Obrazy na stronie
PDF

filiorum ejus jure perpetuo a filiie Israel : quia[h. A propr¡tiatorio,quo tegitur teatimonium, ubi loquar

oblatio] primitiva sunt et initia de victimis eorum pacifimie qua ofTerunt Domino.Vest em autcm sanctam,quauleturAaron,habebuntfilüejusposl eum, ut ungantur in ea, et consecrentur manus eorum. Septem dicbus utetur ilia qui pontifex pro eo fuerit coDstitulus de liliis pjus qui ingredietur tabernaculum testimonii ut ministretin sanctuario.Arietem autem consecration is lolles, et coquens carnes ejus in loco sancto, quibus vescetur Aaron et filii ejus. Panes quoque, qui sunt in canistro, in vestíbulo tabernaculi testimonii comedent, utsit placabile sacriiicium, et sanctificentur offerentium manus. Alienígena non vescetur ex iis, quia sancti sunt. Quod si romanserit de carnibus consecratis, sive

tibi.Et adolebit incensum super eo Aaron, suave fragans, mane. Quando componet lucernas, incendet illud : et quando collocat [Vulg. j collocabit] eas ad vesperum, uret[thymiama sempiternum coram Domino in generationes vestras. Non offereds super eothymiama compositions alterius, necoblationem, et victimara, nee liba libabitis. Et deprecabitur Aaron super cornua ejus semel per annum, in sanguine quod oblatum est pro peocato, et placabit super eo in gencrationibus vestris. Sanctum sanctorum erit Domino, [T. XIV.1 Locutusque est Dominus ad Moeen, dicens : Quando tuleris summam filiorum Israel juxta numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit

[ocr errors]

non comedentur, quia sanctificala sunt. Omnia quae praecepi tibi, faciès super Aaron et fil ¡is cjus.Septem dicbus consecrabis manus eorum, et vitulum pro peccato offeree per singulos dies ad expiandum. Mundabisquo altare cum immolaveris expiatonis hostiam, et unges illud in sanctificationem. Septem diebus expiabis altare et sanctificabis, et erit Sanctum sancionan. Omnis qui tetigerit illud, sanctificabitur. Hoc est quod facies in altari : agnos anniculos duospersingulos diesjugiter, unum agnum mane, et alterum vespere, decimam partem simila) conspersae oleo tunso, quod babeat mensuram quartern partem hin, et vinum ad libandum ejusdem mensura? in agno uno. Alterum vero agnum offeree ad vespcram juxta ritum matutina oblationis, et juxta ea quae diximus in odorem suavitatis : sacri- ^ flcium Domino, oblatione perpetua in generationes vestras, ad ostium tabernaculi testimonii coram Domino, ubi constituam ut loquar ad te. Ibique praecipiam fi 1 iis Israel, et sanctificabitur altare in gloria mea. Sanctificabo et tabernaculum testimonii cum altari, et Aaron cum filiis suis ut saccrdotio fungantur mihi. Et habitabo in medio filiorum Israel, eroque eis Ueue, cl scient quia ego Dominus Deus eorum, qui eduxi eos de terra Жсуpti, ut manercm inter illos, ego Dominus Deus ipsorum.

[Cap. XXX.] Facies quoque altare ad adolendum tbymiama de lignis eeltim, badens cubitum longitudinis.et alterum latitudinis,id est, qnadrangu

omnis qui transit[b.]ad numerum, dimidium sicli juxta mensuram templi. Siclus viginti habet óbolos. Media pars sicli offeretur Domino. Qui habetur in numero, a viginti annis et supra, dabit pretium, Dives non addet ad medium sicli, et pauper nihil minuet. Susceptamque pecuniam, quae coliata est a filiie Israel, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit monimentum eorum coram Domino, et propitietur animabus eorum. [D. CXIII.] Locutusque est Dominus ad Musen, dicens: Facies et labrum aeneum cum basi sua ad lavandum : ponesque illud inter tabernaculum testimonii et altare. Et missa aqua, lavabunt in eo [ Vulg. eu] Aaron et filii ejus manus suas ас pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii et quando accessuri ad altare, ut offerant in eo thymiama Domino, ne forte moriantur;lcgitimum sempiternum erit ipsi,et semini ejus persuccessiones. [C. CXIV.] Locutusque est Dominus ad Mosen, dicens: Sume tibi aromata [h. arómala prima smyrrhœ electa?], primae гоуггЬав electa? quingentos sidos, et cinnainomi medium, id est, ducentos quinquaginta, calami similiter ducentosquinquaginta, casiae autem quingentossiclos, in pondere sanetuarii, olei de olivetis mensuram. hin: faciesque unetionis oleum sanctum, unguentum compositum opere unguentarii, et unges ex eo tabernaculum testimonii, etarcamtestamenti.mensamque oum vasis suis, candelabrum, et utensilia ejus, altaría tbymiamatis, et holocausti, et Universum supellectilem, quae ad eultum eorum per

lum, et duos cubitos in altitudinc. Cornua ex ipso D tinet. Sanctificabieque omnia, et erunt Sancta dederit ex eo alieno, exterminabilur de populos\io. ^ Israel Sabbatum, et célèbrent illiidingenerationibus

procèdent. Vestiesque illud auro purissimo, tarn cratieuiam ejus, quam parietes per cireuitum, et cornua. Facies quoque ei coronam aureolam per gyrum, et duos annulos áureos sub corona per singula latera, ut miltantur in eos vectes, et altare portetur. Ipsos quoque vectes facies de lignis settim, et inaurabis. Ponesque altare contra velum, quod ante arcam pendet testimonii coram

1 Non myrrhcC, sed smyrnae \eeunl omnes codices mes. juxtà Grœcam vocem <тцирут|с LXX interprétant. Poteramus et nos veterum exempla sequi, nisi usus scribendi myrrhatn non smyrnam, praeva

sanctorum : qui tetigerit ea, sanctificabitur. Aaron et filios ejus unges, sanctificabisque eos, utsacerdotio fungantur mihi-Filiis quoque Israel dices: Hoc oleum unclionis sanctum erit mihi in generationes vestras. Caro hominis non ungetur ex eo, et juxta compositionem ejus non facietia aliud, quia sanctificatum est, et sanctum erit vobis. Homo quicunque tale composuerit, et

leret. Mart.

— Urbinas mss. myrrhse et electee : Palatin, cum iis quos praesto habuit Ылтйлптап tmynue eteelte, juxta Grœc. <тц,ирут1<.

Dixitque Dominus ad Mosen : Sume tibi aromata, elacten et onycba, galkanum beni odoris, et tbus lacidissimum, œqualis ponderis erunt omnia : faciesque thymiama ' compositum opere ungüentara miätum diligenter, et purum, et sanctificatione dipnissimum.Cumque in tenuissimum pulverem universa contuderis, pones ex eo coram testimonio tabernaculi [Pulg. tabernáculo testimonii], in quo loco apparebo tibi. Sanctum sanctorum erit vóbis thymiama. Talern compositionem con facietis in Bens veslros, quia sanctum est Domino. Homo quicunque feceril simile, ut odore illius perfruatur, peribit de populis suie.

[С. CXV. Cap. XXXI.] Locutusque est Dominus ad Mosen, dicens : Ecce, vocavi ex nomine Beseleel

fllium Uri fllü Hur de tribu Juda, et implevi eum "jusserat, deferens inaures ad Aaron. Quas cum i spiritu Dei, sapientia, et intelligentia, et scientia in omni opere, ad excogitandum tabre quiquid fieri potest ex auro, et argento et aire, marmore [h. non habet,marmore],etgemnis,et diversitate lignorum. Dedique ei socium Ooliab filium [h.] Ahisamaoh de tribu Dan, Et ia corde omnis erediti posui sapientiam, ut faciant cuneta quœ prœrepi tibi, tabernaculam foederis, et arcam testimonii, et propitiatoriom, quod super eum est, et cuneta vasa tabernaculi, mensamque et vasa ejus, candelabrum purissinium cum vasis suis, et altaría tbymiamatis, et bolocausti, et omnia vasa eorum, labrum cum basi sua vestes sa netas in ministerio Aaron sacerdoti et Iiliis eju8,ut fungantur oliiciosuo in sacris: oleum unclionis, et thymiama aromatum in sanetuario, G xerunt de terra ^Egypti. Rursumque ait Dominus ad

suis. Pactum est sempiternum inter me et lilios Israel, signumque perpetuum. Sex ením diebus fecit Dominus cœlum et terram, et in séptimo ab opere cessavit. [T. XV, В. XIX, Cap. CXXVII.] Deditque Dominus Mosi, completis hujusceraodi sermonibus in monte]Sinai,duas tabulas testimonii lapídeas, scriptae digito Dei.

IG. CXVIII, Cap. XXXII.] Videns autem populus quod moram Taceret descendendi de monte Moses, congregatus adversus Aaron, ait : Surge, fac nobis déos, qui nos praecedant : Mosi enim huic viro, qui nos eduxit de terra /Egypti, ignoramus quid accident. Dixitque ad eos Aaron : Tollite 'inaures áureas de uxorum filiorumque et liliarum vestrarum auribus, afferte ad me. Fecitque populus qua

lie accepisset, formavit opere fusorio, et fecit ex eis vitulum conflatilem. Dixeruntque: Hi sunt dû tui, Israel, qui te eduxerunt de terra ¿Egypti. Quod cum vidisset Aaron, aedificavit altare corara eo * [h. coram monte], et prœconis voce clamavit dicens: Cras solemnitas Domini est. Surgcntesque mane obtulerunt holocauste, et hostias pacificas, et sedit populus comedere, et bibere, et surrexerunt ludere. [С. CXIX.] Locutus est autem Dominus ad Mosen: Vade, descende: peccavit populus tuus, quem eduxisti de terra ¿Egypti. Recesserunt cito de via, quam ostendisti eis : feceruntque sibi vitulum conflatilem, et adoraverunt, atque immolantes ei hostias, dixerunt : Isti sunt dii tui, Israel, qui te edu

omnia quœ praecepi tibi, facient. [G. CXVI.] Et locutus est Dominus [h. Et dixit Dominus] ad Mosen, dicens: Loquere Iiliis Israel, et dices ad eos: VideteulSabbatummeumcustiodiatis, quia signum est inter me et vos in generationibus vestris, ut sciatis quia ego Dominus, qui sanctifiai vos. Custodite Sabbatum [Vulg. add. meum], sanctum est enim vobis : qui polluent illud, morte morietur: qui fecerit in eo opus,peribitanimailliusde medio populi sui. Sex diebus facietis opus : in die séptimo Sabbatum est, requies sancta Domino. Omnis qui fecerit opus in hac die, morietur. Custodiant filii

Mosen : Cerno quod populus iste dura cervicis sit: dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos et deleam eos, faciamque te in gentem magnam. [C.CXX.]Moses autem orabat Dominum Deumsuum, dicens : Cur, Domine, irascitur furor tuus contra populum tuum, quem eduxisti de terra /Egypli.in fortitudine magna,et in manu robusta?Ne quœso, dicant i£gyptii : Callide eduxit eos, ut ¡nterficeret in montibus, et deleret e terra: quiescat ira tua, et esto placabilis super nequitia populi tui. Recordare Abraham,Isaac, et Israel, servorum tuorum, quibus jurast; per temetipsum,dicens: Multiplicabo semen

• Yerbum istud Hebraicum hoc modo punctatum reperitur in margine interiori canonis Hebraica1 veritatis, e regione dictionis, thymiama. Verum manu recentiori, ac temeré fuisse positum multa •uadent.Hrimum est, quod Hebraicischaracteribus lit exscriptum.cum verba Hebraea in scholiis ejusdem canonis, litteris ubique Latinis reperiantur expresea, ut in caeteris Hieronymi lucubrationibus. Deinde eodem atramento adnotationes marginales semper ecribuntur in canone, quo et textus ipse: at in hou verbo Cetoreth min us atrumapparet degeneran? in fiavum colorem. Nullo denique signo lectorem monet,sicut caetera scholia, quid sibi respondeat in corpore, vel adquamambiguitatemdissolvendam sit appositum. Quiquid sit de il lo verbo, certum eistat non esse Hieronymi,qui puncta Massoretbarum vocalia nusquam agnovit. Mart

—Expunximus alibri ora verbum Ilebraicum "ПТЭр I) quod in margine interiori Canonis Hebraica; veritatis e regione dictionis thymiama, Martianœus repetit; quodque non diffitetur, et a sequiori manu, et a sciolo scholiaste appositum. Verum Hieronymus epist. 106, ad Sunmam et Frelelam, ad spal. Lxv, Catoreth legit, el incensum interpretatur. Vide que nos ibi adnolamus.

