Obrazy na stronie
PDF
ePub

AD EDALDUM VIENNE ANTISTITEM.

gaudia reportare concedat : tantusque vos beati A non eis favere, decertaveritis ; et ita in postmodum Petri apostolorum principis amor accendat, ut in de tali re querela cessabit : quia contumelia studio ovili ipsius, cui omnes creaturæ sunt traditæ, omnes fit (appetitur), quiquid interdictum toties usurpataliter errantes, et illicita atque prohibita præsumen- tur. Omnia hæc decretalia, et cunctorum decessorum tes, sanctis vestris studüs summo redintegrare cum nostrum constituta, quæ de ecclesiasticis ordinibus desiderio festinetis, qualiter animæ pretioso Christi et canonum promulgata sunt disciplinis, ita vobis et sanguine redemptæ, eorum non depereant dece- omnibus episcopis, ac cunctis generaliter sacerdotiptione. Restat etiam, quod per ostium hi nequaquam bus custodiri debere mandamus, ut si quis in illa subintrarunt, quia non habebant ostium per quod commiserit, veniam sibi deinceps noverit denegari : ingrederentur : quia (ut dictum est) si nec epi- quoniam occurreret veritas, si falsitas displiceret. scopi sunt, et plusquam presbyteri esse ambiunt, Et merito nos, qui summa ecclesiæ tenere debemus per quod ostium intrabunt ! cum hi tantum duo or- gubernacula, causa respicit; si silentio faveamus dines in ecclesia legantur, nec amplius ad pastorale errori (a). Data xiv Kalendas Augusti, Justino (Juofficium aliquod patet ostium, per quod pastor intret. stiniano) sexto et Narsete viris clarissimis consuAudite, fratres, non me, sed ipsam Veritatem dicen

libus (6). ten (Joan. 1) : Qui non intrat per ostium in ovile B EPISTOLA JOANNIS PAPÆ III, orium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro, et reliqua. Cum etiam egregius prædicator dicat : Fun

OBSERVATIO LABBÆI. damentum aliud nemo potest ponere præter in quod Joannes a Bosco monachus ord. Cælestinorum, editor positum est : (I Cor. 1) : prædicta duo fundamenta

Bibliothecæ Floriaceusis canobii 0. B., vulgavit per

brevem Joannis III papæ epistolam ad Edaldom in Ecclesia tantummodo posita inveniantur, quidquid Vienne antistitem, quæ sic habet : amplius in his positum invenitur, stare nullatenus Joannes episcopus Edaldo Viennensi, archiepoterit. Et ideo cum omnibus suis fundamentis, actio- piscopo. nibus atque radicibus ut evellatur, necesse est, ita ut De officiis missarum, de quibus in litteris vestris amplius nec pullulare, nec germinare valeat. Non ergo requisistis, sciat Charitas vestra quia varie apud digeneret, et non faciat vobis, fratres, toties repetita versas Ecclesias fiant ; aliter enim Alexandrina Eclocutio fastidium : quia summa necessitas est sæpius clésia , aliter Hierosolymitana, aliter Ephesina , prohiberi quod toties illicite usurpatur: et quoniam aliter Romana facit : cujus morem et instituta veritas sæpius exagitata, magis splendescit in lucem; debet servare Ecclesia tua, quæ fundamentum sancti et quod toties repetendo admonetur, minus usurpa- habitus ab illa sumpsit. Venerabilis pallii usum per tur. Super his enim multa jam ab antecessoribus sanctum presbyterum vestrum Felicem tibi destinanostris dicta sunt; a quibus ipsi, sicut nunc a nobis, vimus nolentes te privari antiquo beati Petri munere: ita olim ab ipsis damnatiet prohibiti sunt. Ideo sæpius simul mittentes de capillis sancti Pauli, ut esset repetentes, omnes monemus, ut vitentur hujusmodi, Ecclesiæ vestræ illus intercessione solatium, per el a talibus se abstineant, qui noluerint una cum eis cujus discipulum suscepit primum religionis honoa sacerdotali ministerio, ut rebelles, fieri alieni. Quod rem. Et alia manu : Benedictio apostolorum vos demum probare poterimus, si tales exstirpare, et ab imbre malignorum defendat.

la lactenus ex laciniis Isidori sub persona Damasi (6) Falsa consulum nota. Labb. delitescentis. LABB.

с

ANNO DOMINI DLXXII.

S.

MARTINUS DUMIENSIS

EPISCOPUS BRACARENSIS.

(Galland. Biblioth. tom. XII.

NOTITIA DE SANCTO MARTINO

EPISCOPO BRACARENSI.

I. Inter eos viros eruditos qui sancti Martini Bra-D ciensem a provincia Hispanica in qua dezit, Dumiencarensis episcopi gesta litteris tradidere, cl. Mabil- sem et Bracarensem alii a sedibus quibus episcopus lonius eminere nobis videtur; ex quo proinde cæteris præfuit, cognominarunt. » Ex his porro viri docti summatim pro instituti nostri ratione nonnulla hic verbis nobis succurrit, quod in Baronio nostro Tadescribenda censuimus. Et primum quidem in- mayus notavit (6); ipsum nempe res Hispanicas obiquita) : « Martinum alii Pannonium a Patria, alii Galli- ter tractantem, de unico Martino tres conflasse, a Mabill. Act. SS. Ord. Ben. sæc. I. 244.

(6) Tamay. Martyr. Hisp. tom. II, pag. 306.

[ocr errors]

:

[ocr errors]
[ocr errors]

Galliciensem scilicet, Bracarensem et Dumiensem (a). A struxisse. » Hujusmodi autem monasterium ex conVerum si censor iste Hispanus ea novisset quæ ma- cilii Lucencis i decreto in sedem episcopalem erectum gnus Annalium ecclesiasticorum parens de suis illis comperimus (1) eique familia regia, sive ut in aliis notationibus in Tabulas ecclesiasticas præmonitum exemplaribus, familia servorum sec attributa. Quæ lectorem voluit, fortasse paulo mitius cum viro tamen posterior lectio sic reformanda videtur cum maximo egisset. Sic igitur ille (6) : « Quod autem in Harduino, ut legatur Familia Suevorum pro serrorum nostris notis ad Romanum Martyrologium negatum vulgata. Testatur siquidem Isidorus (), Martinum est, Lucium esse passum sub Volusiano, ex Annali- cum in Gallæciam pervenisset, « conversis ab Ariana bus errorem corrige : sicque semper, cum videris dis- impietate ad fidem catholicam Suerorum populis crepare ab iisdem notis Annales, eas ex his emenda. cum Theodemiro eorum rege, «

regulam fidei et Nunquam hactenus concessum doleo, ut easdem sanciæ religionis constituisse, ecclesias confirmasse, singulas recognoscerem. » Hac igitur generali regula monasteria condidisse, etc. » Quapropter Dumiensis adhibita, quam ipsemet Notationum auctor præseri- cenobii ab eo constructi primus abbas et episcopus psit, se ipsum jam dudum emendasse, neque Tamayo effectus, sibi assignata Fumiliæ regiæ sive Fumilie TE LÕUtñ opus habuisse intelligimus. Agnovit enim Suerorum regimen sumpsisse dicendus videtur. Vefuisse unum eumdemque Martinum Dumiensem et B rum alio sensu synodi Lucensis verba, Familia serroBracarensem, ut ex Annalibus compertum habemus rum sex, interpretatur Garsias Loaysa (), sic in(c); qui nimirum primum fuerit monasterii Dumien- quiens : « Attribuitur ei tantum Familia regia, hoc sis episcopus, deinde tanquam metropolitanus con- est, regimen sanctorum monachorum; nam ipsi sunt cilio Bracarensi n præsederit. Quod si alicubi etiam n

ex regia familia; et alibi dicitur Funilia servorum, Galliciensem episcopum post Gregorium Turonensem qui Christo regi summo dicati, studium omne in (d) appellat, existimandus propterea eum sic nomi- cultu religionis et pietatis collocant. » Cur porro nasse, quod Bracara qua in urbe sedebat, Gallæciæ non edisseruit interpres numerum illum sex in metropolis ordine censebatur.

synodi contextu additum verbis iis, Familia servoII. Verum his missis, ut ad ea propius accedamus rum? Existimarim equidem pro sex (VI) rescribenqua sunt reliqua de præsule nostro enarranda, e dum undecim XI, ut intelligatur Christi : qua quidem Pannonia digressus ille, in Orientem tum religionis restitutione admissa, proba videri queat Garsiæ sentum litterarum discendarum gratia profectus est; tentia, ut synodi locus accipiatur de Familia serrorum unde postea redux in Gallæciam pervenit, ut ex Gre- Christi. gorio Turonensi (e) et Isidorio Hispalensi (f) erudi- III. Utcunque autem res se habeat, Martinus epi

с mur; quorum prior disertius hæc habet : « Martinus

scopali charactere insignitus, antequam sedem BraGalliciensis episcopus Pannoniæ ortus fuit, et exinde carensem obtinuisset, concilio Bracarensi i subscripad visitanda loca sancta in Orientem properans, in serat (?), quod male in editis ordine u inscribitur ; tantum se litteris imbuit, ut nulli secundum suis tem- adeoque, ut recte arguit Mabillonius (m) « si acta syporibus haberetur. Exinde Galliciam venit, ubi cum nodi Lucensis i conferantur cum synodo Bracarensi i beati Martini reliquiæ portarentur, episcopus ordi- anno 3 regis Theodemiri sive Christi 563 habita, cui natur. » Posterior vero : « Martinus, inquit, Damiensis Martinus jam episcopus Dumiensis subscripsit; famonasterii sanctissimus pontifex, ex Orientis partibus cile intelligemus concilium Bracarense i posterius navigans, in Gallaciam venit, » Porro ut sancti an- csse Lucensi itidem i, in quo Martino abbati Dumiensi tistitis Hispalensis verba, quibus tum hic, tum in episcopalis dignitas et ditio concessa est. » Deinceps Chronico Suevorum sub finem (g), Martinum Du- vero metropolita Bracarensi Lucretio decedenti sufmiensis monasterii pontificem et episcopum vocat, fectus perhibetur antistes noster Dumiensis : quo au

: rile percipiantur, animadvertendum præsulem no- tem anno, haud satis liquet. Ilanc certe novam distrum de quo loquimur, ædificassc in Dumio, nobili gnitatem dudum consecutus fuisse existimandus Tarraconensis Hispaniae oppido, vix uno milliari a D anno 572, quo præfuit concilio Bracarensini quod perBracara distante, illustre cænobium instituti Bene- peram in cditione Labbeana dicitur in (n). Denique dictini, ut concilium Toletanum x, anno 656 celebra- post plurima virtutum insignia quibus Dei Ecclesiam tum, perhibet hisce verbis (h): « Delatum est ad nos illustravit in coelos migravit. Ejus obitum Gregorius in conventu sancti concilii.... testamentum gloriosa Turonensis anno 5 Childeberti il consignat (0); adeomemoriæ sancti Martini ecclesiæ Bracarensis epi- que supremum diem clauserit beatissimus præsul scopi, qui et Dumiense monasterium visus cst con- anno 580, in quem juxta communiorem sententiam

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

(a) Baron. Notat. in Martyr. Rom. ad diem xi lial. Jul.

(1) Id., ad ann. 257, S 3.
(e) ld., ad ann. 560, S 12 et 572, S 10.
(d) Greg. Tur. Hist. Franc. lib. v cap. 38.
(c) Id., ibid.

Isid. Hisp. lib. de Vir, illustr. cap. 35 edit.
Breul. ; al., 22.

(9) Id Chron. Suev. pag. 404 edit. Paris. 1601.

(h) Concil. tom. VII, pag. 482, C, editionis primæ Ven. Labb.

(i) Concil. tom. VII, pag. 557, a.
(1) Isid., loc. cit.
k) Concil. tom. VI, pag 370, e.
!?) Ibid., pag. 523, c.
(m) Habill., pag. 26, § 11.
(11) Greg. Tur. lib. v capp. 34 et 38.
(0) Concil. t. vi, p. 575 et 581, d.

[ocr errors]

incidit annus 5 Childebertijunioris. Sic Mabillonius(a). A opera Gilberti Cognati anno 1562, Basileæ, tum in Qua de re videsis Pagium (6) et Bollandianos (c). heroicis et ecclesiasticis Quæstionibus Boethii EpoEjus dies festus celebratur die 20 Martii. Exstat apud 'nis Duaci, anno 1581. Fortunatum (d) luculentum carmen cui præmittitur Opusculum istud excipit alterum De moribus, cura epistola eidem Martino inscripta, ubi præclare ejus Leodegarii a Quercu anno 1536, Parisiis, in lucem gesta miris laudibus exornantur. De eo item refert emissum. Utrumque porro excusum exstat in biblioalia nonnulli, præter superius allata, Gregorius Tu- theca PP. Lugdunensi (1), ut alias editiones omittaronensis (e).

mus. Quæ vero sequuntur reliqna quinque, Pro reIV. Plura exstant ipsius ingenii monumenta : « In pellenda jactantia, De superbia, Exhortatio humilitahis, inquit Mariana (f), quoniam crebris sententiis et tis, De ira et De Pascha, ex codicibus manu exaratis styli acumine ad Senecæ similitudinem proxime ac- descripsit ediditque Joannes Tamayus Salazar in suo cedit, duo libri De moribus, et De differentia quatuor Martyrologio Hispano (m), unde illa desumpsimus. virtutum cardinalium, ejus philosophi nomine inter subjectis nonnullis conjecturis, quibus melior lectio reliqua ejus opera circumferuntur. » Septem itaque fortasse alicubi reddatur. Denique septem hisce opubeati hujus præsulis typis excudenda tradidimus opu- sculis subdidimus ejusdem sancti Martini carmina scula, quæ in antea editis divulsa habebantur. Eo- B tria, quæ Sirmondo accepta referimus (n), quorum rum primum inscribitur Formula honestæ vitæ, prout prius Gregorio Turonensi memoratur his verbis (0) : illud ex auctoris sententia laudant Trithemius (g) et « Versiculos, inquit, qui super ostium sunt a parte Sigebertus (h). Idem tamen se legisse testatur sanctus meridiana in basilica sancti Martini, ipse (Martinus Isidorus sub titulo De differentiis quatuor virtutum (i); Galliciensis episcopus) composuit. » Qui quidem Grecui proxime accedit anonymus Mellicensis (j). gorii locus cl. editori haud succurrit. Porro non est Hujusmodi libellum dicavit auctor Mironi regi Galli- cur hic disseramus neque de Sententiis patrum Ægyciæ: quam nuncupatoriam epistolam velut adhuc ine- ptiorum ab auctore nostro ex Græco Latine redditis, ditain Dacherius in suo Spicilegio evulgavit (k); cum quas in Vitis Patrum edidit Rosweydus; neque de jam pridem eam edidisset Pictavis anno 1544 Elias Collectione canonum orientalium ex Græcis synodis, Vinetus, et quidem alicubi emandationem, ut ex col- quorum item Latinam versionem idem elucubravit , latione ab editore Dacheriano instituta constat. Pro- de qua vero Collectione plura vidcas apud Fabridiit vero libellus idem absque præfatione tum inter

cium (p). la Mabill. loc. cit, pag. 247, num. 15.

(h) Sigebert. de Scriptor. eccl. cap. 19. 16; Pagi. ad ann. 583, S 8.

Ci) Isid. llisp. de Vir. illustr. cap. 35; al., 32. Ir Bolland. Act. sanct. tom. III. Mart., pag. 86, Anon. Mellic. de Script. eccl. cap. 68. $1, nom 2.

(7) Dacher. Spicil. tom. III, p. 312 nov. edit. d) Fortun. lib. v, carm. 1, Bibl. PP. Ludz. (1) Bibl. PP. Lugd. tom. X, pagg. 382 seqq. tom. X, pag. 332 seq.

(m) Tamay. Martyrol. Hisp. tom. II, pagg. 317(e) Greg. Turon. lib. I de Mirac. sancti Martin. 328.

(n) Sirmond. opp. tom. II, p. 907 seq. edit. Paris. Marian. de Reb. Hispan. lib. v. cap. 9, tom. I, (o) Greg. Turon. Hist. Franc. lib. v cap. 38. p. 177, edit. Hag. Com. 1733.

(p) Fabric. Bibl. Gr. tom. XI, p. 65 seq. 19) Trithem. de Scciptor. eccl. cap. 221.

cap. 11.

SANCTI MARTINI DUNIENSIS

EPISCOPI BRACARENSIS

OPUSCULA SEPTEM

OPUSCULUM PRIMUNI.
FORMULA HONESTÆ VITÆ.

AD MIRONEM REGEM GALLICIE a. Gloriosissimo ac tranquillissimo, et insigni catho- D milis episcopus. Non ignoro, clementissime rex, flalicæ fidei prædito pietate, Mironi regi Martinus hu- grantissimam animi tui silim sapientiæ insatiabiliter

· Hanc præfationem desumpsimus ex Dacherii Spicilegio, tom. II, pag. 312. Eam laudat Trithemius lib. de Scriptor. eccl. cap. 221.

:

[ocr errors]

poculis inhiare, eaque te ardenter quibus moralisa A videtur, non continuo falsum est. Crebro siquidem scientiæ rivuli manant, fluenta requirere. Et ob hoc faciem mendacii veritas retinet. Crebro mendacium humilitatem meam tuis sæpius litteris admones, ut specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem Dignationi tuæ crebro aliquid per epistolam scribens frontem amicus, et blandam adulator ostendit ; sic aut consolationis aut exhortationis alicujus, et qua

verisimilitudine coloratur veritas et ut fallat vel suliacunque sint dicta offeram . Sed quamvis hoc a me brepat, coloratur. Si prudens esse cupis, in futriexigat laudabile tuæ pietatis studium, scito tamen rum, prospectum intende ; et que possunt contintenuitatis meæ insolentem continuo a cantis impingi gere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi subitum propterviam, si regalis reverentiæ gravitatem aut sit, sed per otium ante conspicies. Nam qui prudens assiduis aut vilibus, ut libet, dictis adjungam. Et est, non dicit : Non putavi quidem hoc fieri; quia ideo ne aut ego licentia piæ invitationis abuterer lo- non dubitat, sed exspectat; nec suspicatur, sed quendo, aut vestro magis desiderio obsisterem reti- cavet. Cujuscunqne facti causam require: cum initia cendo, libellum hunc nulla sophismatum ostentatione inveneris, exitus cogitabis. Scito te in quibusdam politum, sed planitie puræ simplicitatis excerptum, debere perseverare, quia copisti : quædam vero nec capacibus fidenter auribus obtuli recitandum. Quem incipere in quibus perseverare sit noxium. Prudens non vestræ specialiter instituo potestati cui naturalis B fallere non vult, falli non potest. Boni est viri, etiam sapientiæ sagacitas præsto est, sed generaliter his in morte neminem fallere. Opiniones tuæ judicia conscripsi, quos ministeriis tuis astantes hæc con- sint. Cogitationes vagas et inutiles, et velut somnio venit legere, intelligere et tenere. Titulus autem li- similes non recipies; quibus si animus tuus se ohbelli est : Formula vitæ honestæ; quem idcirco tali lectaverit, cum omnia disposueris, tristis remanevolui vocabulo superscribi, quia non illa ardua et bis : sed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deperfecta, quæ a paucis et peregregiis Deicolis pa- liberet, sive quærat, sive contempletur, non recetrantur, instituit; sed ea magis commonet, quæ et dat a vero. Sermo quoque tuus non sit inanis, sed sine divinarum Scripturarum præceptis, naturali

aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut præcitantum humanæ intelligentiæ lege etiam a laicis piat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam similiter recte honesteque vivantibus valeant adimpleri. reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata

Quatuor virtutum species multorum sapientium vituperatio. llla siquidem adulatione, ista malignisententiis definitæ sunt, quibus animus humanus tate suspecta est. Testimonium veritati, non amicicomponi ad honestatem vitæ possit. Harum prima tiæ reddes. Cum consideratione promitte plenius est prudentia; secunda magnanimitas; tertia, conti

С

que promiseris præsta. Si prudens est animus tuus, nentia ; quarta, justitia. Singulæ tibi in officiis quæ tribus temporibus dispensetur. Præsentia ordina, subsunt, annexæ sunt, ac bene moratum virum efli- futura prævide, præterita recordare. Nam qui nil de ciunt.

præterito cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro CAPUT PRIMUM.

præmeditatur, in omnia incantus incidit. Proponas De prudentia.

in animo tuo futura mala et bona ut illa sustinere Quisquis prudentiam sequi desideras, tunc per possis et ista moderari. Non semper in actu sis, sed rationem recte vives, si omnia prius existimes et interdum animo tuo requiem dato : et requies ipsa perpenses, et dignitatem rebus non ex opinione mul- plena sit sapicntiæ studiis, et cogitationibus bonis :

, torum, sed ex earum natura constituas. Nam scire nam prudens nunquam otio marcet. Habet antem debes quia sunt quæ videantur esse bona et non aliquando remissum animum nunquam solutum. sunt, et sunt quæ videantur non bona esse et sunt. Accelerat tarda, perplexa espedit, dura mollit, exæQuæcunque autem ex rebus transitoriis possides, quat ardua. Scit enim quid qua via aggredi debeat : non mireris, nec magnum existimes quod caducum

et distincte cuncta videt. Consilium peritorum, ex est; nec apud te quæ habes tanquam aliena servabis, apertis obscura æstimat ex parvulis magna , sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si pru. D proximis remota, ex partibus tota. Non te moveat dentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout re- dicentis auctoritas, nec quis, sed quid dicat, intenrum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes dito. Nec quam multis, sed qualibus placeat, cogita. tempori ; nec te in aliquibus mutes, sed potius Id quære quod invenire possis. Id disce, quod potes aptes : sicut manus quæ eadem est, et cum in pal- scire. Id opta, quod optari coram bonis potest. Nec mam extenditur, et cum in pugnum astringitur. Pru- altiori te rei imponas, in qua tibi stanti tremendum, dentis proprium est examinare consilia, et non cito ascendenti cadendum sit. Consilia tibi salutifera adfacili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis non de- voca. Cum tibi alludit vitæ prosperitas, tunc te velut finias, sed suspensam teneas sententiam. Nihil inex- in lubrico retinebis ac sistes, nec tibi dabis impetus pertum affirmes quia non omne verisimile statim liberos, sed circumspicies quo cundum sit, vel verum est; sicut et sæpius quod primum incredibile quousque.

ex

a Sic ex editione Vineti Pictavis vulgata anno 1544 Baluzius ; antea mendose legebatur mortalis. – Editor Bacherianus, qui ex eadem editione, mox tuis

addidit ante illa sæpius litteris.

b Sic idem rescribit, ubi antea erat afferam diniu.

susurro

CAPUT II.

A riliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem De magnanimitate.

quoque hominem facit risus, aut superbus, aut claMagnanimitas vero, quæ et fortitudo dicitur, si

rus (An elatus ?) aut malignus et furtivus, aut alienis

malis evocatus. Si ergo ipsos jocos exigis, hoc quoinsit animo tuo, cum magna fiducia vives liber, intrepidus, alacer. Magni animi hominis bonum est

que dignitate sapientiæ gere, ut te nec gravent tannon racillare, constare sibi, et finem vitæ intrepidus

quam asperum, nec contemnant tanquam vilem. erspectare. Nil aliud magnum in rebus humanis, nisi

Non erit tibi scurrilitas, sed grata urbanitas. Sales animus magna despiciens. Si magnanimus fueris,

tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine capunquam judicabis tibi contumeliam fieri. De inimico

chinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu :

quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, dices : Non nocuit mihi, sed animum nocendi habuit; et cum illum in potestate tua videris, vindictam pui

tu sancti aliquid lionestique tractabis. Si continens

es, adulationes evita : sitque tibi tam triste laudari tabis, vindicare potuisse. Scito enim honestum et

a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Lætior esto, magnum genus vindictæ esse ignoscere. Neminen petas, neminem suffodias, palam aggre

quoties displices malis, et malorum de te existima

tiones malas, veram tui laudationem ascribe. Diffidere. Son geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus,

B cillimum continentiæ opus est, assentationes adulasi pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides,

tione repellere, quarum sermones animum voluptate

resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam ut timidus ; nam nil timidum facit animum, nisi reprehensibilis vitæ conscientia. Mensura ergo ma

merearis, nec ad tuam promerendam per hanc adignanimitatis est, nec timidum esse hominem, nec

tum pandas. Non eris audax, nec arrogans : sub

mittes te, non projicies; gravitate servata, admoneaudacem.

beris libenter, et reprehenderis patienter. Si merito CAPUT III.

objurgabit aliquis, scito quia profuit; si immerito, De continentia.

scito quia prodesse voluit. Non acerba, sed blanda Continentiam vero si diligis, circumcide superflua timebis verba. Esto vitiorum fugax ipse; aliorum et in arctum desideria tua constringe. Considera vero neque curiosus scrutator, neque acerbus repretecum, quantuin natura poscat, et non quantum hensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut cupiditas expetat. Si continens fueris, eo usque admonitionem hilaritate prævenias, et errori facile pervenies, ut te ipso contentus sis. Nam qui sibi veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejiipsi satis est, cum divitiis natus est. Impone concu- cias. Dicentium esto tacitus auditor, audientium piscentiæ tuæ frenum et modrm, omniaque blandi-C promplus receptor. Requirenti facile responde, conmenta quæ occultam voluptatem trahunt, rejice. temnenti facile cede : ne in jurgia exsecrationesque Ede citra cruditatem, bibe citra ebrietatem. Observa discedas. Si continens es, animi tui motus corpone in convivio aut in qualibet vitæ communitate, risque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo conquos non imitaberis, damnare videaris. Nec præ- temnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, sentibus deliciis inhærebis, nec desiderabis absen- cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; tes. Victus tibi ex facili sit, nec ad voluptatem, sed constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares sapores. Desideria tua parvo redime, quia hoc tan- facies : sed inferiores superbiendo non contemnes. tum curare debes, ut desinant : atque quasi ad Superiores recte vivendo, non metuas. In reddenda exemplar compositus divinum, a corpore ad spiri- officiositate, neque negligens, neque exactor appatum, quantum potes, te festina reducere. Si conti- reas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis nentiæ studes, habita non amene, sed salubriter : familiaris, omnibus æquus. Severior esto in judicio nec dominum esse velis notum a domo, sed domum quam sermone, vita quam vultu : cultor clementiæ, a domino. Non tibi ascribas quod non eris, nec quod p detestator sævitiae, bonæ fama, neque tuæ semina

D es; nec majus quam es videri velis. Hoc majus ob- tor, neque alienæ invidus. Rumoribus, criminibus, serva, ne paupertas tibi iminunda sit, nec parcimo- suspicionibus minime credulus vel malignus, sed nia sordida, nec simplicitas neglecta, nec lenitas potius his qui per speciem simplicitatis ad nocendum languida; et si libi res exiguse sunt, non tamen aliquibus subrepunt, oppositissimus. Ad iram tardus, sini angustæ. Nec tua deflcas, nec aliena mireris. Si ad misericordiam pronus, in adversis firmus, in continentiam diligis, turpia fugito ante quam acce- prosperis caulus et humilis : occultator virtutum, dant; nec quemquam alium vereberis plus quam te. sicut alii vitiorum. Vanæ gloriæ contemptor, et boOmnia tolerabilia præter turpitudinem crede. A ver- norum quibus præditus es, non accrbus exactor. bis quoque turpibus abstineto, quia eorum licentiam Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, imprudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam sed loquentium patiens. Severus, non sævus; sed facetos et amabiles ama, rectos potius quam obse- hilarem non aspernens. Sapientiæ cupidus et docilis: cundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed tem- quæ nosti, sine arrogantia postulanti imparties; quæ peratos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiæ. nescis, sine occultatione ignorantiæ tibi postula imNam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pue- partiri. Non conturbabit sapiens mores publicos, nec

« PoprzedniaDalej »