Obrazy na stronie
PDF
[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]

ita æquatas leges, si sua quisque jura ordo, suam majestatem teneat.” In eandem sententiam multa et à ceteris senioribus Patrum quum essent dicta, omnes tribus eam rogationem acçeperunt. Tum primùm, siae auctoritate senatùs, populi jussu triumphatum est. LXIV. Hæc victoria tribunorum plebisque propè in haud salubrem luxuriam vertit, conspiratione inter tribunos factâ, ut iidem tribuni reficerentur, et, quo sua minùs cupiditas emineret, consulibus quoque continuarent magistratum. Consensum Patrum causabantur, quo per contumeliam consulum jura plebis labefacta essent. ** Quid futurum, nondum firmatis legibus, si novos tribunos per factione§ suas consules adgrti essent? non enim semper Valerios Horati9sque consules fore, qui libertati plebis süas opes postferrent.” Forte quadam utili ad tempus, ut comitiis præesset, potissimùm M. Duilio forte evenit, viro prudenti, et ex coiitinuatione magistratûs invidiam immihentem cernenti ; qui quum ex veteribus tribunis negaret ullius se rationem habiturum, pugnarentque collegæ, ut liberas tribus in suffragium mitteret, aut concederet fortem commitiorum collegis, habituris è lege potiùs comitia, quàm ex voluntate Patrum ; injectâ contentione, Duilius, consules ad subsellia accitos quum interrogasset, quid de comitiis consularibus in animo haberent, respondissentque se novos consules creaturos, auctores popularis sententiæ haud populares nactus, in concionem cum iis processit. Ubi quum consules, producti ad populum, interrogatique, si eos populus Romanus, memor libertatis per illos receptæ domi, memor militiæ rerumque gestarum, consules iterum faceret, quidnam facturi essent, nihil sententiæ suæ mutâssent; collaudatis consulibus, quòd perseverarent ad ultimum dissimiles decemvirorum ésse, comitia habuit: et, quinque tribunis plebis creatis, quum præ studiis apertè, petentium novem tribunorum alii Candidati tribus non explerent, concilium dimisit ; nec deinde comitiorum causâ habuit. Satisfactum legi aiebat, quæ, numero nusquam præfinito tribunis, modò ut relinquerentur, sanciret; et ab iis, qui creati essent, cooptari έollegas juberet. Recitabatque rogationis carmen, in, qug, ** Si tribùnos plebei decem rogabo, si qui yos minus hodie decem tribunos plebei feceritis: hi tum, uti, quos sibi colle: s cooptássint, ut illi legitimi eâdem lege tribuni plebei Éìnt; ut illi, quos hodie ὰ plebei feceritis.” Duilius, quum ad ultiimum perseverâsset, negando quindecim tri

[graphic]
[graphic]

