Obrazy na stronie
PDF
ePub
[graphic]
[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

CASTIGATA DENUO AD HANUSCRIPTOS CODICES GALLICANOS, VATICANOS, BELGICOS, ETC.

[merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J-P. MIGNE EDITOREM,
IN VIA DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIÆ PARISIORUM VULGO D'ENFER

NOMINATAM, SEU PETIT-MONT ROUGE, NUNC VERO INTRA HOENIA PARISINA.

1861

LIBRARY
UNIVERSITY OF CALIFORNIA

DAVIS.

ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO XXXVI CONTINENTUR.

[blocks in formation]

IN QUARTUM TOMUM

Præfatio.

Si poslremos illos Retractationum libros nobis Augustinus reliquisset , quibus liabilos ad populum Tractallis recensere se velle epistola sıa ad Quodvulideum leslabatur (Epist. 224, n. 2); immensum hoc in Psalmos Davidicos opus ibi haud dubie illustrasset iis observationibus, quæ prix-fationis loco , nostra mullo utilioris, esen poluissent. At cum propositum exsequi beato Viro per mortem non licuerit, arbitramur oflicii nostri hoc inco palicis exponere , primo quibus momentis ad suscipiendam Psalmorum enarrationem impulsus sit, poslea quem in ca ordinem servaveril , deinde quam secutus fuerit in exponendo rationem , lum quas leges sibi prestituerit , denique cuinam institerit Versionum.

Psalmis Davidicis mirum in modum capicbatur Angustinus. Eorum cantus, quo tempore illum in Ecclesia lcdiolanensi audire cæpit, adeo suaviter ipsius afficiebat animum , ut piis hisce motibus ad maturandain conversionem suam vehementius stimularetur (Confessionum lib. 9, c. 6 el 7). Tradit elian Vir sanctus in suo seccssu apud Cassisiacum, ubi se ad Baptismuni comparabat, tantopere divinum in se amorem exarsisse legindis iisdem sacris Canticis, lit ardentissimo flagrarei desiderio illos per orbem universum , si qua lieri poluisset, recitandi; simulque amarissimo doloris cum indignatione ac commiseratione conjuncti sensu pungere!!!r, quod quæ mysteria remediaque illic continentur, Manichæi lugenda circitale non viderent, alque adeo aatidotum, quo sanitas eis restitui potuisset, respuerent (Ibid., c. 4).

Aiqui licci e Psalmis tantum luminis duci, lam ubercm piciatis succum exprimi posse intelligeret, proprio nimiruin experimento; allamen privala sua meditatione contentus, nunquam forlassis ad eos publice exponindos animum appulissel, nisi ipsum pclitx aliunde causx permovissent. Enimvero tam magnisicam imbiberas de Psalmorum præstantia opinionem, ut quotquot ex illis apertissimi videbantur, iidem habendi essent ipsiis judicio reconditissimi. Nec sane aliud causæ suisse cur ad psalmum centesimum decimum octavum, cujus expositionem ab co tantum non conviciis Nagitabant, explanandum, post lantas moras et procrastinationcs accesserit, ipse satis declarat istis verbis, Quanlo enim videtur apertior, tanto mihi profundior videri solet (Prolog. in Psal. cxvin). Verumtamen cuin dignitatis quam gerebat ratio exigerel ut plebem curæ suæ credilim præceptis institueret, objurgationibus corrigeret, informarel ad pietatem , in bonorum operum virtutum :lle christianarum sludio el usu confirmaret ; quanquam Scriptura omnis, Apostolo leste , ad id conducil (Il Tiin. III, 16); eum lamen oporluit in primis Psalmos adhibcre, utpote quo: passim populi manibus leri ac in ore versari cerneret, eoque ad illud asscquendum judicarel efficaciores , quod mysteria atque præcepla in sacris omnibus paginis, quarum illi quoddam veluti compendium exhibent, dispersa , in se complectantur. Desudavit igilur in hoc labore summa cura el sedulitale, cl si quando mulestis improbisque precibus corum qui conmentationes in Psalmos, quos ipse nimis difliciles existimabat, postulabant, nonnisi zgre morem gessit : contra videmus aliquando nolle ipsum Psalmis, quos in manibus habebat , reliciis, ad alia calamum transferre; eo quod que multis essent conducibilia, eadem putaret semper anteponenda. Magis urgent, inquit, quæ pluribus utilia sore speramus (Epist. 169, ad Evodium , n. 1).

