Obrazy na stronie
PDF

CX M. Maledictus omnis qui fecerit bœc.

CXLII.Sicnstodieritispraecepla Domini,venient super vos benedictiones istae.

CXLIII. Si non audieritis, venient in vos maledictionés istap.

CXLIY. Vocavit Moyses omnes filios Israel, et dixit ad eos: Scitis quanta fecerit Dominus Pbaraoni propter vos.

CXLV. Quae sunt absconse Deo, quae autem palam nobis.

CXLVI. Prope est verbum in ore tuo et in corde tuo.

CXLVII.Eccedediante oculos tuos vitam et mortem.

A CXLVIII. Et consummavit Moses omnia verba îsta.

CXLIX. Et vocavit Moyses Jesum, et dixit ei : Viriliter age, et convalesce.

CL. Dixit Dominus ad Mosen : Tu dormies cum patribus tuis, et fornicabitur plebs hace post déos alíenos.

CLL Sripsit Moyses cantieum boc.

CLII. Dixit Dominus ad Moysen : Ascende in montera Abarim, et m опте ibi.

СЫН. Benedixit Moyses bomo Dei filios Israel.

CLIV. Mortuue est Moyses in terra Moab

CLV. Et non fuit propbeta in Israel sicut fuit Moyses.

1NCIPIT

LIBER ELLE ADDARARIM

QUI GR.F.CE MCITDR

DEUTERONOMIUM.

[T. I. C. I, Cap. I.] Haec sunt verba, que locutus est Moses ad omnom Israel trans Jordanem '[h. in transitu Jordanie] in solitudine campestri [b. in campestri], contra mare Rubrum inter Pharao et Thopbel et Laban et Aseroth, ubi auri (b. et ahundantiaauri) est plurimum : undeeimdiebus de llureb per viam montis Seir usque Cades-Barne(b. undeeim dierum iter de Uoreb ad montem Seir usque Cades-Barne). Quadragesimo anno (Et facum est quadragesimo anno), undécimo mense,

1 Hoc loco abutuntur Judeasler Aben-Ezra, ac Christianorum feces Hobbcsius, Spinoea, et alii ejusdem audacias scriptores, qui praefracte negant Mosen totius Pentateubi auetorem exstitisse. In quam eententiam abitre similiter Le Clerc, et Ri uhardus Simon, qui cum in mull • ir.fensissime dissideant, in hoc tandem consentiunt, utanti-iñesimam in Ecclesiara Dei traditionem,atque omnium ai;¡mis persuaeionem receptam convellant. Sed hujusmodi novatoresprofligat doclissimusscboliastes iioster,apposite observaos ex Hebraeo legendum esse: Hsec sunt verba qux locuiux est Moses ad nttnem Israel in transitu iordanis. Quod et in consequentibus tarr. admirabili diligentia annotavit H(i tollendam ambiguitatem dictionis, irans, ut díceres non alia mente haec ab eo fu'sse scripta, quam ut doceremur singula Deuteronomii verba Mosen ipsissimum auctorem habuisse. Conférât lector curiosus caput istud prinium, v. 1 et 5, cum ¡is quae legunlur infia, capile teitio, v. 8 et 25: pervidebit statim particulam, trova, scholiis illustralam, ubi ad Mosern loquentem non poluit reierri: intactam vero ас sine scholiis maneniem, cun Mosi sermocinanli convenit. Precatur, verbi gratia. DominumMoseshis verbis cap. ш, vers. 25: Trmnsibo igiiur, et videbo terrain banc optimam irans Jordanem, id est, terram Chanaan, quœ res

