Obrazy na stronie
PDF
ePub

NECNON

PAULI OROSII

HISPANORUM CHRONOLOGORUM

OPERA OMNIA,

JUITA

NEMORATISSIMAS BIVARII ET HAVERCAMPI EDITIONES

ACCCRATE RECOGNITA:

QUURLY IRIR DESTRT CURONICUN COMMENTARIIS APODICTICIS CONTINENTER ILLUSTRAVIT ;
POSTERIOR OROSII LIBROS AD FIDEM MSS. ET PRÆSERTIM COD. LONGOB. ANTIQUISS.
BIBLIOTHECÆ FLORENTINE MEDICEÆ S. LAURENTII, ADJECTIS INTEGRIS NOTIS
FRANC. FABRICII MARCODURANI ET LUD. LAUTII, RECENSUIT, SUISQUE ANIMAD-

VERSIONIBUS NUMMISQUE ANTIQUIS ILLUSTRAYIT.

ACCEDUNT,

POST

LEPORII PRESBYTERI LIBELLUM,

SCRIPTORUM QUORUMDAM S. AUGUSTINO QUALIUM

OPUSCULA VARIA.

TOMUS UNICUS.

PRIX: 8 F#:

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM,
IN VIA DICTA D'AMBOISE, PRÈS LA BARRIÈRE D'ENFER,

OU PETIT MONTROUGE.

1816.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

NONNULLI PATRES S. AUGUSTINO ÆQUALES.

Epistolæ inter illos Patres et S. Augustinum amabææ.

[merged small][ocr errors]

Imprimerie de VRAYET DE SURcr;et Cie,

rue de Sèvres, 37, à Paris.

EPISTOLA DEDICATORIA BIVARII EDITORIS.

Illustrissimo ac Reverendissimo Domino D. Gabrieli de Treio S. R. E. Cardinali amplissimo Fr. Franciscus de

Bivar S. Bernardi Procurator S. et F. Nagnis magna donanda esse munera , quos nimirum minora non decoant; apud omnes in comperio est : nam quo major quis est, in eminentiori loco positus de minimis minus curat. Ceu qui in terram ab altá prospicit lurre , inferiora despiciat necessum est : utpote quæ discernere pene nequeal. Tibi ergo , Amplissime Princeps , qui ad excelsum cæli cardinem sedes, altera ex motricibus intelligentiis facio, quarum nulu universus orbis Christianus circumquaque regitur, nequaquam munusculum tam exiguum donandum fueral, quale Chronicon ejusmodi multis videbitur. Cæterum si res non magniludine, sed pretio æstimandæ sunt, numquam adduci potero ul salear Chronicon Dextri parvi habendum esse , quod volumine exiguum valde sit , quandoquidem ad justam libralum staleram pondere suo multaque ingentia volumina superat, quæ de re hactenus ecclesiastica scripta sunt. Nescio an margarilum egregium , unio , seu adamas jure vocari queat, plusquam codex; nisi quis libellum aureum nuncupet, peregrina ingenii arte elaboratum. Quæ namque historiarum iam reconditæ divitice usquam fuere, quæ a Dextro prætermisse sint? Romanorum pontificum successiones, imperatorum facinora, exstirpaliones hæresum, conciliorum exacta discussio, Doctorum scripta, eversiones regnorum , monarchiarum trans. mutationes , quæ a nato Domino ad mortem usque auctoris loto orbe fuerunt, lam luculento quam succincto stylo complectitur. Parum hòc : orbis ipsius apostolicam divisionem , peragrationem, prædicationem, conversionem, patriarcharum atque episcopalium sedium miram, variamque fundationem , martyrum victorias, confessorum triumphos , el id genus alia sine numero, una pene pagina penicillo levi depingit. Quod ad patriam suam illustrandam special (Hispania hæc fuit), erectis per singulas civitates marłyrum , et illustrium virorum Propæis , multo quam cæteri locupletius , reddidit illustriorem. Qua in re soli pene Dexiro debet Hispania, quod sibi multos (gregios, sanctissimosque fidei suæ parentes vindicavit, quos oblivionis parens tempus ab ipsius corona recidera!, magna cum honoris ejus jactura. Minime igitur parvi prelii credendum est ejusmodi donum : el ea propter Magniludinis tuæ non indignum. Ego el debilum puto, cum merilorum exigentiam seu consonantiam discutio. Clarum siquidem apud sæculum, et Christi fidei deditum Hieronymus vocavit auctorem hunc, utpote qui sanguine nobilis, claris quoque præfecturce prætorianæ functionibus , ac propriis facinoribus eluxcrit : insuper inclylus fidei Christianæ propugnator , et scripto et opere effectus. Te vero apud sæculum clarum sciuni omnes, sive notissimæ nobilitatis progeniem, sive archiepiscopale apud Salmantinos collegium , cujus alumnus fuisti , sive publicum Vesperariæ cathedræ rectoratum jurisprudentiæ in inclyta illa academia gloriose , me vidente, obtentum, ob oculos feram. Inde deditus Christi fidei, militarium religionum alter e regalibus judex, in albo nobilis Alcantaræ equitum ascripius es, el fidei supremi tribunalis lola Hispania censor eleclus : ac tandem ad altissimi cardinis gloriam meritis exigentibus sublevatus; unde el verbo , el scrip!o lolus fidei deditus, Ecclesiam, propugnare dicam , an illustrare ? utrumque prorsus efficere non ceskas. Debe!ur libi proinde Dextri Chronicon ulroquc titulo ; et quod lispano Hispanus, el doclo doclus donandus erar; et Thesaurus ei soli, qui valorem pro merilis æstimare valebil. Et jure id sibi Dexter vindicabat , qui jam olim S. R. E. cardinali presbytero opus consecravit suum, id est, Hieronymo. Mihi vero dum ipsum Commentariis novæ luci redditum, libi S. R. E. pariter cardinali presbylero ilerum consecro, illud verecundiam ingerit magnam, quod ab u'roque longo intervallo me distare conspiciam : et ideo minus aplum , ut Dextrum virum magnum Magnitudini luce conjungam : vereorque ne munus minus gratum sit, quod ab indigno oblatum. Præbuit nihilominus tua benignitas ausum; nec id insolitum, cum natura ipsa magna corpora insectibili quantitate conjungat, id est, indivisibili super ficie : qualem ego judico, qualemcumque in elucidando Dextro laborem insumpst ; quem nunc sub Dextri ipsius umbra tibi offero , qui quasi defensorem, et proteclorem ci quærens, ad pedes luos accedere veritus non sum : utpote in quo et lurrim defensionis contra fluctus adversariorum , quam in armis gestas, venio; el lunas circumcirca ordinata acie dimicantes; quasi de eis dictum fuerit : Stellæ de cælo in ordine suo, adversus Sisaram dimicabant (Jud. v, 20). Quo loco illud Senecæ pro opportunitate mihi usurpo , ad Lucillum scribentis : Cæterum quod Commentarios meos tibi mitti permittis, indulgentiæ scio istud esse, non judicii : et si modo judicii est , indulgentia tibi imposuit. Sed qualescumque sunt, tu illos sic legito, tamquam verum quæram adhuc, non sciam, et conlumaciter quæram. Non enim me cuiquam mancipavi , nullius nomen fero, multorum magnorum judicio credo : aliquid et meo vindico. Nam illi quoque non inventa , sed quærenda nobis reliquerunt (Senec. epist. 45). Vale , Princeps Illustrissime. Romæ ex ædibus S. Bernardi, 21 Septembris anni 1624.

in

CHRONICON a Rivario sub Dextri nomine evulgatum, spuritatis una voce arguunt nostræ ætatis billiographi , Jesuitæ cujdam xvi sæculi illud adscribentes.

Epit.
PATROL. XXXI.

1

[ocr errors]

EPISTOLA AD BIVARIUM EDITOREM.

Gabriel S. R. E. dituli S. Bartholomæi in insula Presbyter Cardinalis de Treio, etc. Venerabili viro Fr. Francisco

Bivario Congregationis Hispanicæ S. Bernardi Generali Procuratori, Salutem. Quæ communia nobis antea feceras, manuscripta Commentaria tua in Flavium Dexirum perantiquum Hispanum nostrum, nunc typis excudenda dicas, publicoque honore , perpetuoque beneficio me officis, quem antea commodati ad modicum tempus muneris gratissimum experlus es. Quid ergo non debeam, qui tunc me debitorem prosessus sum? Al jam parlem debiti solvo, dum libenter el alucri animo beneficium recipio, signuingue nolissimum gratitudinis præsto; nulla enim clarior nola avari ingratigue animi est, quam beneficia , quibus gratum se su!urum non sperat, respuere vel lorro vultu admillere. Flavium Dextrum Hispanum, velerisque patriæ nostræ historiæ insignem scrip!orem , silentii et oblivionis lenebris ailea obrulum, nunc in lucem profers ; fontemque limpidissimum, occultum antea et invium , omnibus manifestas, gentisque nostræ pervetustim fidem el religionem, sanctorum martyrum, confessorum el virginum gloria illustrem, novo præconio , claraque voce, ex velusto illius pectore resonanie, cælollis, antiquis nova adjungis, fidenique vetusti auctoris neolericorum auctoritate comprobas, similis quidem fuctus homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova el vetera (Matth. Xin). Omnem ergo thesaurum essudisti, quid restul tibi ? quid muneris exiguitatem excusas ? an hyperbolice ? an contra mentem loqueris? sed verius putem; evangelico more, cum o:nnia, quæ poles fecisti, dicis : Servi inutiles sumus (Luc. xvii). Exiguus liber Flavii , si ud volumen ipsum altendimus; grandis, si in eo conteilla ; parvo codice magna continil, nullum in eo oliosum lego verbum, dissimilis quidem esl verbosis philosophanium commentariis, aliorumque scriplis, in quibus cum longissimum tempus contriveris , vix quidquam quod menle re. tinere debeas, invenies. Non ergo illum contemnemus , qui breviori stylo longam continet antiquarum rerum seriem; nec alios magnifaciemus, qui longo verborum apparalu omnia potius confundunt, quum explicant ; nisi similes ei esse volumus, qui ex aureo magno et pulchro cochleari venenum polius sumere, quam ex minimo, et ex vili materia, mel sugere elegit (Cyril. lib. vii, contra Jul.). Similem cgo conside. rabum Flavii librum cuidam navi Phæniciæ (cujus meminit Xenophon ) fabricæ perangustæ , quæ cum armorum, instrumentorum, mercium ac supellectilis cujuscumque generis, inimensa varietate, et multitudine repleta esset, singula tamen in ca lam artificio:e collocala, el solerli ordine dispusila erant, ut et sine impedimento per navim discurrere, el in ranta rerum multitudine, singula oculis contueri , el ad manum rem quamque paralım habere el invenire quisquis possel. Siquidem in Flaviana historia ila omnia disposilu, ul plena mercibus diversis purva navis, omnia quæ habet, in conspectu ostendut, el in quolibet versu , ne dicam verbo , ponderosu compendio contineat, quæ longiorem co.niplere possen: historiam. Scribebat quidem non ul sapientiam ostentaret suan, sed ul in remotiori orbe habitantem Hieronymum Hispanicæ religionis certiorem faceret, ideoque librum longiori itineri commillendum, breviori perstringil calamo. Verum ne forle alicui videretur altior breviorque stylus poeticam notum incurrisse, Dum brevis esse laboro, obscurus lio (lloral. de Arle poetica), lu non solum co.ilplicala antea longo silentio, el brevitate orationis solia in lucem deduxisli, sed explicasli, ornasti, el declarasti ; condecorasti simul palriam nostram : nam cum certissimum sit eam ila prædicatione apostolica insignitam , ut, teste Tertulliano, omnes termini Hispaniæ fidem susceperint (Tertul. adversus Judæos, cap. 7), el Cypriano, in ea recle perseveraverini (Cyprian. epist. 08), non desunt, qui opinionem famumque nostram calumniari velint, tl lædere, sugillure , el commaculare. Nunc autem nisi proterve el perlinticiler se gerere velint, clariori quam phæbæu luce aspicient, quantum ab initio nascentis Ecclesiæ profecerint Hispani , quut sancti ex illius gente Martyres adsuere, quoties non defuere tyranni; quo confessores floruerunt celebres, cum, cessante persecucione, virlului excercitia libere exercere valuerint ; quul virgines, quæ, superalo sexu, carnisquo et mundi adepla victoria, se casias dilectissimo sponso exhibuere Christo. Flabil ilaque jam dexlere Flavius Lucius Dexler, quem (velul e cavernis ventos Juno ) ex oblivionis carcere eduxisli; quem lucide et dexlere explicuisti, cujusque veriiatem historiæ comprobasli. Nec minoris utilitatis quisquam pulei esse sanctæ catholicæ Ecclesiæ , antiquorum innovare scripla, el exornare, quam novos edere librus ; nam si verum amamus , majoris hoc utilitatis est. Vee teres enim præstant auctorilale, excelluntque fide Recentiores. Nescio enim quid auctoritalis sibi vindicat sancia veluslis. Quo fit, ut qui Christiano nomini adversantur infideles , et qui sanctæ Ecclesiæ plus nocen! hæretici, i ullo alio argumento magis conrincantur quam antiquorum scriptorum auctoritate el doctrina. Unde qui eos in lucem producu:it, vere dici possent polentiora Ecclesiæ sanctæ arma, vclut clypeos in Daridica curre pendentes in medium proferre. Et quidem in hac Dexiri historia elucel maxime firmilas fiulei in martyribus , ad confusionem hæreticorum dicentium posse quemquam, ut vilæ periculum evadat, fidem quam profitetur, abnegare. Fulget sanctorum antislitum auctoritas, et in gubernanda Ecclesia solerlia , qua confundantur illi , qui episcopulem dignitatem negant, et novum inventum temere dicunt. Leguntur , co jam tempore admissus peregrinationum u.us, i emplorum ædificatio , sacrosancii sacrificii Missæ celebratio, el exercitium omniu.n sucramentorum, reverentia imaginum, varia miracula, veneratio sanctæ Romanæ sedis, et si quæ sunt alia, quæ novalores negant , quæ ta

men cum eo tempore primilirem Ecclesiani observasie videoint, (01: (2.0:0111'ur , it nostram catholicam Ecclesiam primitiræ concordare cognoscunt. Tot igitur nominibus tibi gratias referre debeo , quot utilitales ex tuo labore provenire præsenlio. Pro Ecclesiæ sanciæ honore, el utilitate, gratias resero, ut indignus ejusdem minister Pre. sbyter cardinalis, pro Hispaniæ decore et gloria , ul illius rialionis vir, pro in we collaio beneficio, ul (micus non ingralus. Vale, el saclissimus Dei Spiritus repleal le omnibus suis divinis donis. Datum Tibure octavo kalendas Octobris anno M. DCXXIV.

EPISTOLA ALTERA AD BIVARIUM EDITOREM.

R. Patri Fratri Francisco Binario Cisterciensi, viro integerrimo, amico spectatissimo. Rure Tiburtino sub æstivo calore vidi persunclorie et raptim perpetua rua commentaria in Fl ... Deatri Chronica ad illustrissimum cardinalom de Treio transmissa. Ad primum conspec!um placuil operis argumentum, el laudabilem dixi, modo felicem, illustratoris conatum. Desideravi impense tolum opus inirospicere, neque lunc potui occupatiunculis distracius, etiam sub paucis diebus illustrissimo cardinale codicem remittente. Nunc a le reliclum pro rolo leyi, neque uno nomine libens logi. Qu'a argumentum grare eral, quia de optimis nostre fidei magistris erat, quia a leipso eral, quem jumpridem cum veilerulione quadam et amore suspicio. Vidi igitur secundo libens, el legi libentius : ita ue res, el ipsa scrip io tua, ei judicium trahebant. Mulia opportune mis uisti ad fidem, ad intelligentiam, ad historiæ commendationem, ad sanctorum venerationem. Oprina; Hispaniæ antiquitates vir dicasti, res exleras illustrasti, sepultam op!in:arum rerum memoriam plene resuscilasli. El si præclaras quasque nationes magno tibi devinxisti beneficio, ulira omnes ina ribi debet Ilispania, cujus res ulpole sibi nolivres majori cura el fide Dexter nolarii, el lu de ruum dextere illustrasti. Genus omne $unciorum vestram protulisse Ilesperiam ostendil oninimoda liæc historia, cui in plene fidem, quantumvis duran, docia conimentatione concilias. l'elicem cirle, it uliro commen:labilem fuum evasisse conatum jni plene probavi, dum er Dertrum, huric ipsuin esse fundare confirmas, el sanctorum gesta ab apocryphis rite discernis. Gralam fore omnibus hanc luam historium ausim spowlere, quæ varios, cl omnigenos (ul cum vetusto el gravi loquur historico) floruin coruscantes, el aurcos habet colores, quam aliquis aplissime ayri dostlin herbarum omnium feracem dixerit. Po:issimum vero illis mirifice abundat, qui pullulantes candeseunt, et qui purpurea specie forent, quique nilure ad nigredinem magis vergentes, quam maxime relucent. llierarcharum siula vitae sanctitate :ipra so!em ipsum coruscalls, el martyrum vera, el vence randa purpura, sanguine corum prolixe lincia alq rigala, in-siper licis conciliatrix migrescens, et divinitus contexta vestis illis admodum congruens, qui ad vitam angelicam contendunt atque aspirant. Ex quibus Christi Ecclesia aureum prorsus virtutibus circumiamicia ornatum, veluti quædam sponsa, rem omnium pulcherriman universitatis hujus exh.bel, alque repræsenlat rem omnium imperatori ( Nicephor. in dedicar. ad Andronic imperal. ). Opus itaque luum omnibus probalum iri non dubiles, alque hinc ego dixerim improbandum postremum luum el recens consilium. Omnes certe conden nabunt tuum secessus desideriuin, el recessum in solitudinein. An non el pacalis viris, lui similibus, in media Urbe secessis, et in fori strepitu soliludo? Itane manum a calamo, anim m a sludiis m dia ætale reirahere decuit, el solila placuit sluilere quieli? Care, vir oprime, ne talentum dicaris abscondere, el durus tibi dicat exaclor oporruisse el debuisse le in eodem negoriari (Marth. XXV), non in umbrosis vallibus feriari. Seit quo pergo? timeo luam pietatem offendere, ei sæculi turbas declinantem in summa tranquillitate curbare. Perge, vir Dei, stude libi, et, si licel, stude omnibus. Puler, el in Dei honorem, et in bonum nostrum scribe. Vale, e regione Transtiberina ad D. Pelii in Monte Aureo, 16 kal. Febr. 1625. Tui amantissiulis,

FR. LUCAS WADDINGUS.

AUCTORIS VITA,

Ex suis, et aliorum scriptis collecta,

PER FR. FRANCISCUM BIVARIUM.

Bircino, llispaniarum urbs illustris, Pæni Hamil- A ludine florentes : caris , fratris llannibalis, conditione gloriatur, ut

Et Barcinonum amenas sedes dilium, gravissimi quique auctores produnt, el Ausonius ad

Nam pandit illic luta portus brachia. Paulinum seribens cecinit, Me Punica , inquiens,

(Ait Feslus Avienus.) lædil Barcino (A:1804. epi-t. 24); super Mediterranei maris oram orientale:11, ipii dominatura scdes ha Mullo illustrior magnorum splendore civium reddibet, non minus moeilale, quam divitiis, ci forti lur : prolulit namque luin S. virginem Eulaliam

« PoprzedniaDalej »