Obrazy na stronie
PDF
ePub

IN ALANUM.

(OUDIN, Commentaria de Scriptoribus et scriptis ecclesiasticis , tom. II, col. 1387. Ap

prime hic Oudinus Caroli Vischii sententiam explodit qui Alanum anno 1294 obiisse, et aliorum qui Doctorem Universalem initiu sæculi decími quarti floruisse asserebant; fallitur autem cum Alanum Antissiodorensem episcopum, qui circa annum 1185, et Alanum ah Insulis, qui anno 1203 obiit, unum et eumdeun fuisse censet. Vide Histoire littéraire de la France (in-4*, Paris, Firmin Didot), t. XIV, p. 358, in AlaNO ANTISSIOD., et lom. XVI, p. 396, in Alano Magno.)

De communi sententia quæ duos Alanos ab Insulis statuit, ambos doctissimos viros alque instituti Cisterciensis, quibus tamen singulis varias occupationes et tempora omnino diversa prascribuni, specialem Dissertationem iustituit Carolus de Visch, quam editioni suæ Operum magistri Alani præmisit, quæ anno 1654 Antwerpiæ in folio facia est apud Guillelmum Lestenium et Engelbertum Gymnicum. Eamdem habet aliquanto breviorem in sua Bibliotheca Scriptorum ordinis Cisterciensis, a fol. 12 ad fol. 17 ultimæ editionis anni 1656, Coloniæ Agrippinæ, apud Joannem Busæum. Ubi duos fuisse Alanos probare contendit, sed cum aliquanta formidine, diversis omnino lemporibus distantes, ac mo fere sæculo alterum altero anteriorem, nempe converso seu fratre laico episcopum. Denique et aliam doctissimam de argumento eodem Dissertalionem instituit Cæsar Egassius du Boulay sæculo :v Historiæ Universitalis Parisiensis, fol. 432 et sequentibus multis, ubi duos quoque fuisse Alunos asserit, quibus diversum eliam lempus assignat. Ita post ipsum seaseram, sed re maturius ex pensa, omnibusque vel auctoruin de hou argumento scribentium conjecturis vel rationibus erpensis, solo veritatis intuilu impeliente, alteram adversus meipsum sententiam amplecti compellor : tantique ponderis hoc crilices punctum mihi visum est, ut specialem a me dissertationem hanc extorserit. Dicam igitur unum tantum fuisse Alanum, qui totum ferme sæculum xl tenuerit, atque ab ejus initio ad a. 1203 vixerit, nec ullam ab his omnibus dissertationibus vel validam rationem haurire me potuisse, qua Alanos duos statuere cogerer.

.

DISSERTATIO

De unico Asano Risatorii abbate, Antissiodorensi episcopo, ac tandem wonacho ordinis

Cisterciensis, apud Cistercium anno 1203 mortuo.

EPITAPRIUM I.

Cap. I. Agitur adversus epitaphium, quod unicum est A Mille ducenteno, nopageno quoque quarto,

Alani duplicis distinguendi fundamentum. Christo devolus, mortales exuit artus. Carolus de Visch in historica Vissertatione De Obiit itaque Alanus anno Domini 1294. Hinc corrivila el morle Algni Magni de Insulis, Doctoris Uni- ge auctores omnes qui scribunt illum floruisse anno versalis,& 5, hæc verbotenus habet : « Chrysostomus

1300. Tumulus ejus marmoreus conspicitur CisterHenriquez scribit illum supervixisse septuaginta

cii in claustri parte læva templum ingredientibus, novem annis post concilium Laleranense memora.

juxta quem in pariete duo alia appendent epitaphia, lum, attigisse autem annum ætatis 116, ac tandem quæ nobis exhibet Gaspar Jongelinus in Purpura obiisse cum magna opinione sanctilatis; cujus etiam

sancti Bernardi, prout ex originalibus tabellis ipseintuitu, eumden Menologio suo Cisterciensi ascri

met descripsit an, 1624, dum Cistercii esset, et psit die 30 Januarii. Quem etiam inter beatos ordi

beali viri sepulcrum visitaret. nis nostri recenset Joannes Cisterciensis in Catalogo sanctorum ac beatorum ordinis Cisterciensis, Ce grand docle Alanus, qui fut tant admirable,

Rend ce lieu de Cisteaux partout pas mémorable. subjuncto veteribus Missalibus ejusdem ordinis.

