditione in Mediolanen

Theosebius, et ad marg. Theobadius. Num is notatur Eusebius eunuchus, qui et postea ad Liberium cum muneribus missus est, ut eum ad obsequendum Constantii voluntati induceret.

(1) Post Athana ium lib. de Synod. Socrates lib. 11, c. 19, narrat, Orientales triennio post concilium Antiochi e, anno 341 habitum, prolixam fidei formu Jam conscripsisse, eamque per Eudoxium, Macedonium et martyrium ad episcopos Italiæ misisse. Ex horum legatorum adventu, et concilii apud Mediolanum celebrandi, et ab ipsis fegatis, pro Occidentalium more, ut Arianam haeresim prædamnarent exigendi, probabiliter nata est occasio, uti jam apud Hilarium in hunc locum observavimus.

(2) Encyclica scilicet, quas Socrates lib. 1, c. 9, Historiæ suæ inseruit. Exstant et apud Athanasium PATROL. VIII.

[blocks in formation]

EPISTOLA (1)

LIBERII PAPÆ AD EUSEBIUM EPISCOPUM VERCELLENSEM. (Anno 351.)

Ut legatis ad Constantium pergentibus se adjungat. Liberius episcopus dilectissimo fratri Eusebio. Remeante filio meo (2) Callepio ad patriam suam, optimum credidi per hunc sanctitatem tuam salutare, domine frater charissime, orans Dei clementiam, ut salvus atque hilaris litteras meas accipias. Sane quia scio invictum animum tuum fideliter agere quæ Deus præcepit, commendo tibi fratrem et coepiscopum nostrum Luciferum, sed et charissimos filios meos Pancratium presbyterum et Hilarium diaconum, qui pro statu Ecclesiæ animo virili et virtute deifica, tempore tempestivo, aggressi sunt (3) contra inimicos Ecclesiæ, quos Deus spiritu oris sui destruet. B nientes machinati sunt, possint in melius reformari.

A rio diacono, fida dignareris solatia exhibere, nec te posses is denegare, quos sciebas pro devotione fidei sue tantum laborem itineris suscepisse. Magnum itaque levamen animus meus ex lectione litterarum tuarum accepit: imo causam ipsam in melius proficere posse, Deo favente, quod fratres nostros deserere noluisti, jamjamque confido. Labora itaque ut bonus miles, qui præmium æterni imperatoris exSpectas, et virtutem animi, qua te cio mundi hujus illecebras contempsisse, adversus eos qui Ecclesiæ quidem luce orbi sunt, præbere ( seu, exserere) contende. Habens utpote contemptum vitæ istius, veridicum te sacerdotem ostende: ut laborantibus vobis pro Ecclesiæ statu, concilium possit celebrari; ut omnia, quæ in præjudicium fidei subtiliter e diverso ve

Scio enim ferventem spiritum Dei esse in te, ut simul cum eisdem aggrediaris : ut fides, quæ ab Apostolis tradita est Ecclesiæ catholicæ, nullo modo irrumpi possit (certe dignaris retinere si leges publicar absentem non (4) condemnant): ut eorum consortio jungat se fides tua, et similis ubi fuerit, adsit sanctitas tua, uno colloquio, uno consilio id agatis, quod Deo et angelis ejus placet, et Ecclesiæ catholicæ expedit. Pro hoc labore præmium cœleste, coronam immarcescibilem, hæreditatem regni cœlorum Christus Dominus noster retribuat vobis. Salutamus omnes qui tecum Deo fideliter serviunt. Salutate omnem clerum... Deus te incolumem custodiat, domine frater charissime.

EPISTOLA (5)

LIBERII PAPÆ AD EUSEBIUM EPISCOPUM VERCELLENSEM.

Quanta lætitia affectus sit Eusebii litteris, quibus cum se legatis ipsius adjunxisse didicit. Fortunatiano Aquileiensi episcopo se pariter scripsisse eis, ut cum excubet, et si opus sit, suam eis præsentiam non negel.

Liberius episcopus dilectissimo fratri Eusebio. 1. Laus pietatis Eusebii.— Sciebam, domine frater charissime, quod Spiritu Dei fervons in causa fidei, quæ nos potest Domino commendare, fratri et coepiscopo nostro Lucifero, et Pancratio compresbytero no tro, qui simul erat profectus cum filio meo Hila

(1) Tabulis ecclesiæ Vercellensis hanc debemus epistolam, quam Baronius ad annum 354, n. 6, et Stephanus Ferrerius exinde vulgarunt. Scriptam esse apparet post legatorum profectionem, sed antequam D hi in Gallias pergentes Vercellis transissent, adeoque non longe post duas superiores.

(2) Baron. ad marg Calepodio. Sardicensi concilio Calepodius Neapolitanus episcopus subscriptus legitur: sed ecclesiastico more Liberius episcopos fratres, non filios appellare solet. Neque de episcopo ad ecclesiam sum redeunte, sed de laico ad patriam remeante hic videtur loqui.

(3) Addit Baron, ad marg. pugnare. Nullum verbum hic desiderari suadet eadem mox repetita locuLio, ut simul cum eisdem aggrediaris.

(4) Hoc est, condemnari non vetant.

() Ex eodem Vercellensis ecclesia archivo pri mum apud Baronium, ad ann. 354, n. 8, tum apud Steph. Ferreriam prodiit. Scripta est postquam Ensebius, a Liberio ut se legatis ipsius adjungeret rogatus, voluntati ejus parere se rescripsit, sed antequam

Hunc laborem, quem egregia fides tua melius novit, æterna præmia comitantur: cui quemadmodum insistere debemus, etiamsi exhortatio frigesceret, fervens Spiritus sanctus, qui in te est, propter unitatem sanctæ Ecclesiæ per momenta animum tuum stimularet ad majora solatia.

II. Etiam ad fratrem et coepiscopum nostrum Fortunatianum (6), quem sciebam neque personas bominum vereri, et futura magis præmia cogitare, litteras erogavi; ut et ipse pro sinceritate pectoris, et pro fide, quam se scit etiam cum discrimine vitæ præsentis custodisse, etiam nunc vobiscum dignaretur excubare. Quem quidem scio pro sanctitate pectoris sui indubitanter et consilio suo prudentiam C vestram firmare, et si ita vobis placuerit, præsentiam suam in nullo dilectioni vestræ negare. Deus te incolumem custodiat, domine frater charissime. EPISTOLA (7)

LIBERII PAPÆ AD EUSEBIUM, DIONYSIUM ET LUCIFERUM IN
EXILIO CONSTITUTOS.

(Anno 355.)
lis de confessionis gloria gratulatus, illorum orationi-
bus se commendat, et ut de universis quæ Mediolani
gesta sunt se certiorem faciant rogat.

1. Liberius exilium desiderat gloriansque de falsorum fratrum persecutione. Quamvis sub imagine pacis,

--

Liberius legatos suos ad imperatorem pervenisse resciret, ut ex eo colligitur quod de Fortunatiano scribit. Pertinet igitur et hire epistola ad annum 351.

(6) Apud Ferrer. Fortunianum, mendose. Is est Fortunatianus Aquileiensis episcopus, qui postea Liberio ipsi labendi auctor fuit. ¡iune in imperatoris comitatu tum exstiti-se, aut non procul abfuisse, aut etiam legatos Vercellis vel alibi in itinere moram aliquam fecisse, Liberius innuit, ubi se Fortunatiano ut cum legatis excubet, ac si ipsis placuerit, præsentiam suam non neget, scripsisse significat.

(7) Apud Hilarium exstat frag. vi ex mss. Remig. et Pith. necnon apud Baronium ad annum 355, n. 32, et Stephanum Ferrerium e tabulis ecclesiæ Vercellensis et Vaticano codice exscripta. Non longe post Mediolanensem synodum, quæ anno 355 et, ut eruditis quidem videtur, ineunte habita est, antequam Liberius ipse Mediolanum vocaretur, immo et antequam quæ prædicta in synodo fuissent acta certo el accurate didicisset, adecque circa medium annum 355 scripta est. Baronius ad an. 355, n. 34, tum ad Euse

« PoprzedniaDalej »