bunos plebei rempub!icam habere posse, victâ collegarum $itate, pariter Patribus plebique acceptus, magistratu iit. LXV. Novi tribuni plebis in cooptandis collegis Patrum voluntatem foverunt; `duos etiam patricios consularesque, §p. Tarpeium et A. Aterium, cooptávere. Consules creati, Lar. Herminius, T. Virginius Coelimontanus, nihi! magnopere ad Patrum aut plebis causam inclinati, otium domi ac foris habuere. L. Trebonius tribunus plebis, infestus Patribus, quòd se ab iis in cooptandis tribúnis fraude captum, roditum à collegis, aiebat, rogationem tulit, ** ut qui plem Romanam tribunos plebi rogaret, is usque eò rogaret, dum decem tribunos plebi faceret;” insectándisque ÊtÊ bus, unde Aspero etiam inditum est cognomen, tribunatum essit. Inde M. Geganius Marcerinus et C. Julius, consuí facti, coitiones tribunorum, adversus nobilium juventutem ortas, sine insectatione potestatis ejus, conservatà majestate Patrum, sedavere ; plebem, decréto ad bellum Volscorum et Æquorum delectu, sustinendo rem, ab seditionibus continuere ; urbano quoque otio foris omnia tranquilla esse affirmantes, per discórdias civiles externos tolleré aniJmos..Cura pacis, concordiæ quoque intestinæ causa fuit. Sed alter semper ordo gravis alterius modestiæ erat; quiescenti plebi abjunioribus Patrum injuriæ fieri cœptæ : ubi tribuni âuxilio humilioribus essent, in primis paruìm proderat: deinde ne ipsi quidem inviolati erant, utique postre¤is mensibus, quum et per coitiones potentiorüm injuria fieret, et vis potéstatis ominis aliquanto posteriore anni'parte languidior ferme esset: jamqüe plebs ita in tribunatu p0nere aliquid spei, si similes Icilio tribunos haberet: noiminatantùm se biennio habuisse. Seniores contrà Patrum, ut nimis feroces suos credere juvenes esse : ita malle, si modus excedendus esset, suis, quàm adversariis, superesse animos; adeò, moderatio tuendæ libertatis, dum æquari velle simulando ita se quisque extollit, ut deprimat alium, in difficili est: cavendoque ne metuant homines, metuendos ultro se efficiunt; et injuriam à nobis repulsam, tanquam aut facere aut pati necesse sit, injungimus aliis. LXVI. T., Quingtius Gapitolinus, quartùm et Agrippa Furius, consules inde facti, fiec seditionem domi, nec foris bellum, acceperunt : sed imminebat utrumque. ' Jam non ultrâ discordia civium reprimi poterat, et t;ibunis et plebe fncitatâ in Patres, quum dies alicui nobilium dicta hovis , semper eertaminibus, conciones turbaret; ad quarum pri' Unum strepitum, velut signo accepto, arma cepere Aequi ac * Volsci; simul quòd persuaserant iis duces, cupidi præda

.

rum, “biennio antè delectum indictum haberi non pótuisse; abnuente jam plebe imperium ; eo adversus se hon esse

missos exercitus ; dissolvi licentiâ militandi morem ; nec

pro communi jam patria Romam esse ; quicquid irarum simultatumque cum èxternis fuerit, in ipsos verti ; occæcatos lupos intestinâ rabie opprimendi occásionem esse.” Con

' junctis exercitibus I.atinum primùm agrum perpopulati

f. - • - - sunt: deinde postquam ibi nemo vindex occurrebaf, tum

verò, exsulantibus belli auctoribus, ad moenia ipsa Romæ

populabundi regione portæ Esquilinæ accesserè, vastatio

' nem agrorum per contumeliam urbi ostentantes ; unde post

[ocr errors]

quam inulti, prædam præ se agentes, retro ad Corbionem uinctius consul ad concionem populum voca

LXVII. Ibi in hanc sententiam locutum accipio: “Etsi mihi nullius noxæ conscius, Quirites, sum, tamen cum pu• dore summo in concionem vestram processi. Hoc vos scire, hoc posteris memoriæ traditum iri, Æquos et Volscos, vix Hernicis modò pares, T. Quinctio quartùm consule, ad moenia urbis Romæ impune armatos venisse Hanc ego ignominiam (quanquam jam diu ita vivitur, is status rerum

' est, ut nihil boni divinet animus) si huic potissimùm immi

nere anno scissem vel exsilio, vel morte, `si alia fuga honoris non esset, vitâssem. Ergo, si viri arma illa habuissent, quæ in portis fuere nostris, capi Roma me consule potuit ? satis honorum, satis superque vitæ erat : mori consulem tertiùm opportuit. Quem tandem ignavissimi hostium conά? nos consules ? an vos Quirites ? Si culpa in nobis ést, auferte imperium indignis ; et, si id parum est, insuper poenas expetite. Si in vobis, nemo Deorum nec hominuni sit, qui vestra puniat peccata, Quirites; vosmet tantùm eorum pœniteat. ' Non illi vestram ignaviam contempsere, nec suæ virtuti confisi sunt; quippe totie$ fusi fugatique, castris exuti, agro mulctati, sub jugum missi, et se et vos novere. Discordia ordinum est venenum urbis hujus ; Patrum ac plebis certamina: dum nec nobis imperii, nec vobis libertatis est modus, dum tædet vos pafriciorum, hos

plébeiorum magistratuum, sustulere illi animos. Prô Deùm

fidem, quid vobis vultis ? Tribunos plebis concupistis; concordiæ óausâ concessignus. Decemviros desideràstis ; creari passi sumus. Decemyirorum,vos pertæsum est; toêgîĘùs abire magistratu. Manente in eosdem privatosirâ vestrâ, mori atque exsulare mobilissimos viros honoratissimosqué passi sumus. . Tribunos plebis creare iterum voluistis;

åíèåstis, consules facere vestrarum partium, etsi Patribus , Videbamus iniquum: patricium quoqüe. magistratuT, plebi !

domum fieri vidimus ; auxilium tribunicium, provocatiQnem ad populum, scita plebis injuncta Patribüs ; sub titul0 aequiaridarum legum, nostra jura oppressa tulimus et ferimus. Qui finis érit discordiarum ? `Ecquando unam urbem habere, eequando communem hanc esse patriam licebit?

^victi mios æquiore animo quescimus, quàm vos victores.- . Satisne'est. hobis vos metuéndos esse? Adversus n0$ Aven- , tinum capitur, adversus nos Sacer occupatur mons. Esquiiias quidem ab hoste prope captas, et scandentem in agge- '

[ocr errors]
[ocr errors]

sunt? Jam unicuique ex agris sua damna munciabant!{ quid est tandem dumi, unde ea expleatis? THbuni vobis amissa reddent ac restituent ? vocis verborumque quantùm voletis, ingerent, et criminum in principes, et legu!' aliae

rum super alias, et concionum. Sed ex illis çoncionibus ;

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[graphic]
[graphic]
[graphic]
[graphic]
[graphic]

ante p9rtas est bellum ; si inde non pellitur, jam intra moe

nia erit, et arcem et Capitolium scändet, et in domos ves

tras yos persequetur Bierinio antè senatus delectum haberi, et educi exercitum in Alg*'um jussit; sedemus desides doji, mulierum ritu inter nos altércantes ; præsenti pace læ' ti, nec cernentes, ex otio illo brevi multiplex bellum rediturum. His ego gratiora dictu alia csse `scio: sed me vera pro gratis loqui, etsi meum ingenium non moneret, necessitas, cogit. Vellem equidem vobis placere, Quirites ; sed multo malo yos salvos esse, qualicunque erga me aniino fu* turi estis, Naturâ hoc ita éomparafam est, ut, qui apud

multitudinem suâ causâ loquitur, gratior eo sit, cujus miens nihil, præter publicum comimoduin, videt; nisi fortè assent

at9respublicós, plebicolas istos, qui vos nec in armis nec in

[ocr errors]

tis. Concitati, aut honori, aut quaestui illis estis: et qüiain concordia ordinum nullos se usquam esse vident, malæ rei se, quàm nullius, turbarum ac ÉÉÉÉ, duces esse volunt. Quarum rerum si vos tædium tandem capere potest, et pa

trum vestrosque antiquos mores vultis pro his novis sumere, * nulla supplicia recuso, nisi paucis diebus hos populatores

[ocr errors]

agrorum iiostrorum fusos fugatosque castris exuero, et à poe

' tis nostris moenibusque ed Tillorum urbes hunc belli terro

rem, quo nunc vos attoniti estis, transtulero.”

LXIX. Rarò aliâs tribuni popalaris oratio acceptior plebi, Quàm tunc severissimi consulis, fuit, Juventus quoque, quaî inter tales metus detractionem militiæ, telum acerrimum

adversus Patres, habere solita erat, arma et bellum specta- bat : et agrestium fuga spoliatique in agris et vulnerati, fœdiora iis, quæ subjiciebantur oculis, nunciantes, totam ur

bem irâ impleveré. In senatum ubi ventum est, ibi verò in Quinctium omnes versi, ut unum vindicem majestatis Romanæ intueri ; et primores Patrum “ dignam? dicere “concionem imperio cónsulari, dignam tot consularibus anteactis,

[ocr errors]

riorem domando multitudinem fecisse ; Quinctium orationem memorem majestatis Patrum, concordiæque ordinum, et temporum in primis habuisse. Orare eum collegamque, ut capesserent Ę orare tribunos, ut uno animo cum consulibus bellum ab urbe ac moenibus propulsa

* ri yellent, ple- ; obedientem in re tam trepida Patribus.

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »