Obrazy na stronie
PDF

Eustachy Tyszkiewicz wydal: Rzut oka na źródła archeologii krajowej czyli opisanie zabytków niektórych starożytności odkrytych w zachodnich guberniach, cesarstwa rossyjskiego. Wilno 1842. Dzieło to wyświeca najodleglejsze wieki przeszłości. Wilno 1842. Tegoż badania archeologiczne nad zabytkami przedmiotów sztuki rzemiosł i t. d. w dawnej Litwie i Rusi litew. Z 5 tablic, rycin na kamieniu rznięt. w wielk. 8ce. Wilno 1850.

Grabowski Michał. Ukraina dawna i teraźniejsza w 4ce. tom I 18 tablic, ryc. Kijów 1850.

Tadeusz Wolański zajmuje się gorliwie odszukaniem pomników przeszłości, ale częstokroć zbyt daleko posuwa swoje domysły. Wiadomość o jego badaniach i sposobie uważania rzeczy okazują jego Listy o starożytnościach Słowiańskich zbiór Iszy z 143 ryc. na XI tablic, wielka 4ka. Gniezno 1845. Odkrycie najdawniejszych pomników narodu polskiego. Poznań 1843. Poszyt I i ligi w 4tce.

Józef Łepkowski gorliwy archeolog, który w tej mierze odbywał podróże po Galicyi i liczne zebrawszy plony, opisał je w różnych czasopismach. Jest także jego rozprawa w bibliotece warsz. O Runach; wydał: 1. Listy tajne Zygmunta. 2. Kalwarya Zebrzydowska i okolice pod względem dziejowym i archeologicznym. Ryciny wykonał K. Balicki (Lecz dziełko zostało bez rycin) albo przygotowane spaliły się 18 lipca 1850. Kraków 1850; 2gie wyd. 1856. Broń sieczna w ogóle i w Polsce uważana archeologicznie z 4ma tablicami rycin. Kraków 1857.

Franciszek Sobieszczański autor dzieła: Wiadomość historyczna o sztukach pięknych w dawnej Polsce, zawierająca opis dziejów i zabytków budownictwa, rzeźby, snycerstwa, malarstwa i rytownictwa, z krótką o życiu i dziełach znakomitych artystów krajowych lub w Polsce zamieszkałych. Tom I ozdób. 48 wizerunk. Warsz. 1847. Tom 2gi ozdobiony rycinami na cynku rysowań. Warsz 1849.

Karól Kremer dyrektor budownictwa wydał rozprawę: Niektóre uwagi o ważności sztuk pięknych na naszej ziemi. W niej mówi o początkach budownictwa w Polsce i wskazał drogę, którą do nas z Bizancyum sztuki przychodziły.

Bolesław Podczaszyński budowniczy i nauczyciel szkoły sztuk pięknych w Warszawie wydaje Pamiętnik sztuk pięknych, ze szczególnym względem na rzeczy krajowe.

Józef Kraszewski w piśmie Teka Wileńska zaczął wydawać Ikonetekę, która nas ma wtajemniczyć we wszystkie bogactwa sztuki.

§ 167. Dzieje piśmiennictwa polskiego. Celniejsze miejsce zajmują.

Michał Wiszniewski ur. w Firlejowie w Galicyi, początkowe nauki pobierał we Lwowie, a wyższe w liceum krzemienieckiem i edynburskim uniwersytecie, 1818 do 1822 bawił we Włoszech, Paryżu i Edynburgu, 1823 i 4. Professor filozofii w Krzemieńcu, 1825 .przepędził rok dla poratowania zdrowia we Włoszech i południowej Francyi, 1830 wezwany do krakow. uniwers. wykładał historyą powszechną i hist. literat, powsze. nakoniec literaturę polską. W roku 1848 wyjechał za granicę i obecnie bawi w Ge- „ mii.') Najważniejszem i najobszemiejszem. jego dziełem jest: ljiu««tfTi«wSri Historyą literatury polskiej, której sam 8 tomów wydał.flpfe^^Z^ua, 9ty zaś i 10 tom obejmujący w sobie spis autorów wymię- «^*W»<V«iir, nionych w tych dziesięciu tomach nowy nabywca drukiem f,**£',*K*ogłosił w Krakowie 1857. Wiszniewski słusznie uważa, że ^ t

• to co dotąd mianowano dziejami polskiej literatury, było ,,„_-■. • tylko przygotowaniem do jej utworzenia. Dla tego wziął się do gruntowniejszego i krytyczniejszego opracowania dziejów naszego piśmiennictwa i z chlubą dla siebie, z pożytkiem dla ,, *

ogółu część zamierzonej pracy wykonał. Nie mówiemy, żeby ogromna jego praca całkiem wolna była od usterków, że wszystko, z jednakową dokładnością jest obrobione, ale każdy bezstronny wyznać musi, że on najpierwszy i najwięcej ze wszystkich uczynił, że głębiej i filozoficzniej wejrzał w rozwój naszej umysłowości od wielu innych, że nakoniec utorował drogę pod niejednym względem dla przyszłego dziejopisa. Wiszniewski także wydał dzieło treści filozoficznej pod i rozumu (uczucia i wiedzy). Wróciwszy z Moskwy, w wydziale sprawiedliwości zaledwie rozpoczął nowy zawód życia, choroba przykuła go do śmiertelnego łoża, rozpoczął właśnie druk swego dzieła: Literatura polska w rozwinięciu historycznym. Druk już rozpoczęty znacznie posuniony został, gdy nieprzewidzianem zdarzeniem część rękopismu zaginęła; martwiejącą prawie ręką na nowo z notat swoich i pamięci zaczął pisać. Zagubiony rękopism obejmował zwrot ostatni literatury polskiej. Ale pamięć już osłabia, ręka drżąca zaledwie pióro utrzymać mogła. Ztąd cały ustęp obejmujący zwrot trzeci literatury ma przerwy i niedokładności, skrócony do niepoznania od wypracowanego pierwiastkowo rękopismu. Po zgonie Majorkiewicza księgarz G. Sennewald nabywszy pozostałe rękopisma wydał w 5ciu tomach. Tom I Literatura polska w rozwinięciu historycznem, 2gie wydanie. Tom II i III Historya serca i rozumu,18Ó1 z wizerunkiem zmarłego autora. Tom IV mieści rozprawy naukowe i nową metodę uczenia geografii. Tom V Przejazdki po kraju, .•■.»<<»•» . i rozbiory dziel pisane dla przeględu naukowego. Major- '"<•■"»•■»'•• kiewicz posiadał wiele zdolności, ale potrzebowały one nale-' żytego rozwinięcia, którego tylko długiem kształceniem się . .. ^ nabywamy. W hist. lit. okazał sąd niewytrawny, nie ocenił należycie ani całości, ani szczegółów, lubo wyznajemy, ze w niejednem miejscu sądzi trafnie, a w wielu rzeczach przebija się prawdziwy talent.

[ocr errors]

Karol Mecherzyński. Dr. filozofii professor naprzód przy lyceum św. Anny, a potem w uniwers. Jagiellońskim. W r. 1829 napisał rozprawę: 1) Swiadectica uczonych krajowych i postronnych o kwitnącym stanie nauk w Polsce iv wiekach dawniejszych. (Tom XIII Roczn. Tow. Nauk. Krak.). 2) 1833 wydal: Historyą języka łacińskiego w Polsce. 3) 1841. Prawidła pisania. 4) O rządzie Radzieckim (w Tyg. łit. 1842). 5) O mieszczanach krakowskich (tamże 1842). 1844. Historya języka, niemieckiego iv Poltce, dalej w programie liceum św. Anny: Porównanie języka niemieckiego i francuzkiego z polskim, gdzie wyższość ostatniego udowadnia. Rozprawa: 0 tragedyi Kochanowskiego, Odprawa posłów greckich (w bibliotece warsz). O magistratach miast polskich a w szczególności Krakowa 1845. W r. 1851. Przegląd literatury ludów wschodnich, poezyi greckiej, średniowiecznej, polskiej XVI i XIX wieku. O wymowie politycznej w Polsce (w Roez. Tow. Nauk. 1853 zeszyt II). O duchu i dążności literatury polskiej w XVI wieku (w Rocz. T. N. Krak. rok XIX,) Rozleglejszą pracę ogarniającą dzieje powszechnego piśmiennictwa pochłonął wraz z innem! dziełami pożar. Oczytany a znakomitym opatrzony talentem P. Mecherzyński, tryska w około potokami dźwięcznego i czystego jak kryształ słowa, żywo obrabiając dany przedmiot, dodaje mu jakiejś świetności

1 krasy, które nie zawsze się spotyka w naukowych rozprawach. Czyta się też prace p. Mecherzyńskiego nie jak ciężki traktat, ale jak najlżejszą i najprzyjemniejszą dla wszystkich powiastkę. Obecnie wydaje Ilistoryą wymowy w Pulsce. Tom Iszy 1856 tom II 1858. Praca ta należy do dzieł,

Ununf^aforf^oc, które każdy lubownik literatury i rzeczy ojczystych winien ^uA.^jie«Ytii«U*l pomieścić w pierwszym rzędzie swego księgozbioru. Pozo*"ffiJał8tftme ona cnraH dla autora, korzyścią dla nauki, wskazówką ftfJtuww^^K**1'* ułatwieniem dla trudu następnych pisarzy w tym kierunku. 'J K. W. Wójcicki wydał: Historyą lit. pol. w zarysach tom. 3> Warsz. 1845. Przeznaczył ją autor do wszechstronnego obeznania się z literaturą nietylko przez opowiadanie jej biegu, ale nadto przez wystawienie wypisów z autorów o których mówi; jestto więc niejako środkiem ponrędzy historyą literatury a wypisami. Opowiadanie same dziejów literatury poprzedza rzecz o poezyi i rodzajach jej szczególnie W Polsce kwitnących, z dodaniem do każdego przykładów wyjętych ze wszystkich epok literatury.

Ludwik Kondratowicz (Władysław Syrokomla) wydał: Dzieje literatury w Polsce od pierwiastkowych do naszych czasów. Wilno 2 tomy 1852. Dotychczas niedokończone. W nich jasno i przystępnie opowiada autor dzieje oświaty bez żadnych błąkań i dalekiego zapuszczania się, lubo jest poetą, tylko niewątpliwe facta pod rozwagę bierze

« PoprzedniaDalej »