Obrazy na stronie
PDF

dzieło; i dopiął zamiaru w zupełności, przekonał bowiem, że jego zasady są z ducha języka wydobyte, i istotnie z czasem weszły w pospolite użycie. JózeF Muczkowski W dziele: Grammatyka języka polskiego, Poznań 1825, które przerobił i pomnożył w wydaniu powt. Krak. 1836 (i 1849). Pierwszy poszedł za Mrozińskim, w wielu miejscach rozwinął téż własne pomysły; prócz tego wydał ją w skróceniu. W Petersburgu wyszło wydanie stereotypowe u B. M. Wolfa, tak skróconéj jak pomnożonej téj grammatyki r. 1860. Rozprawy i wnioski o ortografii przez Deputacyą. Warszawa 1830. MaxyMiliAN JAkubowicz ułożył: Grammatyka języka pols. w 2ch tomach a w 3ch częściach, Wilno 1825–1834. Są tu nagromadzone bogate zasoby dla badaczów języka polskiego. ToMasz KuacHANowicz, obecnie professor akad. rzymskokatolickiej w Warszawie i gimnazyum realnego. Pracuje od pierwszych lat zawodu nauczycielskiego nad zbadaniem języka. Owocem jego pracy jest Gram. jęz. pols. Część I pierwszy raz drukowaną była w Wilnie 1832, przedrukowana 1834. Część II obejmująca składnią i pisownią wyszła w Warszawie 1843, trzeci raz znacznie przerobiona w Warsz. 1852. Inne jego prace do zgłębiania języka dążące, umieszczone w różnych pismach peryodycznych są następujące: Rozbiór dzieła F. Z. Części mowy odmieniające się przez przypadki. Rys kształcenia się języka polskiego i porównania tegoż języka z innemi słowiańskiemi. O słownikach języka polskiego. Rozbiór grammat. języka polskiego przez Wacł. Hankę dla Czechów. O nowym sposobie uczenia czytać po polsku bez abecadła. Krytyczny rozbiór gram. pols. przez T. Sierocińskiego. Rozbiór uwag filozoficznych nad abecadłem polskiem przez Dra Ludwika Natansona. Feux Żochowski nauczyciel języka i literatury w instytucie szlach. w Warszawie, wydał: Części mowy odmieniające się przez przypadki, Warsz. 1838. Następnie ogłosił swą pracę pod napisem: Mównia języka polskiego, Warszawa 1852. Felix Jezieaski nauczyciel gimnazyum w Lublinie, napisał: Przygotowania do wiedzy mowy polskiej, War. 1843. Jestto filozoficzne zapatrywanie się na wewnętrzną stronę mowy ojczystej. Teodozy SieRocIŃski uczył się w lyceum krzemienieckiém, następnie był nauczycielem w Szczebrzeszynie, gimnazyum warsz. i instytucie wychowania panien w Nowéj Alexandryi, + 13 grudnia 1857 r. Napisał Grammatykę polską w 2ch częściach z załączeniem nauki o postaciach retorycznych, wierszowaniu i stylu, Warsz. 1847. Pedagogika czyli nauka wychowania, Warsz. 1846. Pogląd historyczny i krytyczny na pisownią polską od 1808 do najnowszych czasów. J. N. Deszkiewicz znakomity badacz językowy, napisał Gram języka polskiego, Rzeszów 1846. Treść odczytów we wszech uczelni Jagiellońskiej krakowskiej objaśniających układ gram. polskiej Krak. 1850. Rozprawy o języku polskim i jego grammatykach, Lwów 1843. Grammatyka języka polskiego, Rzeszów 1846. DobnoMyslaw Łazowski napisał mniejszą i większą gram. języka polskiego, Krak. 1848 Alojzy Kalixr Kozłowski urodz. 1806 + 22 stycznia 1854 (Jurowianin) wydał: Grammatyka polska rozbiorowa ułożona podług zasad zdrowej logiki i naturalnej przez porównanie z innemi językami krytycznie roztrząsanéj, budowy języka polskiego, ze szczegółowym wykładem praw ustalonej pisowni i odmian grammatycznych, 2 części Wilno 1850. ANtoNi CzAjkowski napisał: Gram. języka polskiego, która zawiera: 1) Naukę rozbioru; 2) Naukę słoworodu i pisowni; 3) Naukę składni, Warsz. 1853. ANbazéj Sztochel wydał: Grammatykę historyczno kry*yczną języka polskiego w Warsz. 1854. Autor opiera pra trudów, a ścisłych badań umiejętnych. Jest ona dla szkół i początkujących pisarzy przeznaczona, ale i starzy wiele z niéj nauczyć się mogą, jest dokładnym poradnikiem we wielu wątpliwościach. Wzory prozy, na wszystkie jej rodzaje, stopnie i kształty. 3 tomy, Poznań 1864. GaUszczyŃski STAN. nauczyciel wyższy przy szkole realnéj w Poznaniu wydał: Nauka o zdaniu, zawierająca rozbiór zdania pojedyńczego, złożonego i okresu, oraz prawideł szyku. Poznań 1862. Sumienna praca. – MAŁEcki ANTONI professor we Lwowie wydał: Grammatykę języka polskiego większą, zażądaną przez konkurs i uwieńczoną przez wydział sejmowy stanów galicyjskich w r. 1863. Nadto tęż Grammatykę w skróceniu dla młodzieży szkólnej, Lwów 1863. Naukę języka dziełem tém posunął autor naprzód, zachował w niem metodę historycznoporównawczą. Dwie edycie obu grammatyk natychmiast zostały wyczerpane. (Obacz krytyki w Bibliotece warszawskiéj z r. 1864. Zeszyt z Lutego; tudzież Czas). MaliNowski FaaNciszek XAweay, znakomity współczesny filolog, proboszcz w Komornikach pod Poznaniem, członek Tow. przyjaciół nauk poznańskiego, porównywa język polski z innemi narzeczami słowiańskiemi. Rozprawy w téj mierze zamieszcza po różnych czasopismach, a mianowicie w tom. I Roczników tow. przyj. nauk poznańskiego, Poznań l860, pod tyt.: Zasady i prawidła pisowni polskiej, w tom. II tychże r. 1863: Krytyczny pogląd na zasady głosowni w grammatykach polskich, wraz z uzasadnieniem ilości brzmień i głosów polskiego języka. JeNike Ludwik. O znaczeniu rytmu w poezyi a mianowicie o rytmiczności języka polskiego. Warsz. 1865 r. § 196. Nad słownikami z obcych i na obce języki pracowali: 1) X. FloRiAN BoBaowski wydał: Słownik łacinsko-polski na wzór słownika Jakóba Facciolati ułożony w 1 tom. u J. Zawadzkiego w Wilnie 1822 r. Drugie wydanie z dodaniem wyrazów lekarskich przez Dra F. Rymkiewicza, 2 tomy, Wilno 1842.

[graphic]

2) KAJETAN TaoJAŃski ur. w Lublinie, tamże pobierał nauki; r. 1813–1819 kształcił się w uniw. krak. i wrocławskim; 1819–1828 prof. w gimnazyum poz., od 1828 prof. starożytnéj literatury w uniw. krak., + u wód w Karlsbadzie r. 1850. Wypracował dobre słowniki: 1) Polsko niemiecki w 2 tom. Poznań i Berlin 1836. 2) Niemiecko polski 2 tom. Poznań i Berlin 1844–1847. 3) Słownik polsko łaciński dla szkól. użycia, Wrocław 1819. Jego obszerny słownik polsko łaciński spłonął w pożarze Krakowa. 3) ZYGMUNT WĘclewski wydał: Słownik łacińsko-polski do autorów klassycznych zwykle po gimnazyach czytywanych, Poznań 1851. Słownik grecko-polsko-łaciński przez profesora Szkoły głównej Z. Węclewskiego. Warszawa u S. Orgelbranda. - 4) Woelkego F. A. Słownik Łacińsko- Grecko-Polski Wydanie stereotypowe. 5) x. ANtoNi Bielikowicz direktor gymnazium w Krakowie wydał: Słownik polsko łaciński w drukarni uniwersytetu Jagielońskiego. Kraków 1865. Z wydanych słowników polsko-łacińskich najlepszy. 6) Juakowski Michał, magister filozofii, ur. w Krakowie poświęcał się literaturze greckiej na akad. krakows. i uniwersytetach zagranicznych, po powrocie do kraju profess. w gimnazyum akad. krakow., później w lic. krzemienieckiém emeryt + w Krzemieńcu przed 20tu laty. Wypracował przez lat kilkadziesiąt wyborny Słownik Grecko-polski i wydał Tom I od A– K. str. 1175, nakładem i drukiem N. Glücksberga w Krzemieńcu r. 1830. Tom II tamże od L–P. stron. 768. Druk śliczny, papier mocny, nieco śniady. Reszta aż do omega pozostała w obszernym i wyraźnym manuskrypcie. Dwa tomy wydrukowane wraz z resztą manuskryptu rodzina Jurkowskiego przesłała księgarzowi J. K. Żupańskiemu w Poznaniu do wydrukowania. Życzyćby należało, aby tak wybornie opracowany słownik, zwłaszcza języka greckiego, co rychléj wyszedł na widok publiczny. 7) STANisław Merleaur. 17 lipca 1787, + 15 czerw. 1847.

« PoprzedniaDalej »