Obrazy na stronie
PDF

* calamitatis, meminisse juvat, quum abessem, quotiescumque U. c. 3g5. * patria in mentem veniret, hæc omnia obcurrebant, colles, A. C. 387. * campique, et Tiberis, et adsueta oculis regio, et hoc coelum, * sub quo natus educatusque essem. quæ vos, Quirites, nunc moveant potius caritate sua, ut maneatis in sede vestra, quam ' postea, quum reliqueritis ea, macerent desiderio. Non sine : caussa Dii hominesque hunc urbi condendæ locum elegerunt, saluberrimos colles, flumen opportunum, quo ex medi* terraneis locis fruges devehantur, quo maritimi commeatus * accipiantur ; mare vicinum ad commoditates, nec exposi* tum nimia propinquitate ad pericula classium externarum : * regionum Italiæ medium, ad incrementum urbis natum unice locum. Argumento est ipsa magnitudo tam novæ urbis. trecentesimus sexagesimus quintus annus urbis, Quirites, agitur: inter tot veterrimos populos tamdiu bella geritis; quum interea, ne singulas loquar urbes, non conjuncti cum Aequis Volsci, tot tam valida oppida, non universa Etruria, tantum terra marique pollens, atque inter duo * maria latitudinem obtinens Italiæ, bello vobis par est. Quod , * quum ita sit, quæ (malum) ratio est, * expertis alia experiri, * quum jam, ut virtus vestra transire alio possit, fortuna certe * loci hujus transferri non possit? Hic Capitolium est, ubi * quondam capite humano invento responsum est, eo loco * caput rerum summamque imperii fore. hic, * quum augurato * liberaretur Capitolium, Juventas Terminusque maximo gau* dio patrum nostrorum moveri se non passi. hic Vestæ ignes, * hic ancilia coelo demissa, hic omnes propitii manentibus * vobis Dii.' LV. Movisse eos Camillus quum ' alia oratione, tum ea, quæ ad religiones pertinebat, maxime dicitur. sed rem dubiam decrevit ° vox opportuna emissa" ; quod, quum sena

[ocr errors]
[ocr errors]

1 tum Gron. Crev. m opportune vor emissa Eaed.

cuidam infelici fato tribuat. Sed desideratur particula negans ante verbum juvat. Etsi meminisse haud jurat, dicturus erat injuriæ vestræ : sed parcit verbo, et rem mollit dicendo minus

* Expertis alia erperiri] Plurimi scripti inserunt lutos ante τὸ alia. Inde efficit Gronovius eipertis lares alios erperiri, et exponit lares alios erpertis, id est, lares alios quam quos

injuriæ vestrae, quam meæ calamitatis,
id est, exilii mei, quod verius dixerim
a fatali quadam mea calamitate, quam
ab injuria vestra ortum. Sic l. iv.
c. 32. Etrusci pleni animorum ab
pristini diei meliore occasione, quam
pugna. Scripturus erat Livius ab
pristini diei prospera pugna. Sed ne
graviore appellatione rem dictu levem
extollat, subjicit meliore occasione quam
pugna, id est, re ita gesta, ut verius
dici possit bona occasio, quam secunda
pugna.

experti tam feliciter sumus. Sed du-
rior compositio videtur, nec satis Li-
viana. In vulgato acquiescamus, donec
quid melius inventum fuerit. Er-
pertis ; nempe hujus loci ac situs com-
moditatem.
° * Quum augurato liberaretur Capito-
lium] Quum per auguria id ageretur, ut
libera a ceteris religionibus area Capito-
lina esset tota Jovis. Vid. supra 1. 55.
0 * Vor emissa] Temere, ab eo ho-
mine qui nullo modo præsentem dis-
ceptationem intueretur.

u. c. 365. tus post paullo de his rebus in 7 curia Hostilia haberetur,

[ocr errors]

cohortesque, ex præsidiis revertentes, forte agmine forum transirent, centurio in comitio exclamavit : * Signifer, statue * signum: hic manebimus optime.' qua voce audita, et senatus, * accipere se omen,' ex curia egressus, conclamavit, et plebs circumfusa adprobavit. Antiquata deinde lege, promiscue urbs ædificari coepta. Tegula publice præbita est : saxi materiæque cædendæ, unde quisque vellet, jus factum : * prædibus acceptis, eo anno ædificia perfecturos. Festinatio curam exemit vicos dirigendi, dum, omisso sui alienique discrimine, in vacuo ædificant. Ea est caussa, ut veterus cloacæ, primo per publicum ductæ, nunc privata passim subeant tecta ; formaque urbis sit ° occupatae magis, quam divisæ, similis.

Instaurátio urbis.

7 * Curia Hostilia] Vid. supra, i. 9 * Occupatae magis, quam dirisae] 30. Magis occupatae a singulis, pröut cuique • * Praedibus acceptis] Ea lege, ut libuit hanc vel illam partem sibi vindiqui ædificabant, praedes darent, qui care, quam divisæ sub arbitris, qui

sponderent eo anno ædificia perfectum suum cuique locum certa lege et norma ini. assignarent terminarentque.

EPITOME LIBRI VI.

RES adversus Volscos et Æquos et Prænestinos prospere gestas continet. Quatuor tribus additæ sunt, Stellatina, Sabatina, Tromentina, * Arniensis. M. Manlius, qui Capitolium a Gallis defenderat, quum obstrictos ære alieno liberaret, neros exsolveret, crimine adfectati regni damnatus, de saaeo Tarpeio dejectus est : in cujus notam * senatusconsultum factum est, ne cui de Manlia gente Marco cognomen esset. C. Licinius et ° L. Sextius tribuni plebis legem promulgarunt, ut consules etiam plebe.fierent, qui eae Patribus creabantur. eamque legem cum magna contemtione, repugnantibus Patribus, quum iidem tribuni plebis per quinquennium soli magistratus fuissent, pertulerunt ; et primus ex plebe consul L. Sextius creatus est. Lata est et altero leae, me cui plus quingentis jugeribus agri liceret possidere.

* Narnienses] Vid. not. 30. ad c. 5. voluerit. In iis quæ sequuntur pro hujus libri. voce cognomen reponendum est procul Senatusconsultum factum, ne cui de dubio prænomen. Afanliu gente] Hic aliquid intercidisse 8 L. Sextius] Si semper hoc libro teme monet Jac. Gronovius. Id ag- scribitur hujus tribuai nomen. Male uoscet quisquis c. 20. hujus libri adire ergo hic vulgo legitur L. Sestius.

T. LIVII PATAVINI
L IBE R VI.

QUÆ ab condita urbe Roma ' ad captam eamdem urbem Fomani sub regibus primum, consulibus deinde ac dictatoribus; decemvirisque ac tribunis consularibus gessere, foris bella, domi seditiones, quinque libris exposui; res quum vetustate nimia obscuras. velut * quæ magno ex intervallo loci vix cernuntur ; tum quod parvae " et* rarae per eadem tempora literæ fuere, una custodia fidelis memoriæ rerum gestarum : et quod, etiamsi quæ in commentariis pontificum aliisque publicis privatisque erant monumentis, incensa urbe pleræque interiere. * Clariora deinceps certioraque ab secunda origine, velut ab stirpibus laetius feraciusque renatæ urbis, gesta domi militiæque exponentur. Ceterum quo primo adminiculo erecta erat, eodem innisa M. Furio principe stetit. neque eum abdicare se dictatura, * nisi anno circumacto, passi sunt. Comitia in insequentem annum tribunos habere, quorum in magistratu capta urbs esset, non placuit: res ad interregnum rediit. Quum civitas in opere ac labore assiduo reficiendæ urbis teneretur, interim Q. Fa.bio, simul primum magistratu abiit, ab C. Marcio tribuno plebis dicta dies est, quod legatus in Gallos, ad quos missus erat orator, contra jus gentium pugnasset. cui judicio eum mors, adeo opportuna, ut voluntariam magna pars crederet, subtraxit. Interregnum initum.* P. Cornelius Scipio interrex, et post eum M. Furius * Camillus iterum. Is • tribunos militum consulari potestate creat, L. Valerium Publicolam * iterum, L. Virginium, P. Cornelium, A. Man

U. C. 365.
A. C. 387.

Rerum an-
tiquarum
obscuritas.

Clarior jam eertiorque historia Ro1-mana.

Q. Fabius
accusatus,
moritur.

TU. C. 366.
A. C. 386.
L. Valerio
II. &c. Tr.
Mil.

veluti Gron. Crev. b parvae del. Eaed. c Interregnum iniit tum P. Cornelius ....... Camillus. Iterum is Doer. Rup. d Poplicolam Gron. Crev.

1 Ad captam eamdem urbem] Muretus delet postremam vocem : quæ revera abest ab uno et altero codicum nostrorum, nec ullo modo necessaria est.

* Rarae.... litteræ fuere] Vix quidquam literis consignabatur.

° Clariora deinceps] Clariora erunt,
id est, distinctiora, notiora, et certiora,
quæ deinceps exponentur gesta domi
militiaeque, ab secunda origine urbis,
que, velut arbor excisa lætiores ab
stirpibus feracioresque ramos rursum

emittit, ita post cladem foecundiore
virtutum magnarumque rerum proventu
refloruit.
4 Nisi anno circumacto] Non, anno
elapso a dictatura accepta, sed circum-
acto anno currente, ut dictator pariter
cum tribunis militum magistratum de-
poneret. Hoc probant ea verba, quæ
proxime sequuntur.
8 Cumillus iterum] Jam Camillus
interrex fuerat tertio ante hunc anno.
Vid. l. v. c. 31. ubi Scipio quoque eo-
dem anno interrex fuisse memoratur.

lium, L. Æmilium, L. Postumium. Hi ex interregno quum 9. 9. 355. extemplo magistratum inissent, nulla de re prius, quàm de re-^* °* ligionibus, senatum consuluere. Im primis foedera ac leges (erant autem eæ duodecim tabulæ et quaedam regiæ leges) conquiri, quæ comparerent, jusserunt : " alia ex eis edita etiam a .in vulgus: quæ autem ad sacra pertinebant, a pontificibus maxime, ut religione obstrictos haberent multitudinis aniimos, subpressa. Tum 7 de diebus religiosis agitari coeptum, diemque ante diem xv Kalendas Sextiles, duplici clade insignem, (quo die ad Cremeram Fabii cæsi, quo. deinde ad Alliam cum exitio urbis fœde pugnatum) a posteriore clade Alliensem adpellarunt, insignemque rei nulli publice privatimque agendæ fecerunt. * Quidam, quod postridie Idus Quinctiles non litasset Sulpicius tribunus militum, * neque inventa pace Deûm post diem tertium objectus hosti exercitus Romanus esset, etiam postridie Idus rebus divinis supersederi jussum : inde, ut postridie Kalendas quoque ac Nonas eadem religio esset, traditum, putant. II. Nec diu licuit quietis consilia erigendæ ex tam gravi casu reipublicæ secum agitare. Hinc Volsci, veteres hostes, ad exstinguendum nomen Romanum arma ceperant, hinc Etruriæ principum ex omnibus populis conjurationem de bello, ad fanum Voltumnæ factam, mercatores adferebant. novus quoque terror accesserat defectione Latinorum Hernicorumque, qui, post pugnam ad lacum Regillum factam, '° per annos prope centum numquam ambigua fide in amicitiam * populi Romani fuerant. Itaque quum tanti undique terrores circumstarent, adpareretque omnibus, non odio solum apud hostes, sed contemtu etiam inter socios nomen Romanum laborare ; placuit eisdem auspiciis defendi rempublicam, quibus recuperata esset, dictatoremque dici M. Furium Camillum. Is dictator C. Servilium Ahalam Camillus magistrum equitum dixit : justitioque indicto, delectum ju- dictator III. niorum habuit, ita ut seniores quoque, quibus aliquid roboris superesset, '' in verba sua juratos centuriaret. Exerci

e amicitia Gron. Crev. • 6 Alia er eis] Alia earum legum

capita publicarunt : quæ ad sacra pertinebant, suppressa.

impetrata essent signa propitiae deêm voluntatis.

10 Per annos prope centum] Latini

7 De diebus religiosis] Religiosi dies dicuntur, teste A. Gell. iv. 9. tristi - omine infames impeditique, in quibus et res divinas facere, et rem quampiam novam exordiri temperanvlum est.

° Quidam, quod postridie] De ea re vid. A. Gell. v. 17.

9 * Neque inventa pace deum] Et, licet placati dii non essent, licet nulla

semper in fide manserant post pugnam
ad Regillum lacum, a qua hic annus
est centesimus duodecimus ex Livio,
centesimus nonus ex Dionysio : Her-
nici, post foedus cum Romanis ictum
sp. Cassio et Proculo virginio consu-
libus, ante annos prope centum, sive
octo supra nonaginta.
11 * In rerba sua juratos centuriaref]
In centurias distribueret, postquam ju-

« PoprzedniaDalej »