Obrazy na stronie
PDF

NECNON

PAULI OROSII

HISPANORUM CHRONOLOGORUM

OPERA OMNIA,

MEMORATISSIYIAS B1VAR1I KT HWERCAMPI EMTIONE8

ACClUATt llbCUGMI'IA:

QUuRLM РП1 iK DK&TRI CURONICON COMMENTARIES Al'ODICTICIS CONTINKNTER ILLUSTRAVIT;

POiTEBIOR OROSII l.lliHOS AD F1DEM MSS. ET PRJSSERTIM COD. LONGOB. ANTIQUISS.

OiBLIUTIIEC£ FLORENTINA M tDICUAJ j S. LAURENT» , ADJECTIS INTE6R1S IfOTI«

FRANC. Fabricii]marc0duran1 ET LUD. LAUTII, RECENSU1T, SUISQUB ANIMAD"

VERSIONIOUS NUMMISQUE ANTIQUIS ILLUSTRAVIT.

ACCEDUNT,

POST

LEPORII PRESBYTERI LIBELLUM,

SCRIPTOHUM QUURUMDAM S. AUGUSTINO .ÜQUALIUM

OPUSCULA VARIA.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

ELENCHUS OPERUM

QüiE IN HOG TOMO CONTINENTUR.

■■ i мюен —a*

[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][merged small]

Illnstrissimo ac Reverendissimo Domino D. Gabrieli de Treio S. R. E. Cardinali amplissimo Fr. Francisais de

Bhar S. Bernardi Procurator S. et F.

Magnis magna donando esse muñera, quos nimirum minora non decant, apud omnes in comperto est : nam quo major quis est, in eminenliori loco positus de minimis minus curat. Ceu qui in terram ab alta prospicit turre , inferiora despiciat necessum est : utpoteqnœ discernere pene nequeat. Tibi ergo, Amplissime Princeps, qui ad excelsum cœti cardinem sedes, altera ex motricibus intelligeniiis facto, quorum nutu universus orbit Christianus circumquaque regitur, nequáquam munusculum tarn exiguum donandum fuerat, quale Chronicon ejusmodi multis videbitur. Cœlerum si res non magniiudine, sed pretio œslimandw sunt, numquam adduci potero ul falear Chronicon Dexlri paroi habendum esse , quod volumine exiguum valde sit, quandoquidem ad justam libraium siateram pondere suo mullaque ingenua volumina superat, quœ de re hactenus ecclesiastica scripta sunt. Nescio an margariium egregium, unio, seu adamas jure vocari queat, plusquam codex; nisi quis Ubellum aureum nuncupet, peregrina ingenii arte elaboratum. Quœ namque historiarum lam recóndita; diviiiw usquam fuere, quœ a Dexiro prœlermissœ sint? ltomanorum ponlificum successiones , imperulorum facinora, exslirpationes hœresum, conciliorum exacta discustio, Doctorum scripta, eversiones regnorum , monarchiarum trans, mutationes, quœ a nato Domino ad mortem usque auctoris loto orbe fuerunl, lam luculento quam succincto stylo compleetilur. Parum hoc : orbis ipsius apostolicam divisionem, peragrationem, prœdkationem, conversion t m, patriare luir um alque episcopalium sedium miram, vnriamque fundationem , martyrum victorias, confessorum triumphos, et id genus alia sine numero, una pene pagina penicillo levi depimjil. Quodad palriam suam illustrandam special (Híspanla hœc fuit), ereelis per singulas civitates marlyrum, el illustrittm virorum tropœis, mullo quam cœleri locuplelius, reddidit illustriorem. Qua in re soli pene Dexiro debet Hispania, quod sibi mullos egregios, sanctissimosque fidei suœ párenles vindicavit, quos oblivionis parens tempus ab ipsius corona reeidcrai, magna cum honoris ejus jaclura. Minime igitur parvi prelii credendum est ejusmodi donum: el ea propter Magniludinis tuœ non indignum. Ego et debí tum puto, cum méritorum exigen ti am seu consonantiam discutió. Clarum siquidem apud s.Tculum, cl Christi fidei deditum Ilieronymus vocavit auclorem hunc, utpole qui sanguine nobilis, claris quoque prœfeelurœ prœlorianœ functionibus, aepropriis facinoribus eluxerit: insuper inelylus fidei Christianœ propugnalor, et scripto el opere effeclus. Te vero apud sœculum clarum tciunl omnes, sive notissimœ nobililatis progeniem, she archiépiscopale apud Salmantinos collegium, cujus alumnus fuitli, sive publicum Vesperariœ cathedra; rectoralum jurisprudents in inclyta illa academia gloriose , me vidente, obtenlum,ob oculos feram. Inde deditus Christi fidei, militarium religionum aller e regalibus judex, in albo nobilis Alcantarœ equilum ascripius es, et fidei supremi tribunalis tola Hispania censor electus: ac tandem ad altissimi cardinis gloriam merilis exîgentibus sublevatus; tinde et verbo, et scripto lotus fidei deditus, Ecclesiam, propugnare dicam, an illuslrare ? ulrumque prorsus tfficcre non cestas. Debe'.ur libi proinde Dexlri Chronicon ulroquc titulo; et quod Hispano nispanus, et docto dodus donandus erat; et thesaurus ci toli, qui valorem pro mentis œstimare valebil. Et jure id sibi Dexter vindicaba!, qui jam olim S. R. E. cardinale presbytère opus consecratit suum, id est, Hieronymo. Mihi vero dum ipsum Commentants novœ luci reddilum, tibi S. R. E. pariter cardiitati preibylero Herum consecro, illuJ verecundiam ingerit magnam, quod ab и roque longo intervalle me dislare conspiciam : et ideo minus aptum , ut Dextrum virum magnum Magnitudini tuœ conjungam : vereorque ne munus minus gralum sit, quod ab indigno oblalum. Prwbuit nihilominus tua benignitas ausum; nee id ¡nsolilum, cum natura ipsa magna corpora insectibili quantitate conjungat, id est indivis!bili supeificie : qualem ego judico, qualcmcunique in elucidando Dexiro laboran insumpsi ; quem nunc sub Dextri ipsius umbra tibi offero, qui quasi defensorem, et protectorem ci quœrens, ad pedes luos accederé veriius non sum : vlpote in quo el lurrim defensionis contra fluctus adversariorum, quam in armis gestas, invenio; et lunas circumcirca ordinata acic dimicanies; quasi de eis dictum fuerit: Stella; de cœlo in ordine suo adversus Sisaram dimicabanl (Jud. v, 20). Quo loco illud Seneca; pro opportunitale mihi usurpo ad Lucillum scribenlis : Csrterum qnod Commentaries mcos tibi mini permittis, indulgenlix scio isiud esse non judicii : et si modo judicii est, indulgentia tibi imposuit. Sed qualescumque sunt, tu ¡líos sic legito lamqiiam verum quœram adhuc, non scinm, et rontiimaciter qurcram. Non enim me cuiquam mandpavi nullius nomen fero, multnrum mngnorum judicio credo : aliquid et meo vindico. Nam illi quoque non inventa , sed qiiirrenda nobis reliquerunt (Senec. epitt. 45). Vale , Princeps Illustrissime. Romœ ex œdibus S. Bernardi, 21 Septembris anni 1G24.

Chhouicoh a Bivario snb DeMrl nomino evulgatum, spuriiaiis una voce arguunt nostra «talis biliíiographi Jesuila; cuiüam xvi sœculi illud adscribeules. Edit.'

Patrol XXXI. 1

EPÍSTOLA Ad Bivarium èditorem.

Gabriel S. R. E. AtuliS. Barlholomœi fit insula Presbyter Cardmalis deTreio, ele. Venerubili viro Fr. Francisco Bivario Congregaiionis Hispánica; S. Bernardi Generali Procurator'!, Salutem. Qitœ communia nobis antea feceras, münuscripta Commentaiia tua in Fluvium Dextrum perauliquum Hispaпит nostrum, nunc lypis excudenda diras, publicoque honore, perpetuoque beneficio tneafficis, quem antea commodali ad modicum lempus muneris grathsimum experlus es. Quid ergo non debcam, qui tunc me debitorem professus sum? At jam partem debili iolvo. dum Ubenter el ulucri animo beneficium rccipio, sigiiumque notissimum gratiludinis prœslo; nulla enim claror nota avnri ingrwique animi est, quam beneficia, quibtis gratum se futurum non sperat, respuere vel torvo vultii admitiere. Flavium Dexlrum Hispanum, veterisque patriw nostra; historia; insigne.m scriptorem, silentii el oblivionis lenebris antea obrutum, nunc in lucem prufers; fonlemque limpidissimuin, occultum antea et invium, omnibus manifestas, gentisque nostra; perntustum fidem el religiouem, sanctorum martyrum, confessorum el virginum glori.i illustrem, novo prweonio , claraque voee, ex vetusto illius peclore resonante, cxlollis, antiquis nova adjunyis, fidenique vetusli auctoris neolericorum aucturitatecomprabas, similis f|tiidcm facliis Immini patrifaniilias, qui proferí de lliesaurosiio nova el Vetera (Maitb. хш). Отпет ergo ihesawum effudisti, quid restai tibi ? quid muneris exiguitaiem excusas ? an hyperbolice? an contra meutern loqneris ? sed vérins pulem; evangélico more, cum omnia, quœ potes fecisti, diets : Servi inutiles sumí» (Luc. xvii ). Exiguus liber Flavii, si ad volumen ipsum altendimus; grandis, si in eo contenía ; parvo códice magna contint, nullum in eo otiosum lego verbum, dusimitis quidem e¿/ verbosis pliilosovhantium commentants, aliorumque scriptis, in quibus cum loiiijlssiinum lempus conliiveris, vix quidquam quod mente retiñere débeos, invenies. Non ergo Шит conteinncmns, qui breviori stylo lougam coulinel aniiquarum rcrum seriem; nec alios magnifaciemus, qui longo verborum apparalu omnia potius confundunt, quam explicatif, nisi similes ei esse volumus, qui ex aureo magno et pulchro cochleari venenum polius tuviere, quam ex mínimo, et ex vili materia, mel sugere elegit (Cyril, lib. vu, contra Jul.). S'unilem ego eonsiderabam Flavii librum cuidam navi Pltœu'uiœ (cujus meminJi Xeiioplion ) fabiicœ perangustœ, qua; cum агщоrum, inslrumenlorum, mercium ac supelleetilis cujuscumque generis, inmensa varielate, et mullitudine repleta esset, singula lamen in ca lam artificióse collocata, el tolerti vrdine difposita eranl, ni el sine impedimento per navi m discurrere, et in tanta rerum mulitiudine, singula oculis conlueii , el ad manum rent quumque palatum habere et iuvenile quisquís posset. Siquidem in F tartana historia ila omnia disposita, ul plena mercibus d'uersis parva navh, omnia quœ habet, in contpeclu oslendat, et in quolibet versu , ne dicam verbo, ponderoso compendio continent, qua; longiorem co.nplere possenl historiam. Seribebal quidem non ul sapienltam ostentarel suain, sed ui in remoliori orbe habítantem Hieronymum Hispánica; relígionis certiorem facerel, ideoque librum lougiori itineri committendum, breviori perstrinxit cálamo. Verum ne forte alicui videretur altior beeeiorque stylus poeticam notam incurrisse, Dum brevis esse laboro, obscurus lio (lloral. de Arle poética ), tu non solum co.nplicata antea longo silentio, et brevilnte orationis folia in lucein diduxisti, sed expticasii, ornant, et declarastí; condecorasii simul palriam nostram: nam cum ceriissimum sit earn ita pradicatione apostólica insignitam , it, teste Teriulliano, omnes termini Hispaniœ fidem susceperiui (Terliil. :ulversu= Judftos, cap. 7), el Cypriano, in ea recle perseveraverint (Cyprian, episl. 08), но» desuní, qui opinionem [amnmque nostram calumnian relint, et iœdere, sugitlure, et commaculare. Nunc auicm nisi proterve et perlinucitcr se gerere velint, clarión quam phœbœu luce aspicient, quantum ab initio nascenlis Ecclesiœ profecerinl Bispani, quoi sancli ex illius gente Martyres adfuere, quoties non defuere tyranni; quot confessores fioruerunt celebres, cum, cessante persecutione, virtulum exercitia libere exercere valuerinl ; quoi vire/mes, qua; supéralo sexu, carnist¡ue el muudi adepta victoria, se casias dilecthsiino sponso exliibuere Christo. Ftabil ¡taque jam dextere Flavius Lucius Dexter, quem ( velut e cavernis venlos Juno ) ex obliviouis carcere eduxisti; quem lucide et dextere explieuisti, cujusque veritatem historia; comprobasii. Усе minoris utilitatis quisquam pulet esse sánelas catholiciv. Ecclesiœ, antiquorum innovare scripta, el exornare, quam novos edere libros ; nam si verum amainas , inajoris hoc utilitatis est. Veteres enim prœstant auctoiitate, excellunique fide Recentiores. Nescio enim quid auaoritalis sibi vindical sánela vetustas. Quo fit, ut qui Christiane iiomini adrersantur infideles, et qui sanetœ Ecclesiœ plus nocen', hœrelici, nulloalio (irgumeMo magis comincamur quam aniiquorum scripiorum eiucloritale el doctrina, linde qui eos in lucem producuut, veré dici passent poteiitiora Ecclesiœ sanetœ arma , velut clypeos in Daeidica turre pendentes in medium pro(erre. Et quidem in hac Dextri historia elucel maxime fir mi tas fidei in mûriyribus , ad confusionem hœrelkorum dicenitum posse quetnauam, ut vilœ periculum évadât, fidan quam profilelur. abnegare. Fidget sanctorum anlislitum auctoritas, et in gubemanda Ecclesia tolerlia, qua confunduniur Uli, qui episcopalem diqtûlalem negant, et novum inventum temeré dicunt. Lcguntur , eo jam tempore admissus peregrinaiionum и us, lemplorum wdificatio, sacrosancii sacrifiai Missœ ceLbratio, et exercitium omnium sacramentorum, reverentia imaginwn, varia mímenla, veneratio tanda; Romanœ tedis, et si quœ sunt alia, quœ novatores negant, quœ lamen cum eo itmpore piimiiitcm Eeclesiam obten aste vidcaui, cov(i.uduti:vr, elncslram calhûlicam Eccleiiam primitiva? encordare cognoscuni. Tot igitur nominibus tibi gratins referre debeo , quoi utilitaics ex tuo labore provenire prœsenl'w. Pro Ecclesiœ sanctœ honore, el uiUitaie, yratias refero, ul ¡ndignu$ ejutdem miniver Presbyter airdiiialis, pro Hispanice decore el gloria, ul illius uationis vir, pro in v:e collate beneficio, ul amicus non ingratas. Vale, el saiiclissimus Dei Spiritus repUat le omnibus suis divinis donit. Datum Tibure octavo kalendas Octobris anno м. Dcxxiv.

EPISTOLA ALTERA AD BI VARI UM EDITOREM.

Л. Patri Fralri Francisco Bhario Cislcrciensi, viro integerrimo, amico spectalissinio.

Rure Tiburthw sub œstivo calore vidi pcrfuucioric et raptim perpetua tun commentai ¡и in Fl L. Dextri Chronica ad iltuslrissimum cardinalats de Treio transmissa. Ad primum cnnspeclum placuil operis argumentum, et laudnbilem dixi, modo felicem, illustrutoris conatum. Desideravi impense toluni opus iiilrosp'tcere, ueque tunc potui oecupatiunculis dislradus, etittm sub paucis diebits illustrissime cardinule codicem remitiente. Nunc a le reUclum pro voto legi, ñeque uno nomine libens legi. Qu'a argumentum grave erat, quia de optimis au luv fidei mag'miris erat, quia a teipso erat, quem jtimpridem cum veuerutione quadam et итоге suspicio. Vidi iqitur secundo libens, et legi libentius : ita nie res, et ipsa scrip io tua, el judicium Irahcbant. Multa opportune misuisli ad fidem, ad intclUgeníiam, ad liisloritv comnieiidalioncm, ad sanción m veneruiionem. Opiin.n Hifpauiœ antiquilates vir.dicasii, res exleras illustrasti, sepultan! op'.in.arum rcrum mimoriatn pler.e resuscilasti. Et si prœclaras quasque naliones magno tibí devinxisti beneficio, ultra omnes lúa tibi debet Ilispaiiia, cujus res uipole sibi natures majori cura et fide Dexter noiavit, cl tu de пит dexterc illustrasti. Genus опте sanctorum vesiram p.olulisse Uesperiam oslendil omnímoda l.œc historia, cni tu pleite fidem, quantttmvis durant, docta eoii.meuiaiione concilias. Felicem ctric, ei nitro comment ab dem tintín evaisse conatum jam plene probavi, dum et Dexlrum, hune ipsuni esse fandaie confirmas, el sanctorum tje.la ab apocrijphis rite di cernís. Gratam [ore omnibus hone tuam hitlorium aitsim spondere, qua' v.mos, cl omnígenos (ul cum vetusto el gr vi loquttr histórico) floi um coruscantes, cl áureos li;ibel colores, i|iiam ali<|uis aplissime agn Iiomiiiii heibaruin omnium feracem dixeril. Poiissiniuní veto il) s m infice alundal, qui pollubiiles caiidcscuul, cl i|ii¡ purpurea specie Погон!, qnique nitoio ad nigrcdineni niagis vermeilles, quam maxime relucciil. Ilierarcliaruiii suda \iise sanciitate supra Solent ipsuin coruscan*, cl inarlyrum vera, cl veneranda purpura, sanguine connu prolixe linda aiqo« rigala, in-nper lucís cuncilialrix uigrescens, et divinitus coniexia veslis illis aduiodum congrueus, i|ui ad vitara angelic un conicnduut aique aspirant. Ex quihus lihrisii Ecclesia aureum promus virtuiibus cinumatuicia ornaium, veluli quxdam snonsa, rem omnium pulclicrriuiam muversil.iiis liujus cxh.fi -t, alque îvpraesenUl re$uni omnium iniperaiori (Nicephor. in dedica', cd Andronic imperal. ). Opus ilaque tuuin omnibus probalum iri non dubites, atque hi'ic ego dixerim imprub¿iiidum postremum tuuin et recens consilium. Omnes cerle conden uabuni litum tecesstis detiderium, et recessum in soliiudinem. An non et pncuiis vins, lui similibus, in media Urbe secessits, et in fori strepilu tolitudo? liane manum a cálamo, aninn m a studiis m día tríate reguliere decuíi, el sólita, ia! placuil siulere quieli? Cave, vir optime, ne laleitlum dicaris ubsconde.e, el durus tibi dicat exactor oportuisse et debuisse le in eodem negotiari ( Ma'.th. xxv >, non in umbrosis vallibus feriari. Sed quo pergal titileo tuam pietatem oß'eudere, el sœculi turbas declinanlein in summa tranqnilUtute turbare. Perge, vir Dei, stade Ubi, et, si licet, stutle omnibus. Paler, el in Dei honorem, el in bonum nostrum scribe. Vale, e regione Transliberina ad D. Pet, i in Moule Áureo, ilikal. Ft.br. 162o.

Tul ainaniissiimts, Fr. Lucas Wadoingus.

[merged small][ocr errors]
« PoprzedniaDalej »