Obrazy na stronie
PDF

i zdrojów w różnych wysokościach. Wypadki swoich dochodzeń ogłosił jedne w oddzielnych swoich rozprawach, a inne jak „O temperaturze źródeł Tatrowych i pasm przyległych," w Bibl. warsz. na r. 1844 tom H.

Meteorologia w różnych czasach miała u nas swoich zwolenników różnego stanu i powołania. 1 Db liczby gorliwych miłośników tej nauki należy Lew Ludmił Korylski (Kobecki), nauczyciel nauk przyrodzonych w szkołach warszawskich, który przez kilka lat jużto jako oirodnik z Polesia, jut. jako ogrodnik warszawski w pismach tutejszych, szczęśliwie przepowiadał przyszłe zmiany powietrza, opierając wnioski swoje na własnych postrzeżeniach -zjawisk przyrody organicznej, łącznie z położeniem słońca i księżyca.

Wielkim równie zwolennikiem badań meteorologicznych był Jan liazy li Tomicki Dr. medycyny, który od,r. 1815 osiadlszy w mieście Chełmie w Lubelskiem, aż do epoki śmierci nastąpionej w r. 1855, starannie zapisywał zmiany powietrza, mając głównie wzgląd na wpływ i położenie ciał niebieskich, osobliwie księżyca Zostawił on wiele postrzeżeń własnych. Podobne notatki odnoszące się do stanu powietrza, prowadził w temże mieście Chełmie ś. p. biskup Fełićc Szumborski.

Znakomici uczeni którzy w wieku teraźniejszym ważnemi swemi pracami i postrzeżeniami najwięcej przyłożyli się do postępu metereologii są: Aleasnnder Ihtmbold, Kaentiz, Dove, Qvetelet, Kvp/er, PeHier, Martins, Bravais i innk

Przystosowanie telegrafów elektrycznych do meteorologii, dziś w użycie wprowadzone, wiele się przyczyni do postępu tej nauki, a to przez możność prędkiego porównywania zjawisk i zmian powietrza w różnych miejscach jednocześnie dostrzeganych., • ■•'

Nauki przyrodzone są dziś w ścisłym związku z sobą; jedna drugą wspiera i nawzajem jest wspieraną. Meteorologia ważną gra rołę w rolnictwie i w sztuce lekarskiej, a to z powodu wpływu jaki wywiera powietrze i jego zmiany na ciało ludzkie i w ogóle na przyrodę organiczną. Przykład tego wpływu między innymi dal nam poznać zasłużony w świecie naukowym Józef Majer w piśmie swojem w roku 1844 w Krakowie wydanem pod tytułem: Skutki ciśnienia powietrza pod względem fizyologi.cznym i patologicznym rozebrane. Wpływ stanu meteorologicznego na śmiertelność, oceniony według lOletnich spostrzeżeń w Krakowie. Kraków 1845.

Jan Baranowski przełożył z francuzkiego dzieło uwieńczone przez kommissyą francuzką pod napisem: Meteorologia czyli nauka o zjawiskach w powietrzu dostrzeganych,

0 ich związku i wpływie na królestwo organiczne a głównie na człowieka p. Foissac Dra mul.: kaw. ord. legii hon. i t. d. W przypiskach zamieścił wiadomości i postrzeżenia odnoszące się do kraju naszego, 2 tomy. Warsz. 1858.

Wojciech Jastrzębowski nauczyciel instytutu gospodarstwa wiejskiego i leśnictwa, w Marymoncie, wydał: 1) Kom-, pas polski, czyli narzędzie służące za kompas powszechny, gnomonograf, obserwntoryum przenośne i narzędzie do kreślenia sekcyi konicznych wynalezione i opisane (str. 82, z 2 tabl.). Warsz. 1843. 2) Przepowiedn e pogody, sloty, wiatru i innych zmian powietrza, wzięte z używania słońca, chmur, barom.etru, roślin, robactwa, pająków, ryb, ptastwa, płazów, zwierząt, ludzi i innych t. p. martwych, oraz żyjących rzeczy (str. 15). Warsz. 1847. 3) Układ świata zastosowany do potrzeb powszechnych. Część I. str. 324. Warsz. 1847. 4) Jlistoryn naturalna zastósoiuana do potrzeb życia praktycznego i do rzeczy krajowych. War. 1848. 2gie wyd. 1854. 5) Stychologia czyli nauka o początkach wszech rzeczy, zastósoiuana do potrzeb życia czynnego i do rzeczy krajowych. Warsz. 1849. 2gie wyd. 1856. i wiele rozpraw. .. .•• . ■

