Obrazy na stronie
PDF

Quod tam? atrox' facinus postquam est Romam nunciatum, tribunis militum de morté collegæ per senatum quæstiones decernentibus, tribuni plebis intércédebant; sed ea contemtio ex certamine alio pendebat ; quòd curâ incesserat Patres, ne metu quæstionum plebs irâque tribunos militum ex plebe crearet; tendebantque summâ ope, ut consules crearentur. Quum senatuscónsultum fieri tribuni plebis non paterentur, iidem intercederent consularibus cómitiis, res äd interregnum rediit ; victoria deinde penes Patres fuit.' Ll. Q. Fabio Vibulano interrege comitia habente, consules creati sunt A. Cornelius Cossus, L. Furius Médullinus. His consulibus principio anni senatusconsultum factum est, ut de quæstione Póstumianæ cædis tribuni primo quoque tempore ad plebem ferrent; plebesque præficeret quæstioni, quem vellet. A plebe consensu popüli consulibus negotium mandatur ; qui, summa modérâtione ac lenitate per paucorum supplicium, quos sibimet ipsos conscisse mortem satis creditum est, transactâ re, nequivere tamen consequi, ut non ægerrimè id plebs ferret; *jacere tamdiu irritas sanctiones, quæ de suis commodis ferréntur; uum interim de sanguine et supplicio suo latam legem conÅ, exerceri, et tantam vim }$; Aptissimum temjus erat. vindicatis seditionibus, delenimeatum animis BoÊ; agri divisionem objici ; quo facto minuissent desiderium agrariæ legis, quæ possesso per injuriam agro publico Patres pellebat. Tunc hæc ipsa indignitas angebat ânimos, non in retinendis modò publicis agris, quos vi teneret, pertinacem nobilitatem esse ; sed ne vacuum quidem agrum, nuper ex hostibus captum, plebi dividere ; mox paucis, ut cetera, futurum prædæ. Eodem anno adversu$ Volscos, populantes Hernicorum fines, legiones ductæ à Furio consule; quum, hostem ibi non invenissent, Ferentinum, quò magna multitudo Volscorum se contulerat, cepere ; minus prædæ, quo m speraverant, fuit ; quòd Volsci, postquam spes tuendi exigua erat, sublatis rebus, nocte $ reliquerent postero die propè desertum capitur. Hernicis ipse ager dono datus. • - • . . • LII. Annum modestiâ tribunorum quietum excepit tribunis plebis 1. Icilius. Q. Fabio Ambusto, C. Furio Pacilo consulibus. ls quum principio statim anni, velut pensum nominis familiæque, seditiones agrariis legibus promulgandis cieret ; pestilentia coorta, minacior tamen qu *m pérniciosior, cogitationes hominum à foro certaminibusque publicis ad domum curamque corporum nutriendorum avertit minusque eam damnosam fuisse, quam seditio futura fuerit, crédunt. Defunctâ civitate plurimorum morbis, perpaucis funeribus, pestilentem annum inopia frugum, negiecto cultu agroruiù, (ut plerumque fit) excepit, M. Papirio Atratino, C. Nautio Rutilo consulibus. ' Jam fames, quàm pestilentia, tristior erat ; ni, dimissis circa omnes poulos fegatis, qui Etruscum mare, quique Tiberim accoΚ ad frumentum mercandum, annonæ foret subventum. Superbè ab Samnitibus, qui Capuam habebant Cumasque, legati prohibiti commercio sunt; cóntra ea benignè ab Siculorum tyrannis adjuti ; maximos commeatus summo Etruriæ studio Tiberis devexit. Solitudinem in civitate ægra experti consules sunt; quum, in legationes non plus singulis senatoribus invenientes, coacti sunt binos equites adjicere. . Præterquam ab morbo annonaque, nihil eo biennio intestini externiive incommodi fuit; at ubi hæ sollicitudines discessere, omnia, quibus turbari solita erat civitas, domi discordia, foris bellum exortum. LIII. M. Æmilio, C. Valerio Potito consulibus, bellum Æqui parabant ; Volscis, quanquam non publico consilio, Š; arma, voluntariis mercede secutis militiam. Ad quorum famam hostium (jam enim in Latinum Hernicumque transcenderant agrum) delectum habentem Valerium consulem M. Mænius tribunus plebis, legis agráriæ lator, quum impediret, auxilioque tribuni nemo invitus sacramento diceret ; repentè nunciatur, arcem Carventanam ab hostibus occupatam esse. Ea ignominia accepta, quuma apud Patres invidiæ Mænio fuit, tum ceteris tri unis, jam antè præparatis intercessoribus legis agrariæ, præbuit jüstiorem causam resistendi collegæ. Itaque quumi res diu ducta per altercationem esset ; consulibus Deos hominesque testantibus, “quicquid ab hostibus cladis ignominiæque âut jam acceptum esset, aut immineret, culpam penes Maenium fore, qui delectum impediret;” Maenio contrà vociferante, “ si iniusti domini possessione agri publici cederent, se mo^ ram delectui non fäcere ; decreto interposito, novem tribuni sustulerunt certamen ; pronunciavéruntque ex collegii sententia, “C. Valerio consuli se, damnum aliamque coèrcitionem, adversus iutercessionem collegæ, delectûs causâ detrectantibus militiam inhibenti, auxilio futuros esse.** Hgc decretQ, consul armatus quum paucis, appellantibus tribunum, collum torsisset ; metu ceteri sacramento dixere. ÌDuctus exercitus ad Carventanam arcem, quanquam, invisus infestusque consuli erat, impigrè primio statiú adventu, «dejectis qgi in præsidio erant, arcemi recepit; prædatores, ex præsidio per negligentiam dilapsi, occasionem aperuere ad invadendum. Ε'í ex assiduis populationibus, quòd «imnia in locum tutum congesta erant, {√ ; venditum sub hasta consul iiîaerarium redigere quaestorés jussit3 tum prædicans participem prædæ fore exércitum, qüum militiam non abnuisset. Àuctæ inde plebis ac milituìm in consulem iræ ; itaque, quum ex senatusconsulto urbem 9vans. introiret, alternis inconditi versus militari licentiâ jactati ; quibus consul increpitus, Mænii celebre nomen laudibus fuit, quum ad omniem mentionem tribuni favor circumstantis pópuli plausuque et assensu cum vocibus mi$itum certaret Plusque ea res, quàm propè solennis mili.tum lascivia in consulem, curae Patribus. injecit; et tanquam haud dubius inter tribunos militum hohos Maenii, si peteret, consularibus comitiis est exclusus. LIV. Creati consules sunt Cn. Cornelius Cossus, L. Furius Medullinus iterum. Non aliîs ægriùs plebs tulit, tribunicia sibi comitia non commissa ; eum dolorem quaestoriis comitiis simul ostendit; et ulta est, tunc primüm plebeiis quæstoribus creatis; ita ut, in quatuor creandis, tini atricio K. Fabio Ambusto relinquorétur Jocus; tres pleeii, Q. Silius, P. Ælius, P. Pupius, clarissimarum familiarum juvenibus præferrentur. Auctores fuisse tam liberi populo suffragii {ì, accipio, ex familia infestissima Patribus tres in eum annum tribunos plebis creatos, multarum magnarumque rerum maolem avidissimo adeò populo ostentantes ? quum affirmâssent, nihil se moturos, si ne quæstoriis quidem comitiis, quæ sola promiscua plebi Patribusque reliquisset senatus, sátis animi populo esset ad id, quod tamdiu vellent, et per leges licerét. ' Pro ingenti itaque victoria id fuit plebi ; quaesturamque eam non honoris ipsius fime æstimabant; sed patefactus ad consulatum ac triumphos locus novis homiiiibus videbatur. Patres contrì, non pro communicatis, sed pro amissis honoribus, fremere ? raegare, “Si ea ita sint, liberos tollendos esse ; qui pulsi majorum loco, cernentesque alios in possessione dignit3tis suæ, Salii Flaminesque nusquam aliò, quàm ad saerificandum ro populo, sine imperiis, ac potestatibus relinquaiitiy.'— É'£ utriusque partis animìis, quum et spiritus, plebes sumpsisset, et tres adpopularem causam celeberrimi nomi

nis haberet duces; Patres omnia quæstoriis comitiis, ubi utrumque plebi liceret, similia fore cernentes, tendere ad consulüm domitia, quæ nondum promiscua essent. Icilii contrà tribunos militum creando§ dicere, et tandem aliquando impartiendos plebi honores, - LV. Séd nulla erät consularis actio, quam impediendo id, quod petebant, exprimerent; quum mirâ opportunitate, Volscos et Æquos prædatum extra fines exisse in agrum Latinum Hernicumque, affertur; ad quod bellum ubi ex senatusconsulto con§ules delectum habere occipiunt; obstare tunc enixè tribuni, sibi plebique eam fortunam oblatam memorantes. Tres erant, et omnes acerrimi viri, génerosique jam, ut inter plebeios ; duo, singuli singulos, sibi consulés asservandos assiduâ operâ desumunt ; uni concionibus data nunc detinenda, nunc concienda, plebs. Nec delectum consules, mec comitia, quæ petebant, tribuni expëdiebant; inclinante deinde se förtunâ ad causam plebis, nuncii veniunt, arcem Carventanam, dilapsis ad prædam militibus, qui in præsidio erant, Æquos, interfectis paucis custodibus arcis, invasisse ; alios recurrentes in arcem, alios palantes in agris cæsos. Ea adversa civitati res vires tribuniciæ actioni adjecit ; nequicquam enim tentati, ut tum denique desisterent impediendo bello, postquam non cessere nec publicæ tempestáti, nec suæ invidiae; pervincunt, ut senatusconsultum fiat de tribunis militum crean«his ; certo tamen pacto, ne cujus ratio haberetur, qui eo anmo tribunus plebis esset; neve quis reficeretur in annum tribunus plebis; haud dubiè lciliös denotante senatu, quos mercedem segitiosi tribunatûs petere consulatum insimulabant. Tum delectus haberi, bellumque omnium ordinum cQnsensu apparari cœptum. Consules ambo profecti sint ad arcem Cárventanaim, an alter ad comitia habenda substiterit, incertum diversi auctores faciunt; illa pro certo habendo, in quibus non dissentiunt, ab arce Carventana, quum diu ngquicquam oppugnata esset, recessum ; Verruginem in Volscis eodemfi `exercitu receptam, populatiopesque et prædas et in Æquis et in Volsco agr6 ihgentes factas. 1 VI. Romæ sicut plebis victoria fuit in eo, ut, quæ mallent, comitia haberent; ita eventu comitiorüm Patres vicere ; namque tribuni militum consulari potestate contra spem gmmium tres &'£; creati sunt, C. Julius Iulus, P, ornelius Cossus, C. Servilius Ahala. Artem adhibitam

ferunt à patriciis, (cujus eos Icilii tum quoque insimulabant) quòd turbam indignorum candidatorum intermiscendo dignis, tædio sordium in quibusdam insignium, populum â plebeiis avertissent. Volscos deinde et Æquos, $eü Carventana arx retenta in spem, seu Verrugine àmissum præsidium, ad iram compulisset, fama affertur summâ vi ad bellum coortos; caput rerum Antiates esse ; eorum legatos utrinsque gentis populos circumcisse, castigantes ignayiam, quòd, abditi intrà muros, populabundos in agris vãgari Romanos priore anno, et opprimi Verruginis præsidium, passi essent ; jam non exercitus modò armatós, sed colónias. etiam, in suos fines mitti; nec ipsos modò Romanos sua divisa habere, sed Ferentinum etiam de se captum Hernicis donâsse. Ad hæc quum inflammarentur animi, ut ad quosque ventum erat, numerus juniorum conscribebatur. Ita omnium populorum juventus Antium contracta, ibi castris positis hóstem opperiebantur. Quæ ubi tumultu majore etiam, quàm res erat, nunciantur Romam, senatus extemplo (quòd in rebus trepidis ultimum 'consilium erat) dictatorem dici jussit ; quàm rem ægrè passos Julium Corneliumque ferunt; magnoque certamine animorum rem actam ; quum primores Patrum, nequicquam conquesti, non esse : in auctoritate senatûs tribùnos militum, postremò etiam tribunos plebei appellarent, et consulibus qùoque ab ea potestatate vim super tali re inhibitam referrent ; tribuni plebei, læti discordiâ Patrum, nihil esse in his auxilii dicerent, qui non civium, non denique hominum numero essent; si quando promiscui honores, communicata respublica es$et, tura se animadversuros, ne qua, superbiâ magistratuum, irrita senatusconsulta essent ; interim patricii, soluti legum magistratuumque verecundiâ, per se qüoque tribuniciam potestatem agerent. LVII. Hæc contentio minimè idoneo tempore, quum tantum belli in manibus esset, occupaverat cogitationes hominum ; donec, ubi diu alternis Julius ÉÉÉÉ “quum ad id bellum ipsi satis idonei duces essent, non esse æquum, mandatum sibi à populo eripi honorem,” disseruere; tum Ahala Servilius tribunus militum, * Tacuisse $e tamdiu,” ait, ** non quia incertus sententiæ fuerit; (quem enim bonum civem se cernere sua à publiciis consiliâ ?) sed quia maluerit, collegas suâ sponite cedere auctoritati senátús, quàm tribuniciam potestatem adversus se implorari paterenitur. Tuam quoque, si res sineret, liben

« PoprzedniaDalej »