Car il y fut convers, berger et serviteur,
Sed el Bealum vocant doctissimus Leo Allatius li- Encor y sert d'exemple de verlus et d'honneur

Donc vous religieux, convers, et tous passants, bro De apibus urbanis, et reverendissimus generalis B

Imitez ce Docteur, qui cybas est gisant. noster modernus et alii passim. Quoad annum obitus, veritatem nobis astruit antiquum epitaphium

Subjacet huic lapidi, toli venerabilis orbi, Japidi sepulcrali incisum, quod etiom nunc perfecte Alanus Doctor, quem decet almus honor. egilur, hoc tenore :

Theologis ac philosophis merilo socian:jus,

Vatibus antiquis nec minor ipse fuit. Alanum brevis bora brevi Lumulo sepelivit,

Egregie scribens, planxit, docuit, reseravit, Oni duo, qui septem, qui totum scibile scivil.

Naluram, mores, mystica veria Dei. Labentis seculi contemplis rebus, egens it.

Inclyta gesta Jesu cecinit, clarosque triumphos
Ipius conversus, gregibus commissus alendis,

Artes depingeus, militiamque poli
PATROL. CCX.

123159

EPITAPHIUM I.

Eloguli pictor, morum censor, citharista

A « Anno 1202, inquit, apud Cistercium mortuus est Pieridum, fidet beiligerator erat.

magister Alanus de Insulis, doctor ille famosus, Hic mundum fugiens, sub relligionis amictu Vixii, adbuc manei hic: inuunsulalus adest. .

scriptor Anticlaudiani, qui ii theologia fecit artem Nullus, opinor, inficiabitur, quin epitaphium se- quamdam prædicanti, et contra Albigenses, Valcundum el ultimum recentia satis sint, sæculum

denses, Judæos et Saracenos libellum edidit succinque decimum sextum oleant; quare illa nobis nibil ctum, ad Willehoum Moulispessulani dominum. , officiant, nec quidquam de Alani ülale, sed opera

Nibil succinctius expressiusque dici poterat ab scrituntuin utcunque composita enuntient. Igitur de ptore qui tempore et scriptione, quoa:1 antiquitatem

epitaphium Cisterciense superat. solo primo agitur, quod anno 1294 morien Alani aliigai, et hoc unicum distinguendi duos Alanos est

Sed demus (licet omnino gratis) tantam quantam fundamentum. At illud etiam esse recens dico,

Cistercienses monachi optant, epitaphio suo apud

Cisterciunt ad Alani cineres posito vetustatem, atque innovatum et auctum, sub sæculi tui initium vel medium. Nam antiquum Alani sepulcro inscul.'

illud sone causam illorum parum juvabit, cum ante plam epitaphium tres tantum versus continebat,

annum 1300 factum esse 1109 possit. Agit enim de qui anno 1501 vix ob velustatem ac lituram legi

Alano anno. 1294 (ul vult) mortuo, cui vix credibile

B est, ab ipso die quo hamo conectus est, appositum poterant, quos refert sæculum iv Hisijria l'hiver

fusse istad epitaphium. At auctores isto epitaphio silaris Parisiensis, fol. 437, in hunc modum :

antiquiores annis centum, ejusdem cum Alano lemAtanum brevis hora brevi tumulo sepelivit, Vil duo, qui septem, kutuni sibi subdidit orbem, poris, ejusdem ordinis Cisterciensis, omnes in suis Seire suulis, mores dare, vel retinere nequivil.

notis acceptissimi et observationibus, et contra Ila refertur ex Matthæi Bonhomme lestimonio, qui quos nemo excipere queal, ante istud epitaphium Commenitriim in Parabolas Alani, anno 1501 Lug- annis ad minus sexaginta viventes, asscrunt morduni impress!!m edidit, qnibus Compendium ville luum esse Alanum anno 1203. Falsum ergo Alano · Alqui, et ejusdem in Cistercio epitaphium sic præ- que tarde supposilum, mendax istad epitaphium, misit. Ubi tunc tribus tantum versibus constabal, lectumne unquam, aut visum anterioribus Ecclesie alique ita liluratun a calrantibus erat, u legi sæculis, ut historici vel chronologi de rebus ceunon posset , nisi quemad nodum Malchuus Bon- tum annis antequain contingereut, magico sp ritu homme legerat, cum tamen ita legendam essel: vel prophetico scripserint? lloc argumenti geous

ila demonstrativun, ut ab omnibus etiain acutissiAlanum brevis höra brevi tumulo sepelivit. Duiduo, qui sepiem, qui totum scibile scivit,

mis criticis infirmari nullatenus possit. Horum

с Scire suuri orieos. dare vol reinere nequivit.