B prima die mensis, locutus est Moses ad Olios Israel omn¡a,qua; praeceperat illi Dominus, ut diceret eis: postquam percussit Seon regem Amorrhaeorum, qui habilavit in Esebon, et Og regem Basan, qui mansit in Astarotb, et in Edrai, trans Jordanem (b. in transitu Jordania) in terra Moab. Ccepitque Moses explanare legem (h. legem hanc), et dicere: Dominus Deus noster locutus est ad nos in Horeb dicens: Sufficit vobis quod iu hoc monte mansistis : revertimini, et venite (b. respicite, et

pectu Mosis loquentis erat trans Jordanem : qoare nullum ibi appositum est scholiun, u'i factum conspiritur v.8 ejusdrin capitis ; quia reges Amorrhœi de quihus sermonem habuit Moses, erantnon trans, sed eis Jordanem respectu ejusdem. Qui» credidisset aliquando prcQigatum iri Canone veriC tatis Hebraica» audaculos nostri temporis scriptores, palmariumque quod putabant argumentum, veterum doctorum sententiis penitua lore dissolvendum? non est emitendum auctorem aupposititii operis De decern tentalionibus in deserto, quod inter Iiieronymianas cripta edilnm est,multa fuisse mutuatum e scholiis Cononis Heb veritatie. Mart. — Sic eninvero habet Ht braus ad lUteram, quemadmodum et Scholiasts? annotatum est icyi 1ТЯП, in transitu Jordanis. Quod trans Jordanem retinuisse videtur ex veteri Latina interpretations Hieronymusmi, nus equidem conveniat Moysi, qui nunquam eum amnem pertransht. Proinde alii ex Ilebrœae linguae ingenio illud accipiunt pro eis, alii pro ad latus, sive e regione. Ncc defuerunt qui e contrario ex ea partícula contenderent, nunc textum ab altero post Mosern fuisse substitutum: quos interRicbardumSimoniura haud plane mérito Martianaeus recenset et castigat. Nullum vero caviilationi locum Hebraeum exemplar relinquit.

теп i le] ad montera Amorrhaeorum, et ad caelera Д. atque dixerunt: Bona est terra, quam Dominus Deua

quae ei próxima sunt campestria atque montana, etad humiliora loca contra meridiem, et justa litlus maris, terram Chananaeorum, et Libani asquead (lumen magnum Euphralcn. En, inquit, Iradidi vobis : ingredimini et possidele earn ; super qua juravit Dominus palribus vestris, Abraham, Isaac, et Jacob, utdaretillam eis, et seminieorum pósteos. |B. I, C. IT.] Dixique vobis illo in tempore: Non possum solus sustinere vos: quia Dominus Doue vester multiplic&vit vos, et estis hodie sicnt slellœ cœli, plurimi. (Dominus Deus patrum vesIrorum addat ad hune numerum multa millia, et benedicat vobis sicut locutus est.) Non valeo solus nesotia vestra sustinere, pondus ac jurgia. Date e

noster daturus est lobis. [G. V.] Et noluistis ascenderé, sed increduli ad sermonem Domini Dei nostri murmurati es'.is in tabernaculis vestris, atque dixistis : Odit nos Dominus, et ideirco eduxit nos de terra ¿Egypti, ut traderet nos in manu Amorrliœi, atque deleret. Quo (h.fratres nostri) ascendemus? nuntii lerruerunt cor nostrum dicenles : Maxima multiludo est, et nobis statura procerior: urbes magnœ, et ad cœlnm usqup raunitae, (ilios Enacim vidimus ibi.Etdixi vobie : Nolite metuere, пес timeatis eos : (С. VI.) Dominus Deus, qui duotor est vester1, pro vobis ipse pngnabit, sicut fecit in Egypte, videntibus eunclis. Et in solitudine(ipse vidieti3) portavitte Dominus Deus tuus, ut solet homo

viibis viros sapientes et gnaros,et quorum conversa- „gestare parvulum [h. non habet, parvulum] fllium '"'" '"" ' 'l'' Buum, in omni via, per quam ambulastis, donee

veniretisad locum istum. Et necaicquidem credidistis Domino Deo vestro, qui praecessit voa in via et metatus est locum in quo tentoria (h. castra) tigere deberetis.nocte ostendens vobisiterper ignem et die per columnam nubia. (G. VII.) Gumque audisset Dominus vocera sermonum vestrorum iratus juravit, et ait: Non videbit quispiam dehominibua generationis hujus pessimas terram bonam, quam aubjuramentopollicitussum patribus vestris, praeter Chaleb iilium Jephonne.Ipse enim videbit earn, et ipai dabo terram, quam culcavit, et Alius ejus] quia seoutus eat Dominum.Nee miranda indignatió in populum.cum mihi quoque iratusDominus propter vosdixerit: (C. VIII.) Nee tuingredieris illuc.sed

Ho sit probata in tribubus vestris, ut ponam cos vo bis principes.Tunc respond i s tis mihi : Bona res eat, quam vis faceré. Tulique de tribubus vestris viros îapientea, et uobiles, et constituí eos principes, tribunos, et centuriones, et quinquagenarios ac decanos, qui docerent vos singula. Prsecepique eis, di'ons: Audite illos,et quod justum estjudicate, sive civis sit i I le, sive peregrinus. Nulla erit distantia personarum,ita parvum audietia ut magnum : пес accipietis cujusquam personam, quia Dei judicium est, Quod ai difficile vobis aliquid visum fuerit, referte ad me, et ego audiam. Pnecepique omnia quae ficere deberetis. [C III]. Profecti autem de Horeb, traneivimua per eremora terribilem et maximam, quam vidialie perviam montia Amorrhoíi.siciit prae

„,.„.. ..„..i. ....... .........4. ...- Josue, liliua Nun, miuistertuus, ipse introibit

semos in Cadea-Barne,dixi vobia : Veniatis nd montemAmorrbaei,quem Dominus Deus noster daturus • st nobis. Vide terram, quam Dominus Deua tuna dal tibi; ascende, et poasidc earn, sicut locutus pst tibi Dominus Deus patrum tuorura • : noli metuere, neo quidquam paveas. [G. IV.] Et accessistis ad me orrmes, atque dixistis : Mittamua viros, qui considèrent terram [h. ante conapeelum nostrum], ttrenuntient per quod iter debcamus ascenderé, et ad quas pergere civitates. (B. II.) Cumque mihi sermo placuisset, misi e vobia duodecim viros singulos de trioubus suis. Qui cum perrexiasent, •■t ascendiaaent in montana, vencrunt usque »J vallera Botri (h. uaque ad torrentem Botri),

- pro te. Huuc exhortare et robora, et ipae terram aorte dividet Israeli. Parvuli vestri, de quibus dixistis, quod captivi ducerentur, et filii qui hodie boni ac maii ignorant diatautiam, ipai ingredientur.et ipeis dabo terram,et possidebunt earn.Voa autem revertimini et abite in aolitudioem per viara maria Rubri. Et reapoudietia mihi : Peccavimus Domino: (C. IX.) Ascendemuo atque pugnabiiuus, aicut praecepit Dominus Deus noster.Cumque instructi armis pergeretis iu muntern, ait mihi Dumiuus : Die ad eoa: Nolite abcendere, neque pugnetis, non enim sum vobiacum : ne cadatis coram inimicis vestris. Locutus sum, et nouaudistis, sed adversantes imperio Domini.etlumeniessupeibia, ascendisUs in montem.

<~t considerata terra, aumentea de fructibus JJ ItaqucegretsusAmorrhajus.quihabitabat in monti¿jus, ut ostenderent ubertatem, attulerunt ad nos, bus (h. io. monte et obviam) venions persecutus cet

1 In editie legimus, Sicut locutut est Dominus üftu noster patribus luis, quod plurea mas. codices - l'juíitur pancis oraiasis, vel mutatis : aliquot -nina habpot, patribus noslris alii omittunt, noster, '-'uotque Dominus Deus patribus tuis. Canon pure

.:'.juxta Uebraeum. Mart.

— Cum Vulgalia Urbin .s ins. sicut locutus est Ihminut Deus nosier patribus tuis : a quo Palatin. boc uno abludit., quod noster, pronomen praetcrmittit.

1 Idem Palatin, nosier. Paulo post, juncto UrbiMte, plurium numero habet, ipsi viautit.

Pluraliter expresse eat hasc parentheais in Canone ao plurimis aliis antiquisaimia maa., eoihcet, tpn viditttt; sed iu hujuamodi leci:onibus nulla coi..entio est : unde sanctus Hierunymus similem vanantem lectionem Dsalmi Lxxxiii exnonena in epístola ad Sunniam et Fretelnm, b.-eo habet : Etquxso vos, iuquit, ut hujusmodi ineptias, et superflua* conlentiones, ubi nulla est sensus immulatto, dechnetis. Quae proplcreu lectorem aeuiel admonuisse visum est, ut soiat multa similia a nobis fuiese prastermiesa. Mart.

vos, eicut soient apes persequi, et cecidil de Seir A. Cappadoces expulerunt: qui egressi de Cappado

usquc Horma. Cumque reversi plorsretis coram Do mino,non audivilvos,nec voci vestrae voluit acquiescere. Sedistis ergo in Gades-Barne mullo tempore. rC. X, Cap.II.] Profeclique inde venimus in solitudinem,quae ducit ad mare Rubrum,sicut mihi dixerat Dominus, et circumivimus montem Seir longo tempore. [B. III.] Dixitque Dominus ad me : Sufficit vobis circumire montem istum : ite contra aquilonem, et populo praecipe, dicen«: Transibitis per términos fratrum vestrorum filiorum Esau qui habitant in Seir, et timebunt vos. Vidcte ergo diligenter, nemoveamini contra eos. Ñeque enim dabo vobis de terra eorum quantum potest unius pedis calcare vestigium, quia in possessionem Esau dedi montem Seir. Cibos [h. Cibum] emetis ab eis j} pecunia, et comedetis: aquam emptam haurielis, el bibetis. Dominus Deus tuus benedixit tibi in omni opere manuum tuarum: novit iter luum, quomodo transieris solitudinem hanc magnam, per quadraginta annos habitans tecum Dominus Deus tuus, et nihil tibi defuit. Cumque transissemus fratres nostros filios Esau, qui habitabant in Seir, per viam campestrem deEIath, et de Asion-Gaber, venimus ad iter, quod ducit in dessrtura Moab. Dixitque Dominus ad me: Non pugnes contra Moabites, nee ineas adversus eos praelium : non enim dabo tibi quidquam de terra eorum, quia i.;liis Lottradidi Ar in possessionem. Emim primi fucrunt habitatores ejus, populus magnus, et validus, et tarn excelsus, ut de Enacim stirpe, quasi gigantes,crcderentur.et essent similes filiorum Enacim. DeniqueMoabits appellant coa Emim. In Seir autem prius habitaverunt Ilorim : quibus expulsis alque deletie, habitaverunt fllii Esau, sicut fecit Israel in terra possessionis suas, quam dédit ei Dominus. Surgentes ergo ut transiremus torrentem Zared, venimus ad eum. Tempus autem, quo ambulavimus de Cades-Barnc usque ad transitum torrentis Zared, triginta et octo annorum fuit: donce consumeretur omnis generatio hominum bellalorum de castris, sicut juraverat Dominus: cujus manus fuit adversum eos, ut interirent de castrorum medio. [В. IV.] Postquam autem univerei ceciderunt pugnatores. [T. II.] locutus est Dominus ad rae, dicens: Tu transibis hodie términos Moab, urbem nomine Ar, et accedens in vi- •* cina filiorum Ammon, cave ne pugnes contra eos, ne movearis ad praelium: non enim dabo tibi da terra filiorum Ammon, quia filiis Lot dedi eam in possessionem. Terra gigantum repútala est: et in ipsa olim habitaverunt gigantes, quos Ammonitae vocant Zomzommin, populus magnus, et mullus, et procera Iongitudinis, eicut Enacim, quos delevit Domiuus a facie eorum, et fecit illos habitare pro eis, eicut fecerat filiis Esau, qui habitant in Seir, dolens Horraeos, et terrani eorum ill¡s* tradens, quam possident usque in praisens. Evajos quoque, qui habitabant in Aserim usque Gazam,

cia deleverunt eoe, et habitaverunt pro ilüs. fh. Evaeos quoque, qui habitabant in Aserim usque Gazam, Cappadoces qui habitabant in Cappadocia, deleverunt, et habitaverunt pro Ulis.] [B. V.] Surgite.et transite torrentem Arnon : ecce tradidi in manu tua Seon regem Esebon Amorrhaeum, et terrain ejus ineipe possiderc, et commilte adversus eum praelium. Hodie ineipiam mittere terrorem atque formidinem tuam in populos, qui habitant sub omni cœlo, ut audito nomine tuo [h. ut audita fama tua],paveant, et in morem parturientiumeontremiscant, et dolore teneantur [h. contremiscant in conspectu tuo]. Misi ergo nuntios de solitudine Cademoth ad Seon regem Esebon verbis pacifleis, dicens: [h.] Transibo per terram tuam, publica gradiar via: non declinabo neque ad dexteram, neque ad sinistram. Alimenta pretio vende mihi, ut vescar: aquam pecunia trihue, et sic bibam. Tantum est, ut mihi concedas transitum, sicut feccrunt filii Esau, qui habitant in Seir, et MoabiUe, qui raoranlur in Ar: donee veniam ad Jordanem, et transeam in terram quam Dominus Deus noster daturus esl nobis. Noluitque Seon rex Esebon dare nobis transitum: quia induraverat Dominus Deus tuus spirilum ejus, et oblirmaverat cor illius, ut traderetur in manus tuas, sicut nunc vides. Dixitque Dominus ad me : Ecce cœpi tradere tiki Seon, et terram ejus, incipe possidere eam. Egressusque est Seon obviam nobis cum omni populo suo ad praelium in Jesa. Et tradidit eum Dominus Deus noster nobis : percussimusque eum cum filiis suis et omni populo suo. Cunclasque urbes in tempore illo cepimus, interfectis habitatoribus earum, viris ac mulieribus et parvulis. Non reliquimus in eis quidquam, absque jumentis, que in partem venere prœdanlium, et spoliis urbium quas cepimus ab Aroer, qua? est super ripam torrentis Arnon, et oppido quod in valle situm est, usque Galaad. Non fuit vicus et civitas, quœ nostras effugeret manus: omnes tradidit Dominus Deus nosier nobis, absque terra filiorum Ammon, ad quam non accessimus, el cunctis quae adjacent torrenti Jebboc,et urbibus montanis, universisque locis a quibus nos probibuit Dominus Deus noster.

[Cap. III.] Itaque conversi ascendimus per iter Basan : egressusque est Og rex Basan in occursum nobis cum populo suo. [h. cum omni populo suo] ad bellandum in Elirai. Dixitque Dominus ad me: Ne timeas eum : quia in manu tua traditus est cum omni populo ас terra sua: faciesque ei sicut fecisti Seon régi Amorrhaeorum, qui habitavit in Esebon. Tradidit ergo Dominus Deus noster in manibus nostris etiam Og regem Basan, et Universum populum ejus: percussimusque eos usque ad interneción em, vastantes cunetas civitates illius uno tempore [h.in illo tempore]. Non fuit oppidum, quod nos effugeret: eexaginta urbes, отпет re

gionem Argob regni Og in Basan. Cunclee urbes A erant rnunitœ mûris altissimis, portieque et vectiЬиз, absque oppidis innumeris, quae non babebant muros. Et delevimus cos, sicut feceramus Soon regi Esebon, disperdentes omnem civitalem, virosque ac mulieres et párvulos; jumenta aulern et spolia urbium diripuimus. Tulimusque illo in tempore terrain de manu duorum regum Amorrhaeorum, qui erant trans Jordancm [h. qui erant, in transitu Jordanie] : a torrente Arnon usque ad montem Hermon, quem Sidonii Sarion vocant, et Amorrhaei Sanir : omnes civitates, quae sitae sunt in planitie, et Universum terrain Galaad et Basan usque Selcba et Edrai civitates regni Og in Basan. Solus quippe Og rex Basan restiterat de stirpe gigantum. g

