Obrazy na stronie
PDF

niem poezyi swoich w tymże Pamiętniku warszawskim i nakoniec wydaniem ich w jednym zbiorze (1821 2 tomy) wszystkie nieuprzedzone umysły ku nowemu rodzajowi pociągnął torując tym sposobem drogę do zupełnej, tak w samej sztuce jak i w pojęciach o niej reformy, którą wkrótce inny znowu wpływem wykształcony gieniusz stanowczo miał zaprowadzić. Przez cały ten czas Brodziński stale przebywał w Warszawie pracując naprzód w komissyi spraw wewnętrznych, później od r. 1818 dając lekcye literatury polskiej i stylu w konwikcie XX. Pijarów na Żoliborzu, aż nareszcie w roku 1821 komissya wyzn. Relig. i oświecenia mianowała go zastępcą professora w lyceum warsz. a w r. 1822 dnia 8 maja wezwała go do wykładania literatury pols. w królesko-warszawskim uniwersytecie, którego potem z kolei był pierwszym sekretarzem, professorem stałym, professorem radnym (1829 r). (jlorliwe pełnienie obowiązków i ciągła praca osłabiła znacznie jego zdrowie, dla poratowania którego odbył w roku 1826 podróż do Włoch, przyczem zwiedził Szwajcaryą i Francyą. Powróciwszy do kraju z nieco pokrzepionemi siłami pracował dalej w swym zawodzie, lecz znowu podupadł na zdrowiu, a wyjechawszy do wód czeskich w r. 1835, w Dre

i estetycznych rozpraw p. t. Pisma rozmaite etc. Zupełne wydanie dzieł Brodzińskiego wydał w X tomach Teofil Gliicksberg Wilno 1842—44. Sielankę krakowską p. n. Wiesław pierwszy krok postawił na nowej drodze czynem, słowem zaś jako nauczyciel i pisarz wskazywał dokąd dążyć należy.

Antoni Malczewski (ur. około 1792 na Wołyniu), syn Jana jenerała byłych wojsk polskich, później rossyjskich i Konstancyi z Bleszyńskich. Sposobił się w naukach, szczególniej matematycznych, w Krzemieńcu; 1811 wstąpił do wojska, 1813 stał załogą w Modlinie; później należał do orszaku cesarza Alcsandra a 1816 złamawszy nogę wystą- > pil z wojska. Po kilkoletnich podróżach do Fraticyi, Wioch i Szwajcaryi (1818 byl na szczycie góry Montblanc) do 1821, przepędzi! kilka lat to na Wołyniu, to w Warszawie; f 2 maja 1826). Mury a powieść" ukraińska (Warsz. 1825, Lwów i Lipsk 1833, Londyn 1836, Petersburg 1851). W latach 1856 i 57 wyszło w Warszawie kilka wydań tego poematu, a w roku 1857 wyszły tamże w dwóch tomikach p. t. Pisma Antoniego Malczewskiego. Tom lszy Mary a. Tom 2gi Pisma pomniejsze z życiorysem Autora i objaśnieniami historycznemi do Maryi p. K. Wł. Wójcickiego Praca tego pisarza zajmuje pierwsze niemal miejsce między najcelniejszemi płodami polskich poetów.

[graphic]

Adam Mickiewicz (ur. 1798 na Litwie, nauki kończył w uniw. wileńskim i sam kolo 1823 uczył w Kownie; był w Krymie, Moskwie i Petersburgu, tudzież podróżował po Włoszech, Niemczech i Francyi, f w r. 1854 w Konstantynopolu). Możemy go słusznie nazwać wyobrazicielem nowoczesnej poezyi polskiej, zwycięskim pogromcą klasyków i gwiazdą przewodniczącą młodszej braci. Jego jeniusz urzeczywistnił to, co dawniejsi przeczuwali i do czego wzdychali. Umiejąc korzystać ze wszystkiego, stal się składem wszelkich żywiołów nowszą literaturą powszechną znamionujących ale nie zaciera swojej osobowości. Dziadów cz. II i IV i Grażyna wyszły naprzód w Wilnie 1822; Walenrod w Petersburgu 1828. W zbiorze wraz z liryką kilkakrotnie w różnych miejscach, teraz wychodzą jego pisma w Warszawie w 8 tomach 1858—59. Utwory jego na wszystkie języki tłumaczą.

Seweryn Goszczyński (ur. 1803 w Ilińcach, powiecie lipowieckim; w Międzyrzeczu uczył się u Pijarów 1811 r. za rektorstwa k. Kulikowskiego, w Winnicy 1814 a w Humaniu 1816—19. W War. bawił kilka razy z Bog. Zaleskim, Lud. Żókowskim, M. Mochnackim; 1828 jeździł do Wiednia ze słabym Mich. Grabowskim). Ognisty, ponury i nieokrzesany, jak jego ziemia rodzinna, usnul pa podaniu ludu powieść: Zamek Kaniowski, WTar. 1828, w której całą grozę odmalował koliszczyzny z 1768. W Pismach t. 3 w Wiedniu wytłoczonych znajduje się, prócz lin/ki i Zamku Kaniows. tłumaczenie Osyana. Król zamczyska Poz. 1842 choć prozą, ma wielkie znaczenie.

Antoni Edward Odyniec. Po ukończeniu nauk w uniwersytecie wileńs. przemieszkiwał lat kilka w Warszawie, odbył podróż do Niemiec, Francyi i Włoch, obecnie jest redaktorem gazety rządowej wydawanej w Wilnie pod tytu~ i^lWuAwWa/ijjYŁłera Kuryer wileński.*! Poezye Odyńca wydane w Wilnie ^^'^Tjftgfer. 1825 we 2ch tomikach przedrukowane w Poznaniu, obejWu^k. niujące ballady, legendy, już orginalne już tłumaczone, tu

dzież wiersz opisowy Góra i Pisma ulotne 1833. Jakkolwiek przekładał utwory różnorodnych wieszczów, zachował zawsze ducha i barwę każdego, o nim wyrzeczono zdanie, że z jego przekładów bez znajomości pierwowzoru widzimy jasno wielkość każdego tłumaczonego płodu. Dowiódł przeto Odyniec wielkiego talentu do przekładów, wielką znajomość języka i ujmującego wdzięku wysłowienia. Był on wydawcą najlepszych Noworoczników pod n. Melitele. Prace jego wyszły w IV tomach to jest I tom. Dziewica z Jeziora, poema w 6 pieśniach Waltera Skotta Lipsk 1838. Tom II Narzeczona z Abidos Lorda Byrona, i Czciciele ognia Tomasza Moora. Lipsk 1838. Tom III Korsarz L. Byrona. Niebo i ziemia tegoż w Lipsku 1841. Tom IV Pieśń ostatniego Minstrela. Wal. Skotta iv IV pieśniach w Wilnie 1842. Tom V Mazepa Lor. Byrona, Peri i Baj. pow. Toma*. Moora. Ballady z Burgera, z Żukowskiego i Puszkina w Wilnie 1843. Tom IV Dziewica Orleańska z Szyllera w Wilnie 1844. Jego pióra jest także dramat w 5ciu aktach p. n. Felicyta czyli Męczennicy Kartagińscy. Wilno 1849 i Poznań 1858. Barbara Jiudziwillówna, czyli porządek punowania Zygmunta Augusta, poemat dramatyczny. Wilno 1858 r.

Stefan Witwicki syn professora liceum krzemienieckiego tamże wychował się; później trudnił się wychowaniem synów ministra Grabowskiego, f za granicą r. 1847. Utwory jego są: Ballady i romanse. Warsz. 1824 2 tomy. Edmund powieść. Warsz. 1829. Poesoje Sielskie, Warsz. 1830. Poezye biblijne. Warsz. 1830. Zaleca się gładkością, i czystością języka, ale brak poetyczności, bo naśladował ślepo, i pracą tego dokazał, że napisał przyjemne wiersze. Poezye sielskie i biblijne należą do lepszych utworów w tym rodzaju. W prozie zaś wydal: 1) Wieczory pielgrzyma, rozmaitości moralne i literackie, tom lszy 1837 Paryż. Tom 2gi 1842. Tom lszy wyd. 2gie przejrzane i pomnóż. 1844 w 8ce. 2) Listy z zagranicy 16ka Lipsk 1842. 3) Powiastki pod napisem Gadu gadu. Petersburg 1850, Lipsk 1852. Kraszewski takie dał zdanie w Gazecie Warszawskiej: „W autorze listów z zagranicy, którego talent nie potrzebuje ocenienia nowego, dawno będąc u nas słusznie a wysoko cenionym, niepodobnie nieukochać człowieka z sercem, jednego z tych szczególnie uorganizowanych ludzi co przyciągają ku sobie bo wszędzie w nich widzimy, obok darów umysłu, niczem niezastąpioną miłość ku braci. Jak też tu wybornie w tych powiastkach rzeczywistość powszednia łączy się i zlewa z cudownością, jakie umiarkowanie w użyciu obu stron życia, które się wzajem podnoszą i przyczyniają do efektu obrazu, a nadewszystko jakie pod względem artystycznym wykończenie, jaka zręczna każdej drobnostki budowa, jaki język wdzięczny a nieskalany ni cudzoziemczyzną, ni przesadnym puryzmem. Spokojnie, łagodnie, miło opowiada nasz pisarz, a umiarkowanie nie wyłącza w nim siły. Pewien siebie nie wysila się na wyrażenie tego, co chce malować zakreśla obraz powolnie, wykończa go wstrzemięźliwie, zawsze to tylko i co chce, powie. Wdzięk stylu rzadki, a w staraniu oń widać poetę, który formę pokoehał i-ważność tej szaty myśli doskonale pojął."

Rajmund Korsak urodził się na Białorusi r. 1767 był pułkownikiem byłych wojsk polskich, jako poeta najbardziej znany z przedmowy do wiersza księdza Baki: O śmierci niechybnej. Umarł na Podolu 17 listopada 1817 r. Przyjaciel jego Bohusz wzniósł mu pomnik z napisem: „Pamięć cnotliwego wieki, przeżyje." Odznaczył się w poezyi lirycznej a szczególniej w hymnach.

T"**) Julian JTorsafeTukończył nauki w uniwersytecie wileń

Ło$TołiwUc4Mł.s^"IBi wystąpił z pierwotwornemi lirykami, listami i elegiami

a^oi!(mt\u,^, oraz wschodnią powieścią Bcjram. Gdzie nie jest tłumaczem, tam idzie wsprost albo za angielskim, albo wschodnim duchem i barwą. Poezye jego wyszły w Petersburgu ^^T\0'lat;: 1839, Nowy Parnas w Poznaniu 1833 niemniej w Wilnie

7«^<vfv^f1840 w 2 tomach?ŁUw^w" flouro<pi<illwi 30 Jvoypnta IgfTr.

yoUlu£>w»vl<x<3«. Aleocander Chodźko syn Jana. Po ukończeniu uniw.

JU^UKme*^,- wileń. kształci! się w językach wschodnich w instytucie oryeutalnym przy ministeryum spraw zagranicznych w Petersburgu, obecnie jest konsulem rossyjskim w Persyi. Jego poezye wydane w Petersburgu 1829 przedrukowano w Poznaniu 1833. Mieszczą w sobie ballady i inne poezye ulotne , większą zaś ich część zajmuje przekład pieśni nowogreckich. Nie mało poezyi Chodźki odznaczających się wysokim talentem i uczuciem, które nie weszły do powyższego zbioru, znajduje się w Dzienniku Wileńskim i Dziejach dobroczynności wydanych w Wilnie, w tych ostnich jest piękna powieść wierszem: Mieczysław.

Alexandtr Groza, którego poezye wyszły w Wilnie r1836, 1843, i 1855 okazał, iż jego talent coraz świetniej się rozwija. Jego poemat: Pan Starosta Kaniowski, ma pewne podobieństwo z Maryą Malczewskiego. Chociaż w nim uderza brak cieniowania wypadków, jednak umiał autor mnóstwem piękności zakryć to wszystko. Świetnie jaśnieje talent Grozy w poemacie Mogiły, osobliwie w opisie klęski Batowskiej. Um«wTi.5.Ule-pa<ta\87iV,

Michał Jezierski wydal poezye w Wilnie 1837: Pan Kasztelan powieść historyczna z początku XVIII wieku. Wilno 1841; w tym okazał wiele talentu do odmalowania rysów przeszłości. Prócz poezyi wydał także powieści prozą między któremi odznacza się Julia i Marya 2 tomy Wilno 1843 r. 6

Augustyn Bielowski ur. 180^ na Pokuciu pobierał

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »