Obrazy na stronie
PDF
[ocr errors]

inter decemviros, an inter cahdidates, numerares. Propi' * interdum petendo, quàm gerendo, magistratui erat ; crimo

nari optimates, extollere candidatQrum leyissimum Qu£ $':; ipse medius inter tribunicios Duili* çiliosque in for6 volitäre, per illos se plebi venditare: d* nec collegæ quoque, qui unicè illi dediti fuerant ad id tem

pus, conjecere in eum, oculos, mirantes Έ sibi vellet.- *.

[ocr errors]

tanta superbia comitatem fore; nimiùm in ordinem se i?' i.

sum cogere, et vulgari cum privatis, non tam properanti abire magistratu, çuàm viam ad continuandum magistr* tum quærentis, esse* Propalam abviàm ire cupiditati p* ram ausi, obsecundando miollire impetum aggrediuntur ; comitiorum illi habendorum, quando minimus Ëtu sit, mumus consensu injungunt. Ars hæc erat, ne semet ipse cr£* are posset ; quod præter tribunos plebis (et id ipsum pessi: mo exemplo) nemo unquam fecisset; iî enimvero, qu

bene vertät, habiturum se comitia professus, impedimentum pro occasione arripuit; dejectisquie honore per coitionem íluobus Quinctiis, Capitolino et Cincinnato, `et patruo su%

[ocr errors][ocr errors]

C. Claudio, constantissimo viro in optimatium' causa, et | aliis ejusdem fastigii civibus, nequaquam splendore vitæ pares decemviros creat : se in primis, quod haud secus factum improbabant boni, quàm nemo facere ausurum crediderat. Creati cum eo M. Cornelius Maluginensis, M. Sergius, L. Minucius, Q. Fabius Vibulanus, Q. Poetelius, T. Antonius Merenda, K. Duilius, Sp. Oppius Cornicen, M. Rabuleius. - XXXVII. Ille finis Appio alienæ personæ ferendæ fuit; suo jam inde vivere ingenio coepit, novosque collegas jam priùs, quàm inirent màgistratum, in suos miores formare.— Quotidie coibant remotisarbitris: inde impotentibus instructi consiliis, quæ secretò ab aliis coquebant,jam haud dissimulando $uperbiam, rari aditús, colloquentibus difficiles, ad Idus Maias rem perduxere. ldus tùm Maiæ solennes ineundis magistratibus erant. Initio igitur magistratùs primum honóris diem denunciatione ingentis terroris insigniem fecere ; nam quum ita priores decemviri servâssent, ut unus fasces haberet, et hoc insigne regium in orbem, suam cujusque vicem, per omnes iret, subitò omnes cum duodenis fascibus prodiere. Centum viginti lictores forum impleverant, et fascibus secures illigatas præferebant ; nec, attinuisse demi securim, quum sine provocatione creati essent, interpretabantur. Decem regum species erat, multiplicatusque terror non infimis solùm, sed primoribus Patrüm, ratis cædis causam ac principium quæri; ut, si quis memorem libertatis vocem aut in sénatu âut in populo, misisset, statum virgæ securesque etiam ad ceterorum metum expedirentur.* Nam, præterquam quòd in populo nihil erat præsidii, sublatâ próvocatióne intercessionem quoque consensu sustulerant : quum priores decemviri appellatione collegæ eorrigi redditi'ab se jura tulissent: et quædam, quæ suijudicii'videri possent,'ad populum rejegissent. . Aliquamdiu æquatus intér omnes terror fuit: pàullatim totus vertere ia lébem coepit. . Abstinebatur â Patribus; in humiliores liÉ'. crùdeliterque consulebatur: hominum, non causarum, toti erant; ut apud quos gratia vim .aequi haberetJudicia domi conflabant, pronunciabant in foyo. §i quis collegam appellâsset, ab eó, ad quem venerat, ita, ἀiscedebat ut poeniteret non prioris decreto stetisse. Opinio etiam sine aùctore exierat, non in præsentis modò temporis eos injuriam conspirâsse, sed. fœdus clandestinum inter ipsos jurejurando ictum, ne comitia haberent, perpetuoque decemviratu possessum semel obtinerent imperium.

[graphic]
[graphic]
[ocr errors][graphic][graphic][graphic]

populatumque inde excursionibus Tusculanum agrum legati ab Tusculo, præsidium orantes, nunciaiit. Is pavor perpulit decemviros, ut senatum, simul duobus circuihstantibus urbem bellis, consulerent; citari jubent in curiam Patres, haud ignari, quanta invidiæ immineret tempestas : omnes vastati agri periculorumque imminentium causas in se congesturos, tentationemque eam fore abolendi sibi magistratùs, ni consensu resisterent, imperioque inhibendo acriter in paucos præferocis animi, conatus aliorum comprimerent.— Postquam audita vox in foro est præconis, Patres in curiam ad decemviros vocantis; velut nova res, quia intermiserant jam diu morem consulendi senatûs, mirabundam plebem convertit, “quidnam incidisset, cur ex tanto intervallo rem desuetam usurparent. Hostibus belloque gratiam habendam, quòd solitum quicquam liberæ civitatis fieret.* Circumspectare omnibus fori partibus senatorum, rar6ue usquam noscitare : curiam inde ac solitudinem circa ecemviros intueri ; quum et ipsi invisum consensu imperium, et plebs, quia privatis jus non esset vocandi senatum,

* non convenire Patres interpretarentur ; jam caput fieri li

[ocr errors][ocr errors]

bertatem repetentium, si se plebs comitem senatui det, et, quemadmodum: Patres vocati non coëant in senatum, sic

lebs abnuat delectum, Hæc fremunt plebes. Patrum

aud ferè quisquam in foro, in urbe rari erant; indignitate rerum ces$erant in agros; suarumque rerum erant, amissâ publicâ: tantum ab injuria se abesse rati, quantum à ggetu çongressuque impotentium dominorum se amoyissent. Postquam citati non conveniebant, demissi circa domos appari

> fores, simul ad pignora capienda, sciscitandumque, num consultò detrectarent ? referunt, senatum in agris esse.* Lætius id decemviris accidit, quàm si præsertes detrectare

[ocr errors]

imperium referrent. Jubent , âcciri omnes, senatumque in diém posterum edicunt; qui aliquantò spe ipsorum, frequentiör convenit; quo fagtô proditam à Patribus plebs libertatem rata, quòd iis, qui jam magistratû abissent, privatisque, si vis abesset, tanquam jure cogentibus, senatus paruisset. XXXIX. Sed magis obedienter ventum in curiam est, uàm obnoxiè dictas sententias accepimus. L. Valerium otitum, proditum memoriæ est, post relationem Ap. Claudii, priu$quam ordine sententiæ rogarentur, postulando ut de'republica liceret dicere, prohibentibus minaciter de$em

, viris,'proditurum se ad plébem denunciantem, tumultum

excivisse. Nec minùs ferociter M. Horatium Barbatum isse in certamen, * Deeem Tarquinios” appellantem, admonentemque, * Valeriis et Horätiis ducibus pulsos regis, Nec nominis homines tum pertæsum esse; quippe quo J0vem appellari fas sit, quo ftomulum conditorem urbis, deincepsqüe reges appellâtos, quod sacris etiam, ut solente, retentum sit. Superbiam violentiamque tum pero$os reg$; quæ si in rege tuih eodem, aut in filió regis, férendandif;: èrint, quem laturum in tot privatis? Vidérént, ne, vetando in curiâ liberè homines loqüi, extra curiam etiam moverent ; vocem ; neque se videre, qui sibi minùs privato ad concionem populum vocare, quàm illis senatumi cogere, ligea£ Ubi vellent, experirentur, quanto ferocior äöiör libertate . suâ vindicandâ, quàm cupiditas injustâ dominatione, ess* De bello Sabino eos referre; tanquam majus ullum populo . Romano bellum sit, quàm cum iis,qui legumiferendarum £aV' . gâ creati, nihil juris in civitate reliquerint; qui comita quiai* , nuos magistratus, qui vicissitudinemimperifandi (quod unum , exæqualidæ sit libértatis) sustulerint; qui privatifäsces et* , gium imperium habeant. Fuisse, regibu§ exactis, patricio ; inagistratus creatos; postea, post sécessionem plebis, P$; . beiós. Cujus illi partis'essent,' rogitare. * Populares? qui! , enim eos per populum egisse ? Optimates? qui anno jam , ropè senátum nón habuerint; tunc ita habeänt, ut de re: '. publica loqui prohibeant? Ne nimium in metu alieno $pe'. ponerent; graviora, quæ patiantur, videri jam hominibus, | quàm quæ metuant.* . XL. Hæc yociferante Horatio, quum decemviri nec ig . nec ignoscendi mgdum reperirent, hec, quò evasura res £* ' set, cernerent; C. Claudii, qui patrüus Appii decemyi . erat, oratio fuit precibus, quàin jiirgii, simiiíí, orantis Prff sui fratris parentisque ejus manes ; * Ut civilis potiùs soc* ; etatis, in quâ natus esset, quam fœderis, nefariè icti cum , collegis, meminisset: multô id magis se illius causâ Ora* , quàm reipublicæ, Quippe rempublicam, si à volentibus * : queat, ab invitis jus expetituram. Sed ex magno certamim* |; magnas excitari ferme iras; earum eventum sé horrere'7 | Quum aliud, præterquam de quo retulissent, decemviri ę cere prohiberent, Claudium interpellandi verecundia fuit. in Sententium igitur peregit, nullum placere senatuscons! , tum fieri, Omnesqüe itä accipebant, privatos eos à Claud" , judicatos: multique ex consülaribus' verbo assensi sunt~l; Alia $ententia, asperior in speciem, vim minorem aliquam

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »