Obrazy na stronie
PDF

mi przerobić, okażą się one za obszerne. Ależ w Wypisach zostawia się wiele do wyboru nauczyciela: żaden myślący nauczyciel nie będzie się ich trzymał niewolniczo, a tylko wskaże, jak w danych warunkach i zakresie nauki uczący się mają z nich korzystać.

Podajemy Wypisy do nauki literatury w zakresie szkoły średniej: Część I (niniejsza) obejmuje literaturę przedmickiewiczowską w porządku chronologicznym, -Część II obejmie wiek XIX.

Nadmienić nam wypada, że jak z jednej strony zebraliśmy więcej może niż potrzeba materyału, dając tym sposobem większą swobodę wyboru nauczycielowi; tak z drugiej pominęliśmy ustępy, które uczący się znaćby już winni z wypisów na klasy niższe, z wydań popular.nych, a jak w tym razie z innej naszej książki p. t. „Wybór wyjątków;" powtórzyliśmy tu tylko niektóre urywki z najznakomitszych autorów, aby nie pozbawiać tym sposobem niniejszej książki najpiękniejszych pereł naszej literatury. Nadmieniamy jeszcze, że w razie potrzeby nauczyciel znajdzie tu wszystkie ustępy, wskazane w programie nauki języka polskiego, zatwierdzonym przez Okrąg naukowy warszawski r. 1900.

Wydajemy te Wypisy w przekonaniu, że czynimy zadość naglącej potrzebie.

Władysław Nowicki.

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

1) Pieśń Bogarodzica właściwie Bogurodzica nie jest całością jednolitą, ale zbiorem pieśni różnych, powstałych w rozmaitych czasach; pierwsze strofy były prawdopodobnie utworzone w XIII w., reszta w XIV i nast. Odnaleziono kilkanaście tekstów tej pieśni, najwcześniejsze są rękopisy krakowskie z początku XV w.Jan Łaski ogłosił Bogarodzicę drukiem 1506 r. na czele zbioru praw.

9) Pana.-Twego syna gospodzina-biernik do orzeczeń: zyszczy, spuści. 3) Wybrana. 4,5) Zyszczy, spuści – tryby rozkazują. ce,-zyskaj,-spuść. Całe zdanie tak się tłómaczy: zjednaj nam, ześlij między nas twego syna. 6) Dziela Krzciciela=dla Chrzciciela (t. j. Św. Jana). ?) Bożycze=bożycu, (Bożyc=syn Boży). 8) Którą. 9) Racz. 10) O co. 11) Wierz-że.

Nowicki. - Wypisy Polskie, I.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

1,2,3) Kajać się (żałować), dać, miłować. 4) Czy nie. 5) Ot, ote-od, ode. 5) byśmy.

) Z pasków zapisanego pergaminu, użytych do wzmocnienia oprawy pewnego rękopisu łacińskiego, znajdującego się w bibliotece petersburskiej złożył prof. Aleks. Brückner 1890 r. urywki 6-iu kazań świętokrzyskich (było ich więcej prawdopodobnie). Cenny ten, acz wielce uszkodzony, zabytek odnosi się do połowy XIV wieku. Pismo nie gotyckie, ale zwykła minuskuła (litery łacińskie) XIV wieku, litery cienkie i prostopadłe. Pisownia wielce różna od pisowni XV w.: samogłosek pochylonych nie znajdujemy, spółgłoski zmiękczone nie odróżniają się od twardych, wiele skrócen, systematycznie powtarzanych. Wszystko to dowodzi, że była wyrobiona pewna metoda w tym względzie, że było więcej kazan podobnych. Najdawniejszy ten zabytek języka polskiego prof. Brückner ogłosił w III tomie Prac Filologicznych (Warsz. 1891).

5) Pokornego, śmiara-pokora. Wyrazy i ich części, podane w nawiasach, stanowią uzupełnienie uszkodzonego tekstu. 9) Odwodzenie (odwadzać, odwodzić) uwolnienie.

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

1) Psałterz Floryański, zabytek z końca XIV w.-Kanonik Chmiel na początku XIX w. w klasztorze św. Floryana pod Lincem w Austryi znalazł rękopis, zawierający tłómaczenie psalmów Dawida w 3 językach: łacińskim, polskim i niemieckim. Ogłoszono go w Wiedniu 1834 r. p. t. «Psałterz Królowej Małgorzaty» (z herbów wnoszono, że należał był do Małgorzaty, pierwszej żony Ludwika Węgierskiego). Dziś podobne zabytki noszą miano miejsca, gdzie je odnaleziono. Prof. Nehring «Psalterii florianensis partem polonicam edidit»... Poznań 1883 (Psałterza Floryańskiego część polską wydał...)

2) Gospodzin-dna-pan, Pan Bóg. 3) Kako, kaco-jak. 4) Imię. 5) o=a lube. Czytać należy podług dzisiejszego wymawiania: Gospodnie, Boże nasz, kako dziwne jest imię Twoje we wszelikiej ziemi.-Bo powyszono jest wielmożstwo... 6) Dokonałeś, ugruntowałeś. 7 Abyś obalił, zniszczył. 8) Mało. 9) Stawą i czcia. 10) Koronowałeś go. 11) Drugi przyp. licz. podwójnej. 12) Bydło. "13) Zwierz. 14) Ptaki niebieskie -przyp. czwarty jako biernik do podbiłeś. 15) Stdza, śćdza, ścia-ścieżka.

« PoprzedniaDalej »