Obrazy na stronie
PDF

Israel, audientibus eis, et in unum omni populo A scio contentionem tuam, et cervicem tuam duris

congregato, tam viris quam mulieribus, parvulis et advenis, qui sunt intra portas tuas : ut audientes discant, et timeant Dominum Deum vestrum, et custodiant, impleantque omnes sermones legis hujus. Filii qucque eorum qui nunc ignorant, ut audire possint, et timeant [h. audiant et discant, ut timeant] Dominum Deum vestrum cunctis diebus quibus versantur in terra, ad quam vos, Jordane transmisso, pergitis obtinendam. [T. XVIII, B. CXXXIX.] Et ait Dominus ad Mosen : Ecce prope sunt dies mortis tuæ:voca Josue, et state in tabernaculo testimonii, ut præcipiam ei. Abierunt ergo Moses et Josue, et steterunt in tabernaculo teslimonii : apparuitque Dominus ibi in columna nubis; quæ stetit in introitu tabernaculi. [C. CL.] Dixi

Dominus ad Mosen : Ecce tu dormies cum patribus tuis, et populus iste consurgens fornicabitur post deos alienos in terra, ad quam ingreditur, et habitabit in ea; ibi [h. non habet hoc] derelinquet me, et irritum faciet fœdus, quod pepigi cum eo. Et irascetur furor meus contra eum in die illo, et derelinquam eum, et abscondam faciem meam ab eo, et erit in devorationem : invenient eum omnia mala [h. mala multa] et afflictiones, ita ut dicat in illo die : Vere quia non est Deus mecum [h. Deus meus in medio mei], invenerunt me hæc mala.Ego autem abscondam, et celabo faciem meam in die illo, propter omnia mala quæ fecit,quia secutus est deos alienos. Nunc itaque scribite vobis canticum istud, et docete filios Israel, ut memoriter teneant,

et ore decantent, et sit mihi carmen istud pro testi- C.

monio inter filios Israel. Introducam enim eum in terram,pro qua juravi patribus ejus, lacte et melle manantem.Cumque comederint, et saturati crassique fuerint, avertentur ad deos alienos, et servient eis, et detrahent mihi, et irritum facient pactum meum. Postquam invenerint eum mala multa et afflictiones, respondebit ei canticum istud pro testimonio,quod nulla delebit oblivio ex ore seminis sui. Scio enim [h.] cogitationes ejus, quæ facturus sit hodie, antequam introducam eum in terram, quam ei pollicitus sum.[C.CLI.] Scripsit ergo Moses canticum [h. Canticum hoc in die illo], et docuit filios Israel. Præcepitque Josue filio Nun, et ait : Confortare, et esto robustus : tu enim introduces filios Israel in terram,quam pollicitus sum, et ego ero tecum. Postquam ergo scripsit Moses verba legis hujus in volumine, atque complevit: præcepit Levitis, qui portabant arcam fœderis Domini, dicens: Tollite librum istum * [h.librum legis hunc], et ponite eum in latere arcæ fœderis Domini Dei vestri : ut sit ibi contra te in testimonium. Ego enim

* Samaritanus textus bene legit hoc loco n=5, lichhu, id est, tollite, seu capite. Hodiernus autem Hebræus non habet litteram vau servilem in fine, sed tres tantummodo radicales npb, lacoahh, quod significat, capiendo, sive, tollendo, hoc est, tollendo librum legis istum,ponite, etc.Hinc liquet nonnulla

simam. Adhuc vivente me et ingrediente [h. non habet et ingrediente] vobiscum,semper contentiose egistis contra Dominum : quando magis cum mortuus fuero! Congregate ad me omnes mares natu per tribus vestras, atque doctores, et loquar audientibus eis sermones istos, et invocabo [h. testes vocabo] contra eos cœlum et terram. Novi enim quod post mortem meam inique agetis, et declinabitis cito de via,quam præcepi vobis:et occurrent vobis mala in extremo tempore, quando feceritis malum in conspectu Domini, ut irritetis eum per opera manuum vestrarum. [B. CXL.] Locutus est ergo Moses, audiente universo coetu Israel, verba carminis hujus, et ad finem usque complevit : [Cap. XXXII.] Audite, cœli, quæ loquor : audiat terra verba oris mei. Concrescat ut pluvia doctrina mea : fluat ut ros eloquium meum : Quasi imber supra herbam, et quasi stillæ super gramina : quia nomen Domini invocabo. Date magnificentiam Deo nostro : Dei perfecta sunt opera; et omnes viæ ejus judicia. Deus fidelis, et absque ulla iniquitate, justus et rectus : peccaverunt ei, non filiis ejus in sordibus : Generatio prava atque perversa : hæccine reddis Domino,popule stulteetinsipiens? Nunquid non ipse est pater tuus, qui possedit te, et fecit, et creavit te? Memento dierum antiquorum, cogita generaliones singulas : Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi : majores tuos, et dicent tibi : Quando dividebat Altissimus gentes : quando separabat filios Adam, Constituit terminos populorum juxta numerum filiorum Israel. Pars autem Domini, populus ejus : Jacob funiculus hæreditatis ejus. Invenit eum in terra deserta. in loco horroris et vastæ solitudinis. Circumduxit eum, et docuit : et custodivit quasi pupillam oculi sui.

