Obrazy na stronie
PDF

inexpugnabiles, fame sitique tempus ipsum vingit atque exugiat : sicut Vejo , expugnabit; nisi auxili9. hástibus triôüni plebis,fuerint, et Romæ invenerint præsidia Vejentes, qua: nequicquam in Etruria quærunt. An est quicquam, quod Vejeiifibiis optatum æquè contiggere po$sit, quàm ait seditiónibus primùm urbs Romana, deinde velut ex contagione castra impleantur? At, hergule, apud hostes tanta módestia est, ut iion obsidionis tædio, non denique regni, uicquam apud eos novatum sit; non negata auxilia ab £j, irritaverint animos; morietur enim extemplo, quicunque erit seditionis auctor ; nec cuiquam dicere ea licebit, quæ apud vos impune dicuntur. Fustuarium meretur, qui $igna relinquit, aut, præsidio decedit. Augtores signa relinqüendi, et deserendi castra, non uni aut alteri militi, sed üniversis exercitibus, palam in concione audiuntur ; adeò quicquid tribunus plebi loquitur, etsi prodendæ patriæ dissolvendæque reipublicae est, assuétis æqui audire ; et, dulcedine potestatis ejus capti, quælibet sub ea scelera latere siniti§. Reliquüm est, ut, quæ hic vociferantur, eadein in castris et apud milites agant, et exercitus corrumpant, ducibusque parere non patiantur: quoniam ea demum Romæ libertas est, non senatum, non magistratus, non leges, non mores majorum, non instituta'patrum, non disci51inam vereri militiæ.* , ' ' ' . VII. Par jam etiam in cöricionibus erat Appius tribunis plebis; quum subitò, ufide minimè quis crederet, accepta Éalauwitd§ apud Vejos et superiorem Appium in causa, et concordiam ordinum majorém ardoremque ad obsidendos ertinaciùs Vejos fecit. Nam quum agger promotus ad urĘ vineæque tantùm non jam injunctæ moenibus essent,

. dum opera interdiu fiunt intentiùs, quàm nocte custodiun

tur, patefactâ repentè portâ, ingens multitudo, facibus maximè armata, ingens conjecit : horæque momento simul aggerem ac vineas, tam lòngi temporis opus, incendium haúsit: multique ibi mortales nequicquam opem ferentes, ferro ignique absumpti sunt. Quod ubi Rómam est nunciatum, mœstitiam omnibus, senatui curam metumque injecit, me tum verò sustineri nec in urbe seditio, nec in castris posset, et tribuni plebis velut ab se victæ reipublicæ insultasent ; quum repentè, quibus census equester erat, equi publici r.or erant àssignati, ct nsilio priùs inter sese habito, sematum: adeunt ; factâque dicendi potestate, * equis se suis stipem dia facturos* I römittunt. Quibus quum ámplissimis Verbis gratiæ ab senatu act;e éssent, famaque ea forum at{!e urbem, peryasisset, subitò ad cutiam cöncursus fit plebis. “ Pedéstris ordinis se,” aiunt, “nunc esse, operam!!e feipublicæ extra ordinem polliceri, seu Vejos, seu quò sli, ducere velint ; si Vejos ducti sint,” negafit, “ se inide ptius, qu im capti urbe hòstium, redituros es§e.” Tum ve*) jam superfuadenti se lætifie vix temperatum est; non enim, sicut equites, dato magistratibus negotio, laudari jusSi ; neque aut in curiam voeati, quibus responsum darétur, aut limige curiæ continebatur sciatus : sed pro se quisque ex superiore loco ad mu!titudinem, in comitio stantém, vo£e mánibusque significare publicam lætitiam. , Beatam urem Romanam, et invictamii, et æternam illâ concordià di$ere; laudare equites, lau* re plebem, diem ipsum laudibus ferre : victaî esse fateri comitatém benignitatemque senatás. Certatim Patribus plebique manare gaudio laCrimæ ; donec, revocatis in curiam Patribus, senatusconsultum factum est, “ Ut tribuni militares, concione advocatâ, peditibus equitibusque gratias agerent; memorem pietatis eorum erga patriam dicerent senatum fore ; placere autem, Omnibus his voluntariam extra ordinem professis militiam £ra procedere;” et equiti certus numerus æris est assigna

[ocr errors]

luntarius duëtus exercitus Vejos non'amissa miìodò restituit 0pera, sed nova etiam instituit; ab urbe commeatus intentiore, quàm antea, subvehi curâ; ne quid tam bene merito

[ocr errors]

VIII. insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit C. Servilium Ahalam tertiùm, Q. Seryiliim, L. Virginiuin, Q. Sulpicium, A. Manlium iteruim, M. Sergium

; iterum ; his tribufiis, dum cura omnium in Veiens bellum

intenta est, neglectum Anxuri præsidium vocationibus amìlitum, et Volscos mercatores vulgò receptando, proditis repentè portarum custodibus, oppressum est ; minus militum periit, quia præter ægros lixarum in modum omnes per agros vicinasque urbes negotiabantur. Nec Vejis meliùs gesta res, $ tum caput omnium curarum publicarum erat; nam et uces Romaiii plus inter se irarum, quàm adversus hostes animi, habueruht : et auctum est bellum adventu repentino Capenatium atque Faliscorum. Hi duo Etruriæ populi, $; proximi regione erant, devictis Vejis, bello quoque mano se proximgs fore credentes ; Falisci propriâ etiaum

& causâ infesti, quòd Fidenati bello se jam antea immiscue

[graphic][graphic]
[ocr errors]

rant, per legatos ultrò citróque missos jurejurando inter se obligaii, cum exercitibus nec opinatè ad Vejos accessereFortè eâ regione, quâ M. Sergius tribunus militum præerat, castra adorti sunt, ingentemque terrorem intulere ;

uia Etruriam omnem excitam sedibus magnâ mole adesse

omani crediderant; eadem opinio Vejentes in urbe concitavit. Ita ancipiti prœlio castra Romana oppugnabantur ; concursantesqué, quum huc atque illuc sigiia transferrent, nec Vejentemí sati§ cohibere intra munitiofies, nec suis mnnimentis arcere vim, ac tueri se ab exteriore poterant hoste ; una spes erat, si ex majoribus castris subveniretur, ut diversæ legiones, aliæ advérsus Capenatem ac Faliscum, aliæ contra eruptionein oppidanorumi pugnarent. Sed castris præerat Virginius, privatim Sergio invisus infestusque ; is, quum pleraque castelka oppugnata, superatas munitiones, utrinque invehi hostem nunciaretur, in armis milites tenuit: si opus foret auxilio, collegam dictitans ad se missurum. Hujus arrogantiam pertinacia alterius æquabat; §}ui, ne quam, opem ab inimico vide etur, petisse, vinci ab hoste, quàm vincere per civem, maluit. Diu in medio cæsi milites ; postremò, desertis munitionibus, perpauci in majora castra, pars maxima atque ipse Sergius Romam pertenderunt; ubi quum omnem culpam in Collegam inclinaret, acciri Virginium ex castris, interea præesse legatos placuit. Acta deinde in senatu res est, certatumque ihter collegas maledictis; pauci reipublicæ, huic atquie illi, ut qu9sque studium privátim aut gratia Qccupayerunt, adsunt.

IX. Primores Patrum, sive culpâ sive infelicitate imperatorum tam ignominiosa clades `accepta esset, censuêre, “Non exspectandum justum tempus éomitiorum, sed ex

templo novos tribunos militum créandos esse, qui Kalendis

Octobrie;s, magistratam occiperent.* ln quatì sententiam quum pedibus iretur, ceteri tribuni militum nihil contradicere : at enimvero Sergius Virginiusque, propter quos poemitere magistratuum ejus anni senatum apparebit, primò deprecari ignominiam, deinde intercedere séìatuscon$ulto: negare, se ante Idus Decembres, solennem ineundis magistratibus diem, honore abituros esse. Inter hæe tribuni plebis, quum in goncordia hominum secundisque rebus civitatis inviti silentium tenuissent, feroces reperitè minari tribunis miiitum, nisi in auctoritate senatûs éssent, se in vincula eg§ fit,ci jussuros esse. Tum C. Servilius Ahala tribunus militum : “Quod ad vos attinet, tribuni plébis, minas.

[ocr errors]

2.

$ine vestras, næ ego libenter experirer, quàm non plus in hi§ juris, quàm in vobis animi, esset. Sed nefas est tendere adversus auctoritatem senatâs ; proin le et vos desinite inter nostra certamina locum injuriæ qu erere: et colleræ aut facient, quod censet senatus, auf, si pertinaciùs tendent, ¢fictatorem extemplo dicam, q ii eos abire magistratu cogat.* Quum omnium assensu comprobata oratio esset, gauderentque Patres, sine tribaniciae potestatis terriculis inventam esse aliam vin majorem ad coärcendos magistratus; victi consensu ymnium comitia tribunorum milituim habuere, qui Kalendis Octobribus magistratum occiperent: seque aiite eam diem magistratu abdicavere. X. L. Valerio Potito quartùm, \M. Furio Camillo iterum, M. Æmilio Mamercino tertiùm, Cn. Cornelio Cosso iterum, K. Fabio Ambusto, L. Julio tulo, tribunis militum consulari potestate, multa domi militiæque gesta ; nam et bellum multiplex fuit eodem tempore, ad Vejos, et ad Capenam, et ad Falerios, et in Volscis, ut Anxur ab hestibus recuperaretur: et Romæ simul delectu, simul tributo conferendo, laboratum est; et de tribunis plebei cooptandis contentio fuit ; et haud parvum motu n duo judicia eorum, qui paulo antè consulari potestate fuerant, excivere. Omnium primum tribunis militum fuit delectum haberi ; nec juniores modô conscripti, sed seniores etiam coacti nomina dare, ut urbis custodiana agerent. Quantum autem augebatur militum numerus, tanto majore pecuniâ in stipendium opus erat: eaque tributo conferebafur, invitis conferentibus, qui domi remanebant, quia tuentibus urbem operâ quoque militari laborandum, §erviendumque reipublicæ erat. Hæc per se gravia, indigniora ut vidèrentur, tribuni plebis seditiosis concionibus É. ciebant; ** ideo æra militibus constituta esse” arguendo, •, ut plebis partem umilitiâ, partem tributo conficerent.Unuim bellum annum jam tertium trahi, et consultò malè geri, ut diutiùs gerant; in quatuor deinde bella uno delecú exercitus scriptos, et pueros quoque ac senes extractos. Jam non æstatis `nec hiemis discrimen esse, ne ulla quies unquam miseræ plebi sit : quæ nunc etiam vectigalis ad ultimum facta sit ; ut, quum confecta labore, vulneribus. postremò ætate corp9ra retulerint, incultaque omnia diutiimo dominorum desiderio domi invenerint, tributum ex affecta re familiari pendant; æraque militaria, velut fœnore accepta, multiplicia reipublicæ reddant.” Inter delectum tributumque, et occgg. anumos majorum rerum curiâ, co

' mitiis tribunorum plebis numerus expleri nequiit. Pugna* tum inde, in loca vacua ut patricii cooptarentur ; postquaml obtineri non poterat, tamen labefactándæ legis Treboniæ causâ effevtum est, ut cooptarentur tribuni plebis C. Lacerius et M. Acutius, haud § patriciorum opibus. XI. Fors ita tulit, ut eo anno tribunus plebis Cn. Trebonius esset, qui nomini ac familiæ debitum præstare videretur Treboniæ legis patrocinium ; is, * quod petissent Patres quidam, primo incepto repulsi, tamen tribunos militum expugnâsse,” vociferans, ** legem Treboniam sublatam, et coöptâtos tribunos plebis non $uffragiis populi, séd imperio patriciorum ; et eò revolvi rem, ut aut patricii, aut patricio$um asseclae habendi tribuni plebis sint : eripi sacratas leges, extorqueri tribuniciam pòtestatem : id fraude patricio. Irum, scelere ac proditione Collegarum factum” arguere.— Quum arderent imvidiâ, non Patres modò, sed etiam tribuni plebis, cooptati pariter, et qui cooptaverant; tum ex collegio tres, P. Curatius, M. Metilius, et M. Minucius, trepidi rerum suarum, in Sergium Virginiumque, prioris anni tribunos militares, incurrunt : in eos ab se iram plebis invidiamt|ue, die dictâ, avertunt. “ Quibus delectus, quibus tribufum, quibus diutina militia longinquitasque belli sit gravis, qui clade acceptâ ad Vejos doleant, qui amissis hibesris, fratribus,propinquis, affinibus, lugubres domos habeant; áis publici privatique doloris exsequendi jus potestatemque ex duobus noxiis capitibus datam ab se,” memorant. * Ommium namque malorum in Sergio Virginioque causas esse: Inec id agcusatorem magis arguere, quàm fateri reos: qui, angxii ambo, alter in alterum causam conferant, fugam Sergii Virginius, Sergius proditionem increpans Virginii. Quovum adeo incredibilem amentiam fuisse, ut multó verisiniilius sit, compacto eam reum et communi fraude patriciorum actam. Ab his et priùs datum locum Vejentibüs ad incendenda opera, belli trahendi causâ; et nunc proditum exercitum, tradita Faliscis Romana castra. Oihnia fieri, ut consenescat ad Vejos juventus: nec de agris, nec de aliis eommgdis plebis ferre ad populum tribuni, frequentiâque urbanâ celebrare actiones, et fesistere conspiratióni patrici•rum possint. Præjudicium jam de reis et'ab senatù, et ab populo Romano, et ab ipsorüm collegis factum esse; nam. et senatusconsulto eos ab republica remotos esse, et recusantes abdicare se magistratu, dictatoris metu ab collegis soërcitus esse : et Populum Romanum tribunos creâsse, íí

« PoprzedniaDalej »