> Hebraicas habet ":ds, lephanau, id est, ad fades ejus. Docet itaque nota isthœc marginalia, quod juxta sensum Hebraicas Scripturs Aaron eedifícarit altare coram monte, non coram vítulo conflatili. Sed contrarium volunt critici sacri hujus temporis, qui ad haec verba, coram eo, monent subaudiri, tulo : quorum sententiam nos quoque ut veriorem amplectimur ; nee par est credere liujusmodi scholion ab Hicronymo fuisse profectum.

vestrum sicut Stellas cœli, et universam terram A me do libro tuo quena scripsieti. Cui reaponditDo

banc, de qua locutus sum, dabo semini vestro, et possidebitis earn semper. Placatusque est Deminus,ne faceret maulumquodlocutusfueratadversus populura suum. [C. CXXI.] Et reversus est Moses de monte, portans duas tabulas testimonii in manu sua, scriptae ex utraque parte, ', et faetas opere Dei scriptura quoque Dei erat sculpta in tabulis. Audiens outemJosue tumultum populi voeiferantis, dixit ad Mosen : Ululatus pugnae audflur in castris. Qui re?pondit : Non est clamor adhortantium ad pugnam,nequevociferatiocompellentiumadfugam: sed vocem cantantium ego audio. Cumque арргоpinquasset ad castra, vidit vitulum, et choros, iratusque valde projecitde manu tabulas, eleonfregit

minus : Qui peccaverit mihi, delebo cum de libro meo : tu autem vade, et duc populum istum quo locutus sum tibi; angélus meus praecedet te. Ego autem in die ultionis visitabo et hoc peccatum eorum. Percussit ergo Dominus populum pro reata vituli, quem fecit Aaron.

[С. CXXV, Cap. ХХХШ.] Locutusque est Dominus ad Mosen, dicens : Vade, ascende de loco isto, tu et populus tuus [h. non habet, tuue] quem eduxisti de terra ¿Sgypti, in terram quam juravi Abraham, Isaac, et Jacob, dicens : Semini tuo dabo eam: et mittam praecursorem tui angelura, ut ejiciam Chananasum, et Amorrhieum, et Hettbaeum, et Pherezaeum, et Hevaeum, et Jebusaeum, et intres

eas ad radicem monlis : arripiensque vitulum quem g ш terram fluentem lacte et melle. Non enim aseen

fecerant.combussit.etcontrivit usque ad pulverem, quem sparäit in aquain, et dedit ex eo potum flliis Israel. [G. CXXII.] Dixitque ad Aaron: Quid tibi fecit hic populus, ut induceres super cum peccatum maximum ? Gui ille respondit : Ne indignetur dominus meus : tu enim nosti populum istum, quod pronus sit ad malum : dixerunt mihi: Fac nobis déos, qui précédant nos: huic : enim Mosi qui eduxit nos terra .¿Egypti, nescimus quid accident. Quibus ego dixi : Quis vestrum habet aurum? Tulerunl, et dederunt mihi : et projeci illud in ignem, egresusque est hic vitulus. Vidcns ergo Moyses populum quod esset nudatus (spoliaverat enim eum Aaron propter ignominiam sordis et inter bostes nudum constituerat), [С. СХХШ ] et

dam tecum, quia populus dura? cervicis es : ne forte disqerdamteinvia.Audiensque populussermonem hune pessimum, luxit ; et nullus ex more indutus est cultu suo. [C. CXXVI.] Dixitque Dominus ad Mosen : Loquere filiis Israel Populus dura? cerxicis es, semel ascendam in medio tui, et delebo te. Jam nunc depone ornatum tuum, ut sciam quid faciam tibi. Deposuerunt ergo filii Israel : ornatum suum a monte Horeb. [T. XVI.] Moses quoque tollens tabernaculum, tetendit extra castra procul, vocavitque nomen ejus, Tabernaculum fœderis. Et omnis populus, qui babebat aliquam quaestionem, egrediebatur ad tabernaculum fœderis, extra castra. Cumque egrederetur Moses ad tabernaculum, surgebat universa plebe, et stabat unusquisque in

stans in porta castrorum ait: Si quis est Domini, " ostio papilionis sui, aspiciebantque tergum Mosi,

jungatur mihi. Congregatique sunt ad eum omnes filii Levi : quibus ait: Н.ч;с dicit Dominus Deus Israel : Ponat vir gladium super femur suum: ite, et redite de porta usque ad portam per medium oastrorum, et occidat unusquisque fratrem, et amicum, et proximum, suum. Feceruntque filii Levi juxta sermonem Mosi, cecideruntque in die illa quasi tria millia hominum *. Et ait Moses: Consecrases manus vestras hodie Domino, unusquisque in filin, et fratre suo, ut detur vobis benedictio. [C. CXXIV.] Facto autem die altero, locutus est Moses ad populum : Peccastis peccatum maximum : ascendam ad Dominum, si quomodo eum quivero deprecan pro scelere vestro. Reversugque

donee ingrederetur tentorium. Ingresso autem illo tabernaculum fœderis,deseendebat columna nubia et stabat ad ostium, loquebaturque cum Mose. Сегnentibus universis quod columna nubis staret ad ostium tabernaculi. Stabantque ipsi.et adorabant per fores tabernaculorum suorum [C. CXXVII.] Loquebalur autem Dominus ad Mosen facie ad faciem, sicut loquisolet homo ad amicum suum.Cumque ille reverteretur in castra, minister ejus Josué filius Nun, puer, non recedebat de tabernáculo. Dixit autem Moses ad Dominum : Praecipis ut educam populum istum:et non indicas mihi quem miseurus sis mecum, praesertim cum dixeris : Novi te ex nomine [h. Notescam tibi in nomine], et invenisti

ad Dominum, ait: Obsecro, peceavit populus iste J) gratiam coram me, [С. CXXVIII.] Si ergo inven i peccatum maximum, feceruntque sibi déos áureos: gratiam in conspectu tuo, ostende mihi viam tuam', aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele ut sciam te, et inveniam gratiam ante oculos tuos: réspice populum tuum gentum hanc. Dixit Dorai- A misericordiam in millia : qui aufers iniquitatem.el

1 Canon Hebr. verit. cum duobus alus ms. codicibus, uno Colbertinas bibliotliecae, num. 74, et ■Itero S. Germani, num. 3, legit hic, Portans duas tabulas testimonii manu Dei scriptas ex utraque parte; sed manifestus est error librariorum, qui ad suum sensum omnia sœpius refundunt. Mart.

— Urbiaas me. Portans duas tabulas in manu scriptas ex utraque parle. Palatinus ab impressa leotione abludit una vocula sua, quamiprœtermittit: alii rnss. manu Dei praeferunt. Hebrœus ad verbum: Il dux tabules testimonii in manu ejus, tabulée scriptae duobus loteribus suis, et nine illx scriptx.

In edilis ac mes. quamplurimis libris, Quasi viginli tria millia hominum, legimus. Quod ad canonis (idem, atque ad tres alios codices mss. emendavimus, auetoritatem etiam Hebrœorum voluminum seouti. Mart.

— Palatin,cum editis aliisque apud Martian.mss. libris vigínti tria millia, etc., qui numerus in Latinos codices irrepsisse videtur occasione ejus testimonii I ad Corinth, x, 8: Ceciderunl una die viginli tria millia.

* Editi cum aliquot mss. legunt, faciem tuam. In Hebraeo scriptum est "pTT, deracheca, eive, ut Hie

пиз: Facies mea prascedet te, el requiera dabo tibi. Et ait Moses: Si non tu ipse precedes, ne educas nos de loco isto. In quo eniin scire poteriшиз ego et populus tuus, inveníase nos gratiam in conspectu tuo, nisi ambulaveris nobiscum, utglorificcmur ab omnibus populis qui habitant super team? Dixit autem Dominus ad Mosen: Et verbum islad, quod locutus es, faciam : invenisti enim grathm coram me, et teipsum novi ex nomine [b. nolescam tibi in nomine]. Qui ait: Ostende mihi gloriáis tuam. Respondit; Ego ostendam omne bonum tibi, et vocabo in nomine Domini coram te ; et miserebor cui voluero, et cíemeos его in quem mihi plaouerit [h. hoc est,ostendam tibi quomodo medebeas deprecan, et ad misericordiam flectere]. Rursumqueait : Non poterie videre faciem meam: non enim videbit me homo, et vivet. et Herum: Ecce, inquit, est locus apud me, et stabis supra petram. Cumque transibit gloria mea, ponam te in ¡огш'те petrœ, et protegam dextera mea, donee transeam: tollumque manum meam, et videbis posteriora mea: faciem autem meam videre non poterie.

IB. XX, С. CXXIX, Cap. XXXIV. ] Ac deineeps: Prascide, ait, tibi duas tabulas lapídeas instarprioram, et scribam super eas verba, quœ babuerunt tabula quas fregisti. Esto paratus mane, utascendasstatiminmontem Sinai,etabisque mecum super verticem montis. Nullus ascendattecum, neevidea

scelera, atque peccata, null osqneapndte per aeinno

consest.Qui reddis iniquitatem patrum üliis aenepotibus.in tertiam et quartamprogeniem. Festinusque Mosescurvatue est pronus in terram, et adorans ait: Siinvenigratiam in conspectu tuo, Domine, obsecro ut gradiaris nobiscum (populus enim dura cervicis est), et auferas iniquitates nostras atqne peccata, nosque possideas. Respondit Dominus: Ego inibo pactum videntibus eunetis, signa faciam quai nunquam sunt visa super terram, nee in ullis gentibusut cernât populus, in cujus es medio, opus Domini terribile quod facturus sum. Observa cuneta quas hodie manduvi [Vulg. mando] tibi: ego ipse cjiciam ante faciem tuam Amorrhasum,etChananasum, et Hetthasum, Pherezaeum [quoque, et Bevaeum, et Jebusaeum. Cave ne unquam cum habitatoribus terras ill¡us jungas amicitias, quae tibi sint in ruinam: sed aras eorum destrue, coniringe statuas, lucosquesuccide:nol¡ adorare Deumalienum.Dominus zelotes nomen ejus, Deus est asmulator.Ne ineas pactum cum hominibus illarum regionum : ne, cum fornicati fuerint cum dus suis, et adoraverint simulacra eorum, vocet te quispiam, et {Vulg. ut) comedas de immolatis. Nec uxorem de filiabus eorum accipias liliis tuis: ne postquam ipsae fuerint fornicatas, fornicar: faciant et fi 1 ¡os tuos in deos suos. Déos conflátiles non faoies tibi. Solemnitatem azymorum custodies. Septem diebus vescerisazymis, sicut prascepi tibi, in tempore mensis

tur quispiam per totum montem : oves quoque et p novorum: mense enim verni temporis egressus es ....... r-...:>-. ......— de ¿Egypto. [C GXXX.] Omne quod aperit vulvam

generis masculini, meum erit, de eunetis animantibus, tarn de bonus, quam de ovibus, meum erit. Primogenitum asini redimes ove: ein autem nec pretium pro eo dederis, occidetur. Primogenitum flliorumtuorumredimes:necapparebisin conspectu meo vacuus. Sex diebus operaberis, die séptimo cessabis arare et metere.Solemoitatem hebdomadarum faciès tibi in primitiis frugum messis tu» tritíceas.

Deus misericors, etc. Quae propterea posteruditum virumadnotamus,ne temeré quis Vulgatam nostram damnare prassumat, si quando a veritate Hebraica nobis discrepare videtur; habet enim óptimos auctores quos secuta est, et dignos Deo ubique sensue promit. Mart.

— Cum Vulgatae Iectione faciunt nostri mss. quo transeúnte coram eoait : Dominator, etc., ut Musis haec sint, Dominum ante os speluncaspertranseuntem compellantia verba. В contrario habet impressa lectio, quam ex Canone, ut vocat, Hebraica veritatis Martianaausreposuit, et cui quidem et Hebrasus textus suffiagatur, ut ea signiflcet esse Dei verba, qui coram Moyse pertransiens, dotes illi suas relevât. Sed ut nihil hic Je alterutrius lectionis praestanlia, quae non levis est quaestio, disputem: multum sane vereor, ne connectons Hebrsei verba ex libri albo in textum pridem intrusa in uno Memmiano códice, pro Hieronymi interpretations perperam Martianasus obtrudat. Equidem prosferre malim reliquorum omnium librorum fidem. Videsis tamen Martianasi Prolegomenon inversus finem, ubi de bac Scholiast« emendations loquitur.

boves non pascanlur e contra. Excidit ergo duas
tabulas lapídeas, quales ante fuerant : et de nocte
consurgensascendit in montem Sinai, sicut ei prae-
ceperat Dominus, portans secum tabulas. Cumque
descendisset Dominus per nubem,stetit ibidem cum
eo ' [id est, cum Mose, sic habet in h. ], invócaos
in nomine Domini. Et iransiens Dominus coram eo,
ait: DominatorDomineDeus', misericorsetclemens,
patkns et inultas miserationis, acverax, qui custodie

ronymua alibi legit, darchach, id est, viam tuam.
In textu Hebraeo-Samaritano legimus pluraliter
TSTi darchecha, vias tuas. LXX interpretati sunt,
ostende mihi teipsum :Chaldasus denique, ostende
mihi viam bonilatis tuse. Inter has variantes loctio-
nes, canon em Hebr. veritatis e suo fonte hic pure
Suentem secuti su m us. Mart. rj

1 Urbinas ms., sletit Uoyses cum eo, juxta Vulgatam.

1 Uactenus insignem hunc locum ita Latini intellexerunt, ut Moses steterit oum Deo invocans nomen Domini et damans transeúnte Domino, Dominator Domine Deus, etc. Sed ex Hebraso, seu ex canone Hebraieas veritatis, manifestum est omnia quas scqu untur, esse Dei verba, non Mosis : ut enim sopra dixerat, cum transiero, vocabo in nomine Domini, sic nunc vocans in nomine illo, id est, nomen eonm mugnilieum r\'rr Adonai exprimens ait: Dominator Domine Deus, misericors, etc. Nolandum lamen Vulgatam Latinam editionem suae lectionis habere aetipulalorem Tnargum Hierosol. quod ita legit: HI eum transiret gloria majestatis Domini coram eo, oravit Hoset et dixit: Domine, Domine

et Bolemnitatem, quando redeunle anni tempore A cuneta conduntur. Tribus temporibus anni apparebit omne masculinum tuum in conspectu omnipotentis Domini Dei Israel. Cum enimtulero gentes a facie tua,et dilatavero términos tuos.nullusinsidiabitur terrae tuas, ascendente te, et apparente in conspectu Domini Dei tui ter in anno. Non immolabis super fermento sanguinem hostia; meae : neque residebit mane de victima solemnitatis Phase. Primitias frugum terree tuae oiTeres in domo Domini Dei tui. Non coques haedum in lacté matris sus. [T. XVII, С. CXXXI. ] Dixitque Dominus ad Mosen: Scribe tibi verba haec, quibus et tecum et cum Israel pepigi fœdus. Fuit ergo ibi cum Domino quadra, ginta dies et quadraginta noctes panem поп соmédit, et aquam non bibit, et scripsit in tabulis _ verba foederis decern. [С. CXXXII.] Cumque descendent Moses de monte Sinai, tenebat duas tabulas teslimonii, et ignorabat quod cornuta esset faciès sua ex consortio sermonis Dei. Videntes nutem Aaron et filii Israel cornutam Mosi faciem, timuerunt prope accederé. Vocalique ab во, геversi sunt lam Aaron quam principes Synagoge. Et postquam locutus est,venerunt ad eum etiam onines filii Israel: quibus praeeepitcuneta quo; audierat a Domino in monte Sinai ; impletisque sermonibus, posuit velamen super faciem suam. Quod ingressus ad Dominum, et loquens cum eo, auferebat donec exiret, et tunc Ioquebatur ad filios Israel omnia quae aibî fuerant imperata. Qui videbant faciem egredientis Mosi esse cornutam, sed operiebat ille rursus faciem suam, si quando Ioquebatur ad eos. С

[G. CXXXIII, Cap. XXXV.] Igitur congregate omni turba filiorum Israel, Dixit ad eos : Hscsunt quae jussit Dominus fieri. Sex diebus facietis opus; septimus dies erit vobis sanetus, Sabbatum, etrequies Domini : qui fecerit opus in eo, oeeidetur. Non succendetie ignem in omnibus habitaculis veetris per diem Sabbati. [C. CXXXIV.] Et ait Moses ad omnem catervam Quorum Israel : Iste est sermo quem praeeepit Dominus, dicens: Separate apud vos primilias [h. oblationes] Domino : omnis voluntarme et prompto [Vulg. prono] animo ofTerat eas Domino : aurum, argenlum, et аза, hyacinthum et purpurara,coecumque bis tinetum, et byssum,pitos caprarum, et pelles arietum rubricatas, et ianthinas, ligna setlim, et oleum ad luminaria concin- fj nanda, et ut confleiatur unguentum, et thymiama Buavissimum, lapides onycbinos,et gemmas ad ornatum superhumcralis ' et rationalis. Quisquís vestrum est sapiens, veniat et faciat quod Dominus imperavit. Tabernaculum scilicet et tectum ejus, atque operimentum,annulos, et tabulata cum vecti

bus, paxillos et bases : arcam et veotes, propiliatorium, et velum quod ante illud oppanditur. Mensam cum vectibus et vasis,et propositionis panibus: candelabrum ad luminaria sustentanda, vasa illius et lucernas, et oleum ad nutrimenta ignium : altare thymiamatis, et vectes, oleum unetionis et thymiama ex aromatibus: tentorium ad ostium tabernaculi : aliare holocausti, et craticulam ejus seneam cum vectibus el vasis suis: labrum et basim ejus : cortinas atrii cum columnis et basibus, tentorium in foribus vestibuli, paxillos labernaouli et atrii cum funiculis suis : vestimenta, quorum usus est in ministerio sanetuarii, vestes Áaron pontifícis ас filiorum ejus, ut sacerdotio fungantor mihi. Egressaque omnis multitudo filiorum Israel de conspectu Mosi, obtulit [Vulg. obtulerunt] mente promptissima atque devota primitias [b. oblationes] Domino, ad faciendum opus tabernaculi testimonii. Quidquid in cultum et ad vestes sánelas necessarium erat.viri cum mulieribus praebuerunt armillas et inaures, annulos et dextraria : omne vas aureum In donaria Domini separatum est. Si quis habuit [Vulg. habebat] hyacinthum, el purpuram, coccumque bistinotum, byssum et pilos capraru;ii, pelles arietum rubricatas, et ianthinas, argenti et aeris metalla, obtulerunt Domino, lignaque settim in varios usus. Sed et mulieres docta? dederunt quae neverant, hyacinthum, purpuram, et vermiculum, ac byssum, et pilos caprarum, sponte propria cuneta tribuentes. Principes vero obtulerunt lapides onychinos, et gemmas ad superhumerale et rationale, uromataque etoleum ad luminariaconcinnunda, et ad praeparandum unguentura, et thymiama odoris suavissimicomponendum.Orr.nes vi ri et mulieres mente devota obtulerunt donaria, ut fièrent opera, quae jusserat Dominus per manum Mosi.Cuncti filii Israel voluntaria Domino dedioaverunt. [C.CXXXV.] Dixitque Moses ad filios Israel : Ecce, vocavit Dominus ex nomine Heseleel filium Dri ûlii Hur de tribu Juda. Implevitque eum spiritu Dei, sapientia, et inlelligentia, et scientia, et omni doctrina, ad excogitandum, et faciendum opus in auro et argento, et aere, sculpendisque lapidibus,et opere carpentario, quidquid fabreadinveniri potest, dédit in corde ejus : Ouliab quoque filium Ahisamacb de tribu Dan: ambos erudivit sapientia,ut faciant opera abietarii polymitarii, ac plumarii, de hyacintho, et purpura, coccoque bis tinelo, et bysso, et teiant omnia, ас nova queque reperiant.

[Cap. XXXVI.] Fecit ergo Beseleel, et Ooliab, et omnis vir sapiens, quibus dedit Dominus sapientiam et intellectum (a), ut scirent fabre operari quae in usus sanetuarii necessaria sunt, et qua? praece

'Ubicunque in Exodo, sive in Levitico superhumerale legitur.sciamus apud Hebrœos ephod appellari. Hoo autem esse pontificia vestimentum, et solis conveniens pontiueibus omnis Scriplura testatur.Haec S. Hieronymus ad Fabiolam scribens de vestitu sacerdolum. Mart.

* Et omnis vir sapiens, guibus dedit Dominus tapientiam et icientiam; hoc modo legunt nonnulli eodices mss. et can. Hebr. verit. post LXX lnter

firetes. f\lii habent, intelligentiam, sive intellectum uxta quod scriptum est in Hebraeo, nam ЛЯЗГ!, thebun.i in eo legitur. Mart.

« PoprzedniaDalej »