[B VI.] Monstratur lectus ejus ferreus, qui est in Rabbath [b. ecce lectus ejus, ferreus est in Rabbathj Aliorum Ammon, novem cubitos habens longitudinis, et quatuor latitudinis ad mensuram cubiti virilis manus [b. ad cubitum viri]. Terramque possedimus [h. Hanc quoque terrain, quam possedimus] in tempore illo ab Aroer, qua? est super ripam torrentis Arnon, usque ad medium partem montis Galaad, et civitates illius dedi Ruben, et Gad. Reliquam autem partem Galaad, et omnem Basan regni Og. tradidi dirnidioe tribuí Manasse, omnem regionem Argob : cuneta Basan vocatur terra Gigantum. Jair filius Manasse possHdit omnem regionem Argob usque ad términos Gesuri et Machatbi.Nocavitque ex nomine suo Basan, Avoth Jair, id est, Villas Jair [h. non ha- С bet, id est, villas Jair], usque in präsentem diem. Machir quoque dedi Galaad. Et tribubus Ruben et Gid dedi de terra [h. non habet, terra] Galaad osque ad torrentera Arnon medium torrentis, et confinium l usque ad torrentem Jebboc, qui est terminus ílliorum Amnion,et planiliem solitudiuis, atque Jordanem, et términos Chenereth [h. et soiitudinem atque Jordanem,et terminum de Chenereth j usque ad mare deserli,quod est salsissimum, ad radices montis Pbasga contra orientem. Preecepique vobis in tempore illo dicens : Dominus Dens vester dat vobis terram han: in hœreditatem, expediti praecedite fratres vestros Alios Israel omnes Tiri robusti, absque uxoribus, et parvulis, ac jumentis. Novi enim quod plura habeatis pécora, et rj in urbibus remanere debebunt, quae tradidi vobis, donee requiem tribual Dominus fratribus vestris, sicut vobis tribuit.et possideant etiam ipsi terram, quam daturus est eis trans Jordanem:tunc revertetur unusquisque in possessionem suam, quam dedi vobis. [B. VII.] Josue quoque in tempore illo praeeepi, dicens : Oculi tui viderunt qua; fecit Dominus Deas vester duobus his regibus : sio faciei

omnibus rcgnis, ad quae transilurus es. Ne timeas [h. Ne tiineatis] eos. Dominus enim Deus vester pugnabit pro vobis. Precatusque sum Dominum in tempore illo, dicens : Domine Deus [h. Domine, Domine], tu cœpisti ostendere sorvo tuo magnitudinem tuam, manumque fortissimam. Neque enim est alius Deus, vel in coelo, vel in terra, qui posait faceré opera tua, et comparan fortitudini tuae. Transibo [h. Transeam, obsecro] igitur, et videbo terram hano optimam trans Jordanem, et montem istum egregium, et Libanum. Iratusque est Dominus mihi propter vos, пес exaudivit me, sed dixit mihi : Sufficit tibi : nequáquam ultra loquaris de bac re ad me. Asconde cacumen Pbasgae, oculos tuos circumfer ad oeeidentem, et aquilonem, austrumque et orientem, et aspicc : nee enim transibis Jordanem istum. Praecipe Josue, et corrobora cum,atque conforta : quia ipse praecedet populum istum, et dividet eis terram quam visurus es. Mansimusque in valle contra fanum Phohor.

[T. III, B. IX, G. XII, Cap. IV.] Et nunc. Israel, audi praecepta et judicia, quae ego doceo te:ut faciens ea, vivas, et ingrediens possideas terram, quam Dominus Deus patrum vestrorum daturus est vobis. Non addetis ad verbum quod vobis loquor [h. quod ego praecipio vobis], neque auferetis exeo :custodite mándala Domini Dei vestri.quaeego prœcipio vobis. Oculi vestri viderunt omnia,quae fecit Dominus contra BeelPhegor, quomodo contriverit omnes cultores ejus de medio vestri.Vos autem qui adhaeretis Domino Deo vestro, vivitis universi usque in prsesentem diem. Scitis quod docuerim vos praecepta atque justitias,sicut mandavit mihi Dominus Deus meus:sic facietis ea in terra,quarn possessuri estis: et observabitis et iraplebitis opere [h. atque judicia, sic ut prœcedit mihi Dominus Deus meus, ut facialis ea in terra quam possessuri estis, et observetis et impleatis opere] Ьазс est enim vestra sapientia et intellectus coram populis, ut audientes universa praecepta hœc, dicant : En populus sapiens et intelligens, gens magna [h. gens magna haec]. Nee est alia natio tam grandis, quaB habeat dnos appropinquantes sibi, sicut Dominus [Vulg. tac. Dominus] Deus noster adest cunctis obsecrationibus nostris. *juae est enim alia gens sic inclyta, ut habeat caeremonias, juslaque judicia,et universam legem [h.juxta universam legem],quam ego proponam hodie ante oculos vestros [h. ante conspectum vestrum]?[B. X.]Custodi igitur temetipsum, et animam tuam sollicite. Ne obliviscaris verborum, quae viderunt oculi tui, et ne exeidant de corde tuo cunctis diebus vita; tun-. Docebis eu Alios ас nepotes tuos:diem [Vulg.a. die] in quo steti coram Domino Deo tuo in Horeb.quando Dominus locutus est mihi, dicens : Congrega ad me

1 Non confinium, sed ßnium habetur in Canone et aliis mss. antiquioribus, qui legunt sic, medium >ontntis et finium : id vero in eumdem sensum retidit. Mart.

Ратжсь. XXVIII.

— Ms. Urbinas, dedit terram Galaad. Mox Palat. aliique penes Martian, mss., finium pro confinium habent.

15

populum, ut audiant sermones meos.et discant ti- A men loto corde quaesieris, et tota tribulations \\i.

mere me omni tempore quo vivunt in terra, doceantque filios suos.Et accessistis [h.Et acccssistis et stetistis] ad radices montis.qui ardebal usque ad ccelum : erantque in eo tencbrae, nubes, et caligo. Locutusque est Dominus ad vos de medio ignis. Vocem verborum ejus audistis, et formam penitus non vidistis. Et ostendit [h. Et annunliuvit] vobis pr.ctum suum, quod praecepit, ut faceretis, et [h. non habet, et] decern verba, qua? scripsil in duabus tabulis lapidéis.Mihique mandavit in illo tempore, ut docerem vos caercmonias et judicia, quae faceré deberetis in terra quam possessuri cstis. Custodite igitur sollicite animas vestras. [В. XI, С. XIlI.J Non vidistis aliquam similitudinem, in die qua locutus est vobis Dominus in Horeb de medio ignis: ne forte decepti faciatis vobis sculptam similitudinem, aut imaginem masculi vel feminae [h. sculptam similitudinem ¡doli, imaginem masculi, vel feminns[, similitudinem omnium jumentorum quae sunt super terram, vel avium sub cœlo volantium, atque reptilium quae moventur in terra, sive piscium, qui sub terra morantur in aquis. [U. XII.] Ne forte fh. Et ne forte) elevatis oculis ad cœlum, videas solein et lunam,et omnia astra cœli,eterrore deeeptus adores ea, et colas quae creavit Dominus Dens tuus in minieterium eunetis gentibus,qusc sub cœlo sunt [h.quae divisit Dominus Deus tuus eunetis gealibus qux sub cœlo sunt]. Vos au tum tu lit Dominus, et eduxit de fornace férrea ./Eçypti,ut haberet populum baereditarium, sicut est in praesenti die.