Cum primuin ad illud opus aggressus est Augustinus , quernadmodum ipsiis consilium non erat Davidicum omne Psaltcrium commentari , ita rationein ordinis haud inagnopere habendam existimavil. El quidem epistolae ad Paulinum anno circiter 414 scripte locus ille, quo strictiorem psalıni decimi sexti enarrationem duldum abs se faciam testatur, Recensui, inquiens, brevissimam quamdam ejusdem psalmi expositionem, quam juni olim diclaveram (Epist. 149, n. 5), co cogitationem nostram impellit, ut, cum eamdem illam expositionem, lum omnes alias eadem brevitale ac stylo concinnalas , lotius operis primas exiisse arbitremur. Statucrat eliam Graduales quos vocant Psalmos ex ordine enucleare, quod in centesimum vigesimum secundum disserens significat his verbis, Ascendentis Cantica ex ordine cum Sanctitate Vestra consideranda suscepi. Similiter in cenesimun vigesimum quintum ac centesimum trigesimum primum dicit ita se ad psalmos illos venisse, ut cujusque ordo postulabal : cum tamen vigesimum sexlum in festo B. Crispinæ , cujus agoncm nonis decembris referunt Martyrologia, psalmum vero trigesimum septimum in die natali S. Felicis, cujus martyrium nonis novembris renuntiatur, exposuerit. Sed in reliquis omnibus eum ordini non fuisse addictum , varii loci planum faciunt Exempli causa , in psalınum sexagesimum sextum explanationes centesimi secundi el centesimi lertii citat; in cenlesimum secundum enarrationem centesimi Ierlii , quam eliam in exponendo octogesimum quodam modo videlur indicare. In epistola ad Evodium dala exeunte anno 415, tradit proxime dictalas a so psalmorum sexagesimi septimi, septuagesimi primi et septuagesimi septimi enarrationes fuisse; nolle vero se, suum in reliquis ps:lmoz , quis necdum explicaveral, laborem interpelli (Epist. 169, n. 1): unde colligas PATROL. XXXVI.

(Une.)

[ocr errors][ocr errors]

Wulic non bene mullos superfuisse quos tractaret. Loca, lempora , casus, persona, sæpe sæpius enarrandum posalmum ci suggerebant. Debemus trigesimi quarti et centesimi trigesimi noni commentationes imperio vel precibus episcoporum , quos lunc temporis convenium aliquem habuisse conjicere est. Idem puta de comentatione in trigesimum sextum , quemadmodum in exordio sermonis secundi super eodem psalmo ipsemet narral. Quinquagesimum secundum Fratris, alicujus forsitan episcopi , impulsu se tractandum suscepisse. testatur. Nonagesimum quartum populo cxposuit Patris, ul ait, jussis obsecuturus, nimirum vel Aurelii Carthaginensis, vel senis Valerii, quem in cpiscopatu Augustinus escepit. De psalmo centesimo tertio idem si. militer declaratur in secundo prolixioru:r: horumce qualuor sermonum, quibus Carthagine Vir sanclus menoFalum psalmum edisseruit. Propositum sibi a viro quodam magnæ auctoritatis , qucm suum quoque palreno vocilal, psalmum oclogesimum sexlum excussit ex lempure. Quin etiam videtur in quinquagesimum primum verba fecisse, non ante meditatis que diceret : cum ibi vereri se lestelúr, ut id tanta accuratione praslet, quantam exigil oratio, non attente solum auditorum auribus , sed scriptorum quoque calamo, nil publici juris fial, excipienda. Quandoquidem, inquit, placuit fratribus , non tantum aure et corde , sed et slylo excipienda que dicimus, ut non auditorem tantum, sed et lectorem etiam eogitare debeamus (In Psal. L1, n. 1). Psalmo cenle-. simo trigesimo octavo alterius brevioris vice , quem Augustinus paraverat, ac de more ante expositionem legi jusscral, recitato; casum bunc ille in argumentum divinæ volunlatis traxit, atque ex lempore eumdem illuin psalmum explanavit. Diebus dominicæ Passioni sacris psalmi vigesimi primi, quod is cidem mysterio conveniret , pronuntiavit fusiorem explanationem; sicut el psalmi centesimi festis Paschalibus , qucis ob inscripliouem Alleluia congruit. Opere non est, alios psalmos, quos nala occasione tot variis solemnitatibus ac locis, Slippone.regio, Carthagine , Ulicar atque alibi fuit interpretalus, hic annotare : satis enim est, quod ea suo qurque

loco in limine earumdem enarrationum indicamus. Addimus hoc ununi, coronidem operi suo sanclum Antistitem posuisse exposito centesimo decimo octavo psalmo, prout in ejusdem prologo significat, quem quidem placuit hoc loci integrum repræsentare.

Psalmos omnes cæteros , ail , quos codicem Psalmorum norimus continere , quod Ecclesiæ consuetudine Psalien rium nuncupatur , partim sermocinando in populis , partim dictando exposui , donante Domino , sicul polui : psalmuin v. ro centesimum octavum decimum , non tam propler ejus nolissimam longitudinem , quam propter altitudinem paucis cognoscibilem diferebam. Et cum molestissime ferrent fratres nei , ejus solius expositionem, quantum ad ejusdem corporis Psalmos pertinet, deesse opusculis nostris , meque ad hoc solvendum debitum vehementer urgerent ; diu petentibus jubentibusque non cessi : quia quotiescumque inde cogitare lentavi, semper rires nostræ intentionis excessit. Quanto enim ridetur apertior , lunto milti profundior videri solet; ita ut etiam quam sit profundus , demonstrare non possim. Aliorum quippe, qui difficile intelliguntur, etiamsi in obscuritate sensus latet , ipsa lamen apparel obscurilas ; hujus autem nec ipsa : quoniuin talem præbet superficiem , ul leclorem atque auditorem , non et posilorem necessarium habere credatur. Ei nunc quod tandem ad pertractationem ejus accedo , quid in eo possim , prorsus ignuro : spero lamen ul aliquid possim , affulurum atque adjuturum Deum. Sic enim feci de omnibus, quæcumque sufficienter , cum prins mihi ad intelligendum vel explicandum difficilia ac pene impossibilia riderentur , exposui. Statui aulem per sermones id agere , qui proferantur in populis , quos Græci oyes.ics vocani. lloc enim justius esse arbilror , ut conventus ecclesiastici nou fraudentur etiam psalmi hujus intelligentia , cujus , dil aliorum , delectari assoleni cantilena.

Fuerc igitur lii sermones triginta duo in psalmum centesimum decimum oclavum populi quidem causa Jucubrati , scd nequaquam ab Augustinio pronuntiati. Et hoc ipsum forte significatum roluit Possidius, cum post cnumeralas expositiones, quas solummodo Vir sanctus dictavit, ita subdit : Reliqui omnes Psalmi , excepto centesimo decimo octaro , in populo disputati sunt (Possid. in indic. cap. 6).

Psalmorum autem e sacro suggeslu habitorum numerus alios longe superat. Quæ res facile rideri possct inde contigisse, quod magnus Præsul lol ac lam variis Ecclesiæ curis districliis, vix aliud lempus nanciscerelur , quod isti labori impenderet : sed ex iis quze supra retulimus ex psalmi centesimi decimi octavi enarr::sione manifestum est, hancce methodum explicand:e Scripture magis illi probatam fuisse propier populum , qui sola hac via divinarum Litterarum sensum in concionibus ecclesiasticis doccri poterat. In illis porro ad plebem Tractatibus, observationes quiddam inscruntur, ac cerle Psalmorum sententiæ in schismaia , in errus res ac in vitia temporum istorum torquentur, quibus corum lectio mullo jucundior evadit. Hic etiam locos er Evangelio, Acribus atque Epistolis Apostolorum maxime insignes reperias, quos idcirco sanctus Doctor una cum Psalıno enucleavit , quia cudem die recitali suerant in ecclesia. Denique occurrunt adhortationes velemciles, quæ persuadeant ; clocutiones infanım.lx, que abripiant; siguræ 101 flammis atque ignibus , si fius ita loqui, gravidir , ut in eas oculos conjicere vix quis juam possit, quin incendatur codem ardure quem ex. prisiri se lestabanlır ii qui dicebant : Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via , el aperire Nobis Scripturas (Luc. xxiv, 32)?

Íd cxperitus est beatus Fulgentius , ciim Tractatum in psalmum trigesimun sextum legeret, cujus exordium e consideratione dici extremi judicii idco sumilur , quod eo die caput xsiy Mathiri fuerat recitalum. Ilic Biquidem, ut in ejus Vita Ferrandus aucier est, cum apud animum suum jam decrevissel mundo juntiun

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]
« PoprzedniaDalej »