Obrazy na stronie
PDF

EPITOME ELIBRI VII.

DUO novi magistratus adjecti sunt, prætura et curulis aedilitas. Pestilentia civitas laboravit, eamque insignem fecit mors Furii Camilli. cujus remedium et finis quum per novas religiones quæreretur, ludi scenici tunc primum facti sunt. Quum dies L. Manlio dicta esset a M. Pomponio tribuno plebis propter delectum acerbe actum, et ' T. Manlium filium rus relegatum sine ullo crimine ; adolescens ipse, cujus relegatio patri objiciebatur, venit in cubiculum tribuni, strictoque gladio coëgit eum in verba sua jurare, non perseveraturum se in accusatione. Quum telluris hiatu tota ad ultimum territa patria foret, tunc omnia pretiosa missa sunt in præaltam voraginem urbis Romanae. in eam Curtius armatus, sedens equo, si præcipitavit, eaque expleta est. T. Manlius adolescens, qui patrem a tribunicia vexatione vindicaverat, contra Gallum, provocantem aliquem ev militibus Romanis, in singulare certamen descendit, eique occiso torquem aureum detrazit ; quem ipse postea tulit, et eae eo Torquatus est nuncupatus.. Duae tribus additæ, Pomptina et Publilia. Licinius Stolo lege ab ipso lata damnatus est, quod *plus quingentis jugeribus agri possideret. M. Valerius tribunus militum Gallum, a quo provocatus erat, insidente galeæ corvo, et unguibus rostroque hostem infestante, occidit, et ex eo Corvi nomen accepit ; consulque proæimo anno, quum annos viginti tres haberet, ob virtutem creatus est. Amicitia cum Karthaginiensibus juncta. Campani, quum urguerentur a Samnitibus bello, aurilio adversus eos a sematu petito, quum id non impetrarent, urbem atque agros populo Romano dediderunt. ob quam caussam ea, quæ populi Romani facta essent, defendi bello adversus Samnites placuit. Quum ab A. Cornelio consule eaeercitus in iniquum locum deductus in magno discrimine esset, P. Decii Muris tribuni militum opera servatus est. qui, occupato colle super id jugum, in quo Samnites consederant, occasionem consuli in aequiorem locum evadendi dedit : ipse ab hostibus circumsessus erupit. Quum milites Romani, qui Capuæ in præsidio erant relicti, de ea occupanda urbe conspirassent, et, delecto consilio, metu supplicii a populo Romano defecissent ; per M. Valerium Corvum dictatorem, qui consilio suo eos a furore revocaverat, patriæ restituti sunt. Res præterea contra Hernicos, et Gallos, et Tiburtes, et Privernates, et Tarquinienses, et Samnites, et Volscos prospere gestas continet.

1 T. Manlium filium rus relegatum] 8 Plus quingentis jugeribus] Sic Adjecimus vocem rus, quam in vete- dedit Sigonius, quum prave antea leribus libris exstare Sigonius affirmat geretur, plus quingentorum jugerum.

Habet quoque eam unus ex Hearnii Magis Livianum foret, plus quingenta codd. jugera.

[merged small][ocr errors]

ANNUS hic erit insignis , novi hominis consulatu, insignis U. c. 32g. novis duobus mágistratibus, prætura et curuli ædilitate. A. §. 363. Hos sibi patricii quæsivere honores pro concesso plebi £ Ἐ. altero consulatu. Plebes consulatum L. Sextio, cujus lege άφ. partus erat, dedit : Patres præturam Sp. Furio M. filio Primus de Camillo ; aedilitatem Cn. Quinctio Capitolino et P. Corne- Š lio Scipioni, suarum gentium viris, * gratia campestri * ce- É; et

perunt. L. Sextio collega ex Patribus datus L. Æmilius ædiles curuMamercinus. Principio anni et de Gallis, quos primo Eum

palatos per Apuliam congregari jam fama erat, et de Hernicorum defectione agitata mentio. Quum de industria omnia, me quid per plebeium consulem ageretur, proferrentur, silentium omnium rerum ac justitio simile otium fuit: nisi quod non patientibus tacitum tribunis, quod pro consule uno plebeio tres patricios magistratus, curulibus sellis prætextatos tamquam consules sedentes, nobilitas sibi sumsisset, prætorem quidem etiam jura reddentem, et * collegam consulibus, atque iisdem auspiciis creatum, verecundia inde inposita est senatui ex Patribus jubendi ædiles curules creari. primo, ut alternis annis ex plebe fierent, convenerat : postea promiscuum fuit. Inde, L. Genucio et Q. Servilio U. c. 390. consulibus, et ab seditione , et a bello quietis rebus, ne A. §.333. quando a metu ac periculis vacarent, pestilentia ingens 33:;i:*

[ocr errors]

' Novi hominis] Novus homo dicebatur, cujus e majoribus nemo curulem magistratum gesserat, qui nullam habebat proinde majorum imaginem. Novo homini opponebatur nobilis. Vid. not. 57. ad c. 34. l. i. ° Gratia campestri] Quia comitia centuriata, quibus consules, prætores, censores creabantur, habebantur in campo Martio ; inde gratia campestris sumitur pro favore populari, quo honores sibi quis aliisve a populo consequebatur. ° Ceperunt] Effecerunt ut Capitolinus et Scipio caperent. Quidam libri; mt.

* Collegam consulibus, atque iisdem

auspiciis creatum] Ideo collega con-
sulibus dicebatur praetor, quia iisdem
auspiciis creabatur, ut docet Messalla
apud Gell. xiii. 14. Iisdem autem
auspiciis creari, non est iisdem tan-
tum comitiis, sed etiam captatis, ut
videtur, eodem modo ac ritu auspiciis
creari, ob eamque causam ejusdem
ordinis ac generis auspicia habere.
Porre auspicia consulum ac praetorum
ejusdem ordinis erant, ut constat ex
loco A. Gellii supra memorato, quam-
vis, ubi diversa iis auspicia continge-
rent, consulum auspicia miagis rata
essent : cujus rei insigne testimonium
extat apud Val. Max. l. ii, c. 8.

[merged small][ocr errors]

mortuos ferunt, pro portione et ex multitudine, alia multa
funera fuisse. maximeque eam pestilentiam insignem mors
° quam matura, tam acerba, M. Furii fecit. Fuit enim
vere vir unicus in omni fortuna : princeps pace belloque
prius, quam exsulatum iret ; clarior in exsilio vel desiderio
civitatis, quæ capta absentis inploravit opem, vel felicitate,
qua restitutus in patriam secum patriam ipsam restituit.
Par deinde " per quinque et viginti annos (tot enim postea
vixit) titulo tantæ gloriæ fuit, dignusque habitus, quem
secundum a Romulo conditorem urbis Romanæ fer-
rent.
II. Et hoc insequenti anno, C. Sulpicio Petico, C. Li-
cinio Stolone, consulibus, pestilentia fuit. eo nihil dignum
memoria actum, nisi quod pacis Deùm exposcendæ caussa
7 tertio tum post conditam urbem lectisternium fuit. et
quum vis morbi nec humanis consiliis nec ope divina leva-

[ocr errors]

res bellicoso populo, (nam circi modo spectaculum fuerat) inter alia coelestis iræ placamina instituti dicuntur. Ceterem parvo quoque (ut ferme principia omnia) et ea ipsa peregrina res fuit. ° Sine carmine ullo, '° sine imitandorum carminum actu, ludiones ex Etruria adciti, ad tibicinis modos saltantes, haud indecoros motus more Tusco dabant. imitari deinde eos juventus, simul inconditis inter se jocularia fundentes versibus, coepere ; nec absoni a voce motus Accepta itaque res sæpiusque usurpando excitata. '' vernaculis artificibus, quia hister Tusco verbo ludio vocabatur, nomen histrionibus inditum : qui non, sicut ante, ** Fescennino versu similem incompositum temere ac rudem

primi,

erant.

° * Quam matura, tam acerba] Hæc &c. Scena autem proprie est umbraduo sibi invicem adversantur. Nam culum ex ramis arborum curvatis, et acerbum proprie dicitur de fructibus inter se mwtuo implicitis factum, a nondum maturis, quorum ideo acer- σχιά umbra. Quoniam autem in ejusbus est sapor. Hinc mors juvenum modi umbraculis Attica juventus imacerba, qui ante diem rapiuntur. At conditos versus jacere coeperat, ideo, eorum virorum, quos nunquam mori postquam ludus in artem vertit, scena cuperent omnes, semper acerba mors

quoque vocata est pars theatri velo .

est, etiamsi illi maturitatem ævi natu-
ræque attigerint. '
° Per quinque et viginti annos] Bene
se habet hic numerus, si ratio habe-
atur anni ejus quem inseruit Henricus
])odwellus ante anarchiam. Vid. not.
40. ad vi. 35.
7 Tertio tum... lectisternium fuit]
Lectisternium in urbe Romana primum
fuit anno u. c. 356. Vid. suprà v. 13.
Quo tempore autem secundo factum
fuerit, Livius non docet. -
* Ludi.. scenici] Ludi qui in scena
agerentur, quales Comoedia, Tragedia,

tecta, in qua histriones fabulas age-
bant.
9 Sine carmine ullo] . Quia nimi-
rum versus lingua Tusca pronun-
ciati, a Romanis intellecti non fuis-
sent.
10 Sine imitandorum carminum actu]
Nullo gestu motuque corporis, qua-
lis comitari carmina, iisque respondere
debet.
11 Vernaculis artificibus] Domes-
ticis, id est, Romanis ludionibus, sive
actoribus.
Fescennino versu] Non jam te-

[graphic]

alternis jaciebamt; sed inpletas modis ** saturas, descripto J. g. 39!. jam ad' tibicinem cantu, `motuque congruenti peragebänt. ^- ° *** ** Livius post aliquot annos, qui '° ab saturis ausus est primus argumento fabulam serere, (idem scilicet, id quod omnes tum erant, suorum carminum actor) dicitur, quum saepius revocatus vocem obtudisset, venia petita puerum ad canendum ante tibicinem quum statuisset, '° canticum egisse aliquanto magis vigente* motu, quia nihil vocis usus inpediebat. inde 17 ad manum cantari histrionibus coeptum, ** diverbiaque tantum ipsorum voci relicta. Postquam lege hac fabularum ab risu ac soluto joco res avocabatur, et ludus in artem paullatim verterat; juventus, histrionibus fabellarum actu relicto, ipsa inter se more antiquo ridicula intexta versibus jactitare coepit: i° quæ inde exodia postea

a vigenti Gron. Crev.

mere jaciebant incompositum ac ru-
dem versum, similemque Fescennino
versu, i. e. versui. Fortasse scripserat
Livius versum, quomodo habent duo
scripti a Gronovio inspecti, et Victor.
codex. Porro Fescenninus versus a
Fescennia Etruriæ urbe dictus est, ex
qua Romam est allatus. De eo vid.
Hor. in Ep. 1*. l. ii.
'* Saturas] Satura proprie notat
lancem onustam uva passa, polenta,
et omnigena ciborum ac frugum vari-
etate, quae sacris Cereris inferebatur.
Inde ea voce designata est rerum mis-
tura quædam et quasi farrago ; ac
porro genus hoc poematis, quod multis
•et variis rebus refertum erat. Drama-
ticum fuit, ut clare ex hoc loco patet.
IModi autem hic intelligendi sunt mo-
dulatio quaedam ac descriptio cantus
motusque corporum affectibus drama-
tis congruens. L)um igitur dicit Livius
impletas modis saturas, eas vult justa
descripti ad tibicinem cantus motusque
modulatione conditas, suam quamdam
perfectionem attigisse.
'* Livius] Livius Andronicus, M.
Livii Salinatoris libertus, fabulam do-
cere cepit C. Claudio Centone, M.
Sempronio Tuditano Coss. anno u. c.
512.
Ab saturis] Relictis saturis, con-
nactere fabulam ex variis actibus, qui
tamen omnes ad unum et idem argu-
mentum, sive unam quamdam actionem
primariam referrentur. * Adverte ver-
bum serere hic esse a sero, serui, ser-
tum, quod plane diversum est a verbo
sero, sevi, satum, idem significante
quod semino. Prius illud usurpavit

VOI.. I.

quoque Livius infra xxv. 6. Fato cujus lege immobilis rerum humanarum ordo seritur. 10 Canticum] Canticum ab uno homine canebatur ad tibicinis modos. Quum autem tibicinem post actum quemque cecinisse appareat ex iis verbis, quibus Plautus in Pseudolo actum primum concludit, canticum subjici solitum esse cuique comoediæ actui verisimile est. Porro canticum agere est gesticulationem cantico convenientem peragere. 17 Ad manum cantari] Institutum, ut histrionis gesticulationi, quæ saltando fiebat et loquaci manu, cantando responderetur : quum antea idem et caneret, et saltaret. 1° Diverbia] Diverbium dicitur, quando diversi, verba faciunt: ac nihil aliud est, quam actus et scenae, ex quibus ipsum fabulæ corpus constat. Opponitur choro et cantico. 19 Quæ inde exodia] Erodium vox Graeca exitum significans. Erodiarius, inquit vetus Juvenalis scholiastes, in fine ludorum intrabat, quod ridiculus foret : ut, quidquid lacrymarum ac tristitiæ coëgissent et tragicis affectibus, hujus spectaculi risus detergeret. Erodium igitur ex eo dictum est quod in exitu, sive fine ludorum ageretur. At vocula inde, hic interposita, significarea videtur erodii appellationem ex eo deductam esse, quod juventus fabulis egressa quodammodo, sive, ut ipse Livius scribit, fabellarum actu relicto, ad hos jocos rediisset : quae quidem hujus appellationis origo parum probabilis est. ' Tres scripti e nostris, inter

Id d

« PoprzedniaDalej »