Obrazy na stronie
PDF
ePub

et solus sit, assimilata esse voluit; et non ipsa A verit potius quam de nibilo. Quod enim super illum unum: sed illud quod est unum esse, hoc Tó primo est, absconditum ov est. Absconditi vero voluit ipsa multa esse. Forsitan dices, o Candide, manifestatio, generatio est. Siquidem et potentia Meus hic sermo est et secundum istam rationem, operatione & generat nibil enim sine causa in dico, ex iis quæ non sunt, natum esse Filium Dei, generatione. Et si Deus causa est omnium, causa secundum electionem, non secundum generationem. est et To Tos in generationem: quippe cum Sed un ora quæ esse diximus? numquid ea quæ om- super τὸ ὂν εit, vicinius cum sit τῷ ὄντι, et ut nino non sunt? Sed jam in confesso est, quod pater ejus et genitor. Etenim gravida occultum habet non etiam in confesso est, quod quæ non sunt, quod paritura est. Non enim fœtus non est ante par juxta modos dicuntur quatuor ex quibus duo juxta tum, sed in occulto est et generatione pervenit nibilum omnino, et juxta super omnia: alii vero in manifestationem & operatione, quod fuit & potenjuxta alterius naturam, et juxta quod nondum est; et tia. Et, ut quod verum est dicam, & operatione o tamen est potentia ad esse, et nondum actione esse. vros, etenim foris operatione generat. Quid autem generat? quod fuit intus. Sed quid fuit intus in Deo? nihil aliud quam ô»; verum quippe rò öv : magis autem póo, quod est úжɛρáva тоû пAVTÒS ÖVTOS: genus, inquam, quod est ens super entis entia, o jam operante potentia. Hic est Jesus Christus. Dixit enim ipse: Si interrogaverit, Quis te misit? dicito, ò än (Exod. 11, 14). Solum enim illud v semper öv, ó ¿v est.

XV. Filius ergo Jesus Christus rà μèv övra, et solus natus filius: quia ille po nihil aliud genuit quam ante omnia et omnimodis perfectum &; quod non potest esse cum altero, et quoniam quod omnimodis perfectum est, altero non eget. Universale enim ov, et solum öv, et unum et super genus generale, unum est et solum öv. Quoniam vero istud v, non illud y est quod perfectam potentiam habet, potentia natum est illud, ante om nia quæ vere sunt, et quæ sunt apxuïa övta, áŸ'áv Tάvra eiti. Ipse est, inquam, a quo sunt omnia que sunt, et per quem, et in quo. Hujus gratia & quod operatione est, imago est illius toũ övtos, quod potentia est, secundum nullum progressum semper in semetipso manens.

XIII. Quid igitur Deus, si ne unum quidem est neque quæ vere sunt, neque quæ sunt, neque quæ non vere non sunt, neque quæ non sunt? Ista enim præ- B stat Deus ut causa, istis omnibus. Eorum autem qua vere non sunt, Deum esse, nefas est suspicari. Necessario enim Deum per prælationem et eminentiam tv övt dicimus, supra omnem existentiam, supra omnem vitam, supra omnem cognoscentiam, super omne ὂν, εἰ πάντων ὄντων ὄντα : quippe iniutelligibile, infinitum, invisibile, sine intellectu, insubstantiale, incognoscibile: et quod cum super omnia, Dihil tamen de iis quæ sunt et quoniam supra quæ sunt, nihil de his quæ sunt: μn ov ergo Deus

est.

C

XIV. Quid autem istud τὸ μὴ ὂν, super τὸ ὂν est? quod intelligatur ut ὖν, neque ut μὴ ὂν omnino : sed ut in ignoratione intelligibile, quoniam v, et quoniam μǹ ov; quod sola sua potentia, Tò öv in manifestationem adduxit et genuit. Est autem 26705, istud sic se habere. Quid vero Deus qui supra > est, ab eo quod ipse est, sicut ipse est, ὄντα produxit? An ab alio? an a nullo? Ab alio? Sed quo alio? Nihil enim ante Deum fuit. Sed neque ex altero ut Deo, quoniam nihil ei par. A nullo? Sed quomodo? Si enim tò v produxit, verum est dicere quoniam a semetipso qui super rò & est, to v genera

[blocks in formation]

VARIORUM NOTÆ.