scriptorum primus est Olho de Sancto Biasio, abbas Cuin igitur ab anno hoc 1501 liluraluun esset niinis

in Hercinia Silva, coælaneus auctori, qui anno apitaphium, illud a fratribus renovalum, atque ad

nempe 1190 Horebat, quique Appendicem scripsit gosmain votorum epllapblorum factum et qualuor

ad libros vili Chronicorum Ollonis Frisingencis, ilson versibus auclum est, qui omnem preselili discepta- cipiens ab anno 1146, quo iste scribere desiit, usque Lioni materiam subministrarunt. Addita enim est in

ad annnn 1210. Ille autem expressissime meminit quatuor versibus sequentibus, ac recenter additis

Alani et Anticlaudiani, illum insuper consumens falsa chronologia, quod monacbis faeillimum fuit,

synchronum alque socium duobus doctissimis sæqui lernpora atque epochas Alani non discusse

culi xu theologis : « llis temporibus Petrus Contor rani.

Purisiensis et Alanus et Præpositivus magistri claLabontis sacli contenvptis rebus, egens fit.

l'uerunt. Horum prior librum Distinctionum, librum lolus conversus, Bregibus commissus alendis. Milie ducenteno, nonageno quoque quarto,

Psalmorum, Evangeliumque unum ex quatuor per Christo devotus, mortales exuit artus.

continuas glossas subtiliter compilavit, et præter Algue hoc totum coufirmatur ex allatis supra a hoc alia multa. Alter vero mulla conscribens expoCarolo Vischio, ubi quod anno 1501 vix legeba- suji, inter alios libruin qui intitulatur Anticlaudia lur, atque divinando nanc uno modo, nunc altero nus, el Regulas cælestis vitæ, et contra hæreticos, transcriptum fuerat, jam affirmat, quod etiamnum er librum De vitiis et virtutibus et De arte prædiperfecte legitur, hoc tenore, eli,

candi, librumque Sermonum suorum, et mulla alia CAp. II. Epiluphium etiam pro untiquo el primario

sana et catholica conscripsil. ) Florebat igicur annis admissum, non valere conira lestimonia veierum. centum anie allegalum epitaphium, qui recte poni

Diximus itaque epitaphium sepulcro Magistri lur medius inter Petrum Canloren el Præpositivum Alani apud Cistercium insculptum, olin tribus tan- cancellarium Parisiensem, ambos anno 1190 forenzom versibus coustitisse, post annum vero 1501 les et virus : quorum primus anno 1190 mortuus seplem versibus lectum fuisse, quod vetuslum Mat- est, alter circa annum 1210, ut habet Cæsarius in thæus Bonhomme ante suam editionem Parabola- suis Dialogorum libris, et alii. Alanus autem anno ruin Alani, cum elogio illius altulit. At longe isto 1203 inter utrumque morluus, recte medius ab cpitaphio pot or est, qui antiquior, auctor Chronici Ollone de Sancto Blasio componitur. Aller Belgici, anno enim 1415 scribere desiit. Ait autem testis Albcricus, monachus Triun Fontium ordinis ille Alanum apud Cistercienses anno 1201 obiisse. istercieusis, auctor ut admiltit Carolus Viscbius in Bibliotheca Scriptorum ordinis Cisterciensis, A bus perfectissimo, quem librum vocavit, Anticlaufol. 15, in Alano, antiquus et gravis, qui in Chro dianum elc. » Quid contra horom virorum auctorinico sno diserte scribi: Alanum hunc obiisse anno latem afferri possit non video. Quo pacto enim u'er: 1203, his verbis : « Apud Cistercium mortuus est que (nempe Olho de Sancto Blasio de quo supra, hoc anno magister Alanus de Insulis, doctor fa- et Henricus Gandavensis) meminisse. potuerunt mosus, et scriptor ille Anticaudiqni, qui in then- Alani et Anticlaudiavi, si ulroque posterior cenlogia fecit arlem quamdam prædicandi : et contra tum annis Alanus fuit? Quis credat Henricum Albigenses, Waldenses, Judæos et Saracenos, li. Gandavensen repositurum eum fuisse inter viros bellum edidit succinclum, ad Cuillelmum Montis- sæculi xii illustres Alanuni, si suo tempore foren. pessolani dominum, et alia quædamn ipsius haben- tem in scholis Parisiensibus alumnuin vijissel ? wr opuscula. , Hucusque Albericus, qui Chronicon Ilinc patet aulem quam parum firini in sententia suur usque ad annum 1241 produxit. Al quo- sua fuerint qui Alanos duos admiserunt, anvo modo qui anno 1241 scribebat, polerat per anti- 1182 alterum, allerum anno 1294 mortuum; illi cipationem scribere Alanum anno 1203 esse mor- etiam qui singulares de hoc. argumento Dissertatuum, si anno demum 1294 mortuus est ? Solvant tiones scripserunt, ut Cæsar Egassius Bullæus et uodos'istos qui ista defendunt. Un le recte ad hanc B Carolus Vischius, de quibus supra. auctoritatem Carolus Vischius fol. 16 Bibliothe- Pergit idem Bullcus : « Unde Gaspar Barthins Seripiorum ordinis Cisterciensis ita loquitur : in potis ad Guillelmum Britonein, ad versum 546, € Hinc sequitur, vel erroneum esse epitaphium se- Ericio similis, etc. diserte agnoscit Alanum in aupolcrale Alani, gravitergue errare Trithemium clores hujus sæculi duodeciini; sic enim ille : Coni. aliosque omnes doctores eidem consentientes, vel pendio quædam scriptu illius adjeci, præler procerle vilialum Alberici Chronicon, ei Commentaria pier tempora Brilonis nusiri, ab Alano lib. yi Comin Merlinum nemorala, alterius esse auctoris. Id mentariorum in Prophetiam Merlini. Dici ævo hoc quod etiam ianquam probabilius secuti fuimus in auctorem illum scripsisse, cui qui contradicunt, erRelatione Historica, quam Operibas Alani nuper rant : cum sub annum 1194 ctpressim eumdem co!impressis præfiximus, eidem cætera omnia confor- locet Olho de Sancto Blasio, additione ad Frisin. miter applicautes. Quanquam etiam in alia sen- gensem cap. 40, eliam Anticlaudianum ejus comlentia dici possel, concilium cui Alanos legitur in- . memorans. Opera aulem viri quæ editione digna terfuisse Rumæ (ubi et agnitus fuit) foisse Lalera- sunt mirum tur hacienus lateant, cum multo miDense vu, anno 1180 sub Alexandro IIl celebra- C noris frugis clathros perrumpani. Non sunt autem tum. De hac difficultate scripsi Cistercium, el ad tantum ea quæ a Catalogorum scriploribus memos alios diversos viros doctos, sed resolutionem ba- ranlur, sed ipsemet vidi ingentem Commentarium de bere pequivi; quare donec certius aliquid habue

ratione metrorum et syllaborum in bibliotheca Basiro, epilaplio credendum censui. » Hæc Vischius liensi, cum testimoniis auctorum uscriptis , cujus verbotenus in editione ultima suæ Bibliotheca nulluin meminisse nomenclatorem memini. Et ad Scriptorum ordinis Cisterciensis, post Dissertatio- versun 52 libro yu : Latere plano, etc. In cæsumra nem a, se factant. De Alanis ad Opera magistri negligit syllavam, ui singulis paginis, sic sæpe ali : Alani a se edita : quibus innuit yvanium dubita- et in Articlaudiano opere circa eadem hæc len poru rel de Cisterciensi epitaphio, ac consequenter de scriplo, Alanus Insularius, universalis Doclot diAlani morle per illud ad annum 129€ dilala. Ad- cius, quem apud Cistercium anno 1202 morluum addatur tandeni: el terlius contra istam epilaphii as- notat auctor Chronici, quod Magnuin Beigicum insertionem testis idoneus et maximi merili, quem digitant. Suficiunt isla cui in ore duorum vel Cæsar Egassius del Boulay sæculo iv Historiæ Uni- triuin testium stel omde verbum.si verșitalis Parisiensis, fol. 434, rclert in Disserta

Car. "II. Mulla alia in gratiam Alani ab auctotione singulari quam De Alano Inşutensi scripsit, D

ribus nuperis confica, quæ nulto veritatis aui cum propriis Egassii verbis.

verisimilitudinis fundamento nituntur, ¿ Accedit Henricus Gandavensis, doctor Pari- Carolus Vischins in Relatione histurica de Vila siensis et Sorbonicæ domus, ut aiunt, alumnus, Alani Magni, babet tres paragraphos in quibus qui ante annuin 1270 studebat Parisiis, el obiik multa stupenda et prodigiosa refert, queis Alanum Tornaci, anno 1293. Alanum istum nostrum re- commendet, quæ firmius ab ipso probari opiasponit in serie virorum illustrium qui hoc sæculo sem. Ac paragraphus secundus inscribitur : Qua floruerunt, ab anno scilicet 1110 ad annum 1200, occasione magister Alanys, relicia Parisiensi Uui. et de eo sic scribit in libro De scriptoribus eccle- versitule, habitum conversorum in, Cistercio issuinsiasiicis, cap. 21 : Alanus, Insulis oriundus, libe. pserit. Narrat ibiden miraculum, sed cojus nulralium" arlinin peritus, Parisius Ecclesiasticæ scho- luin lesiem alium profert quam Joannem Buzeli præfuil, el ingenii sui monumenda relinquens, nuin, Jesuitani, in Gollo-Flandria sua, tomo 11, scripsit Summam ad prædicationis officium utilem , lib). VII, ad annum 1294. Vult lianc eamdem hiel quia inetronultum claruit, scripsit' metrice Poe- storiam sed simplici omnino stylo descriptam, pesicer, excogitulu materia de viro oprimo et in omni. nes se habuisse in procexio cujusdam Commentaris

[ocr errors]

in Parabolás Alani, a centum et quinquaginta an- A tiæ, ad moduni laici. Hæc est ralio et causa corinis, Lugduni Lypis editam, ad initium codicis anno versionis. scilicet 1501, sine nomine auctoris, sed quem jam Continuo autem idem Bonushomo seu Bonlioconstat fuisse Matthæum Bonhomme. Recie lainen mius commentator narrat quomodo Romam proet prudenter primam hujus operis omisit impres- sectus fuerit, hæreticos confuderit, et pro Alano sionem Vischius insnlsam atque barbaram, ut pu- tandem recoynitus fuerit. Accedit quod Roma rissima Joannis Buzelini Latinitas magis credibi- quidam hæretici advenerant, qui per sua argunepla lem minusque ridiculam fabulam redderet. Non ita falsasque syllogizationes totam lidem catholicam lamen scrupulosus fuil Cæsar Egassius Bullæus, subvertebant. Quapropter papa mandavit omnes qui sæculo iv Historiæ Universilalis Parisiensis, prælatos, abbates, doctores et clericos totius Chrifol. 436, has historias propriis primi inventoris stianitatis Romam venire, quatenus diclos hæreverbis adducit. Qui igitur las fabulas crcdibiles ticos confunderent. Quod abbas, magister Alani, fore ex compta Joannis Buzelini Latinitate opi- audiens, Alano relicto in abbalia, voluit Romam natus est Vischius, has absurdas et fide et verbis

pergere. Tum Alanus, qui jam sensum recoperaex relalu Mallhæi Bonihominis, monachi Gisler

verat, dixit magistro siio : 0 domine, me tædet ciensis, audiat, qui Commentarium in Parabolas B

hic stare, et diu est quod abbatiam non exivi : quaAlani anno 1501 Lugduni impressum edidit, in

propler humiliter deprecor ut vobiscum pergam Rucujus fronte Quce caussæ fuerint Alani ad Cister

mam, et bene serviam vobis, optimeque pensabo da cienses conversi, his verbis commemorat.

equis. Tunc abbas, pergens Romam, duxit secuin « Auctor hujus libri vocabatur Alanus, de quo Alanum. Adveniente autem die disputationis, abe legitur quod cum quadam die studeret Parisius, bas voluit intrare locum disputationis, cum quo sciens seplem arles liberales, necnon leges atque Alanus voluit intrare. Cui abbas dixit : Vade,ad decrela suam scientiam proposuit exponere, et in hospilium el pensa de equis, quia locum istum non aliquem fructum redigere seu explicare. Et cum

posses intrare, propler custodes el clientes hic exiin crastinum de tola Trinitatc prædicare vellet, et

stenles, qui non sinunt intrare nisi prælalos et mascientiam et notitiam veram de illa curtis audien

gnos clericos, et posses verberari. Cui Alanus dixit : libus exhibere, ipso pergente ad spatium prope Volo verberari ul intrem ; et supponens se chlaripariam quamdam, cogitans qualiter onus propo

midi seu cappæ sui magistri, intravit dictum losilum complere posset, quemdain puerum repe- cum, et ipse sedens ad pedes sui magistri, audirit, qui tenens unum cochlear in manu, fecerat

C vit disputationem. Hæretici vero proponentes quæunam parvam fovcam, modicum procul ab aqua.

stiones, Christianos superaverunt et vicerunt. Quod Et hauriens aquam cum suo cochleari, portabat ad videns Alanus, exivit latebras , dicens magistro foveam quam fecerat ; el instanter sicut puer ap- suo : Jube, Domine, benedicere; et abbas s!!!pefaposuerat aquam in fovea, aqua in lerram intrabat,

clus disit Alano : Sile, miser, quid vis facere ? quia locus erat arenosus. Quod videns Alanus,

Tunc Alanus intravil dicens ut prius: Jube, Dodixit puero : O puer, quid hic agis ? Et puer re

mnine, benedicere, usque ad tertiam vicem; quod vi. spondens dixit : Totam islam ripariam in foveam

dens papa permisit eum arguere. Et Alanus recimeam ponere proposui, nec cessabo quousque proposi

lans quæstiones per dictos hæreticos molas, artum meum impleveró. Cui Alanus : Quando pulas

guit et confudit illos. Quod videns hæreticus dixit secisse : Opus tuum licet sit puerile, tamen est im

confusus : Tu es diabolus aut Alanus. Cui Alanus possibile. Cui puer : floc cilius fecero quam iu pro

respondit : Non sum diabolus, sed Alanus. Tunc positum tuum adimpleveris. Et Alanus respondens

abbas magister suus voluit sibi suam dignitatem dixit ; Quid enim proposni facere ? Et puer dixit :

donare, quam Alanus suscipere noluit; sed per Tu proposuisti cras declarare lotam Trinitalem, per

papam et abbatem fuit sibi concessum ul duos clequam scientiam in prædicatione, quod est magis im- D ricos haberet in dicta abbatia, qui clerici libros, possibile tibi. Quod audiens Alavus, multum ler

quos ipse dictaret, sub se seriberent. Ubi plures ritus, reversus domum, et dicta pueri in se me

libros fecit, inter quos fecit istum qui incipit : A moraus, mullumque dolens et tristis, suam præ- Phæbo Phæbe, e!c. Alano aulem morluo, fuit sesumptionen, sive arrogantiam recognovil. Adve

pultus in dicta abbalia, super cujus tumulo scribunnjenle vero die crastina et hora prædicalionis, ubi tur isti versus : multitudo magna populi fueral congregata, Alanus

Alanom brevis hora brevi tumulo sepelivit, ascendens cathedrain dixit loco themalis : Suf

Qui duo, qui septem, lotum sibi subdidit orbem, ficiat vobis vidisse Alanum. Verecundia suffusus,

Scire suum, mores dare vel relinere nequivit (1). pergere nolens Parisius, trapsivil in Burgundiam Cap. IV. Aliæ sententiæ de vila et morte Alani inet in quadam abbalia, Cistercium nomine, pastor

sulensis expenduntur. ovium fuit, et deinde conversus fuit ipsius abba- Cum non concordent historici, deque tempore quo

(1) Quod apud Oudinum sequitur caput quartum, sarcinatores invehitur, omittimus : non est enirs cui tit lus : Prædicta commeniu el nova consulantur, cur ita bilem moveat legendą ingenue candideyue et in quo vehementer contra hujus narrationis con- narrata. EDIT.

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]
« PoprzedniaDalej »