Obrazy na stronie
PDF
ePub

antequam Deus velit generare aliquid. Effectus namque Dei est omnis substantia (1). Non est igitur substantia, Deus. Per Deum enim substantia. Quomodo igitur, cum posterius sit substantia, Deum substantiam dicimus? Si enim Deum substantiam dicimus, cogit nos ratio confiteri substantiam esse priorem Deo. Etenim vere substantia subjectum quoddam est. Quod autem subjectum, non est simplex. Simul enim intellectus accipit aliquid aliud in subjecto esse, cum dici subjectum audierit. Sed enim simplum quoddam Deus est insubstantialis ergo Deus. Si ergo insubstantialis est Deus, consubstantiale nil Deo; etiamsi a Deo appareat nasci aut natum sit.

VII. Ex quibus apparet quoniam neque consub- A lis; magis autem cum necdum sit ipsa substantia, stantiale est quod generatur, neque sine conversione generatio a Deo. Si autem hoc incongruens 'Deo, nulla ergo generatio a Deo. Magis autem incongruum nobis apparet, si juxta motum generatio. Aut cnim intus motus est, aut progrediens: si intus, nulla generatio: si progrediens, eadem. Immutatio ergo. Et si motus progrediens, non consubstantialis. Deinde si progrediens, in suam substantiam processit, aut in alicujus effectionem. Primum si passus est Deus, motus in motum ; et hoc inversio est. Deinde si in suam substantiam processit, substantiam non habuit: si in alterius substantiam, aliud fuit a Deo quod operatum fuit a Deo et magis effectum, quam generatio a Deo. Non consubstantiale igitur, et conversio prioris in id quod secundum est. Nulla igitur a Deo generatio. B Dicunt autem quidam, quod juxta superfluum generatio a Deo, superplenum generatio a Deo. Superplenum autem dicunt, sicut fons superbulliens habet quod superabundet, effundens et semper plenus. Sic et a Deo, quemadmodum quod a fonte quod superest, quod effunditur (1). Et hæc generatio a Deo. Sed in eadem rursus recurrit ratio. Si enim superplenum, et semper plenum semper ergo a Deo generatio : non enim deficit fons. Quod autem crescit, effunditur. An manet, quod augetur? Nec non igitur effunditur id quod superplenum est: quoniam inconveniens, non effundi quod superest. Sed effundit, et semper effundit semper enim superfluit. Ergo et novi angeli, et novi mundi. Inconveniens enim, non effundi quod semper effluit. Sed si semel superplenum, C immutatio ergo Dei et inversio Dei, duplex: sic et istud incongruum nulla ergo secundum hoc in Deo generatio. Si vero juxta superplenum, insuper nec consubstantiale quod effunditur ipsi Deo: Deus enim superabundans quod autem effunditur, ipsum effusum est tantum, non autem semper abundans. Aliud igitur est quod post illud superabundat: ergo aliud post aliud, et aliud.

IX. Dicunt autem quidam generationem esse a Deo juxta nominatum typum. Deus enim spiritus est. Spiritus autem, cum in naturam suam intendit, in semetipsum residit. Istius modi motum, typum nominant. Quid deinde vero? Ab istius modi motione, filialitas quædam repente erumpit et hæc generatio a Deo. Quomodo igitur? ut effluentum an ut emissio, aut ut refulgentia, aut aliud quid horum? Quid deinde? An ut pars a toto, an ut a toto totum? At quodcumque horum, aut imperfectum est, si partem effundit, et diminutio quædam fit patris, cum pars sit filius, aut vana generatio. Si vero totum a toto apparuit, nulla causa est, ab eodem ipso id ipsum generari. Et si duplex generari necessitas fuit, utrumque ergo imperfectum et id quod est prius, et id quod est posterius in conversione. Sed enim insurgente in semetipsum (2), apparuit tantummodo aliud sine aliqua effulgentia. Id est manifestum, quoniam quod secundum est, ex iis est quæ aliquando non fuerunt. Factum est ergo, non natum, et idcirco non consubstantiale. A Deo igitur nulla est generatio.

D

X. Quid autem ex istis omnibus colligitur, mi dulcis Victorine? Quoniam Dominus Jesus Christus (Joan. 1, 1, 3), qui est 26yos apud Deum, per quem effecta sunt omnia, et sine quo nihil factum est: neque generatione a Deo, sed operatione a Deo, est primum opus et principale Dei cui dedit nomen quod est super omne nomen (Philipp. 11, 9), filium eum appellans et unigenitum, quod solum opera sua fecit. Effecit autem ex iis quæ non sunt: quoniam (Rom., IV, 17) petentia Dei, quod non est, adducit ut sit. Hoc autem et Jesus per quem facta sunt omnia: hoc est ex iis quæ non sunt, ea quæ sunt effecit. Sed isto distat quod Deus facit, ut sit perfectum omnimodis : Jesus autem alia, non eodem modo, etsi perfecta effecit. In quo igitur Jesus est effector eorum quæ sunt, ex iis quæ non sunt, secundum operationem? Et in patre ipse est, et in ipso pater (Joan. xiv, 9,11) : el ambo unum sunt (Joan., x, 30). In quo autem non idem potest, alter accipitur. Non enim aliud omnimodis perfectum operari potest. Sed neque propria operatione operatur, neque propria voluntate; sed

VIII. Dicunt quidam juxta voluntatem generationem, et juxta actionem. Est autem, ista duo idem accipere, voluntatem et actionem, magis in Deo. Simul enim agere et velle est in Deo. Attamen et est differentia, etsi in eo quid est velle, et actus Deo : etenim velle in hoc quod est velle, est causa actionis. Actio enim, effectio voluntatis. Aliud ergo voluntas ab actione et verbi est, prius est et posterius. Impossibile, ambo idem. Deo igitur primum voluntas, posterius actio. Non juxta tempus dico, sed juxta ut sit causa alii essendi. Voluntas igitur in confesso est, quoniam substantia non est, nec actio. Deinde aliud quiddam est ab actione et voluntate, ipsum opus. Opus enim, operantis opus non tamen ipse operator, opus. Opus ergo non consubstantiale operanti: ergo non generatio: neque quod effectum est, genitum est et opus, non generatio neque filialitas, neque filius, neque unigenitus, neque consubstantia

(4) Quod effund. Relativum delendum videtur.

(1) Dei est omnis subst. Heic incipit Mabill. editio in Analect., pag. 21, fol.

(2) In semetipsum. Mabillons, in se spiritu.

eadem vult quæ pater. Etipse etiam (1) habet volunta- A præpositum ad omnes vias (Prov. vin, 22). Hoc antem; dicit tamen Non sicut ego volo, sed sicut lu (Matth. xxvi, 39). Et multa in voluntate patris (2) non scit sicut judicii diem (Marc. xi, 32). Et iste passibilis est, ille vero impassibilis: et ille est qui misit, iste vero qui missus est et alia istius modi, ut quia iste induit carnem (3), in eo quod mortuus est, in eo quod resurrexit a mortuis: quæ omnia Filio contigerunt. Patri autem incongruum, operi autem ejus non incongruum: quod cum sit opus in substantia (4), quæ quidem receptrix est diversarum qualitatum et magis contrariorum.

tem significat et in Evangelio secundum Joannem, cum dicit: Et quod est effectum, in ipso vita fuit (Joan. 1, 3, 4). Si in ipso ergo aliquid factum, et ipse factus est; magis autem, si ipse vita est. Nullus igitur velut insuave accipiat, Jesum Christum esse opus Dei, omnimodis perfectum Dei virtute: Deum vero ingenitum, Spiritum ingenitum, super omnes spiritus: unigenitum vero, operatione, potentia, filium substantiam factum, non de substantia. Etenim omnis et prima substantia, Jesus: omnis actio, omnis óyos, initium et finis omnium quæ sunt, corporeorum, aut incorporeorum, intellectibilium ac intellectualium, intelligentium ac intellectorum, sensibilium ac sensuum præprincipium, præcausa, præstatio, effector, capacitas, plenitudo: per quem effecta sunt omnia, et sine quo nihil : Salvator noster, universorum emendator (1): ut servus in nostram salutem, Dominus autem in peccatorum et impiorum punitionem: gloria vero et corona justorum atque sanctorum. Amen.

(1) Emendator. Mabill., emendatio.

XI. Quod autem Deus fecerit Jesum Christum, sacra lectio dicit in Actibus Apostolorum: Certissime autem scia: omnis domus Israel, quoniam fecit nobis Deus Dominum Jesum Christum, quem vos crucifixistis B (Act. 11, 36). Item apud Salomonem : Fecisti me

(1) Etiam. Mabillon., etiam si.

(2) In voluntate patris. Sic recte Mabillon. Deest vox patris in Orthodox. Jo. Heroldi, pag. 461, edit. Basil. 1555, qua utimur.

(3) Ut quia iste ind. Mabillon., in eo quod ind. (4) Quod cum sit op. Mabill., Sit opus. Legendum forte, quippe cum sit opus.

VICTORINI

LIBER DE GENERATIONE DIVINI VERBI,

AD CANDIDUM ARIANUM.

:

I. Magnam tuam intelligentiam quis fascinavit, o C generose Candide? De Deo dicere, supra hominem audacia est. Sed quoniam inditus est animæ nostræ vous Oxos, et spiritus desuper missus ad figurationes intelligentiarum inscriptas ex æterno in anima nostra movet ineffabiles res ad investigabilia mysteria Dei voluntatum atque operationum, quasi mentis elatio animæ nostræ. Vult enim videre, et etiam nunc in tali sita corpore, quod difficile est intelligere solum, edicere autem impossibile. Dicit enim beatus Paulus 0 altitudo divitiarum sapientiæ et cognos centiæ Dei, quomodo ininvestigabilia sunt judicia Dei, el sine vestigiis ejus viæ (Rom. x1, 33)! Dicit etiam Esaias Quis cognovit mentem Domini, aut quis fuit ejus consiliator (Isa. XL, 13)? Vides igitur quanti constat cognitio de Deo. Sed quoniam de divina generatione scribis tam audenter et nos tibi primo quidem de scripturis ostendemus, filii Domini Jesu Christi generationem æternam. An scripturas quas legimus, vanas opinaris? Si ut nomine, sic et re Christianus est quispiam; necesse habet venerari scripturas, inclamantes Dominum Jesum Christum. Si igitur necesse tibi est scripturas recipere; est et necessarium ea quæ in ipsis de Christo dicuntur, sic quemadmodum dicuntur, accipias et credas. Dicunt autem Jesum Christum Filium Dei esse unigenitum, ut dicit David propheta : Filius meus es tu, ego hodie geVARIORUM I.-Nous Oxòs, et spir. Sic edit. Basil. At Mabillon. vous πatρixòs, sensus paternus et spir.

D

Jesum Chr. Sic Mabillon. Sed Orthodox., Jesum Christum esse salvatorem omnium fidelium, Dei unige

nui te (Psal. n, 7). Et Paulus Apostolus: Quia ipse proprio suo filio non pepercit (Rom. vii, 32). Et rursus Benedictus Deus et pater Domini nostri Jesu Christi (Ephes. 1, 3). Deinde et ipse Jesus Christus frequenter dicit Ego et pater unum sumus (Joan. x, 30). Et Qui videt me, videt et patrem meum (Joan. XIV, 9). Et Ego in patre, et pater in me est (Ibid. 40, 11). Hæc dicens, Deus fuit, si mentitus non est si autem mentitus est, non opus Dei omnimodis perfectum. Sæpe et multi et millies dicunt ista: an tibi non apparet dici hæc ita ubique?

II. Audi de nobis aliud. Nos dicimus esse nobis patrem Deum, et eum quam maxime. Quæ causa, et juxta quid? Quoniam, inquam, charitate prædestinavit nos in adoptionem per Christum (Ephes. 1, 5). Numquid et Christum per adoptionem filium Deus habet? Nullus id ausus est dicere: fortasse nec tu. Videsne, qualis blasphemia ex hoc dicto nascatur? Dicimus esse nos hæredes Deo patri, et per Christum hæredes, per adoptionem existentes filii et Christum esse verum filium, per quem nobis efficitur esse filios et cohæredes esse in ipso Christo. Multa dixisti de Christo et vera, et ut se habent: quoniam potentia Dei est, et omnipotens, et universus Xoyos, et omnis operatio, et omnis vita et alia plurima. Assecutus ergo est hujusmodi bona, effectus ex iis quæ non sunt? Et beatum est, quod non est ex eo quod vere est? Qui sic NOTÆ.

nitum. Dicit David, etc.

Deus fuit. Mabill., Si Deus fuit, non mentitus est. Filius ergo Dei, Christus. Si ment.

11.-Omnipotens. Mabill., omnipotens potentia.

concipit intellectus, sine Deo est, sacrilegus et plenus A ut hoc non est illud
blasphemiæ. Dominus ipse est super omnia quæ sun!,
omniaque que non sunt. Et ipse igitur cum, ut di-
cis, sit factus ex iis quæ non sunt, poterit ipse fa-
cere omnia quæ sunt ex iis quæ non sunt? Attamen
Deum, id quod sit et semper sit, non quod ali-
quando non fuerit, credimus esse. Præstat igitur
quod est, et præstat per ineffabilem generationem,
et præstat exsistentiam, vov, vitam: non qui sit ista,
sed super ista et semper omnia. Si igitur Deus non
est quod non est, est autem supra id quod est, vere
v, potentia ipsius ro vros, quæ operatione in gene-
rationem excitata, ineloquibili motu genuit rov övтa,
omnibus modis perfectum, a toto potentiæ totum.
Deus ergo est totum póov: Jesus autem ipsum hoc
totum, sed jam in existentia et vita et intelligen- B tò v.
tia, universale omnimodis Teo v. Hic est finis,
hic principium, hic filius, hic mas λóyos, hic qui apud
Deum et in Deo 26y05, hic Jesus Christus, ante omnia
quæ sunt, et quæ vere sunt; prima et omnis exis-
tentia, prima et omnis intelligentia, primum et omni-
modis τέλεον ὂν, ipsum primum ὂν, nomen ante omnia
nomina; ab ipso enim omnia nomina, sicut declara-
bitur.

Et præstat per ineff. gener. Hæc Mabill. pag. 22, quæ desunt in Orthodox. pag. 462.

Totum. Hanc vocem addimus ex Mabill. Et mox ex eodem, Jesus autem ipsum hoc totumov.

Omnimodis. Sic Mabillon. At Orthodox. omnibus, minus recte. Mox pro τέλεον sive τέλειον habet Mabill. perfectum. Et paulo post, hic est filius, hic omnis hoyos, pra cedentibus omissis.

Vere. Mabill. vera.

III. Volo autem audire, o mi dulcissime Candide, quid esse æstimas, quod non est. Si enim Deus omnium causa est, et ejus cui est esse, et ejus cui non est esse, causa est Deus. Sed si causa, non est id quod non est. Causa enim ut y est: quippe unde et a qua sit id, cui futurum est . Et hoc ipso, causa vere super ». Quod igitur nondum », id est, quod C non est; ad hoc, v causa est. Ideo рó dicitur : et juxta istam rationem causa est Deus, et eorum quæ sunt, et eorum quæ non sunt.

IV. Definiendum est ergo id quod non est: quod quidem intelligitur et vocatur quatuor modis: juxta negationem omnino omnimodis, ut privatio sit existentis: juxta alterius naturam ad alterius naturam, VARIORUM

III.-Esse. Deest hoc verbum in Orthodox., sed habet Mabillon.

juxta nondum esse, quod futu rum est et potest esse juxta id quod super omnia quæ sunt, habet est; ut quia non est aliquid istorum, nec convenit cum aliquo corum. Quid igitur dicimus Deum? to ov, to unv? Sed utique ipsum appellamus : quoniam eorum quæ sunt, pater est. Sed pater eorum quæ sunt, non est to ov, si nondum sunt ea quorum pater est. Hoc non licet dicere, hoc nefas est intelligere, eorum quæ sunt, μǹ v causam appellare. Causa enim prior est ab iis quorum causa est. Supremum v igitur Deus est; et juxta quod supremum est, μ v Deus dicitur; non per privationem universi ejus quod sit, sed ut aliud ipsum, quod est μὴ ὄν : juxta ea quæe futura sunt, τὸ μὴ ὂν : juxta quod causa est ad generationem eorum quæ sunt,

[blocks in formation]

V. Verum est igitur dicere Deum patrem Tov, juxta causam eorum quæ sunt, et eorum quæ non sunt. Voluntate igitur Dei in generationem veniunt et quæ sunt, et quæ non sunt. Et non æstimes quæ non sunt, quasi per privationem eorum quæ sunt. Nihil enim istorum neque existit, neque intelligitur. Si enim mundus et omnia superna subsistunt, omnia et sunt. Nullum enim μn öv, juxta privationem; sed subintelligentia quædam est, ab iis quæ sunt; privationem eorum subintelligere, non subsistentis, ne ipsius quidem subintelligentiæ, nec sic existentis, ut eorum quæ sunt. Quædam vero quæ non sunt, quodammodo sunt, ut ipsa quæ nunc quidem sunt; quæ post generationem et sunt et dicuntur, et ante generationem aut in potentia sua aut in idea fuerunt, Sed unde vel ex quo generata sunt? Secundum illos modos scilicet; juxta alterius naturam, et juxta id quod nondum est, quod futurum est, et potest esse.

VI. Primo ergo Deus et super quæ sunt est, et super quæ non sunt: quippe generator ipsorum et pater, juxta quod causa est. Deinde secundum generationem a Deo aut secundum effectionem, quæ sunt ap

NOTÆ.

Supremum, etc. Sic Mabill. quem sequi maluimus. Orthodox. vero ita: Super o igitur Deus est; el juxta ea super quæ omnia est un o Deus dicitur: non per privationem ejus universi quod sit, sed ut aliud o ipsum quod est μὴ ὂν, juxta τοῦ μὴ ὄντος, τὰ μὴ ὄντα, καὶ μὴ ὄντα, καὶ μὴ ἀληθῶς μὴ ὄντα.

V.-Verum est igit. Heic in Orthodox. sub finem pag. 462, plura occurrunt perperam transposita, quae spectare noscuntur ad § 9, ut ad eum locum monebimus. Recte vero procedunt omnia in edit. Mabill. Dubi quæ hoc loci leguntur, extant pag. 22; in Orthodox. autem pag. 463, circa medium.

[blocks in formation]

1024

paruerunt. Apparuerunt autem et un övτa. Ipsorum A sunt, non quæ vere sunt. Anima igitur comprehendit autem quæ sunt, alia sunt vere quæ sunt, alia quæ sunt, alia quæ non vere non sunt, alia quæ non sunt. At illa quæ vere non sunt, non recipit in esse plenitudo Dei. Juxta enim id quod est esse, et id quod est aliquo modo esse, plenitudo Dei. Plenitudo enim est τῇ μόνῃ ἐμφάσει existente in intelligentia eorum quæ vere non sunt : quæ juxta subjectionem, ab his quæ non vere quidem sunt. Quodam tamen modo vous cuncta incipiens, imaginata est circa id quod vere

non est.

quæ vere sunt: quoniam si ingreditur vous in animain intellectualem, comprehendit item et va an intelligit enim anima quoniam anima est: et sic ab iis ἃ ἀληθῶς ὄντα εἰσὶ, intelligentia efficitur eorum quæ sunt. At vero alia quæ non vere non sunt, et quæ non sunt, ab istis intelligentiam sumunt per conversionem intelligentiæ To övtos. Etenim non intelligitur tò μnov secundum quod non ens : sed juxta o intelligitur round. Accipitur ergo rò un ov, τὸ ὂν ὂν. τὸ ἐν, quasi quædam exterminatio To Tos. Exterminatio autem infiguratum quoddam est, et non est ut öv. Omne enim to ov in existentia vel qualitate figuratum et .vultuatum est. Infiguratum auteni, quoddam aliquid est : ideo τὸ μὴ ὂν aliquid quodammodo est. Sunt ergo và μǹ övta : et ideo etiam sunt quæ vere non sunt et potiora sunt ad id quod est esse, ea quæ non vere non sunt, quam quæ μn övta sunt. Propter quod efficitur τῶν ὄντων quidam naturalis ordo τοῦ ὄντος, τὰ ὄντα.

IX. Diximus ergo quæ sunt, et etiam quæ vere sunt. Dicamus nunc quæ sint quæ vere non sunt, et quæ sint quæ non sunt.

Intelligibilis et intellectualis cum sit Dei essentia et potentia, juxta intelligentiam apparuerunt cuncta quæ sunt. Sed intelligentia dupliciter operatur: sua propria potentia intellectuali, et juxta limitaticnem intelligendi, etiam sensu. Rursus autem sensus, simulacrum cum sit intellecti et limitamentum intelligendi, si perfecte percipit operationem intelligentiæ quæ illum fortificat in operari atque agere, efficitur sensus propinquus atque vicinus puræ intelligentiæ. Et ista est quæ cœlestia comprehendit, et ea que in æthere, et ea quæ in natura et ea quæ in gignuntur et regignuntur, et alia hujusmodi quo3 rum est potentia in sensuali intelligentia : et est illud esse quodammodo esse et non esse. Cœlum etenim, et omnia in eo, et universus mundus ex consistens

VII. Audi quemadmodum dico. Sunt quædam ejusmodi, quæ sunt natura manifesta, sicut quæ sunt et omnia supercalestia : ut τὸ πνεῦμα, καὶ ὁ νοῦς, ἡ ψυχὴ, τὸ νόημα, ἡ παιδεία, ἡ ἀρετὴ, ὁ λόγος, opinio, tò ǹ perfectio, sententia, vita, intelligentia et adhuc su- B perius, existentialitas, vitalitas, intelligentitas: et adhuc super omnia ista, ὂν μόνον : et istud ὅ ἐστι ἓν μόνον ὄν. In ista si ἡμῶν νοῦς recte ingreditur, comiprehendit ista et ab his formatur: et stat intelligentia, jam non in confusione inquisitionis existens. Sed quoniam intelligentia talis de altero est, comprehensio et definitio quædam efficitur. Alia va solum vra esse intelligimus: quoniam in eo quod quidquid tale est, alterius est et aliud, ut intellectuale ad intellectibile. Ergo intellectibilia sunt ea quæ vere sunt alia quæ tantum sunt, intellectualia. Sunt autem ista omnia, animarum in natura intellectualium, nondum intellectum habentium; quæ sunt, sed ad intelligentiam accommodata. Excitatus enim in animaỏ vous, intellectualem potentiam animæ illustrat C et illuminat, et intellectuat ac figurat : et innascitur animæ intelligentia atque perfectio. Idcirco et substantia dicitur anima, quoniam omnis substantia subjectum est. Subjectum autem alteri alicui subjacet: suljacet autem anima τῷ νόει, et πνεύματι ἁγίῳ ἡ ὕπαρξις τῆς ψυχῆς. Substantia igitur auima.

VIII. Omnia ergo quæ animæ sunt, solum övrα

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

ergo non est sim- A dum accidens, ista anima est, sed quod istæ qualitates, substantia est anima. Sic etiam ipsa qualitas, ipsa substantia n. Differt autem anima ab ʊλņ. Dicunt enim quidam, quod anima 3λ» est; quod subjectum et qualitas eadem sit substantia, eademque sit substantia el anima et n. Sed differt, ut dixi: quoniam anima intellectualis cum sit, intelligit semelipsam. At vero n omnimodis intelligens cum sit, neque intelligentiam neque sensum in sensu ullum habet. Et idcirco anima ea est quæ sunt : cum ipsa sola et pura est, ex iis est quæ sunt: mixta vero tỷ űņ, ex iis est quæ non vere non sunt. Sola autem omnium que non sunt nutrix est. Anima vero et, omnium nutrix est, sed anima, propria virtute omnium nutrix est et vitæ generatrix: Űkn

X. Cum suscipit anima et intelligit quæ sunt in mundo, si illa intelligit quæ sunt animalia et animata; in eo quod est habere animam, sunt quæ non vere B vero sine anima, effeta et densa facta, in æternum manet, animationem ab anima habens. Sunt igitur et dicuntur ista, övta. De iis ergo quæ non sunt, ita

se habet.

non sunt. Quodam enim modo più övra, juxta quod animam habent: quodam modo un va juxta id quod conversibilem habent et qualitates versibiles et sunt hæc quæ diximus novos μn ὄντα. Cum autem intelligimus sub anima ὕλην (in anima dico, quidquid sine intellectuali anima est, circumlato sensu) ipsa comprehendit circa qualitates quasi norra quæ sunt: sunt enim versibiles qualitates; et juxta hoc, növta. Etenim ipsum subjectum quæ dicitur, indeterminatum est; et ideo sine qualitate dicitur. Si autem determinatur, qualitas dicitur, et non qualis n. Sed sunt primæ qualitates in corporibus primis, igne, aere, aqua, terra: quæ sunt, sed per se, sine commixtione vel alicujus unione. Si enim ista, qualitates; et ista, ü: qualitates C ab iis quæ sunt secundum privationem adnascun

XI. Habes igitur quatuor: quæ vere sunt, quæ sunt, quæ non vere non sunt, quæ non sunt. Per conversionem autem et complexionem horum nominum, adhuc duo modi subaudiuntur: quæ non vere sunt, et vere quæ non sunt. Sedenim ca quæ non vere sunt, ea tantum quæ sunt significant : solum enim sunt, quæ non vere sunt. At vero quæ vere non sunt, ad id ut sint, locum non habent. Deo enim plenis omnibus, nefas et impossibile, quæ vere non sint, et dici et esse: quæ intelligentia sola, sicut declaravimus, differunt, non ab iis quæ non sunt, sed

tur in anima, neque in sua substantia, neque in intelligentia positis quæ vere non sunt.