Et quoniam supra quæ sunt. Sic Mabill. At Orthodox. quoniam est supra quæ sunt.

XIV. Intelligatur. Mabillon., non intelligatur. Fortasse rectius ex seqq.

Quid vero Deus qui interpungit duxit.

A nullo? sed quomodo? Mabillon. A nullo igitur. Et quomodo Deo? Paulo post, vò öv generavit quamquam de nihilo. Perperam.

Ta produxit? Mabill. sic

pro

XVI. Quid deinde? Dicimus Jesum tò v primum, ante omnia, per quem omnia quæ sunt. Hoc est enim nomen super omne nomen principium enim nominum to ov, et principium substantiarum, sicut

Quid vero Deus? qui ὄντα

Quod enim, etc. Mabillon. Quid enim supra bo primo (sic) est? absconditum ov est. Mox in generatione

est.

Causa est et To Tos, etc. Heic Mabillon. lectionem expressimus. Orthodox. omissis causa est, sie: el To övtos. In generatione quippe cum super rò v sit, vicinus, cum sit voor, et pater cjus et ge

nitor.

potentia. Ita Mabill. At Orthodox. et generatione provenit in manifestationem ör, el operatione quod jam fuit a potentia.

"Ov jam. Orthodox., quod jam nullo sensu. XV. Tà μévővta. Sic Orthodox. pag. 464, lin. ult., ubi legendum videtur τοῦ μὲν ὄντος. Hæc autem non agnoscit Mabillon. Quæ vero statim sequuntur, et solus natus filius habent eadem Orthodox. pag. 465, circa med. pluribus importune interjectis. Videsis observata superius ad § 11. Cæterum omnia rite intercurrunt apud Mabillon, pag. 24, sub fin.

Ante omnia perfectum v. Hæc desunt in Or

thodox.

Et generatione

Potentia natum est istud v. Hæc vicissim desiderantur apud Mabillon.

quiescens et silens óyos: ut videas necessitatem cognoscendi, non genitum esse óyov multo magis quam ipsum fieri ex iis quæ non sunt.

frequenter et in multis declaravi. Rursus Jesum A genitus est 26795, cum Deus ipse λóyos sit, sed Christum to v naturaliter circa Deum esse, et magis et in principio λόγον, et ipsum istum λόγον Deum esse dicimus. Deinde tres per epoxidiz Joannem, alovious quæ confitemur: et dicimus hoc ita se habere. Dictum est enim quod in principio sit óyos, et ut tu dicis, non est principium quod præcedit aliud principium: sine principio enim principium, si quidem et est dicitur principium. Qui igitur in principio fuit, ex alvos est, sive in Deo sive circa Deum (Joan. 1, 1). Erat enim circa Deum óyos, et in principio. Ergo semper fuit. Si semper fuit, necesse eum est esse, non cum iis quæ non sunt, neque factum esse. Dicit Joannes (Ibid. 18): Deum nemo vidit umquam. Rursus (Ibid.): Unigenitus Dei

XVIII. Quid deinde cognoscentia nostra? quemadmodum fertur? quomodo movetur circa óyov? Non sic λoyo videt, quasi aut propter aliud est, aut alterius est juxta quod est. Ad hoc est, ut aliud esse constituat, et omnino non aliter. Pater ergo et generator omnium 26705, per quem omnia effecta sunt, et sine quo factum est nihil. Sed αὐτοῦ τοῦ λόγου potentiam, aliud constituendi et faciendi potentiam, sic non oportet intelligere et audire, sicut in omnium causa. Ipse enim constitutus est etiam et αὐτοῦ τοῦ λόγου. Si enim prima causa non solum

9

filius qui est in gremio patris, ipse enarravit. Habe- B aliorum omnium causa, sed sui ipsius est causa. } mus igitur ista eadem, quoniam Jesus Christus

Deus ergo a semetipso, et Deus est.

