Obrazy na stronie
PDF

z Rejem, Łaskimi, Janem Mączyńskim) do wszystkich spraw kościelnych mięsza się, także do tłumaczenia biblii Brzeskiéj należy, do - czego wezwał go był Mik. Radziwiłł; po tego ... śmierci był jakiś czas sekretarzem króla, lecz później urząd ten porzucił i udał się na dwór księcia Pruskiego, szukając rocznéj płacy; wte- dy napisał 9 pieśni do Kancyonału SekucyAna; † 1584. Pomijając utwory Trzycieskiego wiérszem łacińskim przywodzimy tu jego: Żywot i sprawy poczciwego szlachcica Polskiego Mikołaja Reją z Nagłowic i t. d. (znajduje się odbity przy Zwierciedle REJA 1568, osobno w Wil. 1606 i w Dyk. poet. Pols. Juszyń. II). z wiel- kiém mistrzowstwem napisany. c) Jan Szczesy HERBURT z Dobromia. (Syn prawnika i dziejopisarza; na naukach był w Krak. i Ingolsztadzie. Posłował do Turek 1598; o- żenił się 1601 i po bitwie pod Guzowem odsiedziawszy wieżą, zajmował się wydawaniem naszych kronik i innych pism do 1615 w Dobromilu). W czasie więzienia opisywał swój własny żywot w postaci rozmowy, na wzór gadki Ksenofonta o Herkulesie (w Pamiętnikach o Sokratesie), z cnotą i rozkoszą rozmawiającego. Piękne dzieło, choć trochę dla nas już zaciemne. d) Teorii Turnowski opisał swoję podróż w spra- wach religijnych po kraju (umieszczona w J. Łukaszewiczu. O jednocie) także BENEDYKT HERbest swoję i566. r. z Poznania do Samborza, lecz ciekawy jedynie, jak się zapatruje na sprawy kościelne (znajduje się przy Odpowiedzi na konfesyą 1567 i w Wiszn. t. W.) e) JĘDRzéj WARocki. (Ur. w Przemyślu, uczył się w Krakowie; rzecznikiem był przy trybunale Lubelskim a później księdzem). Jego prze

[graphic][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][subsumed][subsumed][subsumed][merged small]
[ocr errors]

Kmity: „ku czci i sławie, i tudzież dla roz„mnożenia Polskiego języka, którego przedtém nie wiele dla trudności jego pisano* zaczął od książki, którą przy pomocy i innych uczonych mężów, mianowicie JĘDRZEJA z KoBYLINA, a którego się tu przedmowa znajduje, wydał p. n. Żywoty filozofów to jest mędr

[ocr errors]

cnotami ozdobionych, ku obyczajnemu nauczaniu człowieka każdego krótko wybrane Krak. 1535. Wystawia tu żywoty i zdania 47 znakomitych, ludzi bądż z nauki, bądź z czynów i miłowania nauk, poczynając od Talesa a kończąc na Boecyuszu, podług Dyogenesa Laercyusza, Plutarcha, Justyna i innych. Maciejowski mniema, że to pismo jest właściwie historyą powszechną w biografiach przedstawioną, i że B. miał na celu wykazać, jak wielcy ludzie, kierując się zdaniami mądremi, dostępowali wielkiej sławy, imionami swemi przynieśli chwałę narodom, między któremi po

rodzili się, i tak punkt oparcia się stanowili

w ich dziejach. Głównym jego dziełem jest Kronika świata (w-4ce) wydana naprzód 1550. Że dotąd napisu tego wydania nikt nie znalazł przeto przytaczamy go tu według wtórego: Kronika wszystkiego świata na sześć wieków a na cztery księgi takież monarchie rozdzielona i t. d. Krak. 1554 (w-ark. kart liczb. 324 oprócz rejestru). Wydanie trzecie z napisem: Kronika to jest historya świata na sześć wieków a cztéry monarchie rozdzielona. a na dziesięcioro ksiąg. do tego roku, który się

[ocr errors]

467 prócz nieliczbowanych). Krak. 1564. Od kosmografii zaczyna a potém opowiada dzieje wszystkich narodów, żadnego Europejskiego

niepomijając, Polskie zaś podług Wrowskiego w skróceniu, z dodatkami po rok 1548. W wy

[ocr errors]

b)

zmienił całego dzieła i rozszerzył. Korzystał z bardzo wielu źródeł dawnych i nowych a

nawet i najnowszych; choć bez krytyki, jednak

przez zapatrywanie się na całość życia, aby dokładniej dzieje pojąć i skreślić, stanął wyżéj od poprzedniego kronikarstwa. Dla nas mianowicie jest wielkiej wagi i ceny, iż język miał na baczeniu.

Joachim Bielsku (syn Marcina, uczył się w Krakowie, służył wojskowo za króla Szczepana, bawił przy kanclerzu w. k. Pietrze Duninie Wolskim, a koło 1590 był sekretarzem Zyg.

III. i 1595 deputatem z księs. Oświecimskie

[ocr errors]
[ocr errors]

Kaliskiego postąpił około 1584 na sędziego;

[ocr errors]

życia toczących się, gdyż na wielu sejmach był

posłem, a 1582 nawet marszałkiem izby poselskiéj, nader ważne są jego pamiętniki, które po Polsku napisał, wyjawiając tajemne sprężyny zdarzeń z ostatnich chwil życia Zyg.

Augusta i następnych. Wyjątki z nich umie

« PoprzedniaDalej »