•<<.§ 178. CIłe«»iĄ .wykładali: . ,

Jan Kanty Krzyżanowski ur. w Krakowie. Po ukończeniu nauk w uniwersytetach krakowskim i wiedeńskim,

1 otrzymaniu stopnia Dra filozofii, był professorem naprzód W Krakowie, potem w Lublinie; odbywał podróż naukową do Niemiec, Francy i, Wioch, Anglii, następnie był professorein w uniw. warszawskim i inspektorem jeneralnym tegoż uniwersytetu, nakoniec prezesem komitetu edukacyjnego. Wydał oprócz kilku pomniejszych pism treści pedagogicznej! 1) Początki chemii do użytku szkól. Warsz. 1827. 2) Wykład fizyki dla użytku szkół. Tamże 1829.

J. Fonberg professor uniwersytetu wileńskiego: Słownik wyrazów chemicznych. Wilno 1825. Chemia z zastosowaniem do sztuk i rzemiosł. Tom I obejmujący wiadomości wstępne i naukę o ciałach prostych. Tom H obejmujący naukę o ciałach złożonych Igo rzędu. Tom III obejmujący naukę o ciałach złożonych 2go i 3go rzędu. Wilno 1827—1829.

/. Filipowicz i W. Tomasiewicz przełożyli Dr. J. StoeckhSrflti." Wykład chemii, czyli pierwsze zasady tej nauki, wsparte nnjprostszenri doświadczeniami. Dla kształcenia' się w niej bez nauczyciela, szczególniej zaś dla poczynających farmaceutów, wiejskich gospodarzy, rękodzielników. Z 290 w texcie odbitemi drzeworytami. Wilno 1855.

Józef Seweryn Zdzitowiicki ur. 1802 w Kodniu w Lubelskiem. Po ukończeniu wydziału filozoficznego w uhiw. warsz. 1821 r. ze stopniem magistra, rozpoczął w r. 1822 zawód nauczycielski w Lublinie. Spędziwszy w nim lat trzy, został wezwany przez kommissyą oświecenia publicznego do kształcenia się za granicą na professora zakładającego się wówczas instytutu politechnicznego. Odbywając czteroletnią '. podróż we i?rancyi, Węgrzech, Styryi, Saxonii, kształcił się w chemii pod znakomitymi wówczas nauczycielami, szczególniej zaś w uniwersytecie gettyngskim pracował w laboratoryum sławnego analityka Strohmeyera. Po powrocie do kraju objął katedrę chemii i metalurgii w instytucie politechnicznym i przez rok jeden te przedmioty wykładał. W r. 1830 napisał rozprawę O nomenklaturze chemicznej połskiej wykazując konieczną zmianę w języku przez Śniadeckiego urobionym. W" tym czasie ogłosił rozbiór chemiczny lepidokrokitu z miedzianej góry i gliny ogniotrwałej.' Następnie' był prófessorem gimnazyum w Lublinie i Warszawie, a po

tem gimnazyum realnego w Warszawie, gdzie urządził laboratoryum chemiczne podług wzorów zagranicznych. W 1853 mianowany został dyrektorem instytutu gospodarstwa wiejskiego i leśnictwa w Marymoncie. Przepędziwszy większą część służby w Warszawie, był ciągle czynny w ruchu umysłowym który się w niej na polu nauk przyrodzonych utrzymywał. Zamieszczał artykuły naukowe i krytyczne w dziennikach czasowych. Idąc z postępem nauki, pierwszy zaczął upowszechniać w kraju naukę Liebiga, która tak korzystny wpływ na rolnictwo wywarła; tłumaczył o chemii rólniczej mianowicie: Potrzeby chemiczne rólnictwa przez Dujiosa i Hirscha. Chemia te zastosowaniu w rolnictwie i fizyoluffii przez J. Liebiga. Listy o chemii J. Liebiga.

