Obrazy na stronie
PDF

OKRES W
JEZU I CK I.

Od kłótni akademii Krakowskiej z Jezuitami

o założenie przez nich swojéj uczelni w Kra

kowie aż do Konarskiego i upadku Jezuitów; czyli od 1621 do 1750 (1773) roku.

[ocr errors]

§ 58. Znamię ogólne. Osłabienie i rozprzężenie społeczne w skutek wewnętrznych i zęwnętrznych wojen sprowadziły także upadek literatury. Ustawicznie spierająca się z Jezuitami akademia Krakowska, chociaż ich zamysłom zawsze przeszkadzała, przecież nie podołała nadstawić czoła złemu smakowi i krzywemu dążeniu; owszem sama w tę ostateczność wpadła, i tym sposobem udzieliło się to złe całemu narodowi, więcéj o szabli niż o naukach pamiętającemu. Drobnostki scholastyczne, astrologiczne brednie i szumne a płaskie panegiryki, stanowią treść i tło prawie każdego płodu ówczesnego a odkrycia i pomysły Bakonów,Newtonów,Kartezyuszów, były czémś niesłychaném w Polsce.

§. 59 Język rozmyślnie każono, gdyż przeplatanie nawet potocznéj mowy Łaciną oznaczało uczoność. To więc sprzężenie języka Polskiego - auto - opinie

[ocr errors]

nie mieli względu na ducha mowy ojczystej, z wyjątkiem tych, co jeszcze w okresie poprzednim odebrali wychowanie.

5 60. Zakłady naukowe i oświata. Upadku wszystkich naukowych zakładów po różnowiercach nie zastąpiono innemi; podobnież osady Krakowskiéj akademii jeżeli nie poniszczały, to ich istnienie ledwie tyle przynosiło korzyści, że się w nich przez liczne lata gramatyki DoNATA uczono, jak u Jezuitów AlwARA. Natomiast krzewiły się i kwitły uczelnie Jezuickie; ale system uczenia, przez to zgromadzenie używany, nie sprzyjał wyższemu, szlachetniejszemu powołaniu naukowemu.

§ 61. Podział taki, jak wyżej.

1. Poezya.

§ 62. Nie zgrzeszymy, jeżeli powiêmy, że w tym okresie nie mamy żadnego jenialnego poety. Choroba wiêrszowania utrzymuje się wprawdzie bez ustanku, lecz ledwie kilka imion zasługuje na wymienienie, aby przecież coś powiedzieć. A. POEZYA LIRYCZNA, ($ 63 Nie byłto czas pieśni w Europie w ogóle; przeto nic dziwnego, że i nasi tylko udawał że się łutnią zajmują; właściwie opisywali potoczności. a) Szymon Zwonowicz (młodo zmarły bo w 25 r. życia) zostawił po sobie Roksolanki to jest Ruskie panny na wesele B. Z. z K. D. (Bartłomieja brata) 1629 we Lwowie wprowadzone. Krak. 1654, w których zostawił ślad znakomitego daru, nawet tłumacząc Anakreonta i innych. " b) Wespazjan Kochowski. (Za Jana Kazimirza słu

[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][merged small][ocr errors]
[ocr errors]

a)

[merged small][ocr errors]

WALERYAN Otwinowski (podczaszy Sandomirski
sprawował różne urzędy i posłował na sejmy).
Miejscami rzecz dobrze oddana. Księgi meta-
morphoseon to jest przemian od Owidyusza Na-
soma wiérszami opisane, Krak. 1638; podobnież
jest jego pracą: Georgicorum albo o ziemiań-
stwie Publ. Wirgiliusza Marona ksiąg czworo
b. m. 1614.

Jako Żebrowski lepszy i wyższy tłumacz od
Otwinowskiego: Metamorphoseon to jest prze-
obrażenia ksiąg XV, Krak. 1636, Wilno 1821.
JĘDRZEJ WINC. Ustrzycki ksiądz, JAN ALAN BAR-
dziski, dominikanin i 1706, i STAN. Woj.
Chróściski sekretarz królewicza Jakóba So-
bieskiego, przekładali KLAUDYANA,
STACYusza.
JĘDRzej Lipski (podwojewodzi Sądecki, podcza-
szy Chełmski, f 1689) napisał epopeę: Wojna
Chocimska w 10 częściach. Z ręk. wydał Stan.
Przyłęcki we Lwowie 1850. Jestto
XVII. stulecia bardzo ważny. Choć nie je-
dno da się temu dziełu zarzucić, jednak pięk-
ności w niem bardzo wiele. Nadewszystko,
że doskonałym jest obrazem swojego czasu.
Szczególniej na język należy zwrócić uwagę.
SAMUEL ze Skrzypny Twardowski. (Wielkopo-
lanin; jako pisarz towarzyszył Krzysztofowi

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][merged small]

5 65 Pod Władysławem IV kwitły widowiska; pod jego następcą wszystko upadło. Wtym

« PoprzedniaDalej »