Obrazy na stronie
PDF
ePub
[ocr errors]

(quam obliviscitur ; et nullatenus recordatur malo. A pertulit, et nunc in cæli penetralibus ab ejus oculis rum, quos tamen per judicium semper intuetur. occultus, quasi in parte alterius regionis 8 vivit. Quasi enim redit ad bonorum memoriam, quam ta- [Vet. II.] Iniquus ergo sterilem pascit, et viduæ men nunquam deseruit; et quasi nequaquam malos benefacere negligit, quia carnis desideriis serviens, respicit, quorum tamen facta considerat, sed super curam animæ vitamque contemnit. Tota namque hæc damnationis judicium in ultimis servat. Hinc intentione omnique studio cogitat, quam sine ullis enim scriptum est : Oculi Domini contemplantur bonos necessitatibus caro moritura subsistat, et curare aniet malos (Prov. xv, 3). Hinc per Psalmistam dici- mæ vitam o despicit, quæ vel in morte vel in beati. tur: 1 Vultus Domini super facientes mala, ut perdat tudine procul dubio in perpetuum vivit. Recte aude terra memoriam eorum (Psal. xxxIII, 17). Consi. tem cum diceretur : Pavit sterilem, protinus adjun. derat igitur quos puniat, sed eosdem ipsos ante non gitur: Et quæ non parit. Quasdam namque ex sacra vidit, quos nescit. Nam quibusdam in fine dicturus historia feminas novimus 536 steriles exstitisse, est : Nescio vos unde sitis ; discedite a me omnes ope- sed tamen in tempore extremo peperisse. Caro au• rarii iniquitatis (Matth. vii, 23 ; Luc. xii, 27). Miro tem non solum sterilis, sed etiam quæ non parit igitur modo pravorum vitam et intuetur, et oblivi- dicitur, quia suo sensu bonas cogitationes gignere scitur, quia quos ? per districtionem sententiæ ju- B nec in ultimis valet. A vigore enim jam proprio dedicat, quantum est ad memoriam misericordiæ

ficit, et tamen adhuc transitoria concupiscere non ignorat.

desistit, jamque a pristino 10 robore lassata, pene ab 3. Qui tanquam infructuosum lignum conterentur.

ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc -Qui quoniam in ejus recordationem non veniunt, annisu improbo obtinere temporalia conatur. Agere quasi infructuosum lignum ex cujus judicio conte- jam perversa non sufficit, sed tamen cogitare vel runtur. Terra quippe eos temporali sumptu aluit, quæ non agit nequaquam desistit. Recte ergo non prædicationis desuper pluvia infudit. Sed quia eo- solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quæ rum vita nequaquam fructum boni operis protulit, suo sensu, ut diximus, ad bonæ cogitation is prolem, iratus hanc agricola 3 abscidit, ut juxta Veritatis nec cum infirmata fuerit, fetatur. sententiam locum non occupet quem tenere alius ad 5. Labores hæreticorum steriles. Quod tamen fructum valet (Luc. xiii, 7). De hoc infructuoso ligno intelligi etiam de hæreticis prædicantibus potest. per Joannem dicitur : Jam securis ad radicem * arbo

Unusquisque enim prædicator erroris, dum plebem ris posita est. Omnis ergo arbor, quæ non facit fruc- extra unitatem Ecclesiæ positam docet, profecto stelum bonum, excidetur, et en ignem mitletur (Matth. rilem, et eam quæ parere non valet, pascit, quia et III, 10 ; Luc. 11, 9). Hoc autem loco, ut æterna re- ei usum sui laboris impendit, quæ spiritales fructus

С probi supplicia designentur, nequaquam lignum dici- nequaquam reddit. Bene autem viduæ non facit, tur 6 abscidi, sed conteri, quia videlicet reprobos quia videlicet sanctæ universali Ecclesiæ, cujus vir

, mors quidem carnis abscindit, sed pæna subsequens adversa mortis pertulit, vivere ac deservire conconterit. Quasi enim hic inciditur, cum a presenti temnit. Viduæ enim benefacere est in ejus quæ morvita separatur. Sed in gehenna conteritur, cum per- tui viri sui amore conteritur'lconsolatione laborare. petua damnatione cruciatur. Vir autem sanctus,quia Unde et Psalmista voce hæc eadem vidua, scilicet districtam perversi pænam protulit, protinus ad cul- sancta Ecclesia queritur, dicens : Consolantem me pam recurrit, ut ex injustitiæ immensitate edoceat quæsivi, et non inveni (Psal. LxvIII, 21). Tunc solum quod tanta ejus damnatio non sit injusta. Sequitur : quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam CAPUT III (Rec. III).

vir ejus pertulit multos intra semetipsam surgere ad VERs. 21. Pavit enim sterilem, et quæ non pa

vitam cernit. Sæpe autem prædicator erroris hujus rit, et viduæ bene non 6 fecit.

mundi divitibus jungitur, qui pro eo quod terrenis 4. Iniquus carnem pascens sterilem, curam animæ occupationibus incubant, dictorum deprehendere deserit. Quæ hoc loco sterilis, nisi caro nomina- astutias ignorant; et cum potentes esse exterius amtur ? Quæ dum sola præsentia appetit, bonas gi- biunt, perversæ prædicationis laqueo sine labore gnere cogitationes nescit. Quæ autem vidua, nisi D capiuntur. Unde et subditur : anima nuncupatur? Quam quia sibi conditor conjun

CAPUT IV. gere voluit, ad thalamum ? uteri carnalis venit, VERS. 22. Detraxit fortes in fortitudine sua. Psalmista attestante, qui ait : Et ipse tanquam spon. 6. In fortitudine quippe suæ pravitatis, fortes sus, procedens de thalamo suo (Psal. xviii, 6). Quæ quosque detrahit, cum per sui erroris astutiam recte vidua dicitur, quia ejus vir pro ea mortem mundi hujus potentes rapit. Quos contra per Paulum

[ocr errors]
[ocr errors]

1 Ebroic., Gemet. et alii Norm., vultus autem Do- ? Ms. omnes Norm., duo Laud., Germ., Corb. mini.

Germ. et alii, ita habent. In Edit. legitur uleri virgiVindoc., per districtionem scientice, vel senten- malis. tiæ.

8 Unus Laud., venit, 3 Gemet. et alii Norm., incidit.

9 Norm., negligit. * 2 Laudun., arborum.

10 Vindoc., labore. In Utic., hac voce dimidiata 5 Laud. duo, Norm, et alii vulgo habent abscidi, relicta, legitur robore. el abscidit,etc., pro abscindi, abscindit.

11 In 1 Laud., consolatione relevare, et secunda Gemet., facit.

manu consolatione laborare.

[merged small][ocr errors]

6

1

8

[ocr errors]

3

4

dicitur : Infirma mundi elegit Deus, ' ut confunderet A ducit? Tu autem secundum ? duritiam tuam et cor im. fortia (I. Cor. 1, 27). Fortitudo autem perversi pra- pænitens thesaurizas tibi iram in die iræ et revelatiodicatoris est elata scientia locutionis, qua inflatus, nis justi judicii Dei (Rom. 11, 4, 5). Hinc Isaias ait: cæteros despicit, atque in contemptu omnium quasi Puer centum annorum morietur, et peccator centum singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna annorum maledictus erit (Isai. LXV, 20). 8 Ac si de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe aperte nos deterreat, dicens : Vita quidem pueri in a fidei cognitione disjungitur, et tamen videri fidei longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur : prædicator conatur. Unde adhuc subditur:

sed si a peccati perpetratione nec temporis longinCAPUT V Vet. III).

quitate compescitur, hæc ipsa vitæ longinquitas, IBID. Et cum steterit, non credet vitre suæ. quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum 7. Omnis peccator incredulitatis reus. - Stat in hoc

maledictionis crescit. Unde necesse est ut cum nos mundo perversus quisque prædicator, quousque

diutius exspectari conspicimus, ipsa prorogatæ pieterreno vivit in corpore. Sed vitæ suæ credere re- tatis tempora quasi damnationis argumenta timeanuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitæ mus, ne ex clementia judicis crescat supplicium pecenim suæ crederet, si de conditoris sui substantia caloris ; et unde quisque eripi a morte poterat, inde recte sentiret. Hæc itaque superius de quolibet ini- B gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque quo prolata dicebamus, sed repente ad erroris præ- agitur, quia nequaquam a presentibus mentis oculus dicatorem intellectum vertimus. Unde sciendum separatur. Considerare namque peccator Redemptoest quia sic ad speciem ducimur, * ut nequaquam ta- ris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine men a genere funditus evellamur. Nam perversus cessatione veterascit. Unde et subditur : quisque etiam si rectam fidem in sinu universalis