'W r. 1840 wydał: Rys chemii organicznej i jej zastosowań, którego dwa zeszyty wyszły, dalsze dla licznych zatrudnień i braku funduszu musiały być opóźnione. Najważniejsze jego dzieła: Wykład początkowy chemii o metalloidach i ich związkach, z 8 tabl. figur. 430 str. Warszawa 1850. Wykład początkowy chemii o metallach i ich związkach z r. 1851, obejmujący obraz nauki w dzisiejszem jej rozwinięciu. Oprócz tego ogłosił w Bibl. warsz.: Rozbiór gliny z Wielkiej Woli, rozbiór proszku patentowanego do gaszenia ognia, rozbiór rudy żelaznej z Tychowa. W Rocznikach gospodarstwa krajowego zamieścił: Rozbiór chemiczny niektórych kamieni wapiennych krajowych, badania torfu pod względen wartości opulowój. Prace te zasługują na uwagę, mają bowiem na celu podanie składu produktów krajowych, do czego w literaturze naszej mało mamy materyałów.

Józef Bełza członek rady lekarskiej, nauczyciel chemii w szkole farmaceutycznej i w instytucie gospodarstwa wiejskiego, odznaczył się wielą pożytecznemi pracami, jako to: O wyrabianiu cukru z buraków, z 8 tablic. Warsz. 1837. Zasady technologii chemicznej etc. 2gie wyd. Warsz. 1851. Krótki rys chemii z dodaniem treściwego zastosowania jej do rolnictwa. Z drzeworyt. Warsz. 1852. W Bibl. warsz. zamieszcza stale wiadomości o postępie chemii. Chemia policyjno prawna, wydana przez radę lekarską król. pols. jest jego redakcyi.

Emil Czyrniaiiski. Wykład chemii nieorganicznej za~ stósowanej do przemysłu rolnictwa i medycyny z 132 drzeworytami 1857.

Władysław* Garbimki wydal Chemia rolnicza z przedmową Kajetana Garbińskiego sposobem popularnym wyłożona*

§. 179. Rozbiory wód mineralnych chemiom le.

Leopold Lafontaine Dr. med. osiadł w Krakowie a potem w Krzeszowicach gdzie dokładnie poznawszy przymioty tych wód takowe opisał p. n. Opisanie skutków i używanie ■ciepłych siarczystych i zimnych żelaznych kąpieli w Krzeszowicach. Kraków 1809.

Józef Sawiczewski profess. w uniw. krakow. fonnacyi f 1825. Rozbiór chemiczny wody Szczawnickiej z źródła Józefy w r. 1823. W pamiętn. form. krak. T. str. 29.

Józef Jan Celiński profess. w uniw. warsz. ur. w Warsz. 1779 a zmarły tamże 1832. Rozbiór wód mineralnych Nałęczowskich. Warsz. 1817.

Józef Markowski profess. w Uniw. krakow. f 1829. Czytał rozpr. na posiedź, naukowem: 1) O wodzie miner. Krościeńskiej w Galiiyi cyrkule Sandeckim r. 1827. 2) Rozprawa o rozbiorze wody miner. Swoszowickiej. Druków, w Rocz. Tow. Tom Xl.

■Teodor Torosiewicz aptekarz we Lwowie, mąż znany światu uczonemu przez swoje pisma. Rozbiór fizyczno chemiczny źródła warczanego w Konopówce, w król. Galicyi wraz z lekarskiemi uwagami przez G. H. Mosing. Z ryciną Lwów 1833. Tenże Wody mineralne szczawnickie iv król. Gal. chemicznie rozebrane, a pod względem na ich moc leczącą opisane i ocenione przez Dr. II. Kratera. Dla użytku leczących się w Szczawnicy etc. Lwów 1842. Tenże zrzódła mineralne w króles. Galicyi i na Bukowinie pod względem tizyczno-cliemicznej własności opisane, tudzież ro

« PoprzedniaDalej »