Obrazy na stronie
PDF
ePub

ELENCHUS

OPERUM QUÆ IN HOC VOLUMINE CENTESIMO CONTINENTUR.

B. FLACCUS ALBINUS, SEU ALCUINUS.

1

cul. 9

17

89 121 135 515 51

Præfatio generalis.
Commentatio Frobenii de Vita B. F. Albini seu Alcuini de novo ex genuinis

actis et illius scriptis concinnata.
B. Flacci Alcuini Vita ex vetusto codice ms. S. Mariæ Rhemensis primum a D.
Andrea Quercetano edita.
De B. Alcuino Testimonia veterum et quorumdam recentiorum scriptorum.
OPERUM PARS PRIMA.

EPISTOLA.
OPERUM PARS SECUNDA.

OPUSCULA EXEGETICA.
Opusculum primum. - Interrogationes et Responsiones in Genesin.
II. – Enchiridion, seu Expositio pia ac brevis in Psalmos pænitentiales, in Psal-

mum cxviii et Graduales.
III. - Compendium in Canticum Canticorum.

Commentaria super Ecclesiasten.
V. – Interpretationes nominum Hebraicorum Progenitorum Domini Nostri Jesu

Christi.
VI. - Commentaria in sancti Joannis Evangelium:
VII. Tractatus super tres sancti Pauli ad Titum, ad Philemonem et ad Hebræos

Epistolas.
Commentatio brevis in quasdam sancti Pauli sententias.
Commentariorum in Apocalypsin libri quinque.
Indices Rerum.

569 639 665

[ocr errors]

723 733

[ocr errors]

1007 1083 1085 1155

[blocks in formation]

B. FLACCI ALBINI

SEU

ALCUINI

ABBATIS,
CAROLI MAGNI REGIS AC IMPERATORIS MAGISTRI ,

OPERA OMNIA
POST PRIMAM EDITIONEM, A VIRO CLARISSIMO D. ANDREA QUERCETANO CURATAM,
DE NOVO COLLECTA, MULTIS LOCIS EMENDATA, ET OPUSCULIS PRIMUM
REPERTIS PLURIMUM AUCTA, VARIISQUE MODIS ILLUSTRATA

CURA AC STUDIO FROBENII,

ö. B. ), PRINCIPIS ET ABBATIS AD SANCTUM EMMERAMUM RATISBONA

PRÆFATIO GENERALIS.

1. Henricus Canisius jurisconsultus, et initio saeculi A finem iidem nova sua reperta suis collectaneis addita xvi in Academia Ingolstadiensi sanctorum canonum et cum aliis opusculis, prout sese quærentibus forprofessor ordinarius, multis laboribus litterariis cele- tuito offerebant, commista luci publicæ conimiserunt. berrimus, et veterum monumentorum scrutator so- Magnum vero exinde incommodum relictum est, leruissimus, cum plura beati Alcuipi opuscula in quod eruditi qui de beato Alcuino quaedam suis labobibliothecis delitescentia,luci vero publice a se red- ribus apta discere cupiebant, necesse haberent, illius denda, detexisset, recle sentiens, nonnulla alia ejus- seu epístolas, seu commentationes, tractatus et cardem præclarissimi magistri opuscula aut penitus pe- mina, per vasta et parum obvia volumina distracia riisse, aut adhuc bibliothecarum vinculis constricta conquirere ; quod quidem incommodum nonnisi uno opery eruditorum exspectare, optabat ut immeritis novæ collec'ionis ac editionis auxilio reparandum illis pedicis manicisque exsolvantur, quo tandem in

fuit. Incommodum isikoc magis crevit, posiquam luce versari, el per ora doctorum volitare queant. exemplaria quoque editionis Quercetane evasere « Utinam, inquit, existeret, qui Alcuini omnia monu- rarissima, ut nunc in paucissimis plane bibliothecis menla in lucem erueret, vel saltem illa quæ jam sunt reperiantur. eruta, unum in volumen colligerei, collectaque simul IV. Consilium ergo novæ editionis procuran: vulgaret. , Tom. II Thesauri Monum. Edit. Basna- jam initio hujus seculi in Gallia cæplum, el spes gii, pag. 484 et 485.

brevi illius obtinendæ et absolvendae facta est : hucII. Id quod Canisius in votis habuit, primus om- usque tamen exspectationem fefellit, el ellectu canium maxima cura ac diligentia exsequi adlabora- ruii. Optabat vir præclarissimus D. Antonius Rivet vit vir magni pariter inter eruditos noininis D. An- de la Grange, Benedictinus congregationis sancti Mauri

B dreas Quercetanus Turonensis. Is enim patrie suz in æstimatissimo opere Hist. Lit. Franciæ, tom. IV, amore, prout ipse profiteiur initio Prictalionis in pag. 313, ut labor saltem, quem ipse in recensendis suam editionem, incitatus, omnia beati Alcuini opli- omnibus beati Alcuiui lam genuinis quam suppositis scula seu jam edita, seu ex codd. mss. Pauli Petavii, operibus impendit, viruin aliquem bene cruditum Augusti Thuani, Puleanorum fratrum, Sirmondi et permoveret ad opus landiu exspectalum exsequenaliorum conquisita collegit, et partim auctius ac dum. His D. Riveli aliorumque virorum eruditorum emendatius, partim vero tunc primum delecta de volis ac desideriis quovis modo satisfaciendi cupido novo e Jidit Luletiä Parisiorum anno 1617.

me lunc incessit, cum eorum, a quorum nulu penIIỊ. Verùin hæc viri summi qualiscunque diligentia debam, voluntate curandæ bibliothecæ nostræ sancti non se prolendebat ad exteras Italie, Hispanic, An- Emmerami, magnum mss. eximie veļuslatis atque glice ac Germanize bibliothecas, in quibus tamen ce- optimæ notie numerum continenti, admotus fui. De1 berrimi hujus sui temporis scriptoris opuscula varia prehensis nempe quibusdam codicibus, nongentoruin olim certatim a suis discipulis descripla ac recondita et amplius annorum ætatem indubiis notis præferenconservabantur: alii tamen viri eruditi, quibus in illa tibus,' varia beali Alcuini opuscula continentibus, veterum monumentorum reconditoria penetrandi for- eadem cum editione D. Quercelani conferens facile tyna arrisit, Martenius, Mabillonius, Baluzius, Pezius adverti, illorum ope plures prædictæ editionis biatus ei aiii, plura opriscula mss. beati Alcuini deraxerunt, impleri, errata innumera corrigi, et veram inulys que príori illi collectioni addi, et ita nova aliquando locis lectionem restitui posse. Præterea nodoplla editio completior ac perfectior fieri posset; in quem etiam opuscula sese obtulere, frustra hucusque B PATROL. C,

1

[ocr errors]

sita et ex parte ignorata ab eruditis; quorum omnium A B. Alcuini parata, mihi cederet, nomine ejusdem rationes suis locis proferentur. Manum ergo operi . societatis completius et emendatius vulganda. Assenadmovere cæpi, non eo quidem consilio ut egomet sit vir optimus D. Legipontii postulationi, et sine novam illorum operum editionem susciperem, sed dilatione, propriæ suæ gloriæ prope oblitus, cum ut manum auxiliairicem porrigerem, si vir quispiam maxima benevolentia, quod petitum luerat, præstitit. co apparatu eruditionis, quo me destitutum agnove- Is ergo mense Aprili ejusdem anni totum suum apparam, instructus huic se labori serio tandem commo- ratum cum quibusdam præliminaribus, cum notis dare vellet.

variis et observationibus doctissimis ad me direxit, V. Peropportune vero accidit quod a cl. D. Oliverio magna simul cum humilitate deprecatus, ( ut si quid Legiponte monasterii sancti Mariini Colonize Agrippi- aliquando ex Operibus tanti viri (beati Alcuini ) vel næ0. S. B. ascela doctissimo, atque, dum viveret, lit- omnia edenda sint, suo parcatur nomini. Multo præteraria consuetudine mihi conjunctissimo per lilleras clarius est, inquit, et dignius nomen societatis litteedoclus fuerim, virum varia eruditione præditum rariæ, quod tam magnifica editioni præponatur. » D.Ildephonsum Catelinot Benedictinæ congreg. sancio- VII. Verum institutum illud societatis litterariæ rum Vitoni et Hydulphi ad sanctum Michaelem supra Benedictinæ, quod D. Legipontius maximo cum ferMosam alumnum, dudum huic labori manum admo- vore promovere laboravit, ad optatum effectum illo visse, jamque omnia beati Alcuini opera duobus lo- vivente perduci haud potuit; ipso vero ad cælestes mis distincta prelo parata habere : quod ipsum postea sedes abeunte penitus, quod dolens refero, et in cuex illustris Calmeti historia litteraria Lotharingiæ, nis exspiravit, commercio litterario, quo prolem atque ex Hist. Lit. Franciæ tom. VIII Avertiss., B conceptam animari oportebat, simul abrupto. Totum pag. , amplius et certius didici. Hunc igitur doctis-” igitur pondus propositi laboris, in adornanda nova simum virum D. Catelinot per litteras conveni, ei- Operum beati Alcuini editione, in debiles humeros dem meam operam spopondi, illiusque arbitrio et meos recidit : quos tamen subtrahere nolui ; sed usui subsidia, quæcunque ad cæptum a se opus per- recogitans difficultates non fugiendas esse, sed supediciendum ad manus habebam, lubens obtuli; qua- randas, et omnia nos posse in eo qui nos confortat, dam insuper illi suggerens, quæ ad ejus notiliam credensque simul hunc laborem cessúrum ad Dei haud pervenisse existimabam. Viri hujus egregii Re- gloriam et aliquem Ecelesiæ profectum, vel etiam ad sponsorias datas 13 Febr. 1754, ex quibus impensum rei litterariæ commodum et quodcunque incremenillius in novum hoc opus studium, et causa simul lum, memet ad opus cordate aggrediendum excitavi. impeditæ tandiu editionis discilur, hic subjicere, Divini ergo auxilii spe frelus, virorum etiam doctoeruditis, spero, haud fore ingratum : « Pluribus ab- rum, eorum maxime qui ubivis locorum thesauris hinc annis, inquit, novam Operum Alcuini editionem veterum monumentorum custodien lis præsunt, adjuaggressus fui, ac trium annorum spatio, quantum in menta quærere, et bibliothecacum tam vicinarum me fuit, absolvi. Ast, proh dolor! inedita ac sopita quam dissitarum, in quibus codices huc pertinentes remanet ab anno 1745. Nec non bibliotheca Benedi- latere noveram aut suspicabar, fores pulsare constictina, quam ad umbilicum quoque perdusi. In re- tui. Scripsi ad doctos illarum bibliothecarum custogionibus enim nostris opera non nisi Gallico idiomate des, ad alios eruditos magni nominis magnæque scripta sub prelo sudant, Latina vero in forulis et auctoritatis viros, ut thesauros latentes aut aperirent, pulvere bibliothecarum jacent. Huc accedit gravis

С

aut aperiri juberent; atque ad meum usum primo penuria mss. codicum, quorum ope et opera nova operum ab ipsis servatorum catalogos, deinde ipsa editiones adornantur. Tanta est illa inopia in Gallia opera a me delecta, vel variantes lectiones inde excernostra et Lotharingia, ut in decursu laboris unum ptas mecum communicari facerent. Quæ quidem res duntaxat detegere potuerimus, nempe tractatum de felicius quam sperare poteram, cessit, ita, ul AlcuiProcessione sancti Spiritus ab Alcuino nostro inscri- nus meus longe ditior quam in collectione D. Querptum Carolo Magno imperatori coronato anno 800. cetani aut D. Catelinoti fait evaserit : quorum id ope, Qualis et quantus ille sit tractatus, annuntiat Anto- quibusque mediis id perfecerim, nunc paucis enarnius Rivetus in Admonitione ad tom. VIII Galliæ Lit rabo. terariæ, pag. x, XI et XII...... Precare pro peccatore VIII. Prima subsidia mihi venere e bibliothecis illuannorum octoginta trium et mensium decem, qui strissimorum capitulorum cathedralium Salisburgennullo indiget adminiculo ad ambulandum, ad viden- sis et Frisingensis, opilulantibus illarum ecclesiarum dum, ad audiendum; sed mens sana in corpore sano, reverendissimis canon. capitularibus, præprimis D. quod Dei donum est, et ei reddo corde et animo. i comite de Saurau, eo tempore rev. archiepiscopi ac Hucusque Senecio venerabilis.

principis Salisburgensis ad comitia imperii hic RatisVI. Acceptis hisce viri egregii litteris facile anim- bonæ legato plenipotentiario; et D. barone de Weradverti, editionem illam Operum beati Alcuini diu tenstein, serenissimi ac eminentissimi cardinalis adhuc fore protrahendam, aut per obitum senis hu- Bavari, episcopi Frisingensis, etc., elc., consiliario jus tot jam annis gravati penitus deserendam, aut non intimo, utroque bonoruin omnium luctu satis nuper nisi cum multorum monumentorum huc pertinen- ereplo. Ambo summa cum benevolentia plures, quos tium, in variis bibliothecis etiamnum latentium de- D inspicere cupiebam , codices e pretiosissimis illis

D fectu prodituram. Per integrum ergo annum, debi- vetustatis reconditoriis subministrarunt, quorum ope litatis virium mearum conscius, deliberans, num varia anecdota obtinui, quorum aliqua ad edita emendifficili huic labori manum ipse admoverem, tandem danda, alia ad defeclus maxime notabiles supplenopus tentare mecum statui. Hoc meum propositum dos, alia denique ad opus novis opusculis augendum eidem D. Catelinot initio anni 1755 per epistolam adhibere potui, prout suis semper locis notavi. significavi, confisus lunc, quod a nova, quam animo IX. Non minus benevolum, nec minus ad studia el calamo conceperat et parturire moliebatur clariss. mea juvanda propensum expertus fui eminentissiD. Legiponlius supra laudatus, societate litteraria mum D. cardinalem Passioneum, jam antea de beato Benedictina, auxilium atque subsidia majora ad hoc Alcuino, cujus epistolam ad Eanbaldum, nunc ordine opus facilius exsequendum conducentia essem adeplu- quinquagesimam (a) tom. I, pag. 63, noris varia erurus. De hoc enim instituto idem D. Legipontius rev. ditione refertis illustraverai, optime merilum : bic D). Calmelum per litteras edocuit, doctosque sodales ergo vir summus, fama eruditionis clarus et, dum vicongregationis Lotharingicæ, cui is tunc præfectu- veret, litteratorum Mæcenas optimus a me imploraram gerebat, ut huic societali sese adjungi pateren- tus, primo indicem omnium opusculorum ad Alcuilur, invitavit : singulariter vero D. Catelinot eo per- num pertinentium, io prædivite bibliotheca Vaticana movit, ut collectanea sua, pro nova editione operum cujus ille lunc præfecturam cum maxima sui nominis

(V) Secundum hujusce novæ editionis recensionem, quinquagesimam-sextam. Edit.

laude gerebat, servatorum ad me mitti curavit; dein- A dericus Temlerus regiæ Danicæ majestati a secretis, ceps vero ejusdem bibliothecæ custodibus, ut que ex A. D. Scheidio ocius accepi epistolam humanitate eodem indice selegeram, descripta ad me dirigerent, plenam, qua mihi propensissima voluntale omnem mandavit. Inde ergo accepi : 1° libellum beati Alcuini

operam suam addixit, et ad similem benevolentiam ad monachos Gothiæ contra hæresin Felicis, hucuis- docios Danos et Anglos, misso ad eos conspectu a que desideratum, editum a nobis cum præfatione cl. me edito, persuadere velle promisil. Majora præstiD. Foggini; 2. libellum de Antichristo Alcuino sup- tit D. Klotzius, qui ut eumdem conspectum noviter positum; 3• libellum de Partibus orationis, de quo vulgatum toti orbi litterario notum redderet , illum videatur monitum prævium ad part. y Operum Al- cum magna commen latione in Actis eruditorum cuini; 4. chartulas calculationis cursus lunaris et bis- Lipsiensibus anni 1760 pag. 233, recensuil, ac postea sextilis præparationis. Demum variantes quasdam et per epistolam ad strenue in cæpto opere pergenmeliores lectiones, quas suis locis addidi.