XII. Eamus igitur ad videndum, quid sit Deus, et in quibus est. Quæ vere prima et honoratiora sunt, numquid in ipsis Deus? Sed et his causa est, et ipsorum dator et pater. Nec est dicere, ipsum esse hæc, quibus ipse dedit ut essent. Cum enim unus

et specie, in commixtione est
pliciter. Hujus ergo mundi quæ partes sunt, partici-
pantes animæ intellectualis potentiæ et naturæ, sunt
in natura eorum quæ non vere non sunt. Utuntur enim
intelligentia, sed juxta sensum intelligentia, et sunt
juxta sensum versibilia et mutabilia, juxta vero in-
telligentiam inversibilia et immutabilia. Quomodo
autem sensus istud apprehendit? Sed non apprehen-
dit nisi qualitates; substantiam autem, id est subjec-
tum, nec percipit nec apprehendit versibiles enim
sunt qualitates; substantia vero inversibilis. Cum autem
anima sit substantia, tamen est versibilis. Quomodo
istud? Sic habelo.

igitur n. Non enim ut accidens accidit tỷ ❞n; sed ipsa est qualitas non potest enim esse qualitas, ipsa per semet, sed eo quod est; hoc ipso n est. Et semper quidem z cum sit, nihil aliud quam

n est. Sicut et anima, juxta quod intellectualis est, anima est; et juxta quod semper movetur et a se movetur, non secundum duplicationem neque secun

VARIORUM NOTE.

Simpliciter. Mabillon. Simplex. Et statim: Hujus igitur mundi quæ partes sunt participantes animæ intellectualis, in potentia et in natura sunt eorum quæ vere non sunt. Minus recte, ut videtur, cum distinctione, tum in textu.

:

Cum autem anima, etc. Sic Mabill. At Orthodox. Cum autem sit substantia, tamen est versibilis. Quomodo istud se habet? Cum suscipit anima et intelligit quæ sunt animata et animalia, etc.

X.-Conversibilem. Hanc vocem omittunt Orthodox. MY OUTS μn ouтa. Ita rescripsimus, auctorem secuti, qui alibi disit μὴ ἀληθῶς μὴ ὄντα, quæ non vere non sunt. Perperan utraque editio. Mabillon. enim μn öt μn övra: Orthodox. vero, un övtos dumtaxat. Et statim eadem Orthodoxographia, pag. 463, circa medium, post verba un övros, subdunt ea quæ futura sunt, et quorum est causa. Ad generationem autem, etc. quæc leguntur superius sub finem § 4. At Mabillonianum exemplar quod sequimur, post en övre subjicit : Cum autem intelligimus, etc.,quæ in Orthodox. leguntur 464, lin. ult. et seqq. Omnia scilicet perturbată sive male compactorum exemplarium vitio, sive librariorum inscitia.

[blocks in formation]

Eadem sit substantia

D

et n. Mabillon. heic deserimus, apud quem sic: eadem ipsa sit substantia et animæ et ύλη, fortasse ὕλης.

Omnimodis intelligens. Malim omnimodis NON intelligens. Mabillon., omnimodis omnino intelligens.

Cum ipsa sola, etc. Pessime heic Mabillon. exemplar.

XI.-Complexionem horum nominum. Sic recte Mabillon. At Orthodox. pag. 465, circa med. post vocem complexionem habet, et solus natus filius, clc., quic inferius habentur § 15. Illa autem horum nominum et quæ sequuntur, extant ibid., pag. 464, sub initium. Omnia scilicet fæede inversa.

Differunt. Deest hoc verbum apud Mabillon. Secundum privat. Sic utraque editio: ubi tamen aliquid deesse videtur.

« PoprzedniaDalej »