Si tarnen toto corde et animo quaesieris eum... tribuíalo b...[ animae tuae. Postquam te invenerint omnia quae praedicta sunt, novissimo tempore reverteris ad Dominum Dcum tuum.et audies vocem ejus.Quia Deus misericors, Dominus Deustuusest: non dimittet te, nec omnino delebit, ñeque 0Ы1viscetur pacti, in quo juravit [h. quod juravil] patribus tuis. [B. XVI, C. XV.[ Interroga de diebus antiquis, qui fuerunt ante te ex die quo creavit Deus bominem super terram,a summo cœli usque ad summum ejus, si facta est aliquando hujuscemodi res,aut unquam cognitum est.ut audiret populus vocem Dei loquentis de medio ignis, sicut tu audisti et vixisti [h. et vixil] : si fecit Deus ut r» ingredcretur, et tolleret sibi gentem de medio nationum, per tentationes, signa, atque pórtenla, per pugnam, et robustam manum, extentumque brachium, et horribiles visiones, juxta omnia quae fecit pro vobis Dominus Deus vester in .-Egypto, videntibus oculis tuis : utscires quoniam Dominus ipse est Deus, et non est alius praeter unuin ' [h. prater eum]. De cœlo te fecit audire vocem suam, ut doceret le: et in terra ostendit tibi ignem suum maximum, el audisti verba illius de medio ignis, quia dilexil patres tuos, et elegit semen eorum post eos. Eduxüque te praecedens in virtute sua magua ex ¿Egypto, ut deleret nationes máximas et fortiores te in introitu tuo : et introduceret te, daretque tibi terram earum in possessionem, sicut cernis in praesenti die. Scito ergo hodie, et cogítalo in

[В. XIII, С. XIV ] Iratusque est Dominus contra" corde tuo, quod Dominus ipse sit Deus in cœlo

me propter sermones vestros,et juravit ut non transirem Jordanem, nec ingrederer terram optimam, quam daturus est vobis [h, vobis in haeredilatem]. Ecce morior in hac humo,non transibo Jordanem: vos transibitis, et possidebitis lerram egregiam. Cave nequando obliviscaris pacti Domini Dei tui, quod pepigit tecum : et facias tibi sculptam similitudinem eorum quae fieri Dominus prohibuit: quia DorainusDeus tuus ignis consumens est, Deus »emulator. [B. XIV.] Si genueritis [h. Cum genueritis] Alios ac nepotes, et morati fuerilis in terra, deceptique feceritis vobis aliquam similitudinem, pairantes malum coram Domino Deo vestro, ut eum ad iracundia»! provocotis : testes invoco hodie

sursum, et in terra deorsum, et non sit alius. Gustodi praecepta ejus atque mandata, quae ego praecipio tibi : ut bene sit tibi [h. prxcipio tibi hodie]. et filiis tuis post te, et permaneas multo tempore super terram, quam Dominus Deus tuus daturus est tibi.

[В. XVII, С. XVl.t Tunc separavit Moses 1res civitates trans Jordanem [h. in transitu Jordania] ad Orientalen! plagam, ut confugiat ad eas qui occident nolens proximum suum,nec luerit ei inimicus ante onum et alterum diem [h.nec fueritei inimicus ab heri et nuJius terlius], et ad harum aliquam urbium pos«it evadere : Boeor in solitudine, quae sita est in terra campestri de tribu Bu

cœlum et terram, cito perituros vos esse de ierra, D ben:ct Hamoth in Calaad, qua.- est in tribu líad

quam, transito Jordane, possessuri estis. Non habitabais in ea longo tempore, sed delebit vos Dominus, atque disperget in omnes génies, et remanebitis pauci numero \Vulg. tac. numero] in nationibus, ad quae vos ducturus est Dominus. Ibique servietis dus, qui hominum manu fabricati isunt, ligno et lapidi, qui non vident, non audiunt, non comedunt.non odorantur.[B.XV.] Cumque quaesieris ibi Dominum Deum tuum, invenios eum:si ta

et Golan in Basan, quae est in tribu Menasse. [С XVII ] Ista est lex, quam proposuit Moses coram filiis Israel, et bacc testimonia et caeremoniac atque judicia quae locutus est dd Olios Israel, quando egressi sunt de ^Egypto, trans Jordanem [b. in transitu Jordania] in valle contra fanum Phobor in terra Seon regis Amorrbaei, qui habitavit in Esebon,quern percussit Moses, illiique Israel 2 egressi ex /Egypto. Posscderuntque terram ejus,et terram

1 Prxlt runum habentexemplariaqu8Bdammss.;in

uliis legi tur juxtuscbolion marginale Canonis. Mart.

s Alius est sensus et interpunctio in editis atque in iuss. codicibus. Solus Canon verilatis Hebraic«,

« PoprzedniaDalej »