dum, me animavit, oblatis quibusvis, quæ in illius X. His eminentissimi cardinalis beneficiis cumu

potestate essent, subsiiliis, donatoque libello paucis lalus, et fiducia tam promptæ benevolentiæ anima- apud nos cognito et rare eruditionis, in quo de erutus ejusdem quoque consilium expetere non verebar, ditione Saxonis Carolini Alcuini discipuli, Vitemde edendis inter Opera beati Alcuini vel omittendis bergæ sub præsidio D. Joannis Guilielmi de Berger libris illis famosis, quos Carolinos appellant, de non disseritur. adorandis imaginibus, quos quidam scriptores eidem XII. Porro illustris D. Temleri propensionem inAlcuino nostro tribuere volebant. Simul vero rogavi solitam et ardorem pro laboribus meis juvandis prorut eosdem libros cum cod. mss. bibl. Vaticanæ, B sus singularem , quo vocis præconio exornem vix, quem litteris Longobardicis scriplum ibidem servari habeo. Vir iste preclarus , nunquam antea mihi coscripserat Aug. Sieuchus de salsa Donat. Constantini gnitus, ex Actibus Lipsiensibus de consilio meo contra Laurentium Vallam, lib. JI, pag. 111, conferri edoctus, paulo post lectiones quas:lam variantes epijubeat, eum præcipue in finem, ut constare possit, stolarum ac librorum de Trinitate, ex veteri editioan capitulum ultimum illorum librorum, quale in ne Homiliarii Doctorum descriptas el a cel. Baluzio editione Severini Binii reperitur, genuinum sit, an, olim notatas, ad me misil, et ut opera sua pro libitu quod Goldastus adversus Binium contendit, spurium uterer, me cohortatus est. Hac viri optimi benevoet confictum ? Non reticuit eruditissimus cardinalis lentia fretus ipsum rogavi, ut si quos doctos viros suam, quam mente tenebat sententiam, eamque mihi in Apglia nosset , eos mihi conciliaret; ut beati Alaperire dignatus est per epistolam Roma ad me cuini scripta, quæ in illius regionis bibliothecis serscriptam iv Kal. Febr. 1759, in hæc verba : « In bi- vari ex catalogis librorum mss. Angliæ et Hiberniæ, bliotheca Vaticana nullus reperitur ms. cod. libros atque ex aliis eruditorum recensionibus noveram, illos continens quos Carolinos de non adorandis perquirerent, et ea quæ expetieram pro gloria conimaginibus vocare solent. Quod pertinet ad eorum terranei sui ad me destinarent. Non defuit petitis confutationem ab Adriano I composilam et Carolo vir illustris; illius tamen conatus ibidem fuere fruMagno inscriptam, exstat illa in duobus mss. Codd., stranei. Responsum enimvero ex Anglia tulit doctis nempe Regio Vat. 1041 et 1062. Sed uterque Codex viris profecio indignum, nobisque ingratum ; exchartaceus est et admodum recens. Etsi vero ex spectare nos jusserunt ultra anni spatium, donec forma litterarum aperte constet, in Gallia utrumque

C exaratum fuisse, neuter tamen indicat, ex quo vetu

desiderata describi possent; simul vero pro scriptu

ra ac labore unius hebdomadæ, mercedem pacisci sliore Codice, et in qua bibliotheca descriptus fuerit. voluere centum et ultra librarum sterlings, Et priCieterum nihil dubiio , Codicem 1062 illum ipsum mam quidem conditionem in acceptis ferre voluisesse, quem ad Gregorium XIII fuisse missum ex Gal- sem; alteram vero, que turpis nobis visa est (et lia tradit Severinus Binius, Cum autem enixe postu- cui non videretur?), repudiare debui. Neque tamen les , utrum bonum censeam dare his quoque locum fortuna, quae in Anglia minus fuit propitia, me pein appcudice Operum Alcuini, candide dicam : 'non nitus deseruit; beneficio enim viri elarissimi D.* de censere; nullam enim esse video alicujus ponderis Brequigny, regiæ inscrip: el hum. lit. Academie conjecturam, quæ suadeat Carolum Magnum Alcuini socii, epistolas, quas maxime obtinere desiderabam, opera usum fuisse in iis condendis libris, quos Caro- ab eodem, dum Christianissimi regis mandato anno linos appellant. » Hactenus sapientissimus cardina- 1764 Angliæ bibliothecas perscrutaretur, ex cod. lis, cujus consilium eo libentius secutus sum, quod ms. bibliothecæ Harleianæ descriptas accepi. Hujus revera nulla ratio, quæ alicujus ponderis haberi pos- ergo viri egregii benevolentize thesaurus iste liitesit , succurrat pro opinione contraria, mult vero rarius ab omnibus eruditis in acceptis referendus et graves rationes prorsus persuadeant, bealum Al- est, ut prolixius narravi in Monilo prævio ad Manicuinum illorum librorum auctorem non fuisse, quas tissam. protuli ipfra in præfatione ad opuscula supposita. XIII. Aliam rursus viam labores meos juvandi