CAPUT VII [Vet. IV, Rec. V]. Ecclesiæ tenere videatur, stat, 537 et vitæ suæ IBID. Oculi enim ejus sunt in viis illius. non credit, quia recta quidem sunt quæ per fidem 9. Peccator viis Domini relictis, in suis, hoc est de conditore intelligit, sed tamen fidei opera tenere vitiis delectatur. - Vias enim suas peccator intuetur, contemnit; et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quia sola · cogitare, sola cernere nititur quæ sibi ad quod se ostendit credere, vivendo reprobatur. Hinc commodum temporale suffragentur. Hinc etenim enim per Joannem dicitur : Qui dicit se nosse Deum, Paulus dicit: Omnes quæ sua sunt quærunt, non quæ el mandata ejus non custodit, mendax est (I Joan. II, Jesu Christi (Philip. 11, 24). Via namque elati, su1). Hinc Paulus ait : Confitentur se nosse Deum, fa- perbia; via raptoris, avaritia ; via est lubrici, conctis autem negant (Tit. I, 16). Hinc Jacobus dicit : cupiscentia carnalis. In viis ergo suis iniquus quisFides sine operibus mortua est (Jac. II, 20, 26). Sed C que oculos deprimit, quia solis vitiis, ut per hæc inter hæc conditor mira dispensatione consilii et animo satisfaciat, intendit. Undè per Salomonem calpas respicit, et vivendi tempora impendit, ut lon, dicitur: Oculi stultorum in finibus terræ (Prov. XVII, giora temporalis vitæ spatia aut converso fiant in 24), quia hoc solum tota cordis intentione conspiadjutorium muneris, aut non converso ad augmen- ciunt, per quod ad finem terreni desiderii perducantum damnationis. Unde adhuc subditur:

tur. Nequaquam vero suæ considerationis obtutum CAPUT VI (Rec. IV).

in terra peccator figeret, si 538 ad sancta sui Re. Vers. 23. Dedit ei Deus locum pænitentice, et demptoris itinera mentis oculos levaret. Unde per ille abutitur eo in superbia.

Salomonem rursum dicitur: Oculi sapientis in capite 8. Misericordia peccatori impensa et neglecta, in pre

ejus (Eccle. 11, 14), quia videlicet sapiens quisque ilkam rerlitur. — Quisquis delinquit et vivit, idcirco lum tota intentione considerat, cujus se membrum hanc divina dispensatio 5 in iniquitate tolerat, ut ab esse per fidem pensat. Has namque humanæ converiniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec sationis vias 11 videre contempserat, qui dicebat : In tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem su- mandatis tuis 12 me exercebo, et considerabo vias tuas Dernæ patientiæ percipit, sed reatus sui vinculis, ex (Psal. cxviii, 15). Ac sic aperte spondeat, dicens : ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta D Quæ mea sunt, jam videre refugio, quia per imitapenitentiæ tempora divertit ad culpam, districtus in tionis tuæ viam pergere 13 conversationis gressibus ultimis judex impensa argumenta misericordiæ con- inardesco. Qui enim præsenti jam mundo contradivertit ad pænam. Hinc namque per Paulum dicitur: cit, 14 amoris excitatione continua Redemptoris sui An ignoras quia patientia Dei ad pænitentiam te ad- vias cordis oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad

[ocr errors]

10

! | Vindoc., ut fortia quæque confundat.
* Secundus Laud., Utic. et alii Norm., non credit.

* Post hoc verbum irrepsit in Edit., quo modo peccator dia toleratur. Quæ verba in nostris Mss. ignota, et aliunde minime antecedentibus et consequentibus cohærentia expunximus.

Vindoc., ut tamen a genere omnino non evellamus. Germ., ut tamen a re omnino.

* Mss. Germ., Anglic.,Norm.,Laud., Vindoc., etc., hanc lect. exhibent. In poster. Edit. leg., in æquilate tolerat.

6 Norm. plerique, an nescis.
7 Vindoc., duritiam cordis.
8 Vindoc., ac si dicat: vita.
9 Vindoc., cogitare et trahere nititur.
10 Gemet., conscientia.
11 Vindoc., videre cupivit.

12 Ita Corb. Germ., Turon., Norm., etc. Editi, exercebor.

13 Siccum Anglic., Norm., Vindoc., etc., antiquio. res Excusit Posteriores, conversionis.

14 Turon, et 1 Laud., amoris exercitatione.

[ocr errors]

7

adversa præparetur ; nihil quod demulcet appetat, A ad ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, nihil quod deterrere creditur pertimescat; mero- sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab rem gaudium deputet; præsentis vitæ gaudia damna infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus moeroris penset; adjectionis detrimenta non timeat, hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in sed per hæc manentis gloriæ locum quærat. Has herbarum superficie nocturni roris huinor aspergietenim vias sequentium monstrabat oculis Veritas, tur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic cum dicebat: Si quis mihi ministrat, me sequatur

spumosæ aquarum bullæ inchoantibus pluviis exci(Joan. XII, 26). Ad has vias tumentia discipulorum

tatæ, ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius corda revocabat, cum locum jam gloriæ quære- diruptæ depereunt, quo inflatæ altius extenduntur. rent, sed ejusdem gloriæ iter ignorarent, dicens : Cumque excrescunt ut appareant, crescendo perPotestis bibere calicem quem ego bibilurus sum (Matth. agunt ne subsistant. De iniquis igitur temporalis xx, 22) ?' Confessionis quippe illius celsitudinem a gloriæ elatione tumentibus, sed tamen nulla in hac dextris sinistrisque quæsierant, sed quanta ad hanc soliditate durantibus, dicatur recte: Elevati sunt ad esset itineris angustia non videbant. Unde et eorum modicum, et non subsistent. De quibus adhuc submox oculis imitandus passionis calix objicitur, ut ditur : videlicet si ad sublimitatis gaudia tenderent, prius

B

CAPUT IX. viam humilitatis invenirent. Quia igitur considerare

IBID. Et humiliabuntur sicut omnia, et auferenpeccator vias Dei negligit, sed solis in quibus carna

tur. liter delectetur intendit, recte nunc dicitur : Oculi enim ejus sunt in viis illius. Sequitur :

11. Terra in essentia semper stabit, licet in imagine

continuo transeat. - Sic provectus esse contemplationis CAPUT VIII.

debet, ut ex paucis ad multa, ad omnia consideranda VERs. 24. Elevati sunt ad modicum, et non sub- rapiatur, quatenus gradatim educta proficiat, ? et sistent.

transitoria omnia dijudicans, ipsa comprehendendo 10. Inani gloria elatus ad modicum cadit. Ini- pene incomprehensibiliter excrescat. Unde sanctus quorum gloria cum plerumque in annorum multitu- vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, dinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens : et quasi stabilis æstimatur. Sed cum repentinus hanc Humiliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia finis ? intercipit, brevem procul dubio fuisse redar- profecto terrena. Ac si aperte dicat : Stare ullo guit, 3 quoniam finis determinans innotescit, quia modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus quod præterire potuit, modicum fuit. Elevantur ergo innituntur; dumqueftemporalia diligunt, cum his ex ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso C temporis volubilitate percurrunt. Sed quæri potest quo videri alti appetunt, a vera Dei essentia longe cum per Salomonem dicitur: Generatio præterit, et per elationem fiunt. Subsistere etenim nequeunt, generatio advenit, terra vero in æternum stat (Eccle. quia ab æternæ essentiæ soliditate dividuntur, atque I, 4), cur beatus Job omnia humiliari asserat et hanc primam ruinam tolerant, quia per privatam auferri ? Quod tamen facile discutimus, si terra et gloriam in semetipsis cadunt. Hinc enim per Psalmi- cælum vel qualiter transeat, vel qualiter maneat distam dicitur : Dejecisti eos, cum allevarentur (Psal. stinguamus. Utraque namque hæc per eam quam LXXII, 18), quia eo intrinsecus corruunt, quo male nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per esextrinsecus surgunt. [Vet. V.] Hanc brevitatem glo- sentiam sine line subsistunt. Hinc namque per Pauriæ temporalis aspiciens, iterum dicit : Vidi impium lum dicitur : Præterit enim figura hujus mundi (1 Cor. superexaltatum et elevatum * sicut cedros Libani ; vii, 31). Hinc per semetipsam Veritas dicit : Cælum transivi, et ecce non erat (Psal. xxxvi, 35). Hinc ite- et terra transibunt, verba autem mea non transibunt rum ait: Pusillum adhuc, 5 et non erit peccator (Ibid. (Malth. xxiv, 35). 8 Hinc ad Joannem angelica voce 10). Hinc Jacobus dicit: Quæ est enim vita o vestra ? perhibetur: Erit cælum novum, et terra nova (Apoc. vapor est ad modicum parens (Jac. iv, 15). Hinc pro- XXI, 1). Quæ quidem non alia condenda sunt, sed pheta brevitatem gloriæ carnalis pensans, denuntiat, d hæc ipsa renovantur. Cælum igitur et terra et transit dicens: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut et erit quia et ab ea, quam nunc habet, specie per flos seni (Isaï. xi, 6). Iniquorum quippe potentia ignem tergitur, et tamen in sua semper natura serfeni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria vatur. Unde per Psalmistam dicitur : Mutabis ea, el dum nitet, cadit; dum apud se extollitur, repentino mutabuntur (Psal. ci, 27). Quam quidem ultimam intercepta fine 539 terminatur. Sic namque aura- commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinirum flatu in altum stipula rapitur, sed casu concito bus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter al

[ocr errors]

6

[ocr errors][merged small][merged small][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

ternant. Nam lerra a sua specie hiemali ariditate A poterit esse mentitum, et ponere ante Deum verba mea ? deficit, vernali humore viridescit. Cælum quotidie 14. Justi si delinquant, ab improbis minime corricaligine noctis obducitur, et diurna claritate renova- piendi. -Si ita non est ut loquitur, profecto de falsitur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et interire tate hunc omnes arguere possunt. Cur ergo dicitur: hæc, et tamen per innovationem refici, quæ constat 5 Si non ita est, quis me arguere poterit esse mentinunc assidue velut ex defectu reparari (Vet. et Rec. tum, dum scilicet noverimus quod fallacem cuilibet VI]. Inter hæc igitur vir sanctus cum pravorum reprehendere licet ? Sed si loquentis sensum subtili cursum conspicit, quanta quandoque animadversione interrogatione discutimus, quam sint recta quæ prodeficiant innotescit, dum protinus subdit :

tulit citius invenimus. Justus namque etsi quid unCAPUT X.

quam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab IBID. Et sicut summitates spicarum conterentur. injustis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus

12. Mali divites etsi ad opprimendos justos concor- vir amicorum superbiam deprimens, non solum si des, ab invicem cupiditatibus sejuncti sunt. - Spi- ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, necarum quippe summitates, aristæ sunt. Aristæ autem quaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum conjunctæ in spica prodeunt, sed crescendo paulisper, illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere a se hirsutæ et rigidæ disjunguntur. 540 Sic nimirum B nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam sic ad hujus mundi gloriam pravi divites surgunt.

perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Naturæ enim sibi communione conjuncti sunt, sed

Quod si ita non est, quis me poterit arguere esse mencontra se vicissim crescendo dividuntur. Alius titum ? Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut proquippe alium despicit, et alter in alterum invidiæ tuli, quæ tamen si ita non essent, a vobis redargui nefacibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a chari- quaquam possem, quia dum adhuc propriæ succumtatis unitate se separant, quasi aristarum more con- bitis, alienam reprehendere fallaciam non valetis. tra se rigidi stant. Quid ergo pravos hujus mundi di

15. Judicia nostra coram supremo judice pondevites dixerim, nisi aristas quasdam generis humani? randa. Ubi et apte subditur : Et ponere ante Deum Qui dum contra se superbiunt, sed bonorum vitam verba mea. Quisquis enim 6 dicta fallacia veraciter unanimiter affligunt, adversum se quidem divisi reprehendit, audita cogitans, atque hæc ex regula vesunt, sed tamen concorditer grana

deorsum premunt. ritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 13. Reprobi aristarum more nunc eriguntur ; electi apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris ut grana latent.

Nunc igitur aristæ ad alta ' pro- contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba siliunt, grana latent, quia et reproborum potentia ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta eminet, et electorum gloria non apparet. ? Illi se C pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientihonorum fastibus ostendunt, isti in humilitate se bus verba sua ante Deum poni posse non æstimat. deprimunt. Sed trituræ tempus adveniet, quod et Ac si aperte dicat: Idcirco quæ loquor ponere ante aristarum rigiditatem frangat, et solida grana non judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccanconterat. Tunc quippe superbia iniquorum commi- tes absconditis. Quod tamen et ex typo sanctæ Ecnuitur, tunc electorum vita quanta integritate ful- clesiæ nil obstat intelligi, quæ cum de infirmis suis geat declaratur, quia cum injusti deficiunt, ex hac

ab hæreticorum irrisione reprehenditur, ipsam irriipsa aristarum contritione agitur ut grana ap

sionis eorum astutiam dedignatur, quia tolerabilius pareant quæ latebant. Cumque aristæ franguntur, Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum granorum candor ostenditur, quia iniquis in suppli- humilitate jaceat, quam cum elatione alta compre-. cia æterna cadentibus, sanctorum justitia quanta ve- hendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos proritate candeat demonstratur. Unde recte quoque per tulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis Joannem dicitur: Cujus ventilabrum in manu sua honoribus intumescunt Baldad Suhites ex ejus corest. et 3 permundabit aream suam ; el triticum qui- reptione proficiens, apud quem vera sit potentia dein recondet : in horreo suo, paleas autem combu- agnoscit, dicens : ret igni inerstinguibili (Matth. 11, 12 ; Luc. III, 17). D CAPUT XII (Vet. VII, Rec. VIII). Beatus igitur Job pravorum elatio quanta animad

CAP. xxv, VERs. 2 – Potestas et terror apud eum versione frangatur aspiciat, eosque aristis pereunti

est, qui facit concordiam in sublimibus suis. bus comparans dicat : Sicut spicarum summitates con

16. Deus solus potens et metuendus. terentur, quia nimirum rigiditas superborum trituræ

te dicat : Solus corda mortalium veraciter terret, qui altimæ fortitudine frangitur, quæ nunc electorum

ex divinitatis suæ potentia veraciter hæc possidet. vitam despiciens elevatur. Sequitur:

Humana enim potentia quem terrorem incilit, CAPUT XI. (Rec. VIN).

quæ jure ejusdem potentiæ quando careat nescit ? VERs. 25. Quod si non est ita, quis me arguere Recte autem dicitur : Qui facit concordiam in sublimi.

in horrea sua. Norm. et alii, proficiunt. ? | Laud., ille se bonorum factis ostendil. Vindoc., 6 Laudun., Ebroic. et alii, si ita non est, mentitum illi se honoribus ostenlant. Gilot., hon. Juscibus. me arguere quis potest? * Vindoc., purgabit.

6 1 Laud., dicta fallaciæ . duo Ebroic. et Germ., • Turon., duo Laud. et pene omnes ita habent. dictam fallaciam. Consentiunt vet. Excusi, recentioribus habentibus,

2

Ac si aper

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

bus suis, quia multa sibimet inferius dissident, sed A ditur, Græcorum sibi princeps adveniens apparet, ad concordem supernorum plenitudinem currunt; Qua ex re innuitur quod adversum Græcos quoque et ex internæ pacis causa agitur, ut sæpe ea quæ aliquid Judæa commiserat, quorum profecto causa sunt exterius sine pace disponantur. Nam bonos om- ereptioni illius resistebat. Prophetæ igitur preces nipotens Deus ad meritum provehit, cum contra angelus exaudit, sed Persarum princeps resistit, quia eorum vitam malos sævire permittit. Atque in con- etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exicordia componuntur summa, dum confunduntur in- git, ejusdem tamen populi adhuc vita contradicit, ut fima, quia inde in cælestibus electos suos angelo- quia necdum hi qui in captivitatem fuerant ducti rum choris sociat, unde in terrenis et infimis 1 re- plene purgati sunt, jure eis adhuc Persæ dominentur. proborum mores suis nutibus adversantes portat. Michael adjuvat, sed Græcorum princeps ad prælium

17. Qui angeli summe concordes inter se confligere venit, quia mereri quidem veniam tam longa oppresdicantur. Sed inter hæc libet inquirere si pax in sorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum benesublimibus summa retinetur, quid est quod per an- ficio hoc quoque quod in Græcos deliquerant obviagelum Danieli dicitur : Ego veni propter sermones bat. Recte ergo dicitur quod contra se angeli veniunt, tuos: princeps autem regni Persarum restitit mihi vi- quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contraginti et uno diebus ; et ecce Michael, unus de principi- B dicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus bus primis, venit in adjutorium mihi (Dan. x, 13). principantes nequaquam pro injuste agentibus decerEt paulo post : Nunc revertar ut prælier adversum ? tant; sed eorum facta juste judicantes examinant. principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia princeps Græcorum adveniens (Ibid., 20). Quos itaque ad supernæ curiæ consilium ducitur, ejusdem gentis alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui præpositus vel obtinuisse in certamine, vel non obsibi resistere exeunti potuissent ? Quæ ergo esse pax tinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una in sublimibus potest, si inter ipsos quoque angelicos

victoria est sui super se opificis voluntas summa, spiritus præliandi certamen agitur, qui semper con- quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non vaspectui veritatis assistant ? Sed quia certa angelorum lent nunquam volunt. Bene ergo dicitur : Qui facit ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus concordiam in sublimibus suis. Sequitur : sunt prælata, cum subjectorum mores adversum se

CAPUT XIII (Rec. IX). vicissim præpositorum spirituum opem merentur,

VERS. 3. Nunquid est numerus militum ejus ? ipsi qui præsunt spiritus contra se venire referuntur. 18. Angelorum numerus etsi Deo finitus, hominibus est Is namque angelus qui Danieli loquebatur captivis infinitus.-In cognitione humanæ rationis supernorum Israelitici populi in Perside constitutis prælatus agno. spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frescitur. Michael autem eorum qui ex eadem plebe in quentia invisibilis 6 exercitus nescit ; de quo per DaJudææ terra remanserant præpositus invenitur. Un- nielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies de et ab hoc eodem angelo paulo post Danieli dicitur:

millies centena millia assistebant ei (Daniel, vii, 10). Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael Supernorum civium numerus ? infinitus et definitus princeps vester (Ibid., 21). De quo et hoc, quod præ- exprimitur, ut qui Deo est numerabilis, esse homi

, inisimus, dicit: Et ecce Michael, unus de principibus nibus innumerabilis demonstretur. Quamvis aliud primis, venit in adjutorium mihi (Ibid., 13). Qui dum est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illæ nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium di. procul dubio potestates, quæ ad quædam hominibus citur, 542 aperte ei populo prælatus agnoscitur, nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad exqui captivus in alia parte tenebatur. Quid est ergo plenda officia nuntiorum veniunt, sed tamen ipsi angelum dicere : Ego veni propter sermones tuos, prin- quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et ceps autem regni Persarum restitit mihi (Ibid., 13), quia plures sunt qui ministrant, quam hi qui princinisi sua subditis opera nuntiare ? Ac si aperte paliter assistunt, assistentium numerus quasi defi! dicat : Precum quidem tuarum merita exigunt ut Is- nitus, 8 ministrantium vero indefinitus ostenditur raeliticus populus a jugo suæ 3 captivitatis exuatur, [Vet. VIII.) 19. Dei milites cur dicantur. - Angeli

D sed est adhuc quod in eodem populo Persarum domi- cos vero spiritus recte Dei milites dicimus, quia decero nio purgari debeat, * ut de ereptione illius Persarum tare eos contra potestates aereas non ignoramus. Quæ princeps mihi jure contradicat, quamvis preces tuas tamen certamina non labore, sed imperio peragunt, eorum quoque lacrymæ qui in Judæa relicti sunt ad- quia quidquid agendo contra immundos spiritus apjuvent. Unde hoc quoque quod diximus subjungit: petunt, ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac

: Michael princeps vester venit in adjutorium mihi. Cum- namque 543 militia, nascente rege nostro, scriptum que ut adversus principem Persarum prælietur egre- est: Subito facta est cum angelo multitudo militiæ cce

[ocr errors][ocr errors]

4

· Recent. Ed., mentes, reluctantibus Mss. et vet. Exc. Paulo infra legimus, subjectorum mores... præposit. sp. opem. mer.

32 Laud. et Bellovac., adversus principem terrarum. 3 Norm. plerique, servitutis.

· Pratell. et alii Norm. ita habent, quod melius quidem legitur quam, unde ereptionem, ut habent

Editi poster.

5 Deest jure in 1 Laud.
6 1 Laud., spiritus nescit.
7 In 1 Laud. simpliciter, infinitus exprimitur.

8 Sic nostri Mss., non ut legitur in Vulgat., infinitus.

« PoprzedniaDalej »