XIX. Sed quoniam esse hoc ipsum, quod est moveri et intelligere, hoc est agere; primum est potentia; et constitutiva potentia, primum, inquam, est. Necessario igitur ipsum esse præcedit. Ergo et intelligere et moveri et agere ab eo est, quod est esse. Est autem secundum quod est, in actu esse: hoc est filium esse; et magis istud, quam illud ipsum esse quod est pater; quod est esse, hoc est agere et operari. Non enim aliud ibi esse, aliud operari. Simplex enim illud unum, et unum et solum semper. In patre igitur filius, et in filio pater.

XX. Quomodo igitur effectum est? quomodo filius et pater, si simul? Neque solum simul ambo, sed unum et solum et simplex. Sed hoc non oportet quærere, sufficit enim credere. Dicamus igitur, cum fas est. Primum manifestum est; quoniam Xóyos neque aliud, neque ab alio, sed circa Deum. Dicit enim Evangelium: In principio erat hoyos, et 2670s erat circa Deum (Joan. 1, 1). Rursus dicit : Unigenitus filius qui est in gremio patris (Ibid. 18). Quomodo ista dicta aut accipis aut intelligis? Romani pos Toy Ozov, apud Deum dicunt, quasi ad intus, vel penitus intus, id est in Dei existentia : et hoc verum. In eo enim quod est esse inest et operari. In Deo enim λóyos: et sic in patre filius.

NOTÆ.

Potentia. Mabill. in potentia.

Deus est loyos. Sic Mabillon. Male Orthodox. Deus et λόγος.

XVIII. Quomodo mov.Mabillon. ita distinguit: quomodo movetur? juxta λóyov? Et mox legit quoniam pro quasi.

[ocr errors]

by est, quoniam λóyos est, quoniam in principio fuit, quoniam circa Deum fuit, quoniam in gremio fuit et est. Ipsa oninia nonne manifeste et dilucide signifi1 cant, filium Dei esse cui attribuuntur ista, v et ante omnia ; si pater Deus, antequam est, esse potentia accipitur ipsius quod vest? Quod quidem & a sua potentia in suo patre exsilivit; ipsum to v manifestationem accipiens, quod fuisset occultum : et ista, divina et ineffabilis generatio est. Exterminandum igitur dogma est, ex iis quæ non sunt, esse sive prodiisse Jesum.

[ocr errors]
[ocr errors]

C

XVII. Videamus rursus aliud. Ayos est Jesus. Quid igitur est λoyos? Dico; quoniam est patrica quædam activa potestas, et quæ immota sit, et quæ se ipsam constituunt, ut sit in actu, non in potentia. Si ergo istud sic est, quare os circa Deum erat? Necessario circa id ipsum, ut per autóv 260 omnia gignerentur, et sine ipso nihil. Operatur ergo Deus per óyov, et semper operatur óyos. Est ergo activa potentia immota, et quæ semper operetur, et que constituat, ut sit actione quod fuit potentia. Istum ergo dicimus, quod in principio fuit. In principio autem esse, non generatum esse significat. Et vere propterea Deus est óyos, quoniam in principio fuit sicut Deus, et circa Deum fuit. Non

VARIORUM

XVI. Rursus, etc. Mabillon. Rursum vero Jesum, D non λόγον circa Deum esse diximus.

Deinde, etc. Hæc est lectio Orthodox. At Mabillon.: Clamat resipsa per cerviceni Joannem : Eones etiam confitentur istud sic se habere. Utrobique sane mendose.

Ex aivos. Mabill. ex æterno.

Erat enim circa Deum óyos. Heic dubio procul ad Joan 1, 1. respexit Victorinus: sed minus recte tum heic tum sæpius infra, sacri textus verba πpòs Toy εby, circa Deum vertisse videtur. Agnoscit tamen ipse Vulgata lectionem apud Deum infra § 20, illamque circa Deum respuit § 26.

Quoniam Jesus Christus. Mabill., quoniam Deus v est. Et mox in gremio Dei est.

Esse sive prodiisse Jesum. Mabill. esse Deum.

XVII. Immota. Perperam Mabill.heic et paulo post, in motu: apud quem paulo ante recte patrica sive patria, pro quo mendose patriam in Orthod

[ocr errors]

Causa. Mabill., causando : quod non placet. Et mox constitutivus, pro constitutus. Optime, meo quidem judicio.

Sui ipsius. Mabillon. sibi ipsi
Loyos, el Deus est.

[blocks in formation]

XIX.-Quam. Ita cum Mabill. legere malim, quam cum Orthodox. quoniam.

XX. - Sed hoc, etc. Male apud Mabill. si hoc oportet quærere? Mox ibid. Dicamus in quantum fas est.

Romani, etc. Sic Mabill. apud quem tamen desunt quasi ad intus. Orthodox. Romani æρòs tòv öνTK dicunt quasi ad intus, etc.

Causa enim est, ipsum esse ad actionem: oportet A ter ista duo to poovcov; quia idem est, quod subenim esse primum, cui inest operari et hoc est stantiæ unius ejusdem est. Unum utique est una Deus. Ista ergo duo, duo dico secundum virtutem : actio quippe cum ipsum agere et esse sit. Hic est secundum autem intelligentiam simplicitatis, dico filius, hic a patre, hic circa Deum, hic qui in gremio solum. Si igitur principium causa patris, hic est intus, hic est foris. Opere enim foris, ipsum esse ad operationem et actionem, generatur in eo quod est esse intus: et in Patre ipse Deus in agere ab eo quod est esse. Esse autem pater est: Deo, qui idem omnino est ei actione autem qui operari ergo filius. sit filius. Et ubicumque est, et esse est et actio et isto modo, et pater est et Deus est, et filius est et 5.

unum

est

XXI. Quæ igitur generatio est, aut apparentia generationis? Primum autem si oportet istud dicere, ne quis par temporis accipiat. Primum, secundum intelligentiam dico. Primum igitur dicimus in semetipsum conversum, et moveri et intelligere intus in requie positam beatitudinem, omnimodis perfectam custoditam. Est autem ipsum beatitudinis

XXIV. Ubi igitur est ille nefarius intellectus et blasphemus? Ubi habet locum aliud quid esse, ct ab alio habet locum? Ubi est quod amplius dicit, ex nihilo esse Jesum Christum, filium Dei? Ubi est illud, quod nihilum est? Quomodo quod nihilum est, potest incidere in Deum aut in cogitationem Dei?

et magnitudinis Dei, et intus et foris, et moveri et B Vera enim excogitatio, ex veris est. Porro quod verc

operari. Omne enim quod est omne, et intus et foris est. Quomodo istud, et intus et foris, Deo existente et in omni et in toto, postea dicendum.

non est, falsum est. Non igitur excogitat Deus, quod vere non est. Sed nos fallit, quoniam Dei potentia in isto magis credimus, si ab iis quæ vere non sunt, efficiat ea quæ vere sunt. Sed in quantum Dei potentia omnia potest, in tantum juxta quod potentia est, nihil aliud generat quam quorum potentia est ut sint. Eorum autem quæ verc non sunt omnimodis, omnino nulla potentia est.

XXII. Nunc autem accipe causas intelligendi, upao temporis penitus abesse, si juxta prius et posterius, omnino sine tempore effectis omnibus. Ex æterno enim omnia. Deus igitur omnimodis perfectus, et super omnimodis perfecta is qui ommia creavit, et qui omnium causa est: non illud ipsum solum, quod unum fuit et solum; sed et multa et omnia quæ potentia sunt esse, fuit et voluit esse omnia. Alia vero, sine actione, quomodo possibile fuit esse? Exsilivit igitur Dei voluntate actio ipsa autem actio, Dei voluntas fuit: simplex enim omne ibi. Ayos ergo qui est in Deo, ipse Deus C est, ipse voluntas, ipse intelligentia, ipse et vita, ipse actio ex se genito motu, ab eo quod est esse, processit in esse suum proprium: id est, in quo est agere; apparuit ipsum agere, quod quidem effecit omnia. Ipsum vero natum est ab eo quod est esse, in id quod est agere; habens in eo quod est agerc, et esse. Sicut illud esse, et agere habet et esse : Sic hoc, agere habet et esse. Ipsum autem agere, hoc est esse; ut illud esse, hoc est quod agere. Unum ergo et simplex, ista duo.

ex

XXVI. Sed dicunt quidam sacrilegi: Si circa Deum fuit Xóyos, et supra gremium Dei exsistens filius, non intus in gremio, sed foris intelligitur. Quid vero? Anima homini inspiravit Deus ex se, intus omnium autem creatorem, liberatorem ac XXIII. Id si ita est, neque ex nihilo Jesus, qui ab sanctificatorem illius ipsius animæ, et totius corpoeo quod est esse, apparuit actio; cum ipsa actio, ris redemptorem et erectorem, non ex intus? et hoc fuit quod est esse neque non est prop- Nonne angelicam naturam ex intus emisit? Quando VARIORUM NOTÆ. Et hoc est Deus. Hæc desunt apud Mabill., fortassis D incuria exscriptoris.

In id quod est agere. Sic Mabill. At Orthodox. in quod est agere.

Sic hoc agere habet et esse. Hæc desunt in Or thodox., quæ sumpsimus ex Mabill.

XXIII. Et hoc fuit. Mabill. et in eo fuit. Neque non est, etc. Mabill., neque non époseios, quia esse quod substantiale est, unum utrique est, una actio quippe, etc.

et

Qui idem omnino est ei. Hæc desunt apud Mabill.

Principium. Deest item hæc vox apud Mabill. Et mox ibid. legitur ad actionem tantum. Paulo post ibid. generatur autem genere. Male.

XXI.-Generationis. Mabill. actionis. Mox neque emphasim. Non recte.

In semetipsum. Mabill., esse in semetipsum. Et mox custodit pro custoditam.

In omni. Sic optime Mabill. At Orthodox. homini. Pessime.

[blocks in formation]

XXV. Quomodo ergo nulla existente potentia eorum quæ vere non sunt, effecta est actio eorum que sunt? Quippe si est Dei potentia, ut ad esse ducantur ea quæ esse non possunt, jam secundum potentiam habent esse, vel sunt, illa ipsa quæ omnino ioi un vra. Et idcirco non esse illa diximus, quæ in abscondito posita et in potentia, nondum tamen apparuerunt in actione. Fuerunt enim omnia in Deo. Eorum enim omnium quæ sunt, Xóyos semen est. Aóyos enim in Deo in operatione, id est in virtute Dei, qui est filius Dei, apparuerunt omnia quæ facta sunt.

:

XXIV. Habet locum. Ista redundare videntur, si admittatur interrogatio. Magis placet hujusmodi lectio Mabill. Ubi habet locum aliud quid esse et ab alio, et magis ex nihilo Jesum Christum et filium?

XXV.-OVTA. Hanc vocem desumpsimus ex Mabill. quæ desideratur in Orthodox.

Et erectorem, etc. Mabill et e rectorem in angelicam virginem non intus emisit?

namus nec appellamus: quemadmodum dicimus, Vivit Deus, intelligit Deus. Proinde a nostris actionibus nominamus actiones Dei, existente tamen illo super omnia; neque tantum existente, sed quasi existente, οὐδὲ ὄντως ὑπάρχοντος, ἀλλὰ ὄντος μικροῦ úпáρxovτos, Isto etiam modo substantiam, existen tiam, et cætera hujusmodi apponimus Deo, et ejus essentia ovcíav aliter dicimus, aliter se habente substantia creata ad quod inest sibi, et ad suum etiam

esse.

autem hominem de terra formavit, et altera pecora A habentes in intellectu, quoniam non proprie nomiet quadrupedia, et rursus ex aqua animantia cuncia, et ceterorum in aere ea ex alio in aliud, et illud ex quo primum ex iis quæ non sunt: Jesum vero unde dicis? Ante omnia namque filius. Num ergo ab inani, et omnino de nullo? Deinde corpus ejus formavit: animam vero aut spiritum corpus non habuit, antequam in mundum ingrederetur? Habuitne animam? Eam igitur insufflavit, sive insibilavit : neque enim in eum. Quomodo enim in ipsum, cum nondum haberet corpus? Sed si quod insibilavit, fuit id ipsum filius. Si istud ita est, est ergo a Deo filius: sic et spiritus. Non enim ex nihilo spiritus. Dicit enim Deus (Isa. XLII, 3): Omnem spiritum ego emisi. Insufflando ergo, super se insufflavit Deus, et sic natus est filius : non ergo fecit illum Deus. Non B ergo circa Deum vel supra gremium foris est, sed intus. Utrumque testificatur David dicens (Zach. XII, 1): Eructavit cor meum Verbum bonum. Non ergo, quod est filius, factum est, sicut omnia : contra id quod dicit Deus. Nam si factus est; antequam fieret, non erat Verbum Dei.

XXVII. Quid igitur dicimus? Nonne est necessarium confiteri, si Verbum fecit omnia, primum omnium esse Verbum, velut Verbum omnimodis Verbum, Verbum quod nos et prophetæ et evangelistæ nominamus óyov et filium? Moses sic dicit (Gen. 1, 1): In principio fecit Deus cœlum et terram. Secundum Aquilam hoc idem sic: In capitulo fecit Deus ut Hebræi Mosis dictum pronuntiant: sive in principio, sive in capitulo, in Christo eum fecit C Deus. Principium ergo et caput, Christus. Et hoc frequenter dicitur: Creavit omnia in Christo. Aoyos enim Christus ut semen est omnium. Primus ergo Christus: ante enim omnem creaturam fuit. Unde igitur Christus? Si Verbum est, a Deo : si voluntas, a Deo : si autem motus aut actio, a Deo et si ipsum agere et esse est, juxta ipsum esse pater est, filius autem actio est et quoniam ipsum esse actio est, et agere est esse; idcirco ὁμοούσιον et pater αὐτὸς λόγος.

XXVIII. Sed quomodo ouoovorov, nondum exsistente substantia? Nomina vero ab iis quæ posterius sunt, et ab iis quæ post Deum, et inventa et assumpta sunt. Et quoniam non est invenire nomen dignum Deo, ab iis quæ scinus nominamus Deum;

VARIORUM NOTÆ.

Et rursus, etc. Mabill. et rursus ex aqua animam D viventem avium, et aliorum in aqua; et hoc ab alio in aliud; et hoc est ab his quæ non sunt: Jesum vero, elc.

Omnem spir. Mabill. Omnes spiritus ego emisi însufflando. Si ipse insufflavit: a Deo filius et natus est filius: non fecit illum Deus.

Primum omn. Mabill. Primum esse Verbum, et Dei generatione esse Verbum umversale, Verbum omnimodis, perfectum Verbum, quod, etc.

Ut Hebr. Mabill. et Hebræi: Sive in capitulo sive in principio, in Christo fecit Deus.

Unde igitur Chr. Mabill. lectionem et interpun. clionem hic sequimur.

XXIX. Similiter et cum dicimus, quod Deus factus est Christus vel homo: non quod vere factus sit, sed quoniam unus sit, et in omnibus sit, et omnes in ipso idcircoque dicatur omnibus omnia factus, ut essent : non quod factus sit ut es-et, sed quod effectus sit ad ita esse. Siquidem non dicitur, Filius Dei factus est, sed (Act. 11, 36) quod est facius nobis Dominus; sicut Salomon dicit (Prov. vi, 22): Et fecisse me supra vias tuas. Nam de æterna divinaque generatione supponit statim (1bid. . 25): Ante omnes me genuit Dominus. Dicitque Joannes (Joan. 1, 3, 4): Quod factum est, in ipso vitu erat. Quid deinde? Nonne Deus creaturam fecit, et in creatura primum cœlum et terram? Non ergo fecit Christum. Natus est ergo Christus, non factus. Ubicumque enim dicitur factus, post primum et æternum generari, dicitur post effectus esse. Sicut (Gal. iv, 4) de muliere dicitur factus; et in Actibus Apostolorum (Act. 11, 36): Certissime igitur cognoscat domus Israel, quoniam istum Christum Deus fecit, quem tulistis in ligno crucis. Ista omnia post generationem, quæ una est et sancta et ineffabilis, hæc inquam omnia dicuntur. Non ista dicuntur in ejus existentiam, sed in actus et administrationem potentiæ et virtutis ejus. De generatione igitur quæ est filius Dei, manifestum est et quod opoovσtov substantia ejus, in majestate, in propria significantia intelligentiaque, intellecta secundum esse existentiæ substantiæ. Et sic demonstratum, quomodo ¿poovarov.

XXX. Habes, mi Candide, quod reliquum est dicere. Si filius Dei Jesus, generatione filius. Dicis enim Si generatio motus, et motus mutatio; mutationem autem in Deo esse, impossibile est intelligere ergo nefas dicere necesse est, nonnihil

Scimus. Mabill. sumus. Cætera vero, sive mendosa, sive male interpuncta.

PATROL. VIII.

[blocks in formation]

a Deo gignibile: non igitur Jesus Dei generatione A omnibus divinior. Quis autem modus sit generationis

sive filietatis ejus, sive juxta significatos, sive alios
modos confiteor ego Deo, cujus hoc potentia fac-
tum est.

filius. Bono quidem ordine deduxisti: sed quem
circumduxisti? Forte me? sed magis te. Dixisti
enim, quod fecit Jesus Deum. Quid deinde? Facere
nonne motus est? nihilo minus quam agere. Agere
enim, facere est sicut et facere, agere. Ambobus
ergo in motu existentibus, necesse est sequi muta-
tionem quain in Deo constituere, sicut est decla-
ratum, incongruum est. Confitendum igitur aut fa-
cere non esse motum, aut non omnem motum esse
mutationem. Sed enim facere, motus est : et Deus
juxta motum fecit; cui nullo modo mutari contingit,
et omnino non congruit quomodolibet accidens reci-
pere. Relinquitur ergo, non omnem motum muta-
tionem esse. Si non omnis motus mutatio est, quid
magis eligendum circa Jesum? secundum generatio- B
nem illum esse, aut secundum effectionem? Juxta
divinam intelligentiam, secundum generationem.
Etsi enim Deus simul ac dicit, facit quæ facit: Sed
dicere, motus est, præexistente silentio mutatio
est igitur, silenti dicere, Si autem per Verbum fecit
Deus, ante fuit Verbum quam facere. Si ante fuit
Verbum quam facere, juxta generationem ante fuit.
Generat enim vous Verbum. Generatio igitur Jesu,
qui óyos est. Quem Jesum gnari rerum dicunt
secundum tres modos filium esse, veritate, natura,
positione. Secundum veritatem esse filium, hoc ipso
quod substantia est: et ipsum idcirco et simul et
ejusdem substantiæ esse, quomodo et pater et óyos
et filius et Deus. Natura autem filius in animali ge-
neratione. Positione vero in adoptione. Sunt et alii C
modi: ut moribus, ætate, disciplina: ut Apostolus
Paulus dicit (1. Cor. iv, 15): Ego vos genui. Modus
igitur secundum veritatem et altior modus est, et

XXXI. Dictum est a nobis sufficienter, ut credo, in aliis libris, a quo sit progressio et descensio; regressioque promissi sancti Spiritus declarata est: et de triplici unitate et unali trinitate. Nec suffero audiens dogma vestrum de Spiritu sancto, blasphemia plenum Quod iste Spiritus in sanctificationem est, et qui tantummodo sanctificet et doceat: et quod ipse factus sit, sicut omnis creatura, Com tamen ipse Spiritus differat propria sua actione a filio, cui tamen semper præsens est: sicut et ipse filius actione differt a patre suo, qui tamen sit pater juxta id quod est esse. Sicque istorum trium unum et idem existentium, una divinitas et non multifida majestas ; sed οὐδὲ ἀντίθεια μήτε ἄθεια : sed iria unum, et unum tria et ter posita, unum idemque atque solum. Sed de iis tribus alia nobis oratio.

:

XXXII. Salva nunc nos, pater, concede nobis peccata nostra. Et hoc quidem de Deo dicere, quid sit, peccatum est: et quomodo sit dicere, peccatum est: et non una voce venerari, quantum fieri potest sobria, sed enuntiare velle. Sed quoniam dedisti nobis, Domine sancte pater, Spiritum (I Cor. xn, 11) dividentem nobis prout vult, des nobis et cognoscentiam. Fidem enim habemus, et dicimus: omnigenam tamen de te ignorationem habentes. Attamen te patrem Deum, et filium Jesum Christum Dominum nostrum, et Spiritum in omni verbo semper confitentes, qui cum tecum et filio eodem vivit in æternum. Amen.

VARIORUM NOTÆ.

Sed quem circ. Ita cum Mabill. legimus. Orthodox. Sed quid circumduxisti? forte te, sed magis inquam le.

Generat. Mabill. Generatione igitur Jesus, quoniam λόγος Jesus.

Quomodo, etc. Mabillon, quomodo et Deus et loyos

est pater et filius. Et mox animalium pro animali. Sanctificationem. Mabillon. significationem. Et paulo post Qui quidem ipse Spir.

Et non una voce vener. Mabill. et humana voce divina non venerari, sed enuntiare velle. Sed, etc. Qui, etc. Hæc desunt apud Mabillon.

CANDIDI ARIANI

EPISTOLA AD MARIUM VICTORINUM RHETOREM.

I. Multa licet colligas, o amice Victorine, et ar- D omnia vincentem veritatem, pro qua et tu propug. gumenta, et exempla, quibus approbare nitaris na- nas, in Domino salvum esse. Patre meo Ammonio tum Christum esse, non factum Arius tamen, vir veniente ad Nicomediam, rationi debitum apparuit acris ingenii, ejusque discipuli, et inter eximios salutare te per ipsum, simulque et communem faexcellens Eusebius, suis epistolis de isto senten- cerc charitatem tibi innatam, et affectionem quan) batias protulerunt; quas epistolas nunc subjicimus. bes ad fratres, propter Dominum et Christum ejus : quoniam magnifice nos exportat et persequitur, et omne malum movet adversum nos episcopus, ut fuget nos de civitate quasi homines sine Deo, quoniam NOTÆ.

Arii ad Eusebium ; « Domino desideratissimo, homini Dei fideli, recta opinanti, Arius qui persecu tionem patitur ab Alexandro papa injuste, propter VARIORUM Epistolas. Arii. Scripsit hanc epistolam Arius ad Eusebium Nicomediensem: eamque recitant Epiphanius, Hæret. LXIX, § 6, Theodoritus, Hist. eccl. lib. 1, cap. 5. et Nicephorus, Hist. eccl. lib. vIII, cap. 9. Extat eadem latine in Tripartita, lib. 1. cap. 15. Communem. Legendum videtur Commonitam. Græce,

ὁμοῦ τε ὑπομνῆσαι τὴν ἔμφυτόν σου ἀγάπην.

Er omne malum movet. Græce, καὶ πάντα κάλων κινεῖ; adeoque vertendam, et omnem machinam movet. Pro κάλων legebat interpres κακόν.

Sine Deo. Græce, ¿éovs, impios vertit Valesius.

« PoprzedniaDalej »