D Sicut aquila provocans ad volandum pullos suos, etcessare faciam] exhominibus memoriam eorum. D

et super eos volitans. Expandit alas suas, et assumpsit eum 1.

atque portavit in humeris suis. Dominus solus dux ejus fuit;

et non erat cum eo Deus alienus. Constituit eum super excelsam terram :

excidisse e textu Hebræo hodierno : quod etsi plurimis exemplis jam probaverimus,adhuc tamen in consequentibus idipsum observare non pigebit. MART.

* Palatin. ms. et assumpsit eos.

ut comederet fructus agrorum, Et sugeret mel de petra, oleumque de saxo durissimo. Butyrum de armento, et lac de ovibus cum adipe agnorum et arietum, filiorum Basan: Et hircos cum medulla tritici, et sanguinem uvæ biberet meracissimum.

lncrassatus est dilectus [h. rectus], et recalcitravit

incrassatus, impinguatus, dilatatus. Dereliquit Deum factorem suum, et recessit a Deo salutari suo, Provocaverunt eum in diis alienis, et in abominationibus * ad iracundiam concitaverunt. Immolaverunt dæmoniis et non Deo, diis quos ignorabant, Novi recentesque venerunt °, quos non coluerunt patres eorum. Deum qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Domini creatoris tui. Vidit Dominus, et ad iracundiam concitatus est, quia provocaverunt eum filii sui et filiæ. Et ait : Abscondam faciem meam ab eis, et considerabo novissima eorum : Generatio enim perversa est, et infideles filii. Ipsi me provocaverunt in eo, qui non erat Deus, et irritaverunt in vanitatibus suis : Et ego provocabo eos in eo qui non est populus, et in gente stulta irritabo illos. Ignis succensus est in furore meo, et ardebit usque ad inferni novissima : Devorabitque terram cum germine suo *, et montium fundamenta comburet, Congregabo super eos mala, et sagittas meas complebo in eis. Consumentur fame, et devorabunt eos aves morsu amarissimo. Dentes bestiarum immittam in eos, cum furore trahentium super terram atque serpentium. Foris vastabit eos gladius, et intus pavor : juvenem simul ac virginem, lactentem cum homine sene. Dixi : Ubinam sunt ? cessare faciam [h. Eaeterminabo eos in furore meo

Sed propter iram inimicorum distuli : ne forte superbirent hostes eorum, Et dicerent : Manus nostra excelsa, et non Dominus, fecit hæc omnia. Gens absque consilio est, et sine prudentia. Utinam saperent, et intelligerent,

1 Interserunt alii libri, suis. * Hic quoque addunt alii libri, ad eos. 3 Rabbanüs legit, Comedis terram et nascentia ejus. - - - - - * Ms. Palat., persequetur ; alii libri, persequitur, et mox fugant pro fugarent.

ac novissima providerent. Quo modo persequatur • unus mille, et duo fugarent decem millia? Nonne ideo, quia Deus suus vendidit eos, et Dominus conclusit illos? Non enim est Deus noster ut Deus {/ulg. dii] eorum et inimici nostri sunt judices. De vinea Sodomorum, vinea eorum, et de suburbanis Gomorrhæ. Uva eorum uva fellis, et hotri amarissimi, Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile. Vonne hæc condita sunt apud me, et signata in thesauris meis?

B Mea est ultio, et ego retribuam in tempore,

ut labatur pes eorum : Juxta est dies perditionis [h. perditionis eorum], et adesse festinant tempora. Judicabit Dominus populum suum, et in servis suis miserebitur. Videbit quod infirmata sit manus, et clausi quoque defecerunt, residuique consumpti sunt. Et dicent: Ubi sunt dii eorum, in quibus habebant fiduciam? De quorum viclimis comedebant adipes, et bibebant vinum libaminum. Surgant, et opitulentur vobis, et in necessitate vos protegant. Videte quod ego [h. ego, ego] sim solus, et non sit alius Deus præter me : Ego occidam, et ego vivere faciam : percutiam, et ego sanabo, et non est qui de manu mea possit eruere. Levabo ad cœlum manum meam, et dicam : Vivo ego in æternum. Si acuero ut fulgur gladium meum, et arripuerit judicium manus mea : Reddam ultionem hostibus meis : et his qui oderunt me, retribuam : Inebriabo sagittas meas sanguine, et gladius meus devorabit carnes, De cruore occisorum, et de captivitate nudati inimicorum capitis. Laudate, gente8, populum ejus, quia sanguinem servorum suorum ulciscetur. Et vindictam retribuet in hostes eorum, et propitius erit * terræ populi sui. [B. CXLI.] Venit ergo Moses, et locutus est omnia verba Cantici hujus in auribus populi, ipse et Josue ° [h. Osee] filius Nun. Complevitque omnes sermones istos, loquens ad universum Israel. Et

[ocr errors]

dixit ad eos : Ponite corda vestra in omnia verba, A Et Benjamin ait : Amantissimus Domini habitaNephthali, terramque Ephraim et Manasse,et om- A Fleveruntque eum filii Israel in campestribus Moab nem terram Juda usque ad mare novissimum, et triginta diebus ; et completi sunt dies planctus luaustralem partem, et latitudinem campi Jericho gentium Mosen. Josue vero filius Nun repletus est ciyitatis palmarum usque Segor.Dixitque Dominus spiritu sapientiae,quia Moses posuit super eum maad eum : Hæc est terra, pro qua juravi Abraham, nus suas. Et obedierunt ei filii Israel, feceruntque Isaac, et Jacob, dicens : Semini tuo dabo eam. sicut præcepit Dominus Mosi. (c. cLv). Et iion Vidisti eam oculis tuis, et non transibis ad illam. surrexit propheta ultra in Israel sicut Moses,quem (0; QLIV). Mortuusqne est ibi Moses servus Do- nosset Dóminus facie ad faciem,in omnibus $ignis mini, in terra Moab, jubente Domino, et sepelivit atque portentis, quæ misit per eum, ut faceret in eum in valle terræ Moab contra Phohor, et non terra Ægypti Pharaoni, et omnibus servis ejus, cognovit homo sepulcrum ejus usque in præsentem universæque terræ illius, et cunctam manuum ro

quæ ego testificor vobis hodie : ut mandetis ea filiis vestris custodire et facere, et implere [h. non habet et implere] universa, quæ scripta sunt legis hujus : quia non incassum præcepta sunt vobis, sed ut singuli in eis viverent : quæ facientes longo perseveretis tempore in terra, ad quam, Jordane transmisso, ingredimini possidendam [T. XIX, C. CLII]. Locutusque est Dominus ad Mosen in eadem die, dicens ; Ascende in montem istum Abarim, id est, transitum, in montem Nebo [h: istum Abarim, montem Nebo], qui est in terra Moab contra Jericho : et vide terram Chanaan, quam ego tradam filiis Israel obtinendam, et morere in monte. Quem conscendens jungeris populis tuis, sicut mortuus est Aaron frater tuus in monte Hor, et appositus populis suis : qui prævaricati estis contra me, in medio filiorum Israel, ad aquas contradictionis in Cades deserti Sin ; et non sanctificastis me inter filios Israel. E contra [h. Propterea e contra] videbis terram, et non ingredieris in eam, quam ego dabo filiis Israel. [B. CXCII, C. CLIII, Cap. XXXIII].Hæc est benedictio, qua benedixit Moses, homo Dei 3 [h. vir Dei], filiis Israel ante mortem suam,et ait : Dominus de Sinai venit, et de Seir ortus est nobis. Apparuit de monte Pharan, et cum eo sanctorum millia. In dextera ejus ignea lex. Dilexit populos, omnes sancti in manu illius sunt: et qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius. Legem præcepit nobis Moses, hæreditatem multi

[ocr errors]

tudinis Jacob. Erit apud rectissimum rex, congre- C.

gatis principibus populi cum tribubus Israel. Vivat Ruben, et non moriatur, et sit parvus in numero. Hæc est Judæ benedictio : Audi, Domine, vocem Judæ, et ad populum suum introduc eum : manus ejus pugnabunt pro èo, et adjutor illius contra adversarios ejus erit. Levi quoque ait ; Perfectio tua et doctrina tua viro sancto tuo, quem probasti in tentatione, et judicasti ad aquas contradictionis. Qui dixit patri suo et matri suæ : Nescio vos ; et fratribus suis : Ignoro vos * : et nescierunt [h. nescivit] filios suos. Hi custodierunt eloquium tnum, et pactum tuum servaverunt, judicia tua, o Jacob, et legem tuam, o Israel [b. illuminent judicia tua in Jacob, et legem tuam in Israel] : ponent thymiama in furore tuo, et holocaustum super altare tuum. Benedic, Domine, fortitudini ejus, et opera manuum illius suscipe. Percute dorsa inimicorum ejus, et qui oderunt eum, non consurgant.

[ocr errors]
[ocr errors]

bit confidenter in eo, quasi in thalamo tota die morabitur, et inter humeros illius requiescet. Joseph quoque ait: De benedictione Domini terra ejus ; de pomis coeli, et rore, atque abysso subjacente.De pomis fructuum solis ac lunæ. De vertice antiquorum montium, de pomis collium æternorum : et de frugibus terræ, et plenitudine ejus. Benedictio illius [h. voluntas illius] qui apparuit in rubo, veniat super caput Joseph, et super verticem Nazaræi inter fratres suos. Quasi primogeniti tauri pulchritudo ejus, cornua rhinocerotis cornua illius: in ipsis ventilabit gentes usque ad terminos terræ. Hæ sunt multitudines Ephraim : et hæc millia Manasse. Et Zabulon ait : Lætare, Zabulon, in exitu tuo, et Issachar in tabernaculis tuis. Populos ad montem vocabunt : ibi immolabunt victimas justitiæ. Qui innundationem maris quasi lac sugent,et thesauros absconditos arenatum. Et Gad ait : Benedictus in latitudine Gad : quasi leo requievit,cepitque brachium et verticem. Et vidit principatum suum, quod in parte sua doctor esset repositus : qui fuit cum principibus populi, et fecit justitias Domini,et judicium suum cum Israel. Dan quoque ait : Dan catulus leonis, fluet largiter de Basan. Et Nephthali dicit : Nephthali abundantia perfruetur, et plenus erit benedictionibus Domini : mare et meridiem pessidebit. Aser quoque ait : Benedictus in filiis Aser, sit placens fratribus suis, et tingat in oleo pedem suum. Ferrum et æs calceamentum ejus. Sicut dies juventutis tuæ, ita et senectus tua. Non est Deus alius ut Deus rectissimi, ascensor coeli auxiliator tuus. Magnificentia ejus [h.et judicia ejus] discurrunt [h. non habet, discurrunt] nubes [h. et in magnificentia ejus nubes], habitaculum ejus sursum, et subter brachia sempiterna : ejiciet a facie tua inimicum, dicetque : Conterere. Habitabit Israel confidenter, et solus. 0culus Jacob [h. fons Jacob] in terra frumenti et vini, cœlique [h. cœlique ejus] caligabunt rore. Beatus tu, Israel : quis similis tui,popule, qui salvaris in Domino ? scutum auxilii tui, et gladius gloriæ tuæ : negabunt te inimici tui, et tu eorum colla calcabis. [Cap. XXXIV]. Ascendit ergo Moses de campestribus Moab super montem Nebo, in verticem Phasgha contra Jericho: ostenditque ei Dominus omnem terram Galaad usque Dan *. Et universum

apud Chaldæum vero, propheta Dei. In versione Syriaca servus Dei, et in Arabica apostolus Dei dicitur Moses. MART. * Undecim mss. nostri codices legunt, ignoro illos : editorum nihilominus lectio præferenda est, quia textui Hebraico consonat. MART. * Canon habet, de Galaad usque Dan, quod satis accommodatum Scripturæ reddit sensum. MART.

diem. Moses centum et viginti annorum erat quando bustam, magnaque mirabilia, quæ fecit Moses comortuus est; non caligavit oculus ejus,nec dentes ram universo Israel. illius moti sunt (h. nec genæ illius rugatæ sunt).

Explicit liber Deuteronomii.

— Minus recte ad Hebræum textum, quidquid Galaad ; neque enim *y%x scriptum est, sed Martianaeo videatur, habet Canon Hebræus, de ciy57m-nx.

§. I EUSEBII H II ERONYM i I

STRIDONENSIS PRESBYTERI

DIVINAE BIBLIOTHECAE

PARS PRIMA.

ORDO SECUNDUS, PROPHETARUM.

PRÆFATIO HIERONYMI IN LHBRUM JOSUE BEN NUN *.

Tandem finito Pentateucho Mosi, velut grandi B quem soPHTiM E*>ww appellant,ad RUTHntn quoque fenore liberati, ad Jesum filium Nave manum mit- et ESTHER nnbN °, quos iisdem nominibus efferunt. timus, quem Hebræi JosuE BEN NUN T. T>, id est, Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum noJosue filium Nun, vocant, et ad Judicium librum, minum *, et distinctiones per membra divisas dili

1 Plures mss. legunt, Præfatio S. Hieronymi in ex præfatione in librum Paralipomenon, in qua librum Josue et Judicum, Et revera nullus exstat profitetur Hieronymus versionis ex Hebræo egram

peculiaris Hieronymi prologus in librum Judicum: in se suscepisse : Ut inextricabiles moras, et silvam horum itaque duorum librorum communis cen- nominum, quae scriptorum confusa erant vitio, sensenda est ista Præfatio. MaRt. suumque bárbariem, apertius et per versuum cola di

— Addunt nonnulli mss. et Judicum, ut et Mar- gereret. Hic in Hugonem Cardinalem propter multianæus in suis reperit. Sed et Ruth, qui parvus ias ejus allucinatiónes acerbe invehitur Erasmus libellus olim in Hebræo canone quasi appendix li- Hierönymi scholiastes ; sed acerbius adhuc Mariabri Judicum sub ejus unica notatione nominis nus in reprehensorem Erasmum, quia nec ip$e

censebatur, Præfatio hæc una comprehendit. sensum Hieronymi assecutus est supra, cum de * Hic autem liber in nulla quod sêiam recensione libris Ruth et Esther loqueretur. MART. . hic habetur loci aut in prophetarum ordine. Quin — Urbinas ms. jacentém virgulam hic interpo

ipse idem Hieronymus eum ponit in Hagiographis nit ad hunc modum, divisas diligens scriptor, etg.

tum in hac ipsa Scripturæ interpretatione ex He- C jg? porro sit isthæc versuum distinctio, cum alibi

bræo, cum in Prologo Galeato, ubi singulos juxta Å, tum ex inferius proponendo exemplo li

suam quemque classem enumerat. quet. * Intellige cola versuum et commata, uti liquet

gens scriptor conservet, ne et noster labor et illius A laborando sudare,et alios detrahendo laborare ? do

studium pereat. Et ut in primis, quod sæpe testatus sum, sciat me non in reprehensiocem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur ' : sed pro virili parte afferre linguæ meæ * hominibus (quos tamen nostra delectant), ut pro Græcorum ë3*τ:λοΊς, quæ et sumptu et labore maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, hæc illis conferentes, inveniant quod requirunt : maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod ei visum est: utique non possit verum esse quod dissonat. Unde cesset arcuato vulnere contra nos insurgere scorpius, et sanctum

[blocks in formation]

lere Judæos quod calumniandi eis et irridendiChristianos sit ablata occasio, et Ecclesiæ homines id despicere, imo lacerare, unde adversarii torqueantur ? Quod si vetus eis tantum interpretatio placet, quæ et mihi non displicet, et nihil extra recipiendum putant : cur ea quæ sub asteriscis et obelis, vel addita sunt, vel amputata, legunt, et negligunt *? Quare Danielem juxta Theodotionis transla tionem, Ecclesiæ susceperunt ? Cur Origenem mirantur, et Eusebium Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes ? Aut quæ fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quæ falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assum. pta testimonia, quæ in libris veteribus non habentur ? Hæc dicimus, ne omnino calumniantibus tacere videamur. Cæterum post sanctæ Paulæ dormitionem, cujus vita virtitis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini Christi negare non potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum cxplanationi incumbere, et omissum jamdiu opus, quodam postliminio repetere: præsertim cum et admirabilis sanctesque vir Pammachius hocidem litterisflagitet,et nos ad patriam festinantes,mortiferos Sirenarum cantus surda debeamus aure transire.

positum arcuato scorpii morsu lædere. * Bene monet hic Marianus. Hieronymum linguæ suæ homines. Latinos vocare, non Dalmatas, ut falso aliqui putant. MARt. — Latinis 8cilicet, quos passim hoc vocabulo compellat, et nemo non intelligit. * Palatin. ms. hic interserit illa. * Locum hunc nequaquam assecutus Valesius ita corrigi vu!t epistola ad Usserium de LXX interpretibus, legunt nec negligunt. At vero alius Hieronymi sensus est, qui id sibi unum vult, ut eos dicat, quæ sub asteriscis addita sunt, legere, quæ obelis sunt prænotata, negligere. Paulo post vitiose erat penes Martiam. Danielis pro Danielem.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]
« PoprzedniaDalej »