SI. Hoc primum tentamen cum tam feliciter mihi causa in Hispania nempe, tentavit prælaudatus D. cessisset, alias insuper vias explorare constitui, mi. Temlerus, Opiabam ex illius regionis bibliothecis, pranime hæsitans, per illas me reperlurum ampliora D sertim Escuriali et Toletana, nonnulla nionumenta adhuc subsidia , et viros eruditos æque ad studiis ibi , quod sciebam, servata adipisci, ad historiam meis succurrendum faciles. Quod ut promptius fie. erroris Adoptianorum, cujus Alcuinus maxima pars ret, conspectum omnium opusculorum, quae et quo fuit, illustrandam conducentia : cpistolam nimirum ordine in nova editione comparere deberent, anno ineditam episcoporum Hispaniæ, sectatorum Elipanti 1760 typis Montagianis vulgari feci; addito indice archiepiscopi Toletani, ad episcopos Gallice, Aquitaaliquorum codd. mss. in variis bibliothecis laten- niæ et Austriæ scriptam, cujus potissimum causa lium ; atque ita una quasi generali epistola viros convocatum fuit concilium Francofordiense anni 794, doctos ad symbola sua huc conferenda invitavi ac cujus ob detritos, ut pretendebalur, characteres nou provocavi; nec sane frustra; spc enim citius viri nisi initium et conclusionem dederat D. Venricus quidam et eruditione et libris editis celeberrimi ultro Floresius in sua España Sagrada , tom, V, pag. 557. nec singulariter implorati suam operam oblulerunt. Cupiebam pariter, libros Etherii ac Beati adversus Inter quos primi fuere illustris D, Christ. Ludov. ingruentem errorem Adoptianorum scriptos, et priScheidius serenissimae familie Guellicæ historiogra- mum a Petro Stevartio cum aliis veteribus scriptophus, operis laudatissimi : Origines Guelficæ alio- ribus Ingolstadii anno 1616 editos, cum cod. ms, rumque plurium scriptor. CI. D. Christ. Adolphus conferri et inde emendari posse, eo quod editio illa Klotzius in universitate Halensi eloquentie et phi- in nonnullis locis manca ei imperfecta esse videbalosophiæ professor variis lucubrationibus et litlera- tur; statueram siquidem aliquando libros illos cors riis pugnis clarış; deinde illustris D. Christ. Fri- rectiores in appendicem operum beati Alcuini refer. re, sicul in illorum conspectu typis vulgato significa- A politis vir humanissimus, cujus posthac benevolenvi. Huic meo desiderio ut satisfieri posset , laudatus iiam in aliis quoque rebus, quod æterna apud nos Temlerus amicum in Hispania degentem , eadem memoria celebrabitur, utilissimam experlis lui. Ejus promptitudine ac zelo ad litleratorum labores juvan- ergo jussu doctissimus D. Philippus Ludovicus Lielle dos affectum, convenit, nempe D. Carolum Christo- in abbatia sancti Germani a Pratis bibliothecarius, phorum Pluer regie legationis Danica Madriti ec- primo catalogum omnium opusculorum mss. ad Alclesiaslen; qui vir præclarissimus ocius omnem cuinum pertinentium, quae in bibliotheca rezia Pula lapidem movit, viasque omnes tentavit, atque virus risiensi servantur; deinceps vero variantes lectiones doctos, quos in hunc finem quidpiam conferre posse summa diligentia inde excerptas, et quædam anecdota credebat, infatigabiliter sollicitavit, ut hisce votis ad me misit, nimirum epistolam Alcuini ad Geormeis obsecundarent. Verum conatus illius plurima gium patriarcham Jerosolymitanum; et opusculum reperere obstacula : fores enim biblioihecarum illa- de Orihographia. Hujus viri industriæ pariter derum tantopere obseralæ suni, ut nemini exterorum beo notitiam illarum epistolarum quas, tan liu in ad illas accessus paleat , aut codices mss. ibidem bibliothecis Anglie conclusas, nuper suis vinculis reconditos ulla ralione cuiquam pedicis ac manicis solvit vir illustris D. de Brequigny, cujus supra mesuis solvere in aliorum usum liceat. Reperit tamen mini, et amplius memoravi in Monito previo ad laudatus D. Pluer virum magni apud Hispanos et Mantissam epistolaruin (a) ubi lota detecti hujus theapud erteros quoque nominis, D. Gregorium Majan- sauri historia ipsis hujus celeberrimi Academici versium generosum Valentinum, a quo, ob gestam ali- bis narratur. quando præfecturam bibliothecæ regiæ, quæcunque B XV. Aller quoque ejusdem congregationis sodalis votis meis expetita obtincri posse spes magna afful- eruditissimus D. Jacques-Claude Vincent bibliothesit. De hoc D. Wajansio laudatus D. Pluer in litteris carius abbati:c sancti Remigii Rhemensis ab amico e Portugo ad aquas minerales in montibus Granaten- mihi addictissimo D. Joanne Francisco monasterii sibus d. d. x Jun. 1765, ita ad me scripsit : « Non sancti Symphoriani Metensis monacho Benedictino, omnino desunt (in -Bispania) viri sapientia et erudi- historiæ novæ ejusdem civitatis scriptore, excitalus tione præstantes, quorum dux et antesignanus cele- opem non modicam mihi tulit, conferendo opuscula berrimus Greg. Majansius sine dubio censendus est. Alcuini mss. in bibliotheca sancti Remigii, et altera Vir enim iste una cum doctissimo fratre Antonio sancti Theodorici prope Rhemos servata, quorum sese unice litteris consecravit. Regi cum esset a bi- differentes lectiones ad me missie apprime servierunt bliotheca Gregorius , ut invidiæ cederet, se hoc ad veram lectionem multis locis restituendam. Cumunere sponte sua abdicavit. Tantum vero abfuit piebam equidem simw conferri potuisse vitam beati ut ista rerum mulalio virum a litterarum amore Alcuini antiquam cum cod. mss. Rhemis quoque int avocaret , ut calcar potius ipsi addidisse videatur. bibliotheca monasterii sancte Mariæ servalo, quo Verum certe est, qui cum solida eruditionis laude usus est D. Quercetanus, cujus nihilominus editio aliequale inserviendi studium conjungat, excepto Gre- cubi mendosa mihi videbatur. Verum idem mihi ac. gorio, in universa Hispania reperiri neminem. , Viro cidit quod olim D. Mabillonio, qui, ut ipse narral in igitur huic tanlopere mihi laudato desiderium meum observationibus præviis in Vitam beati Alcuini , per epistolam aperui , atque adjutorium illius , si num. 3, codicem illum aliquando visum, ac postea, quod mihi impendere valeret, expelii , eo eventu leliei, ut ab amicis suis tandem illam magni momenti

ut cum editis conferri posset, perquisitum, nancisci с

non potuit : etiamnum enim neque in prædicta biepistolam episcoporum Elipanti sectatorum ineditam bliotheca, neque in ejusdem catalogo manuscriptorum exlorserit, quam is e cod. ms. Toletano descriptam hujus Vite ullum vestigium reperitur , prout edoocius ad me deferri curavit, addita epistola, quam clus fui ex litteris amicissimi D. Caroli Lanceloli ad fidem rei conciliandam impressam exhibui. Codi- die 10 Martii 1776 ad me exaratis, cujus viri laboribus cern tamen, in quo continetur memoratus Apologeti- et industria singulari monasterium nostrum sancti cus Etherii et Beati, quo cum editio Stevartii non Emmerami in acceptis fert sacrarum linguarum et satis accurata conferri potuisset , nulla industria elegantioris litteraturæ pleniorem eruditionem. obtinere potuit vir optimus, cui in hunc finem ejus- XVI. Grata demum mente recolenda est bcneficendem Stevartii volumen typis impressum direxeram; lia reverendissimi ac dignitate simul atque multiplici prout mihi significavit in epistola altera ibidem a eruditione illustrissimi S. R. I. principis et abbatis me exhibita. Quæ causa fuit mutati a me consilii, sancti Blasii D. Martini Gerbert. Ei in acceptis fe. quod etiam D. Catelinot placuerat, eosdem libros his rendum, quod nunc publicam lucem adeptze sint epicperibus jungendi, ut inilio proposueram in conspe- stolæ quædam ad Amalarium episcopum Trevirensem etu operum istorum superius memorato. Quænam et Petrum Nonantule abbatem pertinentes. Unde alia idem D. Majansinis, studiis meis sumu opere etiam controversia de auctore epistolæ de Caeremoaffectus , pro illustrandis Adoptianorum scriptis et nijs baptismi , quam Canisius et Quercetanus Alactis suggesserit , et humanissimis atque eruditissi- cuini esse arbitrabantur, in luce collocata est, Sirinis illius epistolis intelligi potest, in Appendice II mondique sententia pro eodem Amalario confirmata. a me relalis.

D Neque sine laude prætereundi sunt duumviri in reXIV. His viis, ad terminum mihi propositum feli- publica litteraria optime merili et diffusa eruditione, cius pertingendi, in Lotharingia, Italia, Anglia et quam præclaris suis operibus probarunt, celeberrimi; Hispania haud omnino frustra tentatis, committere nempe D. Ocfelius bibliothecæ electoralis Monacenhaud poluí, quin etiam insigniores bibliothecas Gallie sis ; et D. Kollarius, Cæsareæ Vindobonensis, custoconsulerem, in quibus tam præclare versati sunt des et cultores solertissimi. Primus excusso ditissimo sodales celeberrime Benedictine congregationis san- sux curæ concredito thesauro, quidquid usibus meis cli Mauri : quamvis ab hoc proposito me avertere aptum reperil, mihi tradidit, ac præterea multa la potuisset D. Catelinot supra laudatis, ad me scri- boribus meis accommodatissima consilia suggessit. bens quod in Gallia et Lotharingia tanta sit mss. codd. Aller indicem omnium codd. mss. ad Alcuinuin perinopia, ut in decursu laboris sui unum duntaxat de- tinentium in amplissima Cesarea bibliotheca servalegere potuerit, nempe libellum de Processione Spi- torum mihi benevole indulsit, et posthac lectiones ritus sancti. Nihilominus idipsum per memel experiri variantes inde extrahi, easque una cum epistola inetiam volui. Scripsi igitur ad rev. D. Boudier, ejus- edita ad Aquilam, quie nunc ordine 121 (Édit. nor. dem congregationis tunc superiorem generalem , ro- 161] est, ad me deferri curavit. gans ut quosdam suorum sodalium ad operam suam XVII. Hirc fere sunt subsidia , quæ pro explendis, mihi commodandam permoveret. Non defuil meis augendis corrigendisque beati Alcuini Operibus ope

(*) Quod vide post Monitum in hancce editionem novam. Edit.

.

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »