Obrazy na stronie
PDF

mus in fine lib. п Apologia- adversus Rufinum: Psalterium quoque, quod certe emendatissimum juxta Septuaginta Interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hcbraicum vertcns, prxfaiione munivi, etc. Piara adhuc videsis in admonitione nostra ad utromque Psalterium Hieronymi. Кошаnam et Gallicanum hodie nuncupatum.

Dedit etiam S. Hieronymus Latino sermoni alios Scriptural sacrae libros juxta Septuaginta interpretationem, quos obelis et asteaseis distinxit. An vero singula volumina Instrumenti veteris hoc modo converterit in Latinum, sen potius emendaverit ex Origenis Hexaplis, nonnihil ambiguum videtur. Pro eo maxime faciant quae leguntur multis in locis ejus scriptionom, ubi generali m de omnibus libris versionis LXX id affirmare visos est egregius ipse Doctor: nam lib. и Apologise adversus Rufinum vindicatse ab ejusdem rephrehensione et objectis, dicens: Egone contra Septuaginta Interpretes aliquid sum locuius, quos ante annos plurimos, diligentissime eméndalos, тех lingux siudiosis dedi, quos quotidie in conventu fratrum edissero, quorum Psalmos jugi meditatione decanto? etc. Idem legimus praefatione in Paralipomenon libros. In epístola 28, ad Lucinium, ita quoque scribit de Septuaginta Interprelibus Latine redditis : Septuaginta Interpretum editionem et te habere non dubito, et ante annos plurimos diligentissime emendatam siudiosis tradidi. Emendatam tantum hie dicit editionem se tradidisse Lalinis: at in epístola 135, ad Sunniam et Fretelam versionem appellat: Koivt¡ autem ista, hoc est communis editio, inquit, ipsa est qux et Seatuaginta. Sed hoc interest inter utramque, quod xoivij pro locis et temporibus, et pro volúntate scriptorum, vetus corrupta editio est. Ea autem qux habetur in 'ЕСялХоТс, et quam nos vertimus, ipsa est qux in eruditorum libris incorrupta ei Immaculata Septuaginta Iniert>retum translatio réservatur. Sed rursus lib. ш Apologise adversus Rufinum nomine emendationis auditur: Mihi non licebit, post Septuaginta editionem, quam diligentissime emendatam ante annos plurimos тех lingux hominibus dedi, etc. Haec sunt praeter alia qoibus probari potest ex ipso Hieronymo, cañeta edilionis Greecœ volumina ab eodem fuisse Latine conversa seu eméndala juxta Hexaplorum veritatem. Contra vero militant plurima eaque validissima argumenta. Pri

A mum petitur ex silentio aancti Hieronymi

qui, caeteris omnibus praetermissis, sex tantum librorum juxta Septuaginta emendatissimorum (jam enim reliquos libros amiserat fraude cujusdam) meminit adversus Rufinum, et aliquot locis prœfationum in suam editionem ex Hebraeo. Sex volumina specialim ab eo recensita ista sunt, liber lob, liber Psalmorum, libri tres Salomonis, Proverbia, Ecclesiastes, Cántica canticorum, et liber Paralipomenon. His exceptis, nullum alium Scripturae sacrae librum, ut sciam, dich in prae fationibus se eum Latine tradidisse emenda" tum juxta LXX cum obelis et asteriscis. Dein

B de idem manifesto probari videtur ex quatuor solum praefaliunculis quae nobis supersunt in supradictos libros. Nam congeries cunctarum prœfationum В. Hieronymi, quam habemus separatim in nonnullis anliquissimis, monumenlis, ac in corpore Bibliorum tum editorum, turn manuscriptorum, quatuor solumodo retinet prólogos duplices in volumina sacra, nempe in libros Jobi, Davidis, Salomonis et in Paralipomena. Heliqui, ipso advivente Hieronymo, perierant, out certe eum latebant. Quare autem a libraras omitterentur reliquae Hieronymi praefationes, si quae fuissent editae cum hujusmodi libris

С versis vel emendatis juxta LXX Interpretes, nulla potest alia assignari ratio, quam quae movet ut credamus quatuor tantum in schedulis sancti Doctoris fuisse repertas. Unus prae cunctis Cassiodorus omnes memorat. Tertio scriptures veteres, quos usque in hanc diem legi, non recovdantur aliorum librorum juxta LXX editorum ab Hieronymo: imo sanctus Augustinus diligentiam ejus admiratus in editione libri Job secundum eosdem LXX (ignorabat Augustinus Hieronymum hoc jam fuisse labore perfunclum), adhorlatur ilium ut Graecas canónicas Scripturas, quae Septuaginta Interpretum auctoritate

В perhibentur, interpretetur Ecclesiae Latinae: Per hoc, inquit, plurimum pro/ueris, si earn Grxcatn Scripturam, quam Septuaginta operati sunt, Latinx veritati reddideris, qux in divcrsis codicibus ita varia est, ut iolerari vix possit, et ita suspecta ne in Grxco aliud inveniaiur, ut inde aliquid proferri aut probari dubitetur. Ea vero scribebat Augustinus epístola 71, cum jam laberetur annus a Christi nalivitale 403. Ex quo intelligimus haud improbabili conjectura, quosdam tantummodo libros Scripturae Graecae, seu Septuaginta

Interpretum, Latine fuisse conversos ас A transgulatum, Greece convertendum tradidit.

Quarto pelentibus Chromalio et Heliodoro episcopis, libros Salomonis ex Hebraica veritate convertit in linguam Latinam. Quinto recurrens ad principium Canonis, libruni Geneeeos, et reliquos Pentateuchi interpretatus est, obsecrante Desiderio suo. Libros denique Josué, Judicum, Ruth, ac Esther Eustochio virgin i negare non potuit: uli nec Paralipomena Chromatio. Sed ut teropus suum singulis volurninibus, quantum scire nobis licet, prœfinitum sit, hisce nolis ас characteribus chronologicis illud designare curavimus. Ante alios igitur libros Canonis Hebraei, La

Graecae íidei redditos ab Hieronymo. Verum inspeclis diligentius Augustini ас Hieronyrai ultro citroque datis epistolis, exploratum nobis est, Hieronymum universa Scripturarum Veleris Instrumenti volumina, emendata juxta Hexaplorum fidem, Latinis tradidisse : etsi paucissima, nebulonis cujuspiam fraude aliisve temporum injuriis, ad posteros pervenerint. Monebat anno Christi 404 Augustinum Hieronymus, vetera editionis LXX Interpretum exemplaria emendata, de Grajeo in Latinum transtulisse linguae suae hominibus. Quare hanc Hieronymi translationem

seu emendalionem editionis Septuaginta, ad В tine primum edidit volumina Samuelis et Mase transmittendam postulat Augustinus anno sequenti : Deinde nobis, inquit epist. 82, mittas, obsecro, interpretationem fiiam de Septuaginta, quam te edidissenesciebam, etc. ; ad quod respondet Hieronymus epist. 94, apud Aug. 172: Grandern Laiini sermonis in ista provincia notariorum patimur penuriam: et idcirco prxceptis tuis parère nonpossumus, maxime in editione Septuaginta, qux asteriscis verubusque distincta est. Pleraque enim prioris laboris, fraude cujusdam, amisimus. Hœc perpaucis annis ante obitum suum scribebat S. Hieronymus, anno scilicet 416 ineunte. Unde proclive est credere, ab eo minime restituía fuisse volumina illa, quae de Septuaginta editione fraus ipei suppilarat. Ita res si se habuerit, nihil mirum est quod e tot volurninibus de Graeco in Latinum eloquium conversis, sex tantum nobis supersint. Cseterum librorum hujusmodi editionem cum asteriscis et obeli?, intra quinquennium perfectam esse oportet, ab anno Christi scilicet 385 exeunte ad annum 390 vel 391 ¡neuntem, quia anno Domini 391 posterior translalio Jobi et Salomonis absoluta fuit ab eodem Hieronymo, ut infra dicetur.

Praepostero similiter ordine atque confuso, ut antea monuimus, Canonem Hebraica; ve- D 52, ad Pammachium ; ubi conceptis verbis id

lachim, quae hodie quatuor Regum libros
vocamus. Quod statim persuasum erit lectori
studioso, ut praefationem huic editioni prae-
fixam perlegere voluerit. Nam prologue isle
in libros Regum dicitur Principium galeatum,
quod possit omnibus libris, quos de Hebraeo
Hieronymus verlebet in Latinum, convenire:
Hieprologus Scripturarum, inquit, quasi ga-
leatum principium, omnibus libris, quos de
Hebrxo vertimus in Latinum, convenire potest.
Galeatum dicit principium, quod caput sua-
rum versionum defenderet adversus aemulos
suos : sive quod priori translation suae ex He-
! brœo praefixa sit, et quasi generalis prologus
in Scriptures a se versas praemittatur. Idipsum
manifeste declarant ejusdem prologi verba
isthaec : Lege er go primum Samuel et Malachim
meum, inquam, meum. Quidquid enim crebrius
vert endo et emendando sollicitius et didicimus,
et ténemus, nostrum est. Primum legi voluit
volumina Regum, quia hac ante caetera con-
verterat de Hebraeo in Latinum sermonem:
aliter utique dicturus, si quae aliae veteris In-
strumenti interpretationes praecessissent.
Exemplaria hujus prioris translationis Romae
inveniebantur apud Domnionem ante annum
Christi 393, quo scripta perhibetur epístola

ritatis Latine interpretan cœpit, et, Christo adjuvante, complevit. Non enim a primo usque ad novissimum juxta ordinem quo ibidem leguntur; sed ut potuit et ut rogatus fuit, ita libros Hebrœorum in Latinum sermonem transtulit. Samuelis et Malachim volumina primo «piXoTtovioTaxai; Paulae ejusque flliae Eustochio тгроакршут)«. Secundo prophetas omnes majores atque minores sedecim eisdem delegavit. Tertio circa idem tempus Sophronio roganti Psalterium de Hebraeo

affirmavit Hieronymus: Miseram, inquit, quxdam Tuv 6iro(ivK)náTu)v in prophetas duodecim sancto Patri Domnioni, Samuel quoque et Malachim, id est, quatuor Regnorum libros, etc. Et ne longius evagari contingat, quid de Jobo, quid de sedecim prophétie ibidem dictum legamue, breviter afTerre non abs re sit. De Jobo quidem ita habet eadem epístola ad Pammachium: Transiuli nuper Job in linguam nostram; cujus exemplar a sancta Marcella, consobrina tua, poteris mutuari. Lege

tumdem Gracum et Latinum, et veterem edi- A tionem nostrx translation! compara; ét liquido pervidebis, quantum distet inter veritatem et mendacium. De propbetarum voluminibus prias meminernt his verbis: Libros sedecim ttrophetarum, quos in Latinum de Hebrxo sermone verti, si legeris, et delectari te hoc opere comperero, provocabis nos etiam cxtera clausa armario non tenere. Armario clausa tone temporis tenebat praeter jam dictas versiones, Psalmorum translalionem Sophronio Düncupatam, et libros Salomonis, quos diximus dedicasse Chromatio et Heliodoro. ('cetera volumina veteris Testamenti nondum erani de llebraeo Latine conversa : quamvis ipse В scribat anno Christi 392, quando contexuit cataloguai de Scriptoribus Ecclesiasticis, se Instrumentant vêtus juxla Hebraicum Iranstulisse. Quae si non nemo de singulis libris intelligenda putavit, multum a vero eum discedere necesse est: quia ex epístola ad Lucinium, et ex praefatione in librum Josue exploratum habemus, Pentateuchi translationem, atque trinm aliorum voluminum, quorum in eodem prologo meminil, non fuisse absolutam ante exitnm S. Paulae matris, id est, annum Christi 404. Liber item Ezrae editus dicilur in praefatione aliquanto tempore post exemplaria propbetarum , raoram enim allulit huic trans- С lationi Hieronymus, quam per tres annos continuos pelierunt scribendo et rescribendo, insignes illi Domnion et Rogatianus. Libros itaque Samuelis et Malachim immediate subsequitur versio Jobi: Jobum autem excipit sedecim prophelarum translatio. Deinde Psalterium ac libri Salomonis. Universa hœc Volumina Scripturarum de Ilebraeo in Latinum transtulerat Hieronymus anno Christi 392, quo edidit librum de Viris Illustribus. Eodemque tempore Sophronius ejus familiaris de Latino in Graecum eloquium nonnulla ex his converterat. Sophronius, vir apprime eruditus, inquit S. Doctor in catologo Scriptorum Ecclesiasti- D cor um, Opuscula mea in Grtecum eleganti sermone franslutit: Psalterium quoque et prophetas, quos de Hebrœo in Latinum vertimus. Ea sont quae usque in jam dictum annum Theodosii principis decimum quartum et Christi 392, de Hebraeo in Latinum sermonem, et de Latino in Graecum translata erant ab Hieronymo ac Sophronio. Ab anno autem 392 ad annum Christi 394 editus videtur über Ezrae, acliber Genesis : nam Ezram brevi temporis intervalle post edita proprietärem Vo

lumina, Latinilate donavit, nt testis est praefalio ad Domnionem et Rogatiauum: librum autem Geneseos dodisse Desiderio post decimum quartum annum Theodosii principis, plane liquet ex epist. 154, modo consenliamus eumdem esse Desiderium, cui propter nominis vaticinium gratulatur tarn in hac epistola quam in praefatione ad Genes. Praeterea de Hebrœo Genesim vertit priusquam librum edidisset de Optimo genere interpretandi, in quo multa collegit de veteri Testamento, quae in LXX non leguntur. Plura tandem de Opusculis Hieronymi repetila, aut certe similia dicta reperiunlur epistola 154 et 52, quam diximus scriptam ad Pammachium anno Christi 293. Quatuor reliquos Pentateuchi libros varus distractus oecupalionibus absolvere non potuit ante annum Christi 404 vel 405. Quod ipse nos doeuit praefatione in Josue, dicens: Tandem finito Pentateucho Moysi, velut grandi fenore liberati, ad Jesum fil i um Nave manum mittimus. Et infra: Casterum post sanctœ Paulse dormitionem, cujus vita virtutis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini negare non potui, deercvimus, etc. Id ergo post obitum sanetee Paulae scribebat Hieronymus: unde apparet translationem totius Pentateuchi non fuisse perfeetam nisi post annum Christi 404, quia saneta haec vidua vita excessit vu Kai. Febr., Honorio Augusto sexies et Aristœneto coneulibus, id est, 26 januarii anni 404. Tanto autem meerore luctus exagitatus est et confectus Hieronymus, ut absque translatlone libri Paschalis a Theophilo editi, nihil aliud divini operis per longum temporis spatium scribere potuerit. Ex quo non obscure significatur, Octateuchi translationem, cujus meminit in epistola 28, ad Lucinium, absolutam fuisse anno Christi 404 exeunte, vel anno 405 cúrrente. Postremo librum Paralipomenon edidit juxta Hebraeum anno Christi 396: maturius enim huic translationi tempos assignari non potest, quia in praefatione perfecta illa versio dicitur post epistolam 10, de óptimo genere interpretandi: Scripsi nuper, inquit Hieronymus, librum de óptimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio (Matth. и, 15, Ex ¿Egypto voeavi filium tneum, etc. Liber autem ad Pammachium de óptimo interpretationis genere editus ibidem asseritur annis circiter viginti postquam Eusebii Caesariensis уро-лхсЬ in Latinum verterat. Quibus rite perpensis, exislimavimus cum doctioribus viris epistolam 101 scriptam esse anno 396, ac brevi temporis intervallo, quod adverbio nuper satis exprimitur, Paralipomenon librum de Hebrseo conversum. Diulius in his adnotationibus chronologicis lectorem trahere poteramus, nisi persuasum nobis esset mnlta hujusmodi temporum momenta prœfiniri vix ас ne vix quidem potuisse ; aut etiamsi invenerimus magno studio et labore, parum profutura cognovimus. Quœ habentur ergo a nobis perstricta breviter, curioso lectori sint satis.

II. Apud Grœcos et Latinos editionem Scripturarum Hieronymianam statim lectitari cœpisse secundo loco afflrmavimus. Nee immerito, cum utraque ejusdem S. Docloris interpretatio, et quœ prior edita est e Graecis LXX exemplaribus, ac posterior ad fontem Hebrœum elaborata, omnium Latinarum versionum absolutissima haberetur. De ea quœ derivata erat e Septuaginta Interpretibus scribens ad Hieronymum Augustinus epist. 82 dicit se illam desiderare, ut г œ te ras abjiciat Latinas interpretationes, et multorum aliorum transiatorum careat imperitia : Ideo auiem, inquit, desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta Latino rum Interpreium, qui qualescunque ausi sunt, quantum possumus, imperitia careamus. Soplironius apud Grœcos, vir et ipse apprime eruditus, Grœcas similiter fastidiens interpretationes, novam abe Hicronymo Latinam editionem studiosissime postulavit. Hujus ita meminit Hieronymus prœfaliono in Psalterium Hebraicum, id est, de Hebrœo Latine redditum: Studiosissime postulasti, ut post Aquilam, et Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse coutenlum, Grœcas igitur Latinasque multorum interpretum translationes cum respuerint viri doctiores tum apud Grœcos, tum apud Latinos, ac earum varietate atque imperitia non minime turbarentur : consequens erat, ut Hieronymianas versiones appeterent, quae similibus vitiis carere omnes noverant. Ideo gratulatur sibi Hieronymus lib. H Apologise adversus Rufinum, quod Romana Ecclesia suscepit Psalterium suum emendatissimum juxta Septuaginta Interpretes: et prœfatione in librum Paralipomenon, quem nominatissimi Domnionis et Rogatiani prpcibus im

A pulsus Latine reddidit, non ambigit suam interpretationem benevolis placiluram ac, lectione assidua Romae terendam apud eos maxime, qui nunc temporis Chrisliani senatus fuere lumina. In Ecclesia Africana quam familiaris fuerit Hieronymi versio Latina juxta LXX Interpretes, satis exploratum habemus ex libro Adnotationum S. Augustini in Job. Nam in eo volumine nullum de veteribus interpretum sequitur Augustinus, sed totum habet ex translatione quam Hieronymus edidit, additis obelis et asteaseis. Yix autem mihi unquam persuasum erit ab etuditissimo scriptore libri de Claris inter

B pretibus, priorem Hieronymi editionem, e Septuaginta Senum interpretatione derivatam, e Latino Grœce iterum versam, a Grœcis studiose susceptam esse. Quid enim necesse fuerat ea quœ in Ilexaplis habebantur, e Latino Hieronymo in Grœcum iterum convertere, et actum agere in editione Scripturarum? Quod igitur de suspecta sua editione apud Grœcos meminit Hieronymus libro secundo adversus Rufinum, id sine dubio de translatione posteriori, quœ Hebraica dicta est, intelligendum est: Unde putabam, inquit, bene mereri de Latinis meis, et nostrorum ad discendum ánimos concitare:

С quod etiam Grseci versum de Latino post tantos interpretes non fastidiunt :inde in culpam vocor, et nauseanti stomacho cibos ingero. Sophronius Hieronymi necessarius, ut pervulgatum est, Psalterium ab eo de Hebraica veritate translatum, et omnes sedecim prophetas Grœce reposuerat : quam editionem Grœci studiose susceperunt, non dedignati aliquid mutuari a Latinis hominibus. Hoc est quoil docere nos voluit Hieronymus, non solum jam laudato Apologise adversus Rufinum testimonio ; sed prœfatione etiam in Ezram, ubi Studium ас benevoleiitiam Grœcorum commendans, Latinorum sibi ob

D trectantium injuriam, et ingrati in eis animi crimen hoc modo conqueritur : Porro aliud est, si clausis quod dicitur oculis mihi volunt maledicere, et non imilantur Grœcorum Studium ас benevolentiam, qui post Septuaginta Translatores, jam Christi Evangelio coruscante, Judœos et Hebionitas, legis veteris interpretes, Aquilam videlicet, et Symmachum, et Theodotionem, et curióse legunt, et per Origenis laborem in 'EJaitXoï;, Ecclesiis dedicarunl. Quanto magis Latini graii esse deberent, quod exsultantem cernèrent Grasciam a se aliquid muiuari !Non aliter Gracia A exsultans a Latinis mutuata est, quod studios post tantos interpretes non fastidirent, nisi snscipiens translationem Hieronymianam de НеЬггео in Latinum editam, quam Sophronius Grœcam fecit juxta promissum, quo apud Hieronymum tenebatur, uli fidem facit ejusdem prafatio in Psalmorum librum. Majori adhuc studio susceptœ sunt apud Latinos et usúrpalas Hieronymi translationes ex Hebraicis prognata? : nam omnium Ecclesiarum usa quolidiano celebratas fuisse, testis est tabescens invidia Ru fini, qui propter odium auctoris non eas modo repudiabat; sed in aova illa sancti doctoris editione llagitia et В sacrilegia perpetrata esse voluit orator ipse criminosissimus : Illa vero, inquit lib. и Invectiva- suœ in Hieronymum, qux nunc lu interpretaris, et per ecclesias et monasteria, Per oppida et castella transmittis, quomodo suscipiemus? tanquam divina, an tanquam humana ? Et quid facimus, quod qux prophetarum vel legislatorum nominibus titulantur, veriora hxc abs te, quam ilia qux apostoli probaverunt, affirmantur? Istud commissum die quomodo emendabitur: imo nefas quomodo expiabitur? Si enim in explicanda lege aliquid aliter sensisse damnabile apud te ducilur, ifisam legem pervertere in С aliud quam apostoli tradiderunt, quoties damnabile judicandum est! Ergo quoquoversnm ferebantur Hieronymianae translationes per ecclesias et monasteria, per oppida et castella transmissa. Earum exemplaria Romae inveniebantur turn apud doctissimos viros, tarn apud eos qui sanctitatis laude celebratissimi fuerunt in urbe. Pammachius, vir nobilissimus, cujus in sacris litleris Studium Hieronymus sibi aliquando practulit, libros sedecim Prophetarum apud se habebat : sánela Marcella exempla libri Job : sanetus Pater Domnion Samuelem et Malachim in Latinum de Hebrsco sermone conversos manibus quo- D üdie terebat, uti abunde testatum exstat in epístola 52 ad Pammachium scripta. Eumdem usura apud Latinorum episcopos, ac Italos praeipue, probare possuat quœdam prafatiunculü' veteris Testamenti: ipsum epistolar et opuscula nonnulla S. Äugustini manifeste demonstrant. Narrât Augustinus epistola 71, apud Hieronymum 88, quomodo institutum e&iet ab Africana3 cujusdam Ecclesiœ episcopo, ut nova Hieronymi interprelatio prophetarum in Ecclesia legeretur, et hujusce

modi texit fabulam: Quidam /rater noster episcopus, cum lectitari instituisset in Ecclesia, cui prxest, interpretationem tuam, movit quiddam longe aliter abs te positum apud lonam prophet am, quam erat omnium sensibus memoriœque inveteratum, et toi xtatum successionibus decantatum, etc. Ex hoc Augustini loco plane liquet, nonniillos in Africae partibus episcopos privata lectione minime contentos, interpretationem novam Hieronymi in suis ecclesiis publice legendem instituíase, idque ante annum Christi 403, quo scripta dicitur Augustini epistola 71, jam laudata. Psalterium a saneto Hieronymo translatum ex Hebrœo se non habere scribit idem S. Doctor epist. 261, ad Audacem. Iliad vero tanquam perfectam editionem Psalmorum Latinam uterque requirere videtur, si de eodem Psalterio ista intelligamus: Ita illud quod perfectum est tecum nos quoque requirimus. Plura ex Auguslino inferius dicenda supersunt; quapropter his commemorandis nunc supersedeo. Laudat preccipue Hieronymus in Lucinio Bœtico fervorem et Studium Scripturarum, quo describí sibi fecit opuscula quaecunque S. Doctor dictaverat ab adolescentia usque in annum Christi circiter 394 : Hispanias enim occupaverat ргэвclara Hieronymi ac ejus lucubrationum fama, unde vehementi desiderio inceosus Lucinius, sex ad Hieronymum misit notarios, qui descripta hujus immortalis ingenii monumenta ad se perferrent. Huic rescribens Hieronymus suarum Scripturœ editionum meminit his verbis : Canonem Hebraicx veritatis, excepto Octateucho, quem nunc in manibus habeo, pueris tuis et notariis dedi describendum. Septuaginta Interpretum editionem et te habere non dubito, et ante annos plurimos diligentissime emendaiam studiosis iradidi. Novum Testamentum Grxcx reddidi auctoritati. Ut enim veterum librorum ßdes de Hebrxis voluminibus examinanda est, ita novorum Grxci sermonis normam desiderat. Excepto itaque Octateucho, novam ex Hebrœo interpretationem Hieronymi Hispaniarum Ecclesiœ susceperunt circa annum 395. Parque est ut credamus priorem ejus editionem diligentissime emendatam juxta iidem Hexaplorum, aliquot annis ante adventum notariorum Lucini in I'ab'slinam, fuisse pervulgatam apud Hispanos et usurpatam ab eorum studiosis. Id sat manifesto indicare videntur verba hœc. Septuaginta Interpretum editionem et te habere

« PoprzedniaDalej »