Obrazy na stronie
PDF

accessu ad speluncam tot mysteriis consecratam. A solidos supra mille ab Agathone contributos ad lu

48. Auspjce igitur pietate,ac studio Theodori papæ audiri cœpit Romae in Liberiana ecclesia nómen Sanctae Mariae ad Praesepe. Reliquiæ saxi ubi Christus reclinatus a matre Virgine recolebatur, huc asportatæ cum fido antri cultore Hieronymo : illæ collocatæ sub mensa altaris, ut sacrificium divinum ibidem perageretur,quemadmodum in Bethlehemitico sacello co;;sueverät. Locus perinde cultus musivo opere, ut in Palæstina. Dona, ornamenta, nomen, Christi natale solum referrent Romana civitate donatum seu potius urbem Romam feliciter conyersam, ut Hieronymi verbis utar, in diversorium Christi et Mariæ. Feliciter deducta sub Theodoro colonia (si fas est dicere) Natalis Christi in præsepis parte huc transJata, mira incrementa accepit a sùccessoribus. S. Martinus papa ab illo proximius hoc in praesepe aus$. est martyrium, quo erat alibi consummanus.Legitur enim ab Olympio exarcho necidestinatus ob fidem catholicam fortiter assertam structisinsidiis, dum perageret missarum solemnia in hac æde S. Mariæ ad præsepe:ut suum quodammpdoStephanum Romæ quoque inveniret hæc nova Palaestina. Verum de Martini confessione hic non deduco imitationem sacelli Bethlehemitici ejusque cultus.Arguo ex missarum solemnis hic illico institutis et frequentatis statim ac Dominici præsepis nomen ac reliquiæ accesserunt. Quod et in successore Martini Eugenio papa spectatum fuit, cum cleri et populi zelus reliÉ; emicuit, ea conditione, ac téssera fidei cathoicæ requisita in accessu ad operandum divinis in hac Deiparæ basilica ad præsepe, ut inde omnino arceretur quisquis eamdem fidei tesseram non redderet integerrimam. Cultui precipuo missarum solemnium, ibi constituto in prima translatione sacrorum pignorum sub Theodoro, Martino, et Eugenio ad normam Bethlehemitici sacrarii, respondet accessio aliarum decorationum,his reliquiis ádhibitarum per ntifices subsecutos in quibus semper elucet pecuiaris quidam conatus contestandi auctoritatem genuinam Bethlehemitici præsepisin parte sui non niodicahic præservati. Ut €nim Ghrysóstomi aetate illud auro argentoque clusum ita asservabatur, ut mystica regum munera aspectu solo manifestaret ; ita hoc certatim exscultum pretiosissimis quibusque metallis per summos pontifices, regumque maximos par studium sacerdótii et imperii mànifestari in suis fascibus nato Domino humilis præsepis hospiti submittendis ætas quæcunque vidit, donec ad cumulum auctoramenti et declarationis omnimodæ Sixti V magnificentia et religio nihil propemodum prætermisit. Jam illa levior videri potest æquiparatio, quod in augusta basilica utrobique offerántur regii £uriprimitiæ, ibi Orientis a magis, hic Occidentis ab Indiis regique, hominique, Deoque quod utrobique columnis, musivis, et marmorüm érustis lectissimis sacellum Ęg; Dominici convestiatur ibi a Constantino, ibi ab Ilelena, hic a Paulo ; quod altaria ibi fulgeant aureis argenteisque donariis Eudoxiæ, et Placidiæ, hic apostolicæ sedis antistitum Leonis tertii (377, 379, 401, 409), et Paschalis I (450, 451), $i$'' ac magnificentiam sunt imitatie regibus Hispanis Philippus IV et Catharina regina,e cardinalibus S. R.E. Jacòbus Columna et Petrüs Ottobonus vicecancellarius archipresbyter, hoc ipso, quo scribimus anno jubilaei 1725 argénto solido sacras historias affabre exprimente, ündique vestiens aram principem, in qua fidelium venerátioni sacra cunabula proponuntur Christi Domini infantiae pretiosum ejus contactu redditum monumentum. Ut hæc postrema praeteream, et illa tantum consecter, quæ proximi a Theodoro pontifices contulere ad cultum sacrorum pignorum labente sæculo vii quo nomen memoratum accessit cum reliquiis præsepis Dominici nostræ basilicæ, satis erat indicare

ic a Sixto ; et Virginis matris memoria D

minaria a lormanda (146), cum scilicet frequentia affluentis Ig} ad vigilias Natalis Dominici maxima esset post reliquias Bethlehemitici illius hic depositas; necnon litanias a Sergio institutas ad S. Mariæ ad Præsepe per quatuor solemnes ejusdem Deiparæ dies, Annuntiationis, Nativitatis, Dormitionis, et Hypapantes; sect 164, et monasteria una cum Gerontocomio addita a Gregorio II sect. 178, ut perdiu noctuque divinis laudibus personaret basilica, hæres quodammodo reddita Hierosolymitanæ, ac Bethleëmiticæ pietatis thesauri. 19. Instituti sermonis ratio deposcit, ut conjungantur cum præsepi Dominico memoriæ sacrorum cunabulorum, inde pariter translatorum ad nostram basilicam. Ut in angustum contraham ea quæ prolixius essent exponenda, duo mihi præstanda erunt. Primum indicare oportet quomodo in Palæstina præservarentur antequam ad nos pervenirent.Alte

p rum consequetur inquirendum de translatione eo

rumdem. 20. Ne autem cogar sigillatim per$equi historiam præcipuarum reliquiarum, quæ in Palæstina asservabantur ante Persarum et Saracenorum irruptiones, monuisse generatim sufficiat, in sacris lipsanis ad nostræ redemptionis mysteria, et Christi Domini ejusque sanctorum gesta præcipua pertinentibus, duo genera posse distingui; unum immobilium corporum, seu difficile amovendorum; alterum vero illofum, quæ loco facile moveri possent et alio asportari. Primi generis dicam montes Thaboris, Sion, Oliveti, Calvariæ; antra, Nativitatis, et Resurrectionis Dominicæ mysteriis consecrata. Quæ vero difliculter moveri possunt ac transportari, ut domus, sepulcra, et moles hujusmodi, Christi,Deiparæ,apostólorum prophetarum, martyrum, et confessorum, aliorumve sanctorum gestis, aut depositione venerabilia, eidem generi ferme accenseri possunt. Alterum genus lipsanorum facilis transvectionis sunt instrumenta ipsa gestorum, quæ ab hominibus manu geruntur, puta cunarum, et pannorum infantiæ Christi Domini, vestium, crucis, coronæ spineæ, lanceæ, et hujusmodi, necnon Deiparæ indumentorum, Petri catenarum, cathedræ episcopalis Jacobi apostoli apud Hierosolymitas aut Marci evangelistæ apud Alexandrinos asservatæ, ac similium. Huic autém generi includuntur etiam ossa sanctorum, in eorumdem sepulcris deposita,aut custodita in altaribus; quorum asportandorum nulla est difficultas, ubi aperta sint conditoria in quibus asservantur. 21,22.0bservo igitur,apud Hierosolymam,ejusque patriarchatus ecclesiasin Ε, fuisse,ex quo publicus religionis , nostræ cultus in pace Ecclesiæ sub Constantino ibidem exerceri cœpit, ut in ipsis mysteriorum nostrorum editione consecratis locis, ubi primi generis lipsana immobilia sita sunt, ædes sacræ magnifice excitarentur, quæ eadem venerabilia et immobila lipsana, et memorias gestorum Domini et sanctorum ejus intra ambitum $uorum parietum clauderent, ut maximo divini sacrificii cultu ibi Deus honoraretur, ubi sedem elegisse videbatur misericordiæ suæ erga homines exercendae. Quæ autem reliquiæ secundi generis, nempe asportabiles haberentur, ad eadem gesta pertinentes,quæ recoli intra designatas ibidem ecclesias speciatim debebant, illæ, inquam, asportabiles reliquiæ appendebantur, et asservabantur in thecis et loculamentis earumdem aedium sacrarum. Legimus apud Eusebium,beatam IIelenam Constantini matremâ filio Augusto rogatam ut ad Hierosolymam se conferret quæsitum Dominicam crucem, aliaque salutis nostræ instrumenta, quae fidei nostrae hostes ingesta terra occultaverant, utriusque generis lipsana in lucem Deo dante eduxisse.Et in repertis antris nativitatis, sepulcri, et resurrectionis Domini, rite expurgatis ab sacrilega profanatione Adriani, aliorumque principum et pérsecutorum, qui idola gentium supra ea constituestudio ejusdem Augustæ basilicas Christiani cultus fuisse fundatas,quæ sacraria illa immobilia intra se continerent. Mobilia vero lipsana apud easdem Ecclesias partim reliquit,ut ante diximus,asservanda, tim secum advexit ad Constantium filium, et ad silicas ditandas, et sacraria ab ipso constructa tum Romæ, tum in aliis præcipuis civitatibus Romani imperii.Quæ igitur in Palæstina reliquit, pleraque inveniuntur inclusa fuisse sacris parietibus earum, quas dixi ecclesiarum, aut thecis pretiosis apud easdem depositis decorata, ibique custodita quarto et quinto sæculo. 23. In básilica Resurrectionis, ubi antrum et seĘ Redemptoris nostri adhucimmotum visitur, rculphus episcopus narrat circa medium septimi sæculi adversa sepulcro fuisse suspensa linteamina, sub quibus aliud altare excisum è dimidiato saxo quod fueratadvolutum in sepultura Dominiadostium monumenti. Testatur Adamannus ejusdem sæculi scriptor ita sibi narratum ab Arculpho, ocultato inspectore (num. 4).Inter Golgothæ ecclesiam,ubi Dominica crux fuerat infixa, et proximam basilicam martyrii nomine quoque donatam a fundatore Constantino, tria selectainstrumenta passionis Dominicæ custodiebantur ætate ejusdem Arculphi, ut eodem narrante scribit Adamannus numero[8,nempe cali.r argenteus utrimque ansatus, quo a se benedicto usus traditur Dominus ad sacramentum sanguinis sui apostolis in cœna libandum, et ad convivium cum iisdem celebrandum post resurrectionem: in eoque spongiam asservari dixit quam aceto plenam sitienti omnino in cruce obtulerat miles.In porticu ejusdem ecclesiæ Constantinianæ a sc conspectam narrabat Arculphus « lanceam militis, qua latus Domini in crace pendentis ipse percusserat. Ita vero servatam describit: Hæc eadem lancea in porticu illius Constantini basilicæ incerta habetur in cruce lignea, cujus hastile in duas intercisum est partes,quam similiter tota Hierosolymitana frequentius osculatur, et veneratur egglesia. » Tum de sudarii velo Jiaec subtexit. « De illo quoque sacrosancto sudario, quod in sepulcro super caput ipsius fuerat positum,sancti Arculfi relatione cognovimus,qui illud propriis conspexit obtutibus:Item refert in scrinio ecclesiæ recónditum alio involutum linteainine, cujus etiam mensuram longitudinis definit octonum pedum. » Aliud quoque linteum majus Arculphus in eadem Hierosolymitana civitate vidit,quod,ut fertur,sancta Maria contexuit,et ob id magna reverentia in ecclesia habitum totus veneratur populus (num. 1 1). Verum sit instar omnium beatus Paulinus, qui (epist.34) enumerat ætate sua,« quarto scilicet Christi sæculo, hæc omnia ostendi in Palæstina, praesepe nati, fluvium baptizati,hortum orantis, atrium judicati, columnam districti, spinas coronati, lignum suspensi, saxum sepulti, locum resuscitati, memoriam evecti.» Vide Gretser. de Cruce lib. I, cap. 95. 24.Tot igitur immobilia et mobilia lipsana novimus præservata usque ad ætatem ingressus Saracenorum paulo ante medium septimi sæculi; ut in sola basilica Resurrectionis, et in proximis Passionis,et Sepulcri,apud Hierosolymam hæc omnia indicarentuf,nempe linteamina sepulcri,et sudarium,ostium praecludens saxum conversum in mensam altaris, calix coenæ Dominicae,spongia sitienti oblata,lancea in demortui latus infixa, præter crucis Dominicæ partem a Persis recuperatam;quibus et spineæ cofonae partem addere oportet, a Bernardo monacho visam anno 870,appensam in ecclesia Montis Sion, ubi etiam columna porticum sustinens, et Christi cruore perfusa ostendebatur Paulae,teste Hieronymo. In Ecclesia vero Betlehemitica non minor copia sacrorum pignorum amovibilium fuit quartopræsertim £t quintóságulo,pertinentium ad mysterium et gesta Dominicæ Nativitatis. Cunas a spelunca Nativitatis distinctas, sed ibidem asservatas, indicare videturhistoria Nicephori, lib. xiy, cap. 2, narrantis, ab Eudocia Augusta,Theodosii junióris uxore,IIierosolymam profecta,fuisse transmissa Constantinopolim tiia sacra munera inde collecta, quæ tanquam cælestem thesaurum custodiri voluit in celebri ecclesia Sanctæ Mariæ Virginis quam tôv δέr;όν seu Viæ ducum appellabant a Pulcheria Augusta Theodosii sorore ac tutrice magnificenter excitata. Fuerunt autem tria illa dona. 10 Imago Deiparæ ab apostolo, inquit, Luca depicta, de qua etiam loquitur lib. xv, cap. 14; 2° Sacra colus,adhibita scilicet a Deipara inlanificio domestico ad pannos, et vestes divino Filio suo, sibique ac sponso parandas.3) Servatoris #*#; fasciae : ita enim reddit Latinus interpres R.

rant, ne a fidelibus in pQsterum frequentarentur, A epistola B. Hieronymi ad diaconum Sabianum, illuc movendos, quo facilius sopori indulgeant; cu- A autographo Latino expressisse Leonem de Christi hemiticum mna cum præsepi Dominico, constat ex A transmissas Augusti possidebant, aliquot spimns co

cujus scelesta vota in eo sacrario admissa dum exrobat, his verbis utitur : « Angelus ille cubiculi ariæ Janitor, cumarum Domini custos, et infantis Christi gerulus, coram quo tanta faciebas, ipse te prodidit.» Cunas certe a præsepi distinguit Ecclesia, quæ, uti natum Dominum a Virgine matre eadem nocte reclinatum in præsepio novit ex Evangelio,ita eumdem in cunis adoratum a magis cum Leone Magno paulo post recitat; quas scilicet cunas, faberille nutritius beatus Joseph et una cum angelis Christi erulus designatus aptare non omiserit, expertus, ocum sibi $ ifi diversorio, et sentiens cito transmigrandum in alias sedes.Ita Dominum,quem pastores acceperant in nocte quærendum infantem pannis involutum in praesepio, magi $i; aliquot dies Venerati sunt in cunábulis. Eadem distincta phrasi castigate etiam in carminibus canunt Patres et poetæ Christiani, nascentis quidem, et adorati a pastoribus solum præsepe memórantes; adorati vero a magis præsepe et cunas. Ambrosius in hymno diei Dominici Natalis: Præsepe jam fulget tuum, Lumemque nox spirat novum.

Et Juvencus presbyter, lib. ii, vers 168 :

Hoc signum dicam, puerum qnem cernere vultis Jam licet imp.entem gracili præsepia voce.

Et vers. 176 :

Pastores propere veniunt puerumque jacentem Præsepis gremio cernunt.

Et Sedulius presb., hymn. de Christo :

Feno jacere pertulit, Præsepe non abhorruit.

Et Venantius Fortunatus, lib. 11, hymn. 1 :
Præsepe poni pertulit,
Sub miatre parinos induit.

Et Prudentius in Enchirid., epist. 28 :
Praesepe jacenti cuna erat.

Adorati vero a magis, et ab Herode ad necem §î' cunas commemorant cum Prudentio,hymni piph. vers 100 : Satelles, i, ferrum rape, Perfunde cunas sanguine. Aut si praesepe commemorant,non omittunt gunabula et cùnas jam Christo paratas et custoditas a nutritio suo et gerulo, matrisque Virginis sponso, ubi illum adoravere Chaldæi. 0 sancta præsepis tui, Æterne rex, eunabula, Poplisque per sæclum sacra Multis et ipsis credita ! Adorat hæc brutum pecus, In locta turba scilicet : Adorat excors natio, Vis cujus in pastu sita est, Sed cum fideli spiritu Concurrat ad præsepia Pagana gens, et quadrupes, Sapiatquie quod brutum fuit.

Quod enim Prudentius asserat, hæc sancta præsepiis cunabula per sæcula sacra esse, p9pulis.nQn id'poetice dictuim,sed historice haberi debet. Vidimuis a IIieronymo custodem tum praesepi, tum cunis ascriptum anjelum Christi gerulùm ; sive angelum sacrâ speluncæ tutelarem intelligat; sive, cust9dem et sponsum Virginis, Christiqueinfantiæ Josephum. Eo fubentius vero cunas indico cum Hieronymo, nec tantum cunabula, ut de utraque supellectile infantiæ Christi ejusque venerabilibus reliquiis impletum abunde intélligatur Prudentii votum, ut populis per omne sæculum sacrae habeantur. ,.

25. scio cunas a cunabulis apud Latinos aliquando distingui: ut cunae propriae sint lectuli mobiles,Yer§útiliùs fulcris ut j)luiimum innixi ad infaates huc

nabula vero, sive incunabula, sint vincula ét fasciæ,

quibus colligantur infantes in cunis positi, eorumue corpusculis pannis as{ringuntur; ut ex Plauto

elicitur Truc. vers 13 :

[blocks in formation]

Manifestum itaque fit ex allatis auctoritatibus,cunabula dici generice et promiscue de universo apparatu et suppellectile puerperii et infantiæ, nompe de cunis, ($; pammis, retinaculis, ad infantes fovendos, obvolvendos, astringendos, et inter dormiendum, Contutandos adhibitis, licet aliquando de cunis intelligi possit aut debeat, aliquando de solis fasciis. ., Quod autem Latinis accidit in usu vocis cunabula, id Græcis pariter contigit in dictione illa ar£pvav,, $. utrique cumubulorum indicationi exacte respon

et prolubitu scribentis:nempe ut perinde signiîicet

tum fascias, quibus panni astringuntur tenëris infantum corporibus,et institas, ac retinacula, quibus fasciis et pannis jam involuti et aslricti imifantes intra easdem cunas religantur, ne excidant ; tum cunas ipsas eadem dictio significet, quibus, inc{usi et alligati infantes securitatis gratia detinentur.

Idcirco Screvelius in Lexico Latino-Graeco verbo Cunae, Latinorum recte apponit,tanquam synonyma x6tt<, et atrâ pyxvov. Alia quoque lexica Græêo-Latina exponunt, Græcam dictiónem ar£pyava duabus Latimis fuscia et cunabula respondére, ut in Lexico 8eapülae, et aliorum legimu§.

Ita autem ratum haberi debet Graecis dictioni aT;*?yzvz respqndere Latinum vocabulum cunarum; ut videamus in sacro concilio Chalcedonensi,actio. J)e secunda, edit. Rom. pag. 207, D. ubi epistola Leonis papæ ad Flavianuim publice fuit reciiata,in

[ocr errors]

26. Morosius insistendum esse duxi in notiorié voctum diversarum,quibus Graece ac Latine significantur hæc instrumienta puerperii et infatitiae, ut omnis ambignitas averti possit in requirendo apud scriptores utriusque linguæ, quid actum sit de htijusmodi cunabulis et arapy£voi; adhibitis ad sanctissimum Christi corpus tum in Nativitate excipiendum,et adoratione Ę aptandum in ántro Bethlehemitico, tum alibi in progressu infantiae, nempe fuga in Ægyptum, et reversione in Palæstinam, de more custodiendum et confovendum studio Virginis matris, ejusque intacti sponsi et Christi nutritii beati Josephi, ea, qua decuit cura non minus solerter comparatis in Domini Sahvatoris infantia, quam studiose asservatis postquam exeesserat ex incunabulis,et proficiebat aetate ac sapientia apud Deum et homines. Si enim fidelium primorúm cura tanta fuit in asservandis apud Hiérosolymam apostoli Petri vinculis,ab Eudóxiâ deinde transmissis Romam veterem et novam quinto la

[ocr errors]

præservata, ut ipse scribit Hist. Eccl. lib. vii, cap. 19, multo studigsius virgo prudentissima et sedés sapientiæ intelligebat pretium hujusmodi supellectilis, divino ÉÉ; contactu sacratissimæ jam redditæ, et ad futura saecula cum elogio Prudéntii transmittendæ :

[ocr errors][merged small]

. Fronto Ducæus id quod Græcus historicus appellat arâ grava. Hæc vero lipsa, sive dixeris fascias, sive pannos infantiae, et retinacula, sive cunabula, sive etiam cunus,perinde est; cum ex e9 testimonio probari stoditaUm fuisse in episcopátu Ilierosolymitano supelleclilem nativitatis et infantiæ Salvatoris nostri : çujus partem inde transmisit Eudoxia Constantinopolim TA quonam vero donatore hæc munera ipsi fuissent contradicta, discere possumus ex eodem historico, ubi de Pulcheriæ studio iterum agit in ædibus sacris magnifice extruendis lib. xv, cap. 14. Docet enim Augustam Pulcheriam petiisse a Juvenali Hierosolymitano archiepiscopo et ab episcopis Palæstinæ Chalcedonem profectis , ad cónciliüm tecumenicum celebranduiii, ut Deiparæ Virginis corpus sibi contraderetur,quod audierat depositum Hierosolymis, Verum Juvenali respondente, sacrosanctum äüiäeiî corpus illud elatum est prope llierosolymam Gethsemáni depositum fuisse angelica simul et apostslica cum hymnodia, sed triduo post reserato tuimulo, solas inventas fuisse sepulcrales fascias odorem plane suavissimum ac cœlestem efflautes; corpus vero divinitus receptum in cœlum, et ante comjmunem resurrectionem immortalitate flomatum: « Principes ipsi ab eo (Juvenali patriarcha Hierosolymit.) ut sanctum ejus tumulum (τυρου) una cum sacris vestibus (3;1;ίων, probe obsignatum a se mitteret rogarunt: eumque ita a Juvenali transmissuum, in maximo quod ab eis constructum est I3lancbermarum templo piis consecrarunt atque deposuerunt manibus prope ad sacram, divinamque ΠέuSaIm. »

28. Constat igitur ex Græcis historicis, quinto Christi saeculo custodita fuisse Hierosolymis a rápyava infantiæ Christi Domini (quo nomine intelligiInus significari supellectilem uiiiversam puerperii et infantiæ) nec non vestes, et linteamina, et sepulcrum, ubi jacuerat triduo corpus Deiparæ,tum alia ôïíïìùí sacra lipsana, de quibus agimus.Constat etiam, per patriarcham Hierosolymitanum eadem sacra pignora custodiri consuevisse,eorumque partem aliquando erogari ejusdem signaculo probe munitain iiggeratoribus illa expetentibus,tanquam thesauros. Dividebantur etiam reliquiæ episcopis Hierosolymam adeuntibus orationis causa, uti compertum èst ex sermone 17 S. Gaudentii Brixiæ episcopi, cujus opera nuper edita sub auspiciis grnjneutissimi principisJoannis Franscici cardinalis Barbadici notis doctissimis aucta sunt per V. C. Paulum Galleardum canonicum Brixianum.Refert S. præsul, se in itinere Hierosolymitano reliquiis donatum etiam a sacris virginibüs Basilii Magni sororibus,ipsis olim traditis ab eodem Basilio, « örantibus Deum,ut illa tam pretiosa possessio in tales transfunderetur hæredes,qui ea cofisimili fide,diligentiaque percolerent,qui studii ac venerationis ipsarum et successores et augInentatores consisterent.» Distribuit etiam Justinus irnperator beato Germano Parisiensi episcopo e sacris Palæstinæ locis reduci et reliquias sanctorum tantummodo deposcenti ex iis, quas Hierosolymis

icimus, labente quinto Christi sæculo cu- B

ronae Domni mostri Jesu Christi et sajwctoriim Inno£ntium reliquius, ut AimoiJus testatur lib.III, cap. 18, lIistoriæ Francorum. Unde comprobatur haêc dona antistitum Ilierosolymit.ecclesiâ tradita maximis principihu$,et a sanctissipnis episcopis in Orientali Ecclesia diligenter custodita,súbdividi nonnunquam coepisse, et quidem adhibita cautione, ut pretiosa illa possessio transfunderetur in tales haeredes, qui ejus venerationem pari diligentia servaront ad promoverent.Ut nimius non sim in aliarum reliquiarum catalogo subtexendo, quæ Hierosolymis asserval)antur per illa et per comjplura saeculâ consecuta satis est indicare lipsana, quae pertinent ad Christi cunabuli, de, quibus hic speciatiin agimus, nempe ad supellectilem ejus nativitatis et infantiæ. Illiùs vero partem ab Eudoxia acquisitam Hierosolymis, ei ab eadem transmissam Constantinopolim,ibiqué reconditam in sacris aedibus, Deiparæ `nomine 1)eo dicatis, appellatione 0degorum ét Blanchernarum, constat usque ad sæculum duodecimum ac decimum tertium verae Ghristianæ inchoatum,ibidem præservatam ; cum Balduinus imperator ad Philippum Augustum dictum Franciæ regem inter cætera sacra munera lipsanorum transmiserit de linteo quo Christus Dominus fuit tnvolutus in praesepio,ut Rigordus narrat apud Spondanum ad ann. {200, num. 1, et observat Joannes Ferrandus disquisit. reliq. lib. 1, cap. 1, pag. 9. 29.0um itaque liberales admodum fuissent Hierosi lymitani antistites ab Eudoxiæ Augustæ sæculo in magna parte sacrorum hujusmodi pignorum eidem contradenda, quam ad ecclesias regiæ urbis Constantinopolitanæ ditandas inde tränsmisit; nec a largiendo desisterent ex residuis apud se parlibus ejusdem supellectilis sacræ in adventu venefabilium episcoporum, sive occasione alicujus concilii, sive sacræ peregrinationis causa in Palæstina profectorum;tum etiam piorum principum et regiarum feminarum, illuc adventantium pietatem identidem con-, solarentur partitione iterata decrescentis apud se copiae pretiosarum hujusmodisarcinorum;mifum videri minime debet,quod in irruptione Saracenica, saeculo septiIno labente, non admodum multa superessent e sacris lipsanis, mobilibus, quæ transferri facile possent: ita ut postrema ferme haberentur circa annum640,inde extrahenda ex hoc genere ad yirgineum Dei paræ puerperium pertinentia,præter Dominici præsepis excidenda ex antro l3ethlehemitico saxa, portiones cunarum et cunabulorum, ejusdemque ecclei siæ i3ethlehemiticæ e sacris pignoribns,cumiliis convehendum inQccidentem nonnisi corpusS.Hieronymsuperesset. Neque enim regna tantummodo 0rientalis imperii sacris Palæstinæ reliquiis ab episcopis llierosolyinorum acceptis ditaverant principes; §ed etiam occidentales ecclesias quandoque locupletaverant eiusmodi donis. Ex solius patriæ meæ tabulariis, Veronæ scilicet, unde collegit ante annos

D centiim et quinquaginta catalogum satis amplum

doctissimus et piissimus cardinalis tunc illius episcopus Augustinus Valerius, possem luculenta exempla proferre, numerando complures e Palæstina reliquias illuc perlatas praesertim ad ecclesiam S.Stephani olim cathedralem, ubi ex illo genere asservantur una cum {'; Dominicae crucis, reliquiæ ex capillis Deiparæ Virginis, ex corpore S.Stephani

rotomartyris,et quatuor corpora SS.Innocentium. fí'; scilicet reliquiarum inde advectarum perceptio intelligitur facile tribuenda Gallæ Placidiæ Valentiniani III filiae,et Olybrii postremi imperatoris Occidentalis viduæ : quam in Palæstinam profectam post viri obitum,et reducem in Italiam Véronæ non solum degisse vitatum,verum etiam sanctissime obiisse tradit Panvinius Antiquitat. Veronensium lib. iv, cap. 19, et eum secutus l). du Cange in Famil. Byzaiitinis,pag. 76, uti ex tabulariis ecclesiæ ejusdem colligitur, ubi sepulta colitur, recitante etiam R0

mnno Martyrologio memoriam die 11 0gt9bris : A cunarum ex hisce asseribus compingendum adjectis

cujus in notis cardinalis Baronius Augustini Valerii utitur testimonio. Quod ego in patriæ meæ sacris aedibus observo, hoc in aliis compluribus Italiæ, imo et occidentalium Europæ regionum ecclesiis cæteri recognoscent : ut sit omnino evidens, constare fidem historicis, qui circa adventum Saracenorum in Palæstinam maximam partem portatilis thesauri sacrarum reliquiarum fuisse jam erogatam significant; Deo scilicet Κ disponente, ne per mänus impias tot venerabilia mQnumenta dispergérentur : qüod etiam præstitit imminente jam ab iisdem barbaris clade, consulendo postremis extractionibus Dominici præsepis et cunarum, nec non corporis B.Hieronymii in Urbem ad basilicam Libe

rianam.

30. Hic vero diversam a Palæstinæ præsulibus disciplinam per ea tempora custoditam novimus in partitione $íú ita facile admissa apud hos ac apud Orientales, quemadmodum constat ex responsó Magni Gregorii ad CQnstantinam Augustami,celebri apud insigniores reliquiarum scriptores indicatos per sæpe laudatum Boldetlum de sacris Cœmeteriis SS.Mártyrum,lib.ii,cap.2,qui proponunt praxim tunc temporis a Romana Eccle$ia custodiiam in frugali còncessiope hujusmodi sacrorum pignorum.Licet enim B.Gregorius non solum branáéâ, et claves sacris cineribus Christi , martyrum admotas,sed etiam aliquot particulas ossium in aliis epistolis plerisque illorum significare videatur a se distributâs: attamen omnes fatentur, quam parcissime tum ab eo tum a decessoribus erogatas inde cognosci. Providenti nempe Dei consilio Orientales episcopos ad erogationem,occidentales ad parcimoniam disponente,ut inde facilius asportarentur ubi barbarorüm injuriis patuissent, hic vero tutius custodirentur, ubi erant in posterum asservandae. Ex illa certe disciplina Romanæ Ecclesiæ hoc beneficium perceperünt omnes occidentales, ut iusigniora C instrumenta mysteriorum redemptionis nostræ, et monumenta sanctorum, Dei gratiæ constantiam et gloriam in sua Ecclesia comprobantium seris posteris præservarentur.

31. Quod attinet ad sacras, de quibus loquimur, Christi cunas,seu lectulum illius infantiæ, in basilica Liberiana asservatum, quem quotannis semel eductum ex loculamento mármoreo supra fastigium altaris e latere Paulini sacelli ante presbyterium apte constituto,venerationi fidelium exponimus in pervigilio quidem Nativitatis Dominicæ supra aram inte Éioris secretarii, nocte autem Nativitatis supra aram principem sacelli Sixtini D9minico præsepi immihenteih,die vero ipsa Nativitatis supra altare pontificium,et basilicæ primarium,ubi §ummus pontifex Clemens XI, sacris operatus, homiliam afl populum prisco de more non semel habuit, quod, inquam, àttinet ad hasce cunas infantiæ Domini, argentea tbeca ita inclusas munificentia Philippi IV, Hispaniarum regis Catholici,ut per crystallos earumdem . materies ei figura dignosci facile possit,comperimus ex illius conspectu plus quam dimidium sacrarum cunarum ad hos pervenisse, easque fuisse compactiles, quales narrant viri complures e Palæstina reduces hodierna etiam consuetudine ibidem a pauperibus adhiberi.Nostra in theca quinque asseres conspiciuntur ex abiete vulgari secti,quQrum longitudo palmos Romanos quatuor cum dimidio circiter íequat, latitudo ad sémi palmum ferme extenditur : et duo ex his observantur quadrato foramine circa externum suæ longitudinis de industria insculpto, ita perforati,ut tigillum per illud immitti possit ad totâm machinulàm cuniarum plicatilium firmiter continendam in sua compage, ut adjecta figura demonstrat: per quam ostendimus, integrum corpus

[ocr errors]
[ocr errors]

iis, qui ad complementum desiderantur : et facile opinor inclusos fuisse in $y$. plumbea sub altari Dominici præsepis a Sixto V reperta,et ab ejusdem architecto Fontana, qui viderat nobis indicata in libro de Ædificiis ejusdem pontificis, fol. 40. Structura cunarumtalis esse deprehenditur.Asseres duo erigendi sunt in hac figura signati litteris A B,C D : quórum primus ad cervical infantis fulciendum adhibetur, secundus ad pedes. appQnitur. Uterque facilioris convectionis grátia plicatilis redditur circa medium pcr ferreas ligulas seu ininusculos cardines EF, quales in vulgaribus capsis ad operculum

convertendum, ut omnes norant,apponi consueve

runt. Cardines isti infiguntur in transversum tiíí lum H I medium asserum A B, C D pervadens. Asserum sive fulcrorum sectio ita peragitur. Centro$ ad intervallum $ C palmi unius cum dimidio describitur circulus per C H D I puncta transiens, qui bifariam dividitur, ducta serra per herizontàlem diametrum H $ I, ut complicari possint duo semicirculi, nempe superior $ C supraTinferiorem * D recidat quando opus fuerit, et adhæreat suspensus per minutos cardines sive indicatus ligulas '; F. Inferiori semicirculo in diametro sectionis affigitur clavis exterius tigillum horizontale H I, nunquam ab eo separandum.Deinde tam superior, uam inferior semicirculus apte excavatur in S, Q, , K, ita ut in K pes nutricis appositus ultro citroque reciprocante inotu deprimat eleyetque alternis cunarum latera ad conciliándum infanti soporem. Ita secto asseri C D similis et parallelus érigitur alter A B removendus ad distantiam A C, seu IB D palmorum circiter quatuor supra horizontale planum B D, cui debet uterque insistere ad cunas fulciendas.Cunarum vero corpus septem asserculis ita componitur,quorum singuli extendentur in longum palmos quatuor et semis circiter, in latum vero digitos tres vel quatuor,Duo superiores, nempe H L, et illi parallelus in f statuendus, redduntur pervii circa uitrumque extremum per creifam sive quaílrum foramen H, et L, ad excipiendum caput tigilli transversi H I. In illo autem situ firmiter detinentur infixo ligneo claviculo in H pro lubitu removendo. Alius asser similis longitudinis fundum cunarum constituens adhibetur in M N, tanquam tigillum transversum, et per crenam in MT0 prominens, quemadmodum et in N, configitur paritèr claviculo ligneo in 0. Ita vero corpus cunarum plicatilium expedite constructum intélligitur: cui firmius continendo adhiberi supernæ possunt tres virgulæ ferreæ P Q, A C, B S, quæ velum quoque sustinére possunt ad auram infanti de more temperandam. Sint I H paralleli asserculi T V,X Z, et illis ex alio latere respondentes Y et K ut foenum vel lectulum sustineant. Hujusmodi cunarum compago expeditissime erficitur, dissolvitur, et restituitur. Talis autem uisse intelligitur ea quam servat basilica Liberiana, si attente consideremus quinque asserculos superstites ex septem Vi semicylindrum cunarum componebant L H, T V, N M, K, Y, I (quamvis et quinque fortasse sufficerent), quorum unus perforatus in H ostendit locum immissi tigilli: lora vero et catenulæ inde pendentes indicantcolligatum fuisse cum proximo asserculo T V. Solummòdo igitur desunt asseres perpendiculares A B, C D, vel antiquitus donati Augustis feminis Eudoxiæ et Placidiæ,et Constantinopolim translati cum parte reliquæ suppellectilis cunabulorum, sive τῶν στzpy£vov de qua supra ex historicis Græcis numero f; sive etiam inclusi in plumbea capsa cum saxis ex Dominici præsepis spelunca excisis, quæ sub altaris mensa a Sixtó V reperta, et ibidem restituta fuit in trauslatione sacelli, a Dominico Fontana architecto curata et descripta libro indicato,

« PoprzedniaDalej »