Obrazy na stronie
PDF
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]
[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Η

[ocr errors]

« Scrutamini Scripturas ", , Judaico populo Christus inclamavit : non alia ratiοne ad vilam pertingere posse quosdam manifesle dicens, nisi veluti 1hesaurum quemdam effodientes legalem litteram, abditam in ea margaritain, hoc est, Chrisίum, pervestigent, « in quo sunt omnes thesauri sapientia: et scientiae absconditi, , Juxta beati Ρauli vocem ". Ι)e hac porro adeo veneranda admirandaque sapientia ac scientia Salomon etiam alibiait : 2 « Si quasieris eam sicut argentum, et sicut thesauros scrutatus fueris eam, tune intelliges timorem Domini, et scientiam Dei invenies ". " Cui quidem rei nihil aequiparandum fuerit inculpatam vitan laudantibus, optimis praeslanlissimisque actionibus vacare volentibus , eι mentem divino lumine repletam habentibus : propterea quod oporΙeat in iis, qua de Deo scripta sunt, indesimenter sese obleclare, ac veluti lucernam quamdam sacram Scripturam sibi statuere, juxta Psalmistam clamantem ac dicentem : « Lucerna pedibus meis lex ιua, et lumen semitis meis ". " Cum itaque manifeste aperteque accurata mysterii Christi investigatio aeternam vitam conciliet, et ad omnem animί ιranquillitalem recta nobis sit via; age, rursus utilissimum laborem adjicientes, ac prae aliis, etiam nobis ipsis, ea per qua Christi mysterium φuam ortime mobis significari possit, colligere pariter el

[ocr errors]
[graphic]
[ocr errors]
[ocr errors]

έκαστον εννοιών έχοι, διειπείν σπουδάσωμεν ώς άν γένοιτο τα προς ημών ειρημένα λεπτάς έχοντα φαντασίας, έσθ' ότε το αληθέστερον θεωρημάτων, πρόφασις αγαθή τοίς ευμαθεστέροις, και αναβασμοί τρόπον τινά, προς την αμείνονά τε και υπερτάτω κειμένην ανακομίζοντες γνώσιν. Εκθησόμεθα δε χρησίμως, πρότερον μεν, τα ιστορικώς πεπραγμένα διασαφήσαντες δε τα τοιάδε συμμέτρως, και οίά περ εκ τύπου και σκιάς μεταπλάττοντες το διήγημα,

": . : rium, et ipsum habenιe finem : siquidem verum est,

- :: ficiemus, tendente nobis oratione ad Christi myste- σαφή ποιησόμεθα την αφήγησιν, απονενευκότος ημίν

του λόγου προς το Χριστού μυστήριον, και αυτόν

- quod finis legis et prophetarum est Christus ". Sί

vero alicubi contingat, etiam aberrare ab iis quae magis sunt consentanea, utpote in tanta contempla

[ocr errors]

veniam apud lectοrem inveniamus. Sciendum vero etiam hoc, φuod cum De adorationeet cultu in spiritu et υeritate xvΙι libros scripserimus, multamque inillis contemplationum copiam complexi simus, capita huic operi inserta certo consilio praetermisimus, et inexaminata reliquimus : tametsi interdum accidit ut alicujus eorum necessaria de causa meminerimus. Θrdiemuritaque ab iis quae in Genesi sunι politiora et selectiora; atque ita deinceps ordine reliquos Μosis libros percurrenιes, accurate 3 investigabimus, una cum his etiam ea quae ex alio conumentario ad scopum nobis propositum conducιιιιι. De Αdam. 1. Legis vere peritus et sacratissimus Paulus, saluιis per Chrisιum mysterium exploratissimum habens, aiι, instaurationem in ipso futuram omnium, φuae in coelo et quae in terra sunt, in beneplacito ac voluntate Dei Patris": universοrum nimirum redintegrationem eorumque quae corrupta erant, ad pristinum suum statum restitutionem, anacephalarosis sive instaurationis nomine appellans. Μemineraι enim, uti par est, Dei alibi per νοcem prophetarum dicentis : « Νe memineritis priorum, et antiqua ne colligatis. Εcce ego facio nova, quae nunc orientur, et cognoscetis ea ". " Idcirco etiam ipse, utpote in divinis sermonibus enutritus, quae nobis in his praedicta sunt, finem jam sortita esse in Christo osιendit, dicens : « Ωuod si quae in Christo est nova creatura, vetera praeterierunt, ecce facta sunt omnia nova ". " Reformati onim sumus in Christo, et facti nova creatura : aιque in ipso, et quidem solo, novum nomen adepti sumus. Vocati enim sumus Christi. Ωuamobrem idem divinus Paulus alibi rursum de nobis ait : « Ωui autem sunt Christi Jesu, carnem suam crucifixerunt cum viliis et concupiscentiis ". " Sancta enim est vita eorum qui in Christo vivunt, et carnalibus affectibussuperior, terrenaque immunditia vacua. Ωuod autem adventurum esset nobis nomen novum, inditum nobis in Chrisίο, manifesίum fue* Rom. x, 4.

[ocr errors]
[ocr errors]

έχοντος πέρας, είπερ έστιν αληθές, ότι τέλος νόμου και προφητών ο Χριστός. Ει δε πη γένοιτο και αφαμαρτείν των πρεπωδεστέρων ώς εν ισχνότητι νοημάτων και ασαφεια πολλή, συγγνώμονας είναι προσήκει τους εντευξομένους. Ιστέον δε δή, ότι Περί της εν πνεύματι και αληθεία προσκυνήσεως και λατρείας επτακαίδεκα συνθέντες βιβλία, και πολλήν εν εκείνοις αθροίσαντες νοημάτων πληθυν, παρήκαμεν οικονομικώς τή προκειμένη συγγραφή τα εντεταμένα κεφάλαια, και αβασάνιστα τετηρήκαμεν καν εί που συνέβη μνημονεύσαι τινος ώς εξ αναγκαίου λόγου. Αρξόμεθα τοίνυν τών επί τη Γενέσει γλαφυρωτέρων ούτω τε λοιπόν εφεξής τα πέντε Μωσέως δραμόντες βιβλία, περιεργασόμεθα προς αυτοίς και τα εκ της ετέρας γραφής τώ προκειμένω χρήσιμα σκοπώ.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Α rit, clamante Deo per vocem sanctorum : " Sur-
vientibus mihi vocabitur nomen novum, quod bene-
dicetur super ιerram ". " Βenedicent enim Deum
verum. Cum itaque nemo, φui recle sentire veliι,
dubilaveriι quod nova facta sint in Chrisίο, φua.-
nam haec antiquatio sive veterum abolitio sil, age,
consideremus, et cujusnam rei facta esse dicatur
in melius instauratio : nimirum ex eo quod non on-
nino integrum erat, neque prorsus illaesum, aut ex
eo quod corrupίum erat atque a priore statu in-
caute desciveraι. Ιιa enim, et quidem recle admo-
dum, quonam nobis propositi sermonis scopus len-
dat, 4 intelligitur, nullaque ratiοne verus sensus
nos fugerit.
2. Οptimus itaque omnium opifex Deus, propria
Β sua potentia omnium effectrice, hoc est, Filio, ad
quamcunque rem agendam usus : « Οmnia enim per
ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil", "
cαρlum ac terram, et quidem ante alia initio crea-
vit, et ad ortum vocavit, cum alioqui numquam ex-
stitissent. Si autem forsan quis dicat, quo pacto, et
unde, audiet a nobis sapiens hoc optimumque re-
vera: « Ωuis cognovit mentem Domini! aut quis con-
siliarius ejus fuit "2 , Si enim quis hujusmodi res
inquirere velit, dubium non est quin ei intellectus
et mens, si cum Deo conferas, sint defutura. Ωιιod
autem pusilla, aut nihil prorsus sint nostra ad Deun
collata, ipsemet declarat, dicens : « Νοn enim sunι
consilia mea, sicut consilia vestra : neque sicut se-
mitae vestrae, viae meae, sed quemadmodum distaι

της γης, ούτως απέχει η οδός μου από των οδών C cαlum a terra, ita distaι via mea a viis vestris, et

[ocr errors][merged small]

εις ή ώ και αυγάς ή δε εις νύκτα και σκότος και αυτός δε τοις άστροις ο σύμπας ημίν ουρανός κατερβαίνετο. Και μην και εφ' ότω γεγόνασιν, έθεσμοθέτει λέγων . Και έστωσαν εις σημεία και εις καιρούς, και εις ημέρας και εις ενιαυτους, και έστωσαν εις φαύσιν εν τώ στερεώματι του ουρανού, ώστε φαίνειν επί της γης. * Επειδή οε ζωή κατά φύσιν εστίν ο τών όλων Δημιουργός, και αυτήν των υδάτων την φύσιν μητέρα νηκτών και των εις αέρα πτηνών ειρ

:άζετο. Γήν δε δη πάλιν εκέλευε και κτηνών πολύ

μορφoν εκδούναι φύσιν, και θηρών αγρίων ατίθασσα γένη. Και αμελητί το δοκούν και υπέρ νούν εξεπράττετ". Εφ' εκάστωτών πεποιημένων, Λόγος ήν ο δη"Αpnc. π, 17, 1π, 12.

[ocr errors]
[ocr errors]

cogitationes vestra a cogitatiοne mea ". " Valeaι itaque tanquam superΠua, quasque concipi non potest, harum rerum indagatio. Creat enim sicut novit, et ut potens esι Deus. Creatis itaque initio cαίο et terra, ac deinde aquarum multitudine in unum locum contracta, necesse enim erat parere dicenti : « Congregetur aqua in congregationem unam ", detecta quidem est lerra, tantaque herbarum varietate efiloruit, atque inusitato tune more fructiΙerarum arborum fetus ex se dedit. Solis aulem et lunae orbes apparuerunt, divinaque lex unicuique initii sui modum dispertiebatur. Constitutus enim est ille quidem in diem ac splendorem; hacc autem in noctem et tenebras. Ipsum vero etiam cαlum ιotum stellis insignitum esι. In quem porro usum facta sint, docuit, dicens : « Εt sinι in signa, et in tempora, et in dies, et in annos : et sint in illuminationem in firmamento coeli, ut luceant super terram ". » Cum vero vita naturaliter sit οιnnium Οpifex, ipsam etiam aquarum naturam, matrem natatilium et volucrum aerem permeantium, operatus est. Τerram vero rursum jussit multiformem jumentorum naturam edere, et ferorum animalium indomita genera, promptissimeque quidquid ipsi placuit, supraque omnem intellectum effecit. Uniuscujusque enim rei φuam fecit, Verbum opί

[ocr errors]
[ocr errors]

vero rerum creatarum ornatus ae pulchriιudo etiam universοrum Οpifici placeret, postremo ad ejus, cujus causa hacc facta erant, creationem se contulit, hominis, inquam. Οporιebat enim, oportebat, omnium creatorem, bonum sua natura exsistentem, ac potius ipsum bonum, id quod est, etiam a nobis eognosci. Οportebat terram refertam esse iis quί έpsum glorificare nossent, et ex concinnitate creaturarum Creatoris gloriam intueri. Νam, at Isaias Ρropheta ait : « Νοn in vanum feeisti eam, , terram nimirum, « sed ut habitaretur ". » Νecesse igitur eraι animal in ipsa formari, ratiοne praediιum, 6sιensis prius ipsi omnibus, quae ad delectationem facerent, guarque, ul recte facta viderentur, persuaderent. Idcirco praemonstrato in decenti ornatu cαlo ac terra, et quac in iis sunt, hominis creationem est aggressus, cujus ortum antiquius mente conceperaι; tametsi omnem aliam creaturam ex tempore verbo tre proprio sermone formarat, uι Deus. Cum autom homo animal sit revera pulehrum Deοφue simillimum, ne videretur supremae gloriae simulaerum eodem formationis modo, φuo aliae creaturae quae tales non sunt, constare, deliberatione, manualique, ul ita dieam, operatione ejus structuram est dignaίus. Fοrmato enim ex terra simulacro, animal raίione praeditum illud effecit, atque, ut propria nature rationem superaret, corruptionis experte ac vivificante spiritu statim insignivit. Scripιum est cnim : « Ει insufilavit in faciem ejus spiraculum τitte, et factus est homo in animam viventem ". , Deinde paradiso ac deliciis donavit, et in omnia quae in terra sunt imperium ei tribuit, nalatilibusqne simul et volucribus praefecit : quin et ferorum animalium armenta, necnon ea quae venenosa sunt, simul eum aliis ipsi subjecit. Ωuod autem conveniat timeri hominem, naturalibus legibus persuasiι. Εrat itaque suprema gloriae simulacrum, et divinae poιestatis imago super terram, homo. Cum vero oporteret eum qui in tanta gloria atque deliciis eral constitutus, intelligere, se habere Deum prefectum regemque ac dominum, ne, nimia prosperitate elatus, f.cillime G in eam cogitationem laberetur, uι se ab ejus, qui imperium tenet, potestate liberum esse existimaret, legem statim dedit, et transgressionibus minas vindices adjecit. Peccandi enim nulla adhue erat in terris, uno exsistente ac solo, ratio. Ut autem fieret etiam sub lege, exeogitata est ipsi mandati observandi ratio. « Εx omni enim, inquit, ligno φuod in paradiso est comedes : ex ligno vero cognoscendi bonum et malum, non comedetis ex eo. Οua autem die comederitis ex eo, morte moriemini ". " Deinde accepta una costarum Αdami mulier formatur, quae ipsi ad sobolem gignendam inservireι, ipsique conviveret, velnti ejusdem generis, et in eadem cum eo simplicitate degeret. Ρostquam vero diaboli circumventione ad ιransgressio

[ocr errors]

δε και αυτό τώ τών όλων τεχνίτη της εν τοις γεγονόσιν ευκοσμίας, σκέψις εισήει λοιπόν ετέρα τον δι' όν εκείνα παρήχθη προς ύπαρξιν, τελευταίον εισφέρουσα, φημί δε τον άνθρωπον. "Εδει γαρ, έδει τον τών όλων Δημιουργον αγαθόν όντα κατά φύσιν, μάλλον δε αυτό το αγαθόν τουθ' όπερ εστί, και προς ημών γινώσκεσθαι. Εδει πλήρη γενέσθαι την γην των ειδότων δοξολογείν, και από καλλονής κτισμάτων, καθά γέγραπται, την του δεδημιουργηκότος κατασκέπτεσθαι δόξαν. Ως γάρο προφήτης φησίν Ησαίας, « Ουκ εις κενoν εποίησας αυτήν, δήλον δε ότι την γήν, « αλλ' εις το κατοικείσθαι. » Ηνούν αναγκαίον, ζώον εν αυτή πλάττεσθαι λογικόν, προαναδειχθέντων αυτού των όσα εστί τελούντα προς τέρψιν,

[ocr errors]

φήνας εν κόσμω τώ δέοντι γην τε και ουρανόν, και τα εν αυτοίς, επί την του ανθρώπου κεχώρηκε κατασκευήν ού της γενέσεως πρεσβυτέραν εποιείτο την σκέψιν καίτοι την άλλην άπασαν κτίσιν αποσχεδιάζων βήματι, και τώ ιδίω λόγω συνιστάς ώς Θεός. Επειδή δέ εστιν άνθρωπος ζώον αληθώς ευφυές και θεοειδέστατον ώς αν μή δοκή της ανωτάτω δόξης το μίμημα, των ίσων εις ποίησιν τοίς ουχώδs έχουσι λαχείν, και προβουλίοις ετίμα και αυτουργία το τέχνημα. "Αγαλμα δε διαπλάσας εκ γης, ζώον αυτολογικόν αποτελεί, και να τους της ιδίας φύσεως ανατρέχοι λόγους, άφθαρτον, ζωοποιόν ευθύς ενεχάραττε πνεύμα γέγραπται γάρ . Και ενεφύσησεν εις το πρόσωπον αυτού πνοήν ζωής, και εγένετο ο άνθρωπος εις ψυχήν ζώσαν. » Είτα παραδείσου και τρυφής ήξίου, και το κατά πάντων των επί γης αυτώ πρoσνενέμηκε κράτος νηκτοις επετίθει και πτηνοίς ηγούμενον, και αγέλας μεν αγρίων αυτό κατεζεύγνυ θηρών, υπεστρώννυ δε και αυτά τοις άλλοις ομου τών ιοβόλων τα γένη. Εκδεδιέναι δε ότι προσήκει τον άνθρωπον, φυσικοίς εκέλευσεν αναπείθειν νόμοις. "Ην ούν άρα της ανωτάτω δόξης το εκμαγείον, και θεοπρεπούς εξουσίας εικών επί γης ο άνθρωπος. Επειδή δε τον εις τούτο ήκοντα λοιπόν ευκλείας και τρυφής διειδέναι δή που πάντως εχρήν, ότι Θεόν έχει τον εφεστηκότα, βασιλέα τε και κύριον, ίνα μηταίς άγαν ευημερίαις ετοιμότατα διολισθήση εις το οίεσθαι τυχόν απηλλάχθαι και εξουσίας και της του κρατούντος υπεροχής, νόμον ευθύς εδίδου, και ταίς παραβάσεσιν εποιείτο γείτονα την κολάζουσαν απειλήν. Αμαρτίας μεν γαρ ούπω τις ήν επί της γης ο τρόπος, ενός όντος και μόνου. "Ινα δε γένοιτο και υπό νόμον, επενοείτο τις αυτό και φυλακής τρόπος « Από γαρ παντός ξύλου, φησί, του εντό παραδείσω βρώσει φάγη. Από δε του ξύλου του γινώσκειν καλόν και πονηρον, ου φάγεσθε απ' αυτού. "Ην δ' αν ημέραν φαγητε απ' αυτού, θάνατον αποθανείσθε. » Είτα μιάς του Αδάμ παραιρεθείσης πλευράς, το γύναιον δε πλάττεται, και προς παίδων γονήν υπηρετήσον αυτώ, και συμβιοτεύσoν ώς ομογενές, και δη και συνδιαιτώμενον εν απλότητι διατελεί. Επειδή δε

« PoprzedniaDalej »