Obrazy na stronie
PDF

Talis autem structuræ cunas a nutritio Christi A nos viget ad sacrarum cunarum thesaurum eadem

Domini eodemque fabro lignario beato Josepho paratas fuisse, nempe compactiles, quæ circumferri possent in regressu ad Nazareth, imo, quæ et in ÉÉÉÉ itinere adhiberentur, probabileadmodum itur tum ab inspectione superstitum asserum, tum ex consuetudine Orientalium nobis a fide dignis viatoribus asserta, tum ex matura perpcnsione occultandæ infantis fugae, quæ demandata fuerat Josepho, ut ab Herodis indagine et ira divinus infans per ejus studium subtraheretur. Plicatilis enim lectulus minimum impedimenti in itinere et observationis perviam occurrentihus dabat. Nam convoluti in faseiculum asseres a fabro j$ si perferantur, specimen potius exhibent opificis comportantis de proximo tigilla ad opus aliquod fabrile exercendum, quam iter longum suspicientis ad conjugem ac filium a persecutoribus elongandum. His accedit facilitas intra horam unam aut alteram fabricandi hujusmodi cunas, quam experiri volui præfectis ad eamdem mensuram asseribus, ut imitarer sacrorum cunabulorum prototypum. PiusVirginis sponsus in stabulum descendére coactus, cum locus negaretur in diversorio Virgini de proximo Ê ubi natum vidit infantem in præsepio collocatum, credibile est arreptis illico asserculis portatiles cunas Dei Filio construxisse, ut in angustia talis hospitii quo saltem dabatur artis suæ præsidio divinum partum ab hiemis inclementia tutaretur. Verum sive portatiles et plicatiles cunas sanctus patriarcha construxerit in antro Bethlehemitico, sive procedente infantia Domini easdem ad iter Ægyptium, vel ad regressum in Palæstinam aptaverit; istæ superstites ostendunt totius corporis structuram et figuram ex parte illatum plusquam dimidia hodie spectabilem beneficio huju§ disciplinæ Romana in Ecçlesia custoditæ, non ita facile pârtiendi primaria hæc pignora Christi Domini ac Deiparæ Virginis contactu venerabilia reddita: quo béneficio non potiremur, si facilitas Ec£lesiæ Hierosolymitanæ præsulum eadem partiendi in minora segmenta per decem hæc sæcula, ex quo ad nos pervenierunt, úna cum cunis ad nos fuisset perlata. .32. Jurc igitur optimo talium lipsanorum custodia, et impátiens divisionis disciplina sanctæ apud

religione ad posteros præservandum, qua nobis majores nostri tradiderunt; cum experimento constet vividius excitari fidelium attentam fidem ad recolendum majori animi contentione mysterium in iis celebratum, quando pars tanta simul conspecta comprobat sæculorum præcedentium conjuncta studia ad eosdem religionis actus nobiscum exercendos; non secus ac proficiscentibus in Palæstinam, aut ad apostolorum sepulcra et tropæa, sive ad Christi martyrum coemeteria contendentibus ad orandum et contemplandum Christi servorum memorias suavis quidam sensus excitatur communis cum illis fidei, spei et charitatis in Deum : cujus luculenta testimonia satis exprimunt Hieronymi épistolæ, ad Dominicum præsepe et Christi villulám invitantis Gracchorum sobolem, Eustochium, Paulam, Marcellam etcommendantis commune sibi cum aequalibus studium in martyrum cryptis per dies

P DQminicos frequentandis, Beati Ecclésiæ doctoris

[ocr errors]

piissimis sensibus respondent mirificeadhortationes §anctæ memoriæ Clementis XI, post duodecimum a Hieronymo sæculum in sua patriarchali basilica Liberiana inter missarum solemnia his vocibus nos alloquentis, quarum suavissimus sonus cxcitabit in filiorum cordibus paternæ meditationis ac pietatis tum ipsius, tum decessorum imitationem nunquam interituram : « Gratulemur, dilectissimi, felicitati nostræ; nobis quippe datum est in hoc sacratissimo templo, in hac ipsa, ad quam litamus, ara rope intueri ac venerari sacra cunabula Salvatoris. Hoc in ræsepi reclinatus æterni Patris unigenitus Filius, in similitudinem hominum factus appáruit,et habitu inventus ut homo. Hic gelidas inter tenebras brumalis noctis frigore obriguit parvulus, qui natus est nobis, et filius, qui datus e$t nobis. Hic reciprocantis spiritus calidis vicibus e brutarum pectore animantium olentem animam reflantibus incaluit. Hic pannis involutus a matre, hic visus a pastoribus, hic demonstratus a stella, hic adoratus a magis. Hic tenero subtrata capiti pungentia gramina asperioribus adulta frontem coronaturis vepribus prolusere. Hic uberes effudit lacrymas divinus Infans, sui Qlim prQ regemptione nostra fundendi sanguinis tirocinia. Hic virgineis exceptus ulnis tremu

[graphic]
[blocks in formation]

Cura summ orum pontificum in delectu ornamentorum, quæ statuerunt in basilicis, et sacris ædibus, a se fundafis, aut dedicatis. — II. Ejus curæ documentum illustre percipitur ex saeris imaginibus opere musivo construétis a S. Xysto III in basilica Liberiana per eumdem amplificata atque ornata post œcumeuicam symo

dum Ephesimam in fine pontificatus S. Coelestimi decessoris sui celebrata contra hæresim Nestorii. — III. S. Iladrianus papa in epistola ad Carolum Magnum lecta in synodo generali Nicæna ll hujus operis Xystini memiuit, et curæ pontificiæ, atque instituti in hujusmodi ornamentis aptandis historiæ ac dogmatibus fidei constabilitis per eadem concilia generalia. — IV, Conciliorum generaliuin memorias in ecclesiarum parietibus dedicare solemne fuit etiam in Ecclesiis orientalibus, ut constat ex Bethlehemitica ætate Magni Constantini fundata, ex Constantinopolitana, alisque. — V, In musivis basilicæ Liberiamæ a Xysto III po$itis non solum exhibetur memoria synodi Ephesinæ, et dogumatis catholici in ea propugnati contra Nestoriuum, sed exprimuntur eliam potiora testimonia

utriusque Testiiiìenti, quibus, usi sunt ejusdem con- (;

cilii Pütres ad illius catholici dogmatis confirmationeim. — VI. Testiumonia ex novo Testamento proJucta in concilio Xystus collocavit in arcu navis mediamæ ejusdem basilicæ, quem appeliant arcum triumphalem. Testimonia vero ex Veteri Testamento collata ab iisdem Patribus ad figuram dogmatis illustrandam disposuit in utroque pariete, navim eamdem constitueute. Præterea in arcu Triumplmali eollocata visitur Tabella votiva dedicationis concilii, quam ætas Anastasii vlixisse videtur votaream.—VII. Singillatium euumerantur testimonia potiorn novi Testamenti, a Patribus Ephesinis producta,et a Xysto papa Ili expressa in musiv9 ejusdem arcus ad comprobationem calliolici dogmatis ibidem propugnati. Primum est ex Annuntiatione Deiparæ Virgini í'í per archanhelum Gabrielem.— VIII. Secundum petitur ex præsentatione pueri Jesu in templo. — IX. Tertium ex adoratione magorum.— X. Quartum ex cæde innocentiuum parvulorum.— XI. Quintum ex Christi Domini disΕ; inter doctores.— XII. Quae omnia ad infaniam ac pueritiam Christi Domini cum pertineant, studiose delecta sunt a Xysto, ut illa exhiberet, quæ in ipso Incarnationis et Nativitatis facto ac mysteriò Deum et hominem declarant Christum Dominum, et jure Deiparam nominari sanctissimam Virginem ejus matrem contra blasphemias Nestorii,utrumque negantis.—XIII. Figuræ hujus dQgmatis, selectæ ex Veteri Testamento ' a SS. Patribus Ephesimis, praecipue vero a B. Cyrillo, nomine Cœlestini papae eidem concilio præsideníe, habenturin musivis Xystinis supra columnas in navi mediana collQcatis. — XIV. Prima est deducta ex cap. Gen. xix, ubi Melchisedech rex ac sacerdos Abrahamio benedicit, et panem ac vinum offert. — XV. Secunda Abrahami hospitio excipientis tres quando unum adoravit Genes. xviii. — X\ I. Loth atque Abraham in diversa abeuntes cum gregibus. Genes. xiii.— XVII. Isaac Jacobo benedicens. Genes. xxvii. — XVIII. Jacobi servitus in domo Laban, ut Rachelis nuptias consequatur. Genes. xxix. — XIX. Segregatio gregum Labanis et Jacobi Genes. xxx.— XX. Jacobi ac filiorum gesta apud Sichem, et ejusdem Jacobi migratio in Bellie] divinitus demandata. Genes. xxxiv. et xxxv. — XXI. Figuræ in adverso latere navis basilicæ ab Exodi cap. 2. Moysis histoviaua referuut : et Primum ejus eductionis e Nili

[ocr errors]
[ocr errors]

progredientium ad mare Rubrum. Exod. xii. — XXVI. Transitus Hebræorum per mare Rubrum, et demersio Pharaonis. Exod. xiv. — XXVII. Aquæ ligni injectione dulcoratæ : et coturnicuim pluvia, necnon mamma eorlo demissa. Exod. xv et xvi. — XXVIII. Aqua e {}&* deducta virgæ Mosaicæ percussione Exod.xyii.— XXIX. Pugna Israelitarum contra Amalecitas, et victoria, elevante manus Moyse in petra constituto. Exod. xxvii.— XXX. Moyses et Aaron a gloria Domini protecti contra seditioneum \' lapidibus eos $}$; volentis. Num. xiv.— XXXI. Deuteronomium Levitis traditur im Arca custodiendum. Josue declaratur Dux §?' per eum introducendi in terram promissionis. Moysis obitus in moute Nebo. Deuter. xxxi et xxxiv,— XXXlI. Josue duce ohsidetur Jericho. l{ahab meretrix hospes exploratorum, exposita vitta gggginea, ab excidio, præsefvatur. Josue càp. ii.— XXXlll. Transitus populi per Jordanem sub Josue, Duodecim lapides ibi constituti, in memoriam, ac totidem transportati. Ibid. cap. iii et et iv — XXXIV. Josue urbem Jericlmo obsidens "virum sibi divinitus apparentem adorat: quem ducem exercitus a Deo constitutum audit. Josue cap. v. — XXXV. Arca Dei septies circumducta, clangentibus sacerdotum tubis, jussu Josue, excidunt muri urbis Jericho, &£ in prædam cedit victoribus Israelitis. Jos. vi. -— XXXVI. Josue pugnante sol ac luna cursum sistunt : et lapides màgiii de cœlo vibrati instar grandinis hostes Israelitarum elidunt. Quinque reges contra eosdem Israelitas foederati fugiunt in speluncas : unde extracti jussu Josue supplicio afficiuntur extremo Ibid. eap. x.

1. Debetur huic loco altera dissertatio ad illustrandam historiam pontificum a S. Silvestro ad B. Gregorium Magnum, hic potissimum inserenda ob causas modo enuntiandas. Ex quo sublatis persecutionibus Ecclesia Christiana illam pacem experta est, quæ non modo permisit fidelibus divinum cultum publice in Urbe exercere, sed etiam pacifici nostri Salomonis Christi Domini ostendere solium regale in basilicis, pietate Ε et munificentia principum non minus reigiose quam magnificenter excitatis, atque ornatis, et adorationi totius orbis proponere; plerisque ex proximis Silvestri successoribus novas ædes Deo sacras dedicarunt, ut præirent exemplo cæteris etiam in hoc religionis officio, quibus praxi universarum virtutum; perinde ac muneris amplitudine, et potestate, præerant, ac prælucebant. Sapientes vero architecti, cum essent in ædificationem corporis Christi, quod est Ecclesia, in disponendis etiam partibus atque ornamentis basilicarum a se fundatarum,quæ eamdem ecclesiam Dei et referrent mystica imagine,et in populis congregarent ad verum Dei cultum precibus et sacrificiis rite obeundum, ita providenti

atque maturo consilio singula perpendernnt; ut nihik,

propemodum collocarent, quòd non referrent ad fi

nem huic structuræ propositum, elevandi scilicet: fidelium mentes ad statuta religionis officia sancte

atque ordinate præstanda. Duo igitur præcipua suis

in emblematibus et ornamentis praesidia comparare;

spectantium mentibus studuerunt, historiam scilicet rei gestæ,et documentum exilla historiacolligendum

veri Dei cultus, et adorationis et divina revelatione:

[blocks in formation]

lecto pariter act. 2, pag. 16), ex uiroque ad fortitu- A gilia feliciter ab§9luta, in gratiarum actionem Deo

dinem incitari. Brevis, et, ut ita dicam, per summam facta narratio et factorum in imagine per picturam expressorum imitatrix demonstratio nobis contemplántibus utilis est. » Et actione 6, pag. 67 ejusdem èdit. Epiphanius diaconus legit in refutatione pseudo synodi Iconoclastarum, post recitatum can. 82 synodi vi sub Justiniano, in quo decernitur typus Christi Domini a præcursore designatus in Agni specie juxta veterem traditionem exprimendus, hæc quæ consequuntur.' Veteres igitur typos et umbras, veluti veritatis symbola et praefigurationes ab Ecclesia traditas amplexantes, gratiam et veritatem veneramur. Videmus igitur omnes et intelligimus, quod et ante sacras sex synodus, et post has etiam sanctorum picturæ in Ecclesia traditæ fuerint non aliter ac sacra Evangelii lectio. Nam quæ leguntur, ubi ad aures venerint, ad aniinum deinde legainus,et transmittimus; et quæ oculis videmus in picturis, ea quo

dicare Κ monumenta partæ per ipsum vicloriae catholicae veritatis, ab hæreticorum ifisidiis et oppugnationibus vindicatæ, futura simul tropaea memoranda certaminis bene gesti, et incitamefita præclara fidelis populi ad constabiliti cultus hostiam bonorum omnium largitori offerendam. Enumerat Adrianus singulas œcumenicas synodos a decessoribus suis celebratas, et digitum intendit in sacras aedes ita exornatas a Silvestro post Nicænam, a Damaso post Constantinopolitanam, a Cœlestino et Xysto post Ephesinam feliciter absolutam : quæ nobis suggeret suis in actionibus et memoriam rei gestæ hisce parietibus commendatam, et dogma divini cultus in eadem constanter asserti iisdém Scripturarum documentis, per Liberianæ basilicæ musiva, perinde ac in concilio per sacros codices, repræsentatis. 4. Recolendum pariter duco, ex ornamentis plane

que mente complectimur; atque per ista duo invicem D similibus, ngn modo in Occidente, verum etiam in άnsequentia, lectionem (inquam) et picturam, unam ** Qriente, positis in sacris ædibus a Magno Constan

cognitionem acquirimus, qua ad recordationem rerum gestarum pervenitur. Unde e duobus istis summis §ensibus in Canticis canticorum invenire licet efficacem conjunctionem.0stendc mihi faciem tuam, et audire fac mihi vocem tuam. Vox enim tua suavis, et facies speciosa.Quibus et nos convenienter et illud ex psalm6accantamus: Quemadmodum audivimus, ita et vidimus. » Ut gaetera Patrum testimonia præteream, quæ sacras imagines generatim respiciunt, earumque cultum referendum ad prototypum per eas expressum, pressius colligam quæ ad rem nostræ dissertationi propositam pertinent, nempe ut ostendam, ex antiquissimis hisce imaginibus, jubente Xysto III, Libérianam basilicam adornantibus, c0gnosci posse, delectum talem ab ipso, et a cæteris Romanis pontificibus habitum suis in basilicis ac titulis ita decorandis, ut imagines sacræ, quas ibi âogma proponerent Ecclesiæ revelatum : duo scilice præsidia præ cæteris efficacia ad excitandos fidelium animos iii laudem Dei. Quare sicuti lectori permissum temere non fuit quos mallet libros aut sectiones in ecclesia publice legere,sed designatos ab episcopo recitare ip$i mandatum est; ita nec pictori fas fuit quas arbitratu suo præferret historias in sacrarum èdium parietibus delineare; sed providentiæ pontificum réservata dispositio est ac delectus, cui ars colorandi obsequerétur. «Testimonium perhibet ipsa rerum antiquitâs (ait Magnus Basilius lectus pariter eadem act.T6) et Spiritu inductorum Patruin doctrina : quia videntes has in venerabilibus templis susceperünt et ipsi venerabilia, templa dedicantes has pingere studuei*unt. . . . . Igituf eorum est ingeniüm et traditio, et non pictoris. Nam pictoris sola ars est: dispositio manifestum est quod sit sanctorum Patrum, qui dedicaverunt. » 2. Quo igitur delectu dispositionem istam præ oculis habuerint Romani pontifices, ut memoriam rei gestae proponerent, et dogma verae adoratiomis per eamdem memoriam comprobarent, musiva per Xystum addita basilicæ Liberii a se amplificatæ præ caeteris declarant ; cum prœ caeteris custodita religioso tot sæcularum cultu, et peculiari quadam tutela ætati nostræ sint præservata quippe quae et novissimo studio ac largitate sanctissimi in Christo Patris Benedicti XIII, hoc ipso quo dissertatio imprimitur anno post reparatam tecti universi, et sacellorum structuram, omni squalore deterso, splendori pristino sint restituta. 3. Ut assequamur felicius memoriam rerum gestarum, et fidei dogma his in musivis expressum jussu ac delectu Š, præstat illud attendere, gy% præmiseram in ProlegoTgenis, ex epistola . Adriani papæ, ad Carolum Magnum, de cultu sacrarum imaginum data, Romanos scilicet pontifices consuevisse post singula Qecumenica con

PATaOL. CXXVIII.

pingendas curarent, et memoriam rei gestæ, et fidei (X t. .

tino, aut a proxime subsecutis principibus magnificenter constructis, et per pontifices sólemniter dedicatis constare, sollicitos fuisse præsules de synodorum memoria illis inserenda, ut Ecclesia Dei promptius repeteret religionis actus divini Spiritus áfflatu

in iisdem synodis constabilitos. Sit instar omnium

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small]

£$ Sancta symodus Ephesina prius ducentorum Patrum sub Theodosio juniore coacta est contra Nestorium, qui Christum in duas personas dividebat, et Matrem Domini Deiparentem non fatebatur. Definivit autem sancta synodus et coufessa est Unigemitum Dei de cælis descendisse, et incarnatum fuisse de Spiritu sancto eae Maria Virgine, et humanatum fuisse secundum unionem hypostaticam, et eam quae ipsum peperit Deiparam esse, et Nestorium anathemate percussit. Quod in Bethlehemitica Ecclesia litteris expressum fuerat de sacris conciliis circa finem sæculi septimi,id multo ante pictura reddiderantcomplures Ecclesiæ orientales, ita ut pictura quatuor aut sex priorum generalium synodorum nomen haberet prorium, ut in sect. 174 et 179 Bibliothecarii observaimus; sive Botarea dicenda sit, sive Pancarea, ut alii corrigunt, sive, ut Macro visum fuit, Bolarea a Græco vocabulo Bov),is conciliare quid sonans. Imainem igitur illam sex conciliorum generalium in cclesia Constantinopolitana depictam Philippicus imperator Iconoclasta deposuerat,TheodosiusJünior restituit. Biblioth. 179: « Protinus etiam ut ingressus est memoratus Theodosius regiam urbem, imaginem illam venerandam, in qua sanctæ erant sex symodi depictæ, et a Philippico nec dicendo fuerat deposita, pristino erexit foco. » Vide Barqnium ad ann. 711, Romani vero statim ac Philippici ad impe*

[ocr errors]
[ocr errors]

rium promoti sensus hæreticos perceperunt, zelo A A et q, demonstrantibus eumdem esse rerum omglorificationem attribuit, quatenus Verbum factum A Succedit in serie secunda ejusdem arcus adoratio

fidei succensi \! ait Biblioth. sect. 174)« imaginem, quam. Græci Voltaream vocant, sex continentem sanctas, et universales synodos, in ecclesia beati Petri erexerunt.» Synodorum hujusmodi memoriam illis in imaginibus dedicatam ita veneral)antur etiam Ecclesiæ lóngius dissitæ, ut Græci ac Moschi suis §'§ in Menæis apud Bollandianos videndis (Act. S. Bolland., tom. I, mens. Maii) frequentes expresserint.Tanti nempe semper habitum fuit memoriam rei gestæ in conciliis, et fidei dogmata ibidem ab hæréticorum oppugnationibus liberata ad venerandum ac recolefidum proponere tum his qui litteras nossent, tum his qui ignorarent, expositis ante omnium oculos pictufis, musivis, anaglyphis, et inscriptionibus, dogmata ipsa et memoriam ad fidelium animos revocaturis. 5. Revertamur nunc ad epistolam Adriani papæ, affirmantem patere cuique posse, Xystum in Liberiana basilica id præstitisse post Ephesinam synodum, quod post Nicænam Silvester in Lateranensi, post Constantinopolitanam Damasus in suo titulo jam præstiterant, nempe rei bene in concilio gestæ memoriam dedicare, dogmatis ibidem asserti fidem excitare, ac cætera religionis officia, quae venerabilium imaginum prospectus, menti contuentium in Deum elevandæ ansam præbens, solet reddere paratoria. Porro quæ fuerant in concilio Ephesino contra blasphemios Nostorii constabilita juxta regulam fidei de unigenito Dei Filio in utero Virginis hypostatice unito humanæ naturæ quam assumpsit, ac de titulo Dei Genitricis eidem Virgini tribuendo, non tantum hic exprimuntur, sed etiam divinæ Scripturæ loca potiora demonstrantur tum ex Novo ium ex Veteri Testamento, quæ adhibita sunt a Patribus Ephesinis ad veritatem eorumdem dogmatum ac rêvelationis nobis traditæ comprobandam. 6. Quæ seliguntur ex novo fœdere implent arcum præcipuum basilicæ, qui appellatur triumphalis. In summo ejusdem fastigio, ubi Xystus epigraphen posuit xystus EPiscopUs PlEBi Dei, delineata est area circularis exprimens apparatum concilii, nempe sacrum Evangeliorum volumen septem signaculis consignatum (ad Novi Testamenti indicium ex Apocalypsi faciendum) et collocatum in suggesto pro more conciliorum paulo ante memorato : Κ morem in Ephesino custoditum leges in Apologia Cyrilli ad ÉÉÉ; cum actis impressa edit. Rom. pag. 624 D. Visitur quoque sedes episcopalis velis instructa, mensa altaris cum oblationibus coronatis, titulus crucis erectus, et sacræ imagines Petri et Pauli apostolorum hinc inde collocatæ prope sedem pontificiam : quæ omnia a Ciampino diligenter enumerata atque explicata, addita etiam figura peculiari hujus areæ orbicularis, ut singula distincte appareant, leguntur laudato tomo I veterum monumentorum pag. 200. Hanc aream veluti tabellam quamdam votivam (quod fortasse vocabulum barbare inflexit sequior ætas Anastasii quando appellavit Votaream) in gratiarum actionem Deo oblatam hinc inde sustinent SS. apostoli Petrus et Paulus, præcipui ræcones apud nos illius Testamenti, quo veritas ÉÉ'; revelata manifestatur, et traditione, testimonio, ac sententia Patrum in Christi nomine sub Petri et successorum primatu in conciliis congregatorum hæreses universas profligat ac destruit. Quatuor quoque evangelistae circa apostolorum capita expressi consuetis symbolis quatuor animalium, Ezechielis et Joannis descriptione notorum, ad currum gloriæ Dei impetu ejusdem Spiritus ubique gentium trahendum destinati, veluti cœlestis quadriga in arcu triumphali dedicata divinitatem atque humanitatem Christi Domini in unica Verbi persona mirabiliter subsistentem, et in concilio adoratam confessione totius Ecclesiæ (in summo arcus fastigio Christi monogrammate x expressam ornato litteris

mnium principium, ac finem ad quem referuntur) ad culmén provehit laudis, cui cœlites accinant, et omne genu flectatur coelestium, terrestrium, et infernorum. Vüle Tabulam, lit. A. Hic igitur titulus dedicationis, et argumentum historiæ simul rerum gestarum et adorationis debitæ a fidelibus addiscendæ, ita compendiose proponitur in votiva imagine post concilium Ephesinum a Xysto posita, ut in eodem arcu triumphali documenta pingat Novi Testamenti, quibus potissiraum Patres Ephesini, et is præ$ertim qui apqstolicæ sedis nomine praesedit Cyrillus, divinam Verbi personam in Christo adorandam apertis oraculis docuerunt; in lateralibus vero parietibus consensum addit Veteris Testamenti, sub variis figuris idem mysterium adumbrantibus, tali delectu ex his etiam habito ut illæ ut plurimum exhiberentur, quibus praedicti Patres Ephesini, et Cyrillus præ omnibus, usi sunt tum in concilii sessionibus, tum in libris editis ad ejusdem veritatis catholicæ demonstrationem. 7. Enumeratione igitur sola opus est ut cognoscamus in arcu maximo sive triumphali repræsentari præcipua testimonia Novi Testamenti declarantia fidem catholicam in Ephesina synodo per illa constal)ilitam; ut subinde recenseamus in Κά Immusivis figuras in Veteri Testamento a Patribus iisdem productas, quæ juxta majorum traditionem eadem mysteria significabant. Jovi Testamenti oracula dogmatum illorum fidem nobis manifestantia exordium sumunt ab angeli Gabrielis Annuntiatione ad Virginem Dei Matrem designatam ex Lucæ Evangelio desumpta cap. ii. Xystus curavit in suo musico exhiberi angelüm salutantem, Virginem respondentem, et Spiritum sanctum supervenientem, ac divinitus obrumbrantem. Tab. 4, lit. B. Huic historiæ evangelicæ adjecit Xystus in hoc musivo revelationem adorationis angelorum tunc præstitam Verbo sumenti carnem ex Virgine consignatam in Epistola Pauli ad Ilebraeos cap. 1, illis verbis, psalmi testimonio camprobatis: Et cum iterum introducit Primogenitum in orbem terrae dicit : Et adorent eum omnes angeli Dei. Addidit ergo figuras angelorum reverenter astantium,quales ante thronum Dei vidit Joannes Apoc. cap. viii, n. 2. Utraque hæc testimonia,Gabrielis scilicet nuntiantis Virgini eum qui carnem sumebat ex suis visceribus esse Filium Dei: et Pauli prædicantis adorationem angelorum, Dei jussu tunc redditam Verbo Dei sumenti carnem ex Virgine, producta sunt in concilio Ephesino ad comprobandam Christi divinitatem, et unicam Verbi personam in duplici natura ex tunc subsistentem, actione prima, et quidem in primo ex Patribus testimonio ibidem producto, edit. Concil. Romanæ pag. 352, col. 1, nempe Petri Alexandrini episcopi et martyris, iterum recitato act. 6 ibi, pag. 434. Demonstratur ex verbis archangeli Christi

D üivinitas, et unica Verbi persona: Dominus tecum,

hoc est Dei Eerbum nunc tecum est. Nam illa Gabrielis salutatio Dei Verbum in utero virgineo matum et carmem factum insinuat. Hinc et scriptum est : Spiritus sanctus superveniet in te et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod matum eae te sanctum vocabitur Filius Dei. Adorationem vero angelorum ex Epistola Pauli productam fuisse cognoscimus a Cyrillo in declaratione 8 Anathematismi 8 idcirco etiam relatam parte iII concilii Ephesini, edit. Rom. fol. 509. his verbis.

ANATHEMASTISMUS VIII.

« Si quis dicere audet hominem assumptum una cum Dei Verbo adorandum, et conglorificándum, et Deum, tanquam alterum cum altero, connominangum esse (hunc enim intéllectum particula cum adjecta, perpetuo ac necessario affert) et non potius una adoratione Emmanuelem honorat, unamque illi

est caro, anathema sit. » DECLARATIO VIII.

« Baptizati sumus in unum Deum Patrem omnipotentem, et in unum Filium, et in unum quoque Spiritum sanctum. An ignoratis, fratres (ait beatus Paulus Rom. vi), quia quicunque in ChristumJesum baptizati sumus, in mortem ipsius baptizati sumus? cònsepulti ergo sumus cum illo per baptismum in mortem ; ut quomodo Christus surrexit a mortuis í gloriam Patris, ita et nos in novitate vitæ amulemus. Credidimus itaque, et baptizati sumus in unum, ut dixi Filium, Dominum nostrum Jesum Christum, hoc est incarnatum,hominemque factum Dei Patris Verbum ; unumque existentem Deum adOrare edocti sumus, ac supernæ virtutes nobiscum. Scriptum est enim Hebr. i : Cum autem introducit Primogenitum in orbem terrae dicit : Et adorent eum omnes angeli Dei (Psalm. xcvi). Factus est autem unigenitus primogenitus, quando nobis similis apparuit. » 8. Huc igitur pertinet expressa Annuntiationis Deiparæ historia, quæ Gabrielis archangeli ex verbis et ex adoratione angelorum probat Verbum Dei, quando caro factum est in utero Virginis non desiisse id esse, quod erat, atque adeo adorandum ut Deum Filium Dei ita natum ex Virgine, et Virginem esse Deiparam appellandam. Addita est etiam in musivo figura Zachariæ ab eodem angelo Gabriele audientis oraculum nascituri sibi filii Joannis j$ esset Domini, ex utero Matris replenusSpiritu sancto: ut integrum scilicet exhibet primum caput Evangelii Lugæ, in quo tum augelus, tum sacerdos, tum Elisabeth divinitatem Christi testantur. Gabriel angelus de Joanne ad Zachariam loquens prædicit futurum magnum coram Domino, sed non Dominum, aut Filium Altissimi ; de Jesu vero ex Virgine nascituro annuntians non tantum magnum, sed Filium Altissimi Filium Dei appellat Christum (Lucae 1).Sacerdos Zacharias de suo Jòanne juxta angeli monitum eadem profert, fore prophetam qui paret viam Domino; de Domino vero Christo, qui visitavit nos oriens ex alto, multo excellentius loquitur, cum dicit, illuminandos ab ipso, qui ita ortus est eae alto per viscera misericordiae Dei, eos qui sedent in tenebris et umbra mortis. Hæc alius Evanlista dilectus Christi discipulus plenius exponit,de oanne dicens (Joan. 1) illum non fuisse lucem quae illuminat omnem hominem, sed hanc lucem fuisse Terbum, qui Deus erat in principio apud Deum, et caro factum est, et habitavit in nobis. Cyrillus vero in homilia Ephesi habita contra Nestorium et impressa parte prima concil., act. 1, pag. 387 edjt. Romanæ, respicit ad Zachariæ testimonium, et invenit Divinitatis Christi assertionem in relatis verbis, cum ait de Virgine Deipara: per quam Unigenitus Dei Filius iis qui in tenebris et in umbra mortis sedebant luae tesplendet. Elisabeth illius uxor. Virginem Mariam Dei Genitricem fatetur cum marito, quando eam ita alloquitur : Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui ; et : Unde hoc mihi, ut veniat Mater Domini mei ad me? (Vide tab. 1, lit. C.) 9. ln adverso quoque fastigio hujus arcus S. Xystus exhiberi curavit pueri Jesu præsentationem in templo : ubi scilicet Simeon senex, et Anna vidua redduntur divinitatis contestes a Spiritu sancto per eorum ora loquendo,ut scilicet monente nos Ambrosio in Luc. c. ii, omnis ætas et uterque sexus, et eventorum miracula fidem adstruant. Tab. 1, l. D. Tot sunt divinitatis Christi præconia in primo et secundo Lucæ capite expressa, et inde selecta a Patribus Ephesinis, praecipue a Cyrillo, ut Xystus papa eadem còlligenda esse duxerit in serie superiori hu jus :musivi tanquam arma fidei nostræ potissima, quibus parta e$t victoria veritatis contra hæreticotum blåsphemias,

magorum indicio stellæ cœlitus misso ad natum Do. minum accedentium. Nemo ignorat ex consensu Patrum nos esse edoctos divinitatem Christi Domini in hac evangelica historia probari, quæ Matthæi ii recensetur.Satis est legisse fÃÄ ex Juvenco presbytero versus proferentem :

Thus, aurum, mirrham, regique, hominique, Deoque Dona ferunt.

Et illa Prudentii carmina, quae Ciampinus retulit in hujus musivi descriptione vet. Monim., cap. 22, tom. II, pag. 208 : Hic pretiosa magi sub Virginis ubere Christo Dona ferunt puero, myrrhæque, et thuris, et auri, Miratur Genitrix tot casti ventris honores; Seque Deum genuisse,hominem,Regemque supremum.

Ea modo non inquirimus, quæ alibi de hoc mysterio et histQria sunt prolata : sed illa re$picimus 3$ a PP. Ephesinis sunt de hoc Evangelii capite eprompta ad dogma fidei comprobandum adversus Nestorium. Vtde tab. 1, l. E. Recitantur ibi actione 1, pag. 351, ex Amphilochio Iconii episcopo hæc verba : « Quoniam enim idem rex et Deus est, et mortem ob passionis disensationem gustavit, munera mysteriorum sunt indicia : offerunt magi aurum, cognoscentes ipsum esse regem : offerunt thus, norunt enim sé Deo offerre : offerunt myrrham propter mortem in mysterio passionis. » Lecta est pariter inter cætefa Patrum seripta in Ephesina synodo Theodoti sanctissimi episcopi Ancyræ homilia habita in Nativitate Salvatoris nostri Jesu Christi, et pag. 602 impressa in edit. Romana conspicitur. Sanctus iste præsul dogma de quo agimus ita exponit. « Nam et imagi ei qui videbatur thus obtulerunt tanquam Deo, non separantes naturam a natura, neque cogitatione dividentes quod semel unitum est, sed semel miraculo eum qui apparebat noscentes Deum, thus obtulerunt, eo munere divinam dignitatem indicantes. Neque autem angeli intelligentia, ut tu dicis, quod natum est a Deo Verbo separaverunt; sed eumìlem esse scientes, et visibilem et intelligibilem clamabant, dicentes : Gloria in excelsis Deo, et in terra pax,in hominibus bona voluntas; et non alia quidem dicentes, ut ipse facis, cogitantes autem alia ; et verbis quidem confitentes unum Christum Jesum, cogitatione autem dividentes eumdem,sicutitu sensus habens repugnantes verbis; sed unum eumdemque glorificant Deum.» His addit complura Theodotus contra Nestorianorum errores,hac ipsa ex historia perperam explicata propriis Κ conquirentium; quos etiam non reticuit Cyrillus in ead.'edit. Concil., pag. 513, producens Oriëntalium oppositionem ex adoratione magorum et angelorum, quibus pag. 514 ita respondet : « Dona yero allata ésse dicunt a magis convenientia et ei qui intelligebatur, et ei qui videbatur, dividentes in duos iterum post unionem unum Dominum JesumChristum. Qui énim intelligitur factus est visibilis non immutatione naturæ, sed unitione cum corpgre quod videbatur... Convenientia igitur fuerunt donailla uni, hoc est Christo : etenim est in eodem Deus simul et homo idem. Hac ratione nato ipso chori quidem cecinerunt sanctorum angelorum, exercitus quoque spirituum dicentium ipsum Salvatorem ac Redemptorem.» Complectitur tam Cyrillus quam Theodotus adorationem angelorum et magorum. Complectitur et in Musivo suo Xystus. Nam præter magos dona offerentes exprimi voluit angelos Christo puero non secus ac Dei thronQ astantes ; et quidem observat Ciampinusin hujus Musivi descriptione Christum Dominum ibi non repræsentari infantem pannis involutum et reclinatum in præsepio, sed puerum in solio regio potius quam iri lectulo considentem.Divinitatem Christi Domini ita figuratam etiam in puero Jesu monet Ciampinus ex psalmo cix, adeo ut,

« PoprzedniaDalej »