Obrazy na stronie
PDF

w 8ce wiel. 4 grube tomy ozdobnie drukowane z wielu rycinami. 2) Nauka artyleryi zebrana z najpóźniejszych autorów, napisana dla pożytku korpusu artyleryi narodowej z rozkazu i nakładem J. K. Mości Stanisława Augusta do druku podana. Warsz. 1781—83, 3 tomy w 8ce wielkiej. 3) Nauka dla oficerów sposobiących się na inżynierów polnych. Warsz- 1792 w 8ce wiel.

Józef Łęski oficer i nauczyciel matematyki w szkole rycerskiej, przełożył z francuzk. Hogreve: Teoryczna i praktyczna nauka żołnierskich rozmiarów, czyli miernictwo wojenne etc. Warsz. 1790, 8ka str. 355, a dodatki tłumacza 246 stron.

Karol Alexander Końkowski profes. matematyki wydał: Nauka matematyki do użycia szkoły elementarnej artyleryi i inżynierów. Warsz. 1811 w 8ce tom I, więcej dzieła tego nie wyszło. Ścisły układ systematyczny i jasność w wykładzie zaleca to pismo.

U, P. A. K. przołożył z francuzk. Roboty artyleryi i fortyHkacyi przy obronie twierdz, przez Bousonaid napisane. Warsz. 1811 w 8ce.

Alexander Oborski major pułku 13go jazdy wyłożył: Przepisy polowe w czasie boju przeznaczone dla lekkiej jazdy. Warsz. 1811 w 8ce.

Stanisław Fiszer Wielkopolanin, generał dywizyi wojsk polskich, poległy pod Woronowem blisko wsi Rożestwo w r. 1812, przetłumaczył z dzieła p. Karnot: O obronie twierdz. Warsz. 1812 w 8ce.

W. hr. Ossoliński przetłumaczył z niemieckiego hr. Bismark: Służba polna jazdy. Warsz. 1820. 12ka.

§. 138. O sztuce budownlezćj pisali:

Józef Rogaliński (zob. wyżej): Sztuka budownictwa na swoje porządki podzielona. Poznań 1760 z tabl. przedruk, i popraw, w Warsz. 1775 w 8ce. Jestto opis czterech kolumn podług zwyczajnych porządków.

Pięć porządków budowniczych podług prawideł Jakoba Barocego z Winioli. Warsz. 1791 w 4ce 52 stron, i 28 tablic.

Xaw. Michał Bohusz prałat wileński, wydał: O budowli włościańskiej trwalej, cieplej, tańszej, od ognia bezpiecznej i do kroju naszrgo przystosowanej. Warsz. 1811 in folio 63.

Sebast. hr. Sierakoiuski kustosz koronny, rektor akad. krak. prałat kated. wydał: Architektura obejmująca wszelki gatunek murowania i budowania, we trzech częściach. Tom I zawierający text ma 388 str. Tom II obejmuje wzory czyli tablice sztychowane, których jest 115 in fol. maj. Kraków r. 1812. Jan Sniadecki w obszernym tego szacownego z wielu miar dzieła rozbiorze, umieszczonym w Dzienniku Wileńskim T. I r. 1815 takie przy końcu daje zdanie: „Autor założył sobie dzieło swoje zrobić dla wszystkich zrozumiałem, obeznać publiczność krajową, artystów i rzemieślników z praktycznemi wiadomościami sztuki, ostrzedz o popełnionych w niej błędach i wadach, tego zamiaru zdaje nam się dopełnił z pożytkiem dla powszechności, a dla siebie z zaletą i chwałą. Winniśmy autorowi w tern dziele wiele wyrazów budownictwa prawdziwie polskich, które on wydobył od mularzy, cieśli, stolarzy, strycharzy i innych rzemieślników, i ten jest jeden z własnych i skutecznych sposobów zbogacenia języka."

§. 139. W astronomii odznaczyli się naukami swemi: Marcin Odlunicki Poczobut, urodził się 1728 w Grodzieńskiem. Początkowe nauki pobierał u Jezuitów w Wilnie, a następnie wszedł do ich zakonu. W r. 1754 został wysłany do Pragi dla wykształcenia się w grecczyznie i łacinie , zkąd wrócił w r. 1756. W r. 1761 wysłany został z innymi młodzieńcami z funduszu księcia Michała Czartoryskiego kancl. lit., dla ćwiczenia się w wyższych naukach w Niemczech, Włoszech i Francyi. W Marsylii, gdzie jezuickie było obserwatoryum, a później po zniesieniu tamtego zakonu w Awenionie nad obserwacyami pracował. Uważane przez niego w Neapolu wielkie zaćmienie słońca 1 kwietnia 1764 r. Heli astronom wiedeński w Emerydach swoich ogłosił. Z powrotem do kraju objął katedrę matematyki i astronomii w Wilnie i o założenie nowego obserwatoryum postarał się nie szczędząc na to własnego majątku. Król Stanisław August uczcił zasługę Poczobuta wybitym w r. 1775 dla niego medalem z napisem: Sic itur ad astra. Liczne jego obserwacye drukiem ogłoszone zjednały mu miejsce w Towarzystwie królewskiem nauk w Londynie i w gronie korespondentów akademii nauk w Paryżu. W r. 1780 mianowany rektorem akad. wileńskiej od komissyi edukacyjnej, odebrał polecenie zreformowania szkół w Litwie, co też zaszczytnie dopełnił. W r. 1793 gdy fundusze edukacyjne zagrożone zostały w Litwie, wspólnie z Janem Śniadeckim po 7miu miesięcznych pracach na sejmie grodzieńskim odzyskał takowe. Tegoż roku dnia 5 września w przytomności króla i licznych gości obserwował zaćmienie słońca w Augustowie pod Grodnem dokąd z Wilna sprowadzono instrumenta i to posłużyło do dokładnego poznania położenia Grodna. W r. 1795 nietykalność edukacyjnego funduszu u księcia Repnina uzyskał. W r. 1796 miał zaszczyt witać w murach akad. wileńsk. cara Pawła I. W r. 1799 usunąwszy się od steru, nie przyjąwszy wyjednanego dla siebie biskupstwa w Rzymie, oddawszy majątek synowcowi, a obserwatoryum i własnym kosztem nabyte niektóre instrumenta i książki Janowi Śniadeckiemu swojemu zastępcy i przyjacielowi, w r. 1808 pospieszył na łono dawnych towarzyszów zakonnych w Dyneburgu i tamże 20 lutego 1810 życie zakończył. Prace jego astronomiczne zawierają się w 34 księgach obejmujących obserwacye tyluż lat. De la Lande ułożył z nich tablice Merkuryusza trudnego i mało dotąd uważanego planety. Do siedmiu gwiazd przez Flamstaeda oznaczonych, dodał dziewięć przez siebie uważanych i złożył z nich konstellacyą Ciołka Poniatowskich i ich położenie w Efemerydach berlińskich czyli kalendarzach astronomicznych na rok 1785 ogłosił. W rozprawie: O dawności Zodyaku egipskiego w Denderach (Tintiris) wydanej w Wilnie w 